II GSK 872/09

Naczelny Sąd Administracyjny2010-10-19
NSAtransportoweWysokansa
transport drogowypojazd nienormatywnynacisk osidrogi publicznekara pieniężnaobjazdoznakowanie drógodpowiedzialność obiektywnazasada zaufaniaprawo administracyjne

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że zasada zaufania do organów państwa nie zwalnia przewoźnika z odpowiedzialności za naruszenie przepisów dotyczących nacisku osi pojazdu, nawet jeśli objazd został źle oznakowany.

Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika za przejazd pojazdem nienormatywnym po drodze o niższym dopuszczalnym nacisku osi, mimo że skierowano go tam znakiem objazdu w związku z robotami drogowymi. WSA uchylił decyzję, opierając się na zasadzie zaufania do organów państwa i błędnym oznakowaniu objazdu. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że zasada zaufania nie zwalnia z odpowiedzialności obiektywnej za naruszenie przepisów, a profesjonalny przewoźnik powinien znać dopuszczalne naciski osi i weryfikować trasę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Inspektora Transportu Drogowego nakładającą karę pieniężną na przedsiębiorcę U. G. za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. Sąd uznał, że kierowca został skierowany na drogę o niższym dopuszczalnym nacisku osi (8 ton) znakiem objazdu, mimo że droga krajowa, z której zjechał, dopuszczała większy nacisk (10 ton). Sąd I instancji podkreślił, że kierowca działał w zaufaniu do prawidłowego oznakowania dróg przez zarządcę (GDDKiA) i nie miał obowiązku przypuszczać, że znajdzie się na drodze o niższych normach. Sąd powołał się na zasadę ochrony obywatela działającego w przekonaniu o prawidłowości działań organów państwa (art. 8 k.p.a.). Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł skargę kasacyjną, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, w tym błędne zastosowanie art. 8 k.p.a. i zasad współżycia społecznego. NSA przyznał rację skarżącemu. Sąd kasacyjny stwierdził, że zasada zaufania do organów państwa nie może prowadzić do zwolnienia z odpowiedzialności obiektywnej za naruszenie przepisów materialnoprawnych. Podkreślono, że profesjonalny przewoźnik ma obowiązek znać przepisy dotyczące dopuszczalnych nacisków osi na drogach i przed wyruszeniem w trasę powinien sprawdzić planowaną drogę przejazdu, w tym ograniczenia tonażowe. Fakt, że GDDKiA źle oznakowała objazd, nie zwalnia przewoźnika z odpowiedzialności, gdyż wiedza o dopuszczalnych naciskach wynika z ustawy i rozporządzeń. NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując, że Sąd I instancji powinien ocenić decyzję o nałożeniu kary z uwzględnieniem powyższych wywodów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zasada zaufania do organów państwa nie może prowadzić do zwolnienia z odpowiedzialności obiektywnej za naruszenie przepisów materialnoprawnych.

Uzasadnienie

Odpowiedzialność karnoadministracyjna jest odpowiedzialnością obiektywną, związaną z samym wystąpieniem skutku naruszenia. Zasada zaufania obywateli do organów państwa nie może zmieniać tego ukształtowania odpowiedzialności i prowadzić do zmiany przewidzianej prawem materialnym odpowiedzialności za skutek w odpowiedzialność na zasadzie winy. Profesjonalny przewoźnik ma obowiązek znać przepisy dotyczące dopuszczalnych nacisków osi i weryfikować trasę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (21)

Główne

udp art. 13 § 1 pkt 2

Ustawa o drogach publicznych

udp art. 13 g § ust. 1, ust. 1a, ust. 2

Ustawa o drogach publicznych

udp art. 40 § c

Ustawa o drogach publicznych

Pomocnicze

udp art. 41 § ust. 6

Ustawa o drogach publicznych

Na innych drogach niż wymienione w rozporządzeniach Ministra Infrastruktury, dopuszczalny nacisk na osie wynosi 8 ton.

