II GSK 870/20

II GSK 870/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-11-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-08-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek
Małgorzata Rysz /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ochrona zdrowia
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2118/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-01-29
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 499
art. 37 ap, art. 65,  art. 68, art. 71,  art. 72,
Ustawa z dnia 6 września 2001 r Prawo farmaceutyczne - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 184,  art. 204
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant Izabela Kołodziejczyk po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 2118/19 w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 5 sierpnia 2019 r., nr PORZI.503.78.2019.EF.2 w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie punktu aptecznego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od P. M. na rzecz Głównego Inspektora Farmaceutycznego 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 29 stycznia 2020 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2118/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany "WSA" lub "Sądem pierwszej instancji"), działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej zwanej "ppsa"), oddalił skargę P. M. (dalej zwanego "skarżącym"), na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego (dalej zwanego "GIF" lub "organem II instancji") z 5 sierpnia 2019 r. utrzymującą w mocy decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego we Wrocławiu (dalej zwanego "WIF" lub "organem I instancji") z 7 lutego 2019 r. w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie punktu aptecznego.
WSA orzekał w następującym stanie sprawy.
W dniach 20 – 21 września 2018 r. przeprowadzono kontrolę doraźną w prowadzonym przez skarżącego punkcie aptecznym "V." w W. [...], gmina D. Kontrolę przeprowadzono w obecności kierownika punktu aptecznego oraz skarżącego. Przedmiotem kontroli był obrót produktami leczniczymi zawierającymi w składzie substancje o działaniu psychoaktywnym, zgodnie z art. 68 i z art. 71a ustawy z 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2211 ze zm.; dalej zwanej "pf").
Organ I instancji pismem z 30 listopada 2018 r. zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia udzielonego mu zezwolenia z 14 czerwca 2016 r. znak: WIF-WR-I.8530.1.4.2016 na prowadzenie punktu aptecznego o nazwie "V." położonego [...] W. [...] gmina D. i poinformował jednocześnie, że do akt sprawy załączono m.in. protokół kontroli doraźnej w zakresie obrotu produktami leczniczymi zawierającymi substancje o działaniu psychoaktywnym z 20 września 2018 r. wraz z dziewięcioma załącznikami oraz korespondencję organu z hurtowniami: Hurtownia Farmaceutyczna N. S.A., F. Sp. z o.o., T. Spółka Jawna, Hurtownia Farmaceutyczna H. S.A., Hurtownia Farmaceutyczna F. Sp. z o.o., Hurtownia Farmaceutyczna P. Sp. z o.o., C. S.A., N. S.A.
Decyzją z 7 lutego 2019 r. WIF cofnął udzielone skarżącemu zezwolenie z 14 czerwca 2016 r. na prowadzenie punktu aptecznego o nazwie "V.". Podstawą ww. decyzji były przepisy art. 112 ust. 1 pkt 1, 2 oraz ust. 3, art. 115 ust. 1 pkt 4, 37ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 101 pkt 4 oraz w zw. z art. 70 ust. 4 w związku z art. 99 ust. 4a i art. 101 pkt 1 i 4, a także art. 104 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., 2096 ze zm.; dalej zwanej "kpa").
Decyzją z 5 sierpnia 2019 r., po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, GIF utrzymał w mocy decyzję WIF z 7 lutego 2019 r. wskazując, że w toku kontroli – podczas kontroli doraźnej – dokonano zestawienia stanów magazynowych dla produktów leczniczych zawierających prekursory narkotykowe na 20 września 2018 r. Stwierdzono zgodność stanów magazynowych punktu aptecznego z okazanym zestawieniem, z wyjątkiem stanu elektronicznego dla produktu Cirrus Duo 6 tabl. wynoszącego 1379 opakowań, gdy na stanie znajdowało się 689 opakowań (brak było 690 opakowań produktu leczniczego w odniesieniu do stanu elektronicznego). Kierownik punktu aptecznego wyjaśnił, że niedobór wynika z zaksięgowania zamówionych faktur, a fizycznego braku towaru w punkcie aptecznym (towar nie był jeszcze dowieziony). Kolejne