II GSK 887/11

Naczelny Sąd Administracyjny2012-07-05
NSAAdministracyjneWysokansa
doręczenie zastępczeprzywrócenie terminupostępowanie administracyjnek.p.a.skarga kasacyjnaNSAARiMRpłatności rolne

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że Sąd I instancji prawidłowo uchylił postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania z powodu nieskutecznego doręczenia decyzji.

Sprawa dotyczyła odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji przyznającej płatności rolne. Organ odwoławczy odmówił przywrócenia terminu, uznając, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, mimo że decyzja organu I instancji nie została skutecznie doręczona. WSA uchylił postanowienie organu, wskazując na wątpliwości co do skuteczności doręczenia zastępczego. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że brak prawidłowego udokumentowania doręczenia zastępczego (w tym pozostawienia zawiadomienia) skutkuje obaleniem domniemania skuteczności doręczenia.

Sprawa rozpoczęła się od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR odmawiającej A. Ś. przyznania płatności na 2009 rok i nałożenia sankcji. Następnie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji, powołując się na art. 58 i 59 k.p.a. Organ odwoławczy uznał, że choć skarżący dopełnił czynności i złożył wniosek w terminie, nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Argumentował, że decyzja została doręczona w trybie art. 44 k.p.a., a zawiadomienia pozostawiano na bramie posesji z powodu braku skrzynki i dzwonka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił postanowienie organu odwoławczego, wskazując na wątpliwości co do skuteczności doręczenia zastępczego. Sąd I instancji podkreślił, że organ powinien był podjąć próby doręczenia zgodnie z art. 42 i 43 k.p.a., a dopiero potem zastosować art. 44 k.p.a. Sąd zwrócił uwagę na brak jednoznacznych dowodów na skuteczne doręczenie, w tym brak informacji o miejscu i terminie odbioru przesyłki na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Dyrektor ARiMR wniósł skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię art. 44 § 2 k.p.a. oraz naruszenie przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił, iż brak udokumentowania prawidłowego zawiadomienia adresata o przesyłce (w tym miejsca i terminu odbioru) skutkuje obaleniem domniemania skuteczności doręczenia zastępczego. NSA podkreślił, że strona powołująca się na fikcję doręczenia musi ściśle przestrzegać zasad, a uchybienie któremukolwiek elementowi trybu doręczenia zastępczego uniemożliwia powołanie się na domniemanie doręczenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, brak prawidłowo udokumentowanego zawiadomienia adresata o przesyłce, w tym o terminie i miejscu jej odbioru, skutkuje obaleniem domniemania skuteczności doręczenia zastępczego.

Uzasadnienie

Skuteczność doręczenia zastępczego na podstawie art. 44 k.p.a. wymaga, aby adresat został prawidłowo zawiadomiony o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej, wraz z informacją o możliwości odbioru w określonym terminie i miejscu. Brak takiego udokumentowania na zwrotnym potwierdzeniu odbioru lub kopercie uniemożliwia powołanie się na domniemanie doręczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (11)

Główne

k.p.a. art. 44 § 1, 2, 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Doręczenie zastępcze jest skuteczne, gdy adresat zostanie prawidłowo zawiadomiony o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej, wraz z informacją o możliwości odbioru w określonym terminie i miejscu. Brak takiego udokumentowania obala domniemanie skuteczności doręczenia.

k.p.a. art. 58 § 1, 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Warunki przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, w tym wymóg uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu.

k.p.a. art. 59 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy orzeka o przywróceniu terminu na wniosek strony.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

p.p.s.a. art. 174 § 1, 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy kasacyjne w postępowaniu przed NSA.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia orzeczenia przez WSA.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie NSA w przedmiocie skargi kasacyjnej.

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. art. 39

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. art. 42

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. art. 43

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA prawidłowo ocenił, że brak udokumentowania przez doręczyciela miejsca i terminu odbioru przesyłki na zwrotnym potwierdzeniu odbioru lub kopercie obala domniemanie skuteczności doręczenia zastępczego. Skuteczne doręczenie decyzji jest warunkiem koniecznym do rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania.