prd art. 64 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek informacyjny organu wobec strony.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu § § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a w zw. z § 6 pkt 4

k.c. art. 417

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zasada zaufania do organów państwa nie zwalnia z odpowiedzialności obiektywnej za naruszenie przepisów materialnoprawnych. Profesjonalny przewoźnik ma obowiązek znać przepisy dotyczące dopuszczalnych nacisków osi i weryfikować trasę. Niewłaściwe oznakowanie objazdu przez GDDKiA nie może stanowić podstawy do uwzględnienia okoliczności wyłączających odpowiedzialność przewoźnika. Odpowiedzialność karnoadministracyjna jest odpowiedzialnością obiektywną, niezależną od winy.

Odrzucone argumenty

Sąd I instancji błędnie zastosował art. 8 k.p.a., uznając, że zasada zaufania do organów państwa może prowadzić do zwolnienia z odpowiedzialności. Sąd I instancji dokonał błędnej oceny materiału dowodowego i okoliczności sprawy, uwzględniając zarzuty dotyczące działań GDDKiA, które nie podlegały ocenie organu ITD. Sąd I instancji błędnie przyjął, że brak winy podmiotu może być przesłanką do odstąpienia od nałożenia kary, podczas gdy odpowiedzialność jest obiektywna.

Godne uwagi sformułowania

zasada zaufania obywateli do organów Państwa nie może prowadzić do zwolnienia z przewidzianej przepisami prawa materialnego karnoadministracyjnej odpowiedzialności za skutek niezgodnego z prawem działania obywatela. Odpowiedzialność karnoadministracyjna jest odpowiedzialnością obiektywną, związaną samym tylko wystąpieniem skutku, za który przewidziana jest kara. Profesjonalny przewoźnik oraz podmiot wykonujący transport drogowy pomocniczo, musi posiadać wiedzę wynikającą wprost z ustawy i rozporządzeń, która pozwala na uniknięcie błędu i związanej z nim kary pieniężnej. Ta niestaranność GDDKiA nie może jednak stanowić podstawy do oceny, że organy Inspekcji Transportu Drogowego naruszyły w sprawie niniejszej (...) wynikający z art.9 kpa obowiązek informacyjny wobec strony postępowania.

Skład orzekający

Magdalena Bosakirska

sprawozdawca

Maria Jagielska

członek

Rafał Batorowicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady odpowiedzialności obiektywnej w sprawach o nałożenie kar pieniężnych za naruszenia przepisów dotyczących ruchu drogowego, w szczególności w kontekście nacisku osi pojazdów i błędnego oznakowania dróg."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przejazdu pojazdem nienormatywnym i błędnego oznakowania objazdu, ale jego ogólne wnioski dotyczące odpowiedzialności obiektywnej i obowiązków profesjonalnych przewoźników mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje konflikt między zasadą zaufania obywatela do państwa a odpowiedzialnością obiektywną, a także praktyczne problemy związane z oznakowaniem dróg i obowiązkami profesjonalnych przewoźników.

Błędny objazd drogi nie zwalnia z kary za przeciążenie osi – NSA wyjaśnia granice odpowiedzialności przewoźnika.

Sektor

transportowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 872/09 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2010-10-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-10-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Magdalena Bosakirska /sprawozdawca/
Maria Jagielska
Rafał Batorowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 372/09 - Wyrok WSA w Warszawie z 2009-04-29
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
art. 13 ust. 1 pkt 2, 13 g ust. 1, ust. 1a, ust. 2, art. 40 c
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art.8, art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędzia NSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia del. WSA Maria Jagielska Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 19 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 29 kwietnia 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 372/09 w sprawie ze skargi U. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od U. G. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 1344 (jeden tysiąc trzysta czterdzieści cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2009r., sygn. akt VI SA/Wa 372/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2008 r. w przedmiocie nałożenia na U. G. kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. W pkt 2. Sąd orzekł, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.
I
Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji przyjął następujące ustalenia.
Decyzją z dnia [...] września 2008 r., [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na przedsiębiorcę U. G. karę pieniężną w wysokości 7200,00 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. Z protokołu kontroli z dnia [...] sierpnia 2008 r. wynika, że pomiar wykazał na osi pojedynczej nacisk wynosił 11,47 ton, a przejazd miał miejsce na drodze powiatowej nr 8209S w Zabrzu, na której dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton.
W odwołaniu od tej decyzji U. G. podniosła, że należący do niej kontrolowany pojazd jadąc autostradą nr A4 zjechał z drogi krajowej nr 44 o dopuszczalnym nacisku 10 ton w związku z robotami drogowymi, a tablice informujące o objeździe nie wskazywały żadnych ograniczeń nacisków do 8 ton. Zdaniem przedsiębiorcy wytyczony objazd drogi o dopuszczalnych naciskach do 10 ton na oś powinien jej zdaniem obowiązywać również na objeździe.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...]0 Główny Inspektor Transportu Drogowego powołując się na art. 13 ust. 1 pkt 2, 13g ust. 1, ust. 1 a, ust. 2, art. 40 c) ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm. dalej zwana udp) oraz 6 pkt 6 lit. b) i pkt 7 lit. d) e) 5 załącznika nr 2 do w.w. ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że fakt objazdu drogi krajowej, na której dopuszczalne są naciski osi powyżej 8 ton nie oznacza, iż na drogach objazdowych należących do kategorii dróg o dopuszczalnych naciskach do 8 ton na oś automatycznie zostają podniesione dopuszczalne normy do poziomu obowiązującego na drodze czasowo wyłączonej z ruchu. Kontrolowany pojazd był ponadnormatywny również podczas pokonywania odcinka trasy o dopuszczalnych naciskach do 10 ton, gdyż pomiar wykazał, że na osi pojedynczej nacisk wynosił 11,47 ton. Według organu, ruch pojazdu nienormatywnego po drodze publicznej wymaga zezwolenia, a więc przed rozpoczęciem przejazdu przewoźnik powinien zbadać, czy pojazd odpowiada określonym normom i ewentualnie dostosować do nich rozmieszczenie ładunku czy też wagę przewożonego towaru.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wniosła na powyższą decyzję U. G. i podniosła, że na drogę powiatową kierował ją znak pionowy wskazujący objazd drogi krajowej nr 44. Podkreśliła, że kierowca działał w zaufaniu do prawidłowego oznaczenia dróg, które należy do zarządcy drogi. Wyjaśniła, że konstrukcja ciągnika siodłowego powoduje, że pierwsza oś jest niedociążona, a oś napędowa jest przeciążona.
Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2009r. Wojewódzki Sądu Administracyjny w W. uchylił obie decyzje.
W uzasadnieniu wskazał, że stan faktyczny sprawy był bezsporny. Sąd podniósł jednak, że na drogę o dopuszczalnych naciskach osi do 8 ton pojazd został skierowany znakami drogowymi pionowymi (ustawionymi w związku z przebudową drogi) z drogi o dopuszczalnych naciskach do 10 ton. Wyznaczony objazd dotyczył DK 44, na której dopuszczalny nacisk wynosi 10 ton. Jak wynika z informacji podanych na stronach internetowych Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 14 lipca 2008 r. (www.gddkia.gov.pl) przystąpiono wówczas do realizacji węzła "Sośnica" (A4,A1,DK44), w związku z czym poinformowano użytkowników o zmianach w organizacji ruchu, które miały obowiązywać do 30 czerwca 2009 r. (kontrola odbyła się w dniu [...] sierpnia 2008 r.). Powyższe zmiany pokrywały się z danymi przedstawionymi na zdjęciach złożonych do akt administracyjnych. Zdaniem Sądu I instancji istotne było również, że w metryce "ograniczenia" podano: prędkość 80 km/h, szerokość, nośność, nacisk – brak. Sąd I instancji wskazał, że Inspekcja Transportu Drogowego nie jest organem powołanym do kontroli działań GDDKiA w zakresie zarządzania podległymi drogami. Inspekcję obowiązują jednak zasady określone w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. W postępowaniu administracyjnym należy rozpatrzyć wszystkie przeprowadzone dowody, jak i uwzględnić wszystkie okoliczności mające znaczenie dla mocy i wiarygodności dowodów. Tylko tak przeprowadzone postępowanie urzeczywistnia konstytucyjną zasadę państwa prawa, oraz zasadę wyrażoną w art. 8 k.p.a., obligującą organy administracji publicznej do działania w sposób pogłębiający zaufanie do organów Państwa. Według Sądu I instancji, z okoliczności sprawy wynika, czego organ również nie zakwestionował, że strona nie miała innej możliwości przejazdu, jak tylko zgodnie z objazdem wytyczonym przez zarządcę drogi tj. GDDKiA. Tak więc znalezienie się pojazdu poddanego kontroli na drodze, na której przewidziano dopuszczalny nacisk na oś 8 ton było nie tylko nieuniknione, ale nastąpiło w rezultacie dostosowania się kierującego pojazdem do umieszczonych znaków pionowych. W niniejszej sprawie mamy do czynienia ze znakiem drogowym ustawionym w trybie działania organów administracji publicznej. Znak stwierdza obowiązek wynikający z przepisów prawa i jest w rzeczy samej aktem o charakterze generalnym, gdyż jego istota polega na tym, że powinność określonego zachowania się (treść znaku) jest skierowana do abstrakcyjnie określonego adresata będącego uczestnikiem ruchu drogowego. Każdy, kto znajdzie się w strefie znaku drogowego i będzie uczestnikiem ruchu musi podporządkować się jego dyspozycji. Znaki drogowe regulują w sposób zamierzony sytuację prawną uczestników ruchu drogowego oraz mogą kształtować sytuację prawną podmiotu poza sferą organizacji ruchu drogowego. Kierujący pojazdem miał prawo sądzić, że ustalony objazd został wykonany zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Nie miał obowiązku przypuszczać, że nagle znajdzie się na drodze, na której jest dopuszczone mniejsze obciążenie tonażowe. Zdaniem Sądu I instancji, prawdą jest że ustawa o drogach publicznych, której przepisy stanowią materialną podstawę decyzji, nie przewiduje możliwości zwolnienia się przewoźnika od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie. Jednakże okoliczności niniejszej sprawy pozwalają na zastosowanie wywodzonej z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w tym z art. 8 k.p.a. zasady ochrony obywatela działającego w przekonaniu, że odnoszące się doń czynności organów Państwa są prawidłowe i odpowiadające prawu. Zdaniem Sądu I instancji, nie można zarzucić skarżącej braku dołożenia staranności przy wykonywaniu działalności gospodarczej przez wykonywanie przewozów pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia w sytuacji, gdy kierowca pojazdu stosując się do znaków drogowych ustawionych przez zarządcę drogi na czas przebudowy odcinka drogi wjeżdża na drogę, na której dopuszczony jest mniejszy nacisk tonażowy. Sąd I instancji uchylił zatem decyzje organów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej zwanej p.p.s.a.) z uwagi na to, że stwierdzone uchybienia ww. przepisom kodeksu postępowania administracyjnego miały istotny wpływ na wynik sprawy.
II
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Główny Inspektor Transportu Drogowego.
Zaskarżył wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, a także orzeczenie o kosztach postępowania, w tym o kosztach zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.
Organ zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a, poprzez niewłaściwe jego zastosowanie:
a) w związku z art. 7, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. polegające na uznaniu przez Sąd, że organ orzekający w niniejszej sprawie nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonując oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie uwzględnił całokształtu okoliczności sprawy tj. w szczególności, że organ pominął okoliczność, iż uchybienia organu administracji (tu GDDKiA) nie mogą powodować ujemnych następstw dla obywatela działającego w dobrej wierze, podczas gdy organ rozstrzygający w niniejszej sprawie nie był uprawniony do uwzględnienia i oceny powyższej okoliczności;
b) w związku z art. 8 k.p.a. polegające na uznaniu przez Sąd, że organ pomijając okoliczność, iż przedsiębiorcy nie można obciążać skutkami błędu spowodowanego działaniem organu administracji (tu: GDDKiA), w konsekwencji naruszył wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę zaufania obywateli wobec organów Państwa, podczas gdy ww. przepis k.p.a. nie znajdował zastosowania w znaczeniu, jaki przydawał temu przepisowi Sąd I instancji
Organ zarzucił również naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) i art. 141 § 4 oraz art. 3 § 1 i art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 1 § 2 Prawa o ustroju sadów administracyjnych, poprzez ocenę działań administracji przez pryzmat własnych odmiennych od przyjętych przez organ ustaleń stanu faktycznego i prawnego polegających na błędnym przyjęciu przez Sąd, że organ uchybił obowiązkowi polegającemu na nieuwzględnieniu okoliczności, że uchybienia organu administracji (tu: GDDKiA) nie mogą powodować ujemnych następstw dla obywatela działającego w dobrej wierze, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy ww. okoliczność nie podlegała zbadaniu przez organ rozstrzygający w przedmiotowej sprawie.
W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) i art. 141 § 4 oraz art. 3 § 1 i art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 1 § 2 Prawa o ustroju sadów administracyjnych, poprzez błędne przyjęcie przez Sąd, że w niniejszej sprawie brak winy podmiotu, w stosunku do którego została zastosowana sankcja, może być przesłanką odstąpienia od zastosowania sankcji lub jej złagodzenia oraz, że w sprawie winna być objęta ustaleniem i oceną organu rozstrzygającego okoliczność dołożenia należytej staranności przez przedsiębiorcę wykonującego przewóz, podczas gdy w sprawie zostało stwierdzone przez organ popełnienie deliktu administracyjnego, który zasadza się na odpowiedzialności obiektywnej, której istotą jest ustalenie, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, skutkującego nałożeniem kary administracyjno-prawnej, nie dokonuje się natomiast oceny i nie czyni przedmiotem rozważań kwestii zawinionego działania strony lub braku winy, stopnia szkodliwości czynu, braku zachowania należytej staranności.
W uzasadnieniu organ wskazał, że organy ITD nie są uprawnione do oceny działań GDDKiA w zakresie sprawowanego przez ten organ zarządu dróg. Skoro tak, to organy ITD nie mogły oceniać i w konsekwencji uwzględnić okoliczności, czy ustanowiony przez GDDKiA objazd powinien zawierać informację dotyczącą ograniczeń tonażowych. Przewoźnik przed rozpoczęciem przejazdu powinien zapoznać się z trasą przejazdu, a w szczególności rodzajem drogi i ograniczeniami związanymi z poruszaniem się po niej, chociażby przez przejrzenie stron internetowych GDDKiA. Zmiana organizacji ruchu na drodze, na której wykonywany był przedmiotowy przewóz przez kontrolowanego przewoźnika nie była sprawą wynikłą nagle, bowiem zmiana organizacji ruchu na odcinku miała miejsce już od dnia 14 lipca 2008 r., o czym można się także było dowiedzieć ze wspomnianych powyżej stron internetowych. Organ wskazał, że skoro istotnie uchybienia innego organu tj. GDDKiA spowodowały ujemne następstwa (szkodę) dla strony, to winno to być ocenione przez Sąd w postępowaniu cywilnym na podstawie art. 417 k.c. i następne, jeżeli z takim roszczeniem zwróciłaby się do Sądu strona.
III
Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, co następuje:
Przystępując do rozpoznania skargi kasacyjnej należy przypomnieć, że stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny /dalej zwany NSA/ rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że zakres rozpoznania sprawy przez NSA, poza nieważnością postępowania, która w sprawie niniejszej nie zachodzi, jest ograniczony do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarżący oparł skargę kasacyjną na jednej tylko podstawie kasacyjnej tj. zarzucił Sądowi pierwszej instancji wydanie zaskarżonego wyroku z naruszeniem przepisów prawa procesowego polegającym m.in. na błędnym zastosowaniu art.8 kpa i zawartej w nim zasady zaufania obywateli do organów Państwa.
Skarga kasacyjna jest uzasadniona.
Sąd I instancji błędnie wywiódł, iż z zasady zaufania do organów Państwa wywieść można zwolnienie z przewidzianej przepisami prawa materialnego karnoadministracyjnej odpowiedzialności za skutek niezgodnego z prawem działania obywatela.
Zasada pogłębiana zaufania obywateli do organów Państwa nakłada na organ prowadzący postępowanie administracyjne wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy. Jak to wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 1984r. III SA 729/84 (ONSA z 1984r., nr 2 poz. 117) dla osiągnięcia celu przewidzianego tą zasadą tj. osiągnięcia zaufania obywateli do organów Państwa konieczne jest "przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględnienia w decyzji zarówno interesu społecznego jak i słusznego interesu obywateli przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa." W orzeczeniu z dnia 16 lutego 1994r. III ARN 2/94 (OSNAPiUS 1994 nr 1 poz.2) Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na szczególne znaczenie przestrzegania zasady z art.8 kpa w sprawach, w których występują uczestnicy mający rozbieżne interesy. W takich sprawach należy przekonać stronę, że jej stanowisko było wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło niezgodne z nim rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody.
W sprawie niniejszej ustalenia stanu faktycznego były niesporne między stroną a organem. Pojazd należący do skarżącej w dniu [...] sierpnia 2008r. jechał drogą krajową nr 44 o dopuszczalnym nacisku na osie do 10 ton, na której to drodze od dnia 14 lipca 2008r. prowadzone były roboty drogowe i wyznaczony objazd drogą powiatową przez Z. o dopuszczalnym nacisku na osie do 8 ton. Prace miały trwać do dnia 30 czerwca 2009r. Informacja o tym, że na drodze powiatowej przez Z.e dopuszczalny jest nacisk do 8 ton nie była umieszczona na znaku drogowym informującym o objeździe ani też na stronach internetowych GDDKiA. Korzystając z wyznaczonego objazdu pojazd skarżącej, w którym nacisk na oś pojedynczą napędową wynosił 11,47 ton, wjechał na drogę o dopuszczalnym nacisku do 8 ton czym naruszył przepisy prawa za które to naruszenie nałożona została na przedsiębiorcę kara pieniężna w wysokości 7.200zł, której wyliczenie nie jest kwestionowane.
Oceniając działanie organu nakładającego karę pieniężną pod kątem realizacji zasady zaufania do organów Państwa wskazać należy, że po drogach w Polsce w zależności od kategorii mogą się poruszać pojazdy o zróżnicowanym nacisku na osie. W dacie kontrolowanego przejazdu kategorie dróg powiązane z dopuszczalnym naciskiem na osie zostały określone w udp i wydanych na jej podstawie w rozporządzeniach Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005r. (Dz.U. nr 19 poz.1860 -drogi krajowe o dopuszczalnym nacisku na osie do 11,5 tony i poz. 1861- drogi krajowe i wojewódzkie o dopuszczalnym nacisku na osie do 10 ton). Zgodnie z art.41 ust.6 udp na innych drogach niż wymienione w obu rozporządzeniach, wydanych na podstawie art.41 ust.4 i ust.5 udp, dopuszczalny nacisk na osie wynosi 8 ton.
Wskazane informacje, mało istotne dla właściciela samochodu osobowego, są wiedzą podstawową dla profesjonalnego przewoźnika oraz dla podmiotu wykonującego transport drogowy pomocniczo. Wiedza ta, jako wynikająca wprost z ustawy i rozporządzeń jest trwała i jej opanowanie pozwala na uniknięcie błędu i związanej z nim kary pieniężnej. Podmioty wykonujące transport drogowy układając trasę przejazdu muszą brać pod uwagę dopuszczalne na niej naciski na osie i albo dostosować trasę do planowanego obciążenia albo zmniejszyć to obciążenie. Ustalenie i sprawdzenie dostępności, także w Internecie, planowanej trasy wykluczy zaskoczenie wywołane koniecznością objazdu trasą o mniejszym dopuszczalnym nacisku na osie.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej wskazać należy, że w dniu przejazdu prace drogowe na drodze krajowej nr 44 trwały już od 5 tygodni i informacja o tym figurowała w Internecie, tam też wskazana była trasa objazdu. Niezależnie od faktu, że nie zawierała ona danych o dopuszczalnym nacisku na osie na drodze objazdu, to już z samego faktu, że objazd ten prowadził drogą powiatową przez Z. wynikało, że dopuszczalny nacisk na osie na objeździe wynosił 8 ton.
Jest oczywiście naganne, że GDDKiA w swoim ogłoszeniu w Internecie, a także na znaku drogowym objazdu, nie wyeksponowała omawianej cechy objazdu. Nie zmienia to jednak faktu, że cecha ta powinna być profesjonalistom znana, gdyż wynika z ustawy (udp) i rozporządzeń o drogach, a wiedza o niej powinna spowodować wcześniejszą korektę planowanej trasy. Ta niestaranność GDDKiA nie może jednak stanowić podstawy do oceny, że organy Inspekcji Transportu Drogowego naruszyły w sprawie niniejszej (dotyczącej nałożenia kary za przekroczenie nacisków na osie) wynikający z art.9 kpa obowiązek informacyjny wobec strony postępowania.
Prowadzenie robót drogowych i związane z tym utrudnienia w ruchu nakładają na wszystkich użytkowników dróg dodatkowe obowiązki i nie można przyjąć, że remont jednego odcinka pozwala na przeciążenie i zrujnowanie innego odcinka drogi.
W sprawie niniejszej przedsiębiorca nie musiał i nie powinien być zaskoczony na drodze okolicznością, że zmienia się dopuszczalne obciążenie, gdyż przy dołożeniu należytej staranności o fakcie tym powinien wiedzieć przed wyruszeniem w trasą.
Organy Inspekcji Transportu Drogowego prowadząc postępowanie w sprawie niniejszej nie naruszyły zatem zasady zaufania obywatela do organów państwa, gdyż wyjaśniły należycie stan faktyczny sprawy oraz wyjaśniły bardzo dokładnie i prawidłowo motywy rozstrzygnięcia o karze. Wskazać należy, że odpowiedzialność karnoadministracyjna jest odpowiedzialnością obiektywną, związaną samym tylko wystąpieniem skutku, za który przewidziana jest kara. Procesowa zasada zaufania obywateli do organów państwa nie może zmieniać takiego jej ukształtowania, w szczególności nie może prowadzić do zmiany przewidzianej prawem materialnym odpowiedzialności za skutek w odpowiedzialność na zasadzie winy.
W tym stanie rzeczy uznać należy, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd prawa procesowego tj.art.145 § 1 p.1 lit.c p.p.s.a. i błędnego zastosowania art.7, 8 i 9 kpa były usprawiedliwione.
Mając na uwadze powyższe i procesowy charakter zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art.185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.
W ponownie prowadzonym postępowaniu Sąd weźmie pod uwagę powyższe wywody i oceni, czy decyzja o nałożeniu kary była zgodna z prawem.
O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art.203 p.2 p.p.s.a. i 205 § 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a w zw. z § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349) i zasądził kwotę1344 zł, na którą składa się kwota 144 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej oraz kwota 1200 zł tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej polegającej na sporządzeniu i wniesieniu skargi kasacyjnej oraz reprezentowaniu organu na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przez radcę prawnego który nie reprezentował strony w postępowaniu przed Sądem I instancji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI