II GSK 871/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Prezesa NFZ w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Sprawa dotyczyła kwalifikacji umów zawartych przez skarżącego (płatnika) z wykładowcą na opracowanie i wygłoszenie autorskich wykładów. ZUS zwrócił się o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego dla wykładowcy z tytułu tych umów. Prezes NFZ utrzymał w mocy decyzję stwierdzającą podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, uznając umowy za umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu. Sąd I instancji podzielił to stanowisko, argumentując, że wykłady nie mają cech dzieła, ponieważ nie można z góry określić zindywidualizowanego rezultatu, a umowa nie zawiera postanowień o odpowiedzialności za wady dzieła. Skarżący w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów postępowania (wadliwa ocena dowodów, brak przesłuchania świadków) oraz prawa materialnego (błędna wykładnia art. 627 kc, art. 734 i 750 kc, art. 65 kc, ustawy o prawie autorskim). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że kluczowa jest rzeczywista treść i sposób wykonywania umowy, a nie jej nazwa. Przygotowanie i wygłoszenie wykładu, nawet jeśli wymaga wiedzy i indywidualnego podejścia, zazwyczaj stanowi świadczenie usług (umowa zlecenia), a nie umowę o dzieło, która wymaga stworzenia konkretnego, samoistnego rezultatu. Wyjątkiem mogą być unikalne dzieła naukowe. Sąd uznał, że WSA prawidłowo zakwalifikował sporne umowy jako umowy o świadczenie usług, co skutkuje obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) uśoz. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania uznano za niezasadne, gdyż obowiązek przedłożenia dowodów spoczywał głównie na ZUS, a ocena charakteru prawnego umowy należy do sfery prawa materialnego. Zarzuty naruszenia prawa materialnego również uznano za nieuzasadnione, a zarzut dotyczący prawa autorskiego za wadliwie skonstruowany.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaKwalifikacja umów cywilnoprawnych (o dzieło vs. świadczenie usług/zlecenie) w kontekście obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, zwłaszcza w przypadku umów z wykładowcami.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umów na wykłady, ale zasady ogólne dotyczące rozróżnienia umów mogą mieć szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (1)
Czy umowa na opracowanie i wygłoszenie autorskich wykładów stanowi umowę o dzieło, czy umowę o świadczenie usług podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Umowa na opracowanie i wygłoszenie wykładów, nawet jeśli wykład ma charakter autorski i niestandardowy, stanowi umowę o świadczenie usług (do której stosuje się przepisy o zleceniu), a nie umowę o dzieło, chyba że wykładowi można przypisać cechy unikalnego dzieła naukowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowe jest rzeczywiste wykonanie umowy. Przygotowanie i wygłoszenie wykładu, nawet wymagające wiedzy i indywidualnego podejścia, nie tworzy samoistnego, z góry określonego rezultatu w rozumieniu umowy o dzieło. Brak jest cech charakterystycznych dla umowy o dzieło, takich jak odpowiedzialność za wady dzieła. W konsekwencji, wykonywanie takich umów skutkuje obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego.
Przepisy (7)
Główne
uśoz art. 66 § ust. 1 pkt 1 lit. e
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Przepis określający, kto podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, w tym osoby wykonujące pracę na podstawie umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.
Pomocnicze
k.c. art. 627
Kodeks cywilny
Definicja umowy o dzieło jako zobowiązania do wykonania oznaczonego dzieła.
k.c. art. 734 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja umowy zlecenia jako zobowiązania do dokonania określonej czynności prawnej.
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący umów o świadczenie usług, do których stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.
u.p.a. art. 1 § ust. 1
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych
Definicja utworu.
ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
ppsa art. 174 § pkt 1 i 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy kasacyjne dotyczące naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowy na prowadzenie wykładów, nawet autorskich, stanowią umowy o świadczenie usług, a nie umowy o dzieło. • Wykonywanie umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, skutkuje obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego.
Odrzucone argumenty
Umowy na opracowanie i wygłoszenie wykładów były umowami o dzieło. • Postępowanie organów administracji było wadliwe (dowolna i niepełna ocena materiału dowodowego, brak przesłuchania świadków). • Naruszenie przepisów prawa materialnego (błędna wykładnia art. 627 kc, art. 734 i 750 kc, art. 65 kc, ustawy o prawie autorskim).
Godne uwagi sformułowania
Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". • Przedmiotem umowy o dzieło [...] jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie. • Umowę zlecenia zalicza się do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. • Przygotowanie wykładu, nawet gdy przekazywana w nim wiedza wykracza poza zwykły poziom i granice programowe oraz jest w sposób indywidualny dostosowywana do potrzeb słuchaczy, nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że w takim wypadku mamy do czynienia z dziełem. • O prawidłowym zakwalifikowaniu umowy cywilnoprawnej nie decyduje nazwa umowy czy jej stylistyka, lecz rzeczywisty przedmiot umowy, okoliczności jej zawarcia oraz sposób i okoliczności jej wykonywania.
Skład orzekający
Małgorzata Korycińska
przewodniczący sprawozdawca
Joanna Sieńczyło-Chlabicz
sędzia
Mirosław Trzecki
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Kwalifikacja umów cywilnoprawnych (o dzieło vs. świadczenie usług/zlecenie) w kontekście obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, zwłaszcza w przypadku umów z wykładowcami."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umów na wykłady, ale zasady ogólne dotyczące rozróżnienia umów mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między umową o dzieło a umową zlecenia, co ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki podatkowe i składkowe. Orzeczenie NSA jasno określa kryteria, które pomagają w tej kwalifikacji.
“Umowa o dzieło czy zlecenie? NSA wyjaśnia, kiedy wykładowca podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.