Odrzucone argumenty

Organ odwoławczy argumentował, że decyzja została skutecznie doręczona w trybie art. 44 k.p.a., a zawiadomienia pozostawiano na bramie posesji. Skarga kasacyjna zarzucała błędną wykładnię art. 44 § 2 k.p.a. i naruszenie przepisów postępowania poprzez przyjęcie, że brak odnotowania na przesyłce informacji o miejscu pozostawienia zawiadomienia skutkuje obaleniem domniemania skutecznego doręczenia.

Godne uwagi sformułowania

brak podstaw, aby uznać, że prezentowane w jego uzasadnieniu przez Sąd I instancji stanowisko nie odpowiada prawu. skuteczność doręczenia pisma w trybie przewidzianym w art. 44 k.p.a. uzależniona jest wprost od zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru. brak (prawidłowo pozostawionego) zawiadomienia o przesyłce może stanowić argument służący przywróceniu terminu do wniesienia odwołania. samo umieszczenie na kopercie zawierającej przesyłkę lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma pieczęci urzędu pocztowego i daty, czy też wzmianki o awizowaniu przesyłki, nie może stanowić wystarczającej podstawy do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki doręczenia pisma określone przepisem art. 44 k.p.a., albowiem bezwarunkowo konieczna jest również wyraźna adnotacja, że doręczyciel zawiadomił adresata o przesyłce w sposób określony tym przepisem. strona, która powołuje się na domniemanie doręczenia pisma we wskazanym trybie, zasady regulujące ten tryb musi stosować ściśle, albowiem uchybienie któremukolwiek spośród elementów trybu doręczenia zastępczego skutkować będzie brakiem możliwości powołania się na domniemanie doręczenia.

Skład orzekający

Krystyna Anna Stec

przewodniczący

Maria Myślińska

członek

Wojciech Kręcisz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasad skuteczności doręczenia zastępczego w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w kontekście obowiązków doręczyciela i dokumentowania czynności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji doręczenia zastępczego przez pocztę i wymaga dokładnego udokumentowania przez doręczyciela.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu doręczeń administracyjnych i fikcji doręczenia, co jest istotne dla wielu obywateli i przedsiębiorców. Wyjaśnia kluczowe zasady, które mogą wpływać na możliwość skorzystania z praw procesowych.

Fikcja doręczenia: Kiedy pismo nie dotarło, a sąd uznaje, że zostało doręczone?

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 887/11 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2012-07-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-05-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Krystyna Anna Stec /przewodniczący/
Maria Myślińska
Wojciech Kręcisz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
II SA/Łd 29/11 - Wyrok WSA w Łodzi z 2011-02-25
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 39, art. 42, art. 43, art. 44 § 2, 3,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Maria Myślińska Sędzia del. WSA Wojciech Kręcisz (spr.) Protokolant Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 29/11 w sprawie ze skargi A. Ś. na postanowienie Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 29/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. Ś. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] listopada 2010 r., w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w pkt 1: uchylił zaskarżoną decyzję; w pkt 2: zasądził od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącego kwotę 100 zł kosztów postępowania.
Sąd orzekał w następującym stanie sprawy:
Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. po rozpatrzeniu wniosku A. Ś. o przyznanie płatności na 2009 rok, odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję oraz odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], na podstawie art. 58 § 1 i § 2, art. 59 § 2 k.p.a., odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż o przywróceniu terminu może orzec wyłącznie na wniosek strony złożony w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, gdy jednocześnie strona dopełni czynności, której uchybiła i uprawdopodobni brak winy w tym uchybieniu. Organ odwoławczy podał, iż skarżący dopełnił czynności, której uchybił i również zachował 7 dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, gdyż w ocenie organu termin ten liczyć należy od dnia 13 września 2010 r. kiedy to skarżący w Biurze Powiatowym ARiMR zapoznał się z kserokopią decyzji z dnia [...] stycznia 2010 r. Pomimo wypełnienia większości z wymaganych przesłanek, przywrócenie terminu nie jest jednak możliwe, gdyż strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Skarżący w swej argumentacji powołuje się na złą pracę Poczty Polskiej, która nie doręczyła kwestionowanej decyzji organu I instancji, jednakże decyzja ta została skarżącemu doręczona w trybie art. 44 § 1 k.p.a. W sytuacji gdy adresat jest nieobecny i nie może być dokonane doręczenie zastępcze poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. Organ wyjaśnił, iż decyzja organu I instancji została doręczona skarżącemu w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 29 stycznia 2010 r. Organ dodał, iż na wezwanie urzędu Poczta Polska wyjaśniła, że z uwagi na brak skrzynki oddawczej (do sierpnia 2010 roku) oraz dzwonka, wszystkie zawiadomienia listonosz pozostawił na bramie posesji adresata. W świetle art. 44 §2 k.p.a. pozostawienie zawiadomienia na bramie posesji jest prawidłowe, tym samym wobec nie spełnienia przesłanek określonych w art. 58 k.p.a. zasadna jest odmowa przywrócenia uchybionego terminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], uchylając zaskarżone postanowienie wyjaśnił, iż organ administracji odmówił przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia odwołania uznając, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Skarżący argumentował, iż z uwagi na nieprawidłowe wykonywanie obowiązków przez pracownika Poczty Polskiej nie została mu doręczona decyzja organu I instancji, a w konsekwencji nie mógł złożyć odwołania w terminie określonym w art. 129 § 2 k.p.a. Z kolei organ II instancji wywodził, iż przedmiotowa decyzja została skarżącemu doręczona w trybie art. 44 k.p.a.
Sąd I instancji podkreślił, iż jakkolwiek prawidłowy jest wywód organu, iż o przywróceniu uchybionego terminu można orzec jedynie w przypadku łącznego spełnienia wszystkich przesłanek wymienionych w przywołanym art. 58 k.p.a., to jednak ustalony w sprawie stan faktyczny nie był wystarczający do wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a to z uwagi na wątpliwości co do skuteczności doręczenia skarżącemu decyzji w trybie art. 44 k.p.a.
Organ winien podjąć próbę doręczenia przesyłki adresatowi zgodnie z zasadami określonymi w art. 42 k.p.a., a gdy ten sposób doręczenia będzie nieskuteczny z uwagi na nieobecność adresata, wówczas powinien zastosować reguły wynikające z art. 43 k.p.a. Ostatecznie zaś, gdy zawiodą próby doręczenia pisma w trybie art. 42 i 43 k.p.a., wówczas w rachubę wchodzi konieczność doręczenia pisma w sposób określony w art. 44 k.p.a. Ocena skuteczności i prawidłowości doręczenia zastępczego, może być przeprowadzona wyłącznie w oparciu o dokument zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji, a mianowicie o dokument prawidłowo wypełniony przez doręczyciela, tj. w sposób umożliwiający jednoznaczne stwierdzenie, jak działał doręczający, czy i w jaki sposób adresat został zawiadomiony o nadejściu przesyłki oraz gdzie i w jakim miejscu adresat mógł ją odebrać. Dokonując analizy przesyłki, która zawiera decyzję organu I instancji, nie można stwierdzić iż nastąpiło skuteczne doręczenie na podstawie art. 44 k.p.a. Zarówno bowiem z koperty jak i zwrotnego potwierdzenia jej odbioru nie wynika jednoznacznie kiedy miało miejsce pierwsze awizowanie przesyłki - jest jedynie stempel potwierdzający drugą awizację i jej datę. Jednakże nie ma żadnej informacji, kiedy i gdzie listonosz pozostawił awizo, w jakim terminie adresat może odebrać przesyłkę i gdzie może ją odebrać. W aktach administracyjnych brak jest potwierdzenia, że doręczyciel pocztowy pozostawił w oddawczej skrzynce pocztowej, a jeśli jej nie było na drzwiach mieszkania, furtce, zawiadomienie o złożeniu przesyłki w urzędzie pocztowym z możliwością jej odebrania w terminach podanych w art. 44 § 2 lub § 3 k.p.a. Organ odwoławczy zwrócił się do Poczty Polskiej o wyjaśnienie prawidłowości wykonania usługi, ze wskazaniem gdzie pozostawiono awizo. Jakkolwiek w odpowiedzi na to wezwanie wyjaśniono, iż przesyłka była dwukrotnie awizowana i z uwagi na brak skrzynki oddawczej oraz dzwonka wszystkie zawiadomienia listonosz pozostawiał na bramie posesji, to jednak – według Sądu I instancji - wyjaśnienia te nie świadczą o tym, iż adresat został należycie poinformowany o możliwości, sposobie i terminie odebrania przesyłki. W ocenie Sądu I instancji brak wskazanych informacji na samej przesyłce oraz na zwrotnym potwierdzeniu jej odbioru skutkuje obaleniem domniemania o skutecznym doręczeniu skarżącemu decyzji organu I instancji.
W przekonaniu Sądu I instancji nie sposób jednoznacznie uznać, iż decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona skarżącemu, a skoro tak, to za błędne należało uznać stanowisko Dyrektora o ciążącej na stronie winie w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Niewyjaśnienie przez organ odwoławczy kwestii związanych ze skutecznym doręczeniem decyzji organu I instancji stanowiło naruszenie art. 7 i art. 77 §1 k.p.a. Organ ponownie analizując materiały sprawy zobowiązany jest więc, mając na uwadze podstawowe zasady postępowania administracyjnego, dokładnie wyjaśnić, w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości czy i kiedy została doręczona stronie skarżącej decyzja organu I instancji. Dopiero wówczas, w zależności od wyników poczynionych ustaleń, obowiązany jest podjąć odpowiednie kroki znajdujące oparcie w obowiązujących przepisach prawa.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wystąpił ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku Sądu I instancji, wnosząc o jego zmianę poprzez oddalenie skargi lub uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie koszów postępowania.
W skardze kasacyjnej zarzucono:
a) naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, w rozumieniu art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. p.p.s.a. w zw. z art. 44 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. poprzez przyjęcie, że przepis nakazuje, aby doręczyciel na dowodzie doręczenia przesyłki (zwrotne potwierdzenie odbioru) oraz na przesyłce (kopercie) wskazywał miejsce pozostawienia zawiadomienia tzw. awiza, miejsce odbioru przesyłki oraz terminy wskazane w art. 44 § 2 i 3 k.p.a., w sytuacji gdy wskazany przepis w istocie rzeczy wskazanego obowiązku nie zawiera, a jedynie określa treść obowiązkową zawiadomienia (awiza) pozostawianego adresatowi przesyłki nie zaś obowiązkową treść dokumentów kierowanych do nadawcy przesyłki, tj. zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz na przesyłce (kopercie);
b) naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c zw. z art. 39 k.p.a. oraz art. 44 § 2 - § 4 k.p.a., poprzez przyjęcie przez Sąd, iż brak odnotowania na przesyłce oraz na zwrotnym potwierdzeniu odbioru informacji o miejscu pozostawienia zawiadomienia, miejscu odbioru przesyłki oraz terminach wskazanych w art. 44 § 2 i 3 k.p.a. skutkuje obaleniem domniemania skutecznego doręczenia przesyłki, w sytuacji, gdy z unormowania przyjętego w art. 44 § 2 k.p.a. nie wynika obowiązek dokonania opisu na przesyłce oraz na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, w jakim miejscu zostało pozostawione zawiadomienie, w jakim miejscu należy odebrać przesyłkę oraz o terminach z art. 44 § 2 k.p.a a jedynie wskazanym przepisem została określona obowiązkowa treść zawiadomienia jakie otrzymuje adresat przesyłki,
c) naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a., poprzez przyjęcie przez Sąd, że ocena skuteczności i prawidłowości doręczenia zastępczego może być przeprowadzona wyłącznie w oparciu o dokument zwrotnego potwierdzenia odbioru korespondencji, a w konsekwencji pominięcie mocy dowodowej pisma z dnia 2 listopada 2010 r. z Poczty Polskiej Centrum Poczty Oddział Rejonowy w [...] wskazującego na okoliczności doręczenia przesyłki z zachowaniem wymogów określonych w art. 44 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie wyjaśnić należy, że z przepisów art. 174 i art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, iż postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, wywołane wniesioną skargą kasacyjną, nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania (por. H. Knysiak-Molczyk Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2009, s. 238 – 240; wyrok NSA z dnia 15 lipca 2005 r., sygn. akt FSK 2706/04; wyrok NSA z dnia 13 lutego 2007 r., sygn. akt II FSK 329/06).
Jakkolwiek z treści i konstrukcji skargi kasacyjnej wynika, że strona skarżąca oparła skargę kasacyjną na obydwu podstawach wskazanych w art. 174 p.p.s.a., stawiając zarówno zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, jak i zarzut naruszenia przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy, to jednak stwierdzić należy - oczywiście bez uszczerbku dla spełnienia przesłanek determinujących możliwość merytorycznego rozpatrzenia postawionych zarzutów, – że naruszenie prawa definiowane przez autora skargi kasacyjnej, jako naruszenie prawa materialnego, adresowane jest jednak wobec przepisów postępowania. Stawiając zarzut naruszenia przepisu art. 44 § 2 k.p.a. (w związku z art. 146 § 1 pkt lit c p.p.s.a.), strona skarżąca podważa prawidłowość jego zastosowania, ze skutkiem, który jej zdaniem wyraża się we wpływie wskazywanego naruszenia na wynik sprawy. W rezultacie, strona skarżąca podważa więc prawidłowość przeprowadzonego przez Sąd I instancji procesu kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wydanego w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, z punktu widzenia tego wzorca kontroli legalności kwestionowanego rozstrzygnięcia, który stanowił przepis art. 44 § 2 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt lit c p.p.s.a. W analizowanym zakresie podkreślić również należy, że przepis art. 44 § 2 k.p.a. - wskazywany przez stronę skarżącą, jako przepis prawa materialnego naruszony przez jego błędną wykładnię – obowiązuje na gruncie ustawy procesowej, regulującej postępowanie administracyjne, co uzasadnia twierdzenie, że jest on przepisem formalnym. Ponadto z jego treści wynika, że współokreśla on elementy instytucji doręczenia zastępczego, przesłanki jego skuteczności oraz podstawy domniemania daty doręczenia pisma w tym trybie.
W związku z powyższym, należy więc przyjąć, że w rozpoznawanej sprawie, skarga kasacyjna oparta została na podstawie określonej w pkt 2 art. 174 p.p.s.a., która tym samym determinuje zakres kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku Sądu I instancji. Ocena tak stawianych, w ramach wskazanej podstawy kasacyjnej, zarzutów może być więc dokonywana przez pryzmat tych spośród przepisów postępowania, które w kontekście istoty sądowoadministracyjnej kontroli działalności administracji, determinowanej przepisem art. 1 p.u.s.a. w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., uzasadniałyby twierdzenie, że charakter i stopień ich naruszenia wyrażałby się w istnieniu potencjalnego wpływu tego naruszenia na treść zaskarżonego orzeczenia.
Wobec treści, jak również i uzasadnienia zarzutów skargi kasacyjnej, które mają dopełniający się (komplementarny) charakter, zarzuty te można i należy rozpoznać łącznie. Zwłaszcza, że w kontekście argumentacji prezentowanej w skardze kasacyjnej przez stronę skarżącą, umożliwia to również istota sporu prawnego w rozpoznawanej sprawie. Dotyczy ona, w kontekście treści normatywnych przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, kwestii oceny skuteczności i prawidłowości doręczenia zastępczego – z dniem 29 stycznia 2010 r. - adresowanej do A. Ś. decyzji z dnia [...] stycznia 2010 r., w sytuacji gdy brak jest potwierdzenia, że doręczyciel pocztowy pozostawił w skrzynce oddawczej (lub na drzwiach mieszkania albo w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata), zawiadomienie o złożeniu przesyłki w urzędzie pocztowym z możliwością jej odbioru w terminach określonych w § 2 i § 3 art. 44 k.p.a., a z pisemnej informacji Poczty Polskiej z dnia 29 października 2010 r. wynika, że przesyłka była dwukrotnie awizowana, a z uwagi na brak skrzynki oddawczej oraz dzwonka, wszystkie zawiadomienia listonosz pozostawiał na bramie posesji adresata.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w sprawie, uwzględniając wskazane powyżej elementy stanu sprawy, które współstanowiły podstawę wydania wyroku zaskarżonego skargą kasacyjną, brak jest podstaw, aby uznać, że prezentowane w jego uzasadnieniu przez Sąd I instancji stanowisko nie odpowiada prawu.
W kontekście treści przepisów art. 42 i art. 43 k.p.a., poza sporem jest, że przesłanką zastosowania trybu doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 44 k.p.a. jest niemożność doręczenia pisma w sposób określony w art. 42 i art. 42 k.p.a. (art. 44 § 1 k.p.a.). W zakresie odnoszącym się do przesłanek skuteczności tego rodzaju doręczenia wskazać należy po pierwsze, na wymóg przechowywania pisma przez okres 14 dni w placówce pocztowej, w sytuacji gdy pismo doręczane jest przez pocztę (art. 44 § 1 k.p.a.), po drugie zaś, na wymóg umieszczenia zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni w placówce pocztowej, w oddawczej skrzynce pocztowej, lub gdy nie jest to możliwe, w drzwiach mieszkania adresata (jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe), bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.).
Z przywołanej regulacji wynika więc bezspornie, że skuteczność doręczenia pisma w trybie przewidzianym w art. 44 k.p.a. uzależniona jest wprost od zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma we wskazanym urzędzie pocztowym wraz z informacją o możliwości jego odbioru (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2001 r., sygn. akt III RN 70/00). Podkreślić bowiem należy w tej mierze, że brak (prawidłowo pozostawionego) zawiadomienia o przesyłce może stanowić argument służący przywróceniu terminu do wniesienia odwołania, na co zwrócił uwagę NSA w uzasadnieniu postanowienia z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1754/09.
Z tego punktu widzenia, nie jest więc obojętna treść dokumentu zwrotnego potwierdzenia odbioru, która stanowi podstawę oceny, jak działał doręczyciel, a mianowicie, w szczególności, w jaki sposób adresat pisma został powiadomiony o nadejściu przesyłki oraz o miejscu i terminie jej odbioru. Słusznie więc Sąd I instancji, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podkreślił znaczenie tej właśnie kwestii.
W tej mierze, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym w bardzo konsekwentny sposób podkreśla się, że samo umieszczenie na kopercie zawierającej przesyłkę lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma pieczęci urzędu pocztowego i daty, czy też wzmianki o awizowaniu przesyłki, nie może stanowić wystarczającej podstawy do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki doręczenia pisma określone przepisem art. 44 k.p.a., albowiem bezwarunkowo konieczna jest również wyraźna adnotacja, że doręczyciel zawiadomił adresata o przesyłce w sposób określony tym przepisem (por. postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2011 r., sygn. akt i OSK 935/11). W sytuacji więc, gdy dowód doręczenia przesyłki nie zawiera adnotacji doręczyciela, jak i gdzie umieścił zawiadomienie, o którym mowa w art. 44 § 2 k.p.a., doręczenie zastępcze nie może być uznane za skutecznie dokonane (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 106/11).
Uwzględniając w związku z powyższym, na wstępie wymienione elementy stanu faktycznego sprawy, nie ma podstaw, aby podważać prawidłowość stanowiska prezentowanego przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. W analizowanym zakresie, podstawowe znaczenie ma bowiem zaakcentowana powyżej kwestia zawiadomienia - przez doręczyciela - adresata o przesyłce oraz o terminie i miejscu jej odbioru (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2001 r., sygn. akt III RN 70/00). Poza sporem jest przy tym, że chodzi o zawiadomienia prawidłowe, tak co do jego treści, jak również trybu i miejsca jego pozostawienia, tj. o zawiadomienie umożliwiające adresatowi pisma zapoznanie się z informacja zawartą w tymże zawiadomieniu i w konsekwencji odebranie przesyłki w miejscu i w terminie opisanym w tym zawiadomieniu. Ponadto, w związku z tym, iż to nadawca pisma z faktu zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki wywodzi określone konsekwencje prawne, w świetle przywołanych powyżej argumentów, w pełni zasadnie należy przyjąć, że fakt zawiadomienia powinien być odpowiednio i prawidłowo udokumentowany, poprzez uczynienie przez doręczyciela odpowiednich adnotacji na przesyłce i (lub) na dokumencie zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma, których celem jest zobrazowanie i udokumentowanie sposobu jego działania i w rezultacie oceny jego prawidłowości/nieprawidłowości.
W konsekwencji, wobec określonych przywołaną regulacją zasad stosowania tzw. "fikcji doręczenia" przyjąć należy, że strona, która powołuje się na domniemanie doręczenia pisma we wskazanym trybie, zasady regulujące ten tryb musi stosować ściśle, albowiem uchybienie któremukolwiek spośród elementów trybu doręczenia zastępczego skutkować będzie brakiem możliwości powołania się na domniemanie doręczenia (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2011 r., sygn. akt i OSK 1147/10; wyrok NSA z dnia 14 września 20110 r., sygn. akt II OSK 1259/09).
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie przepisu art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
-----------------------
9

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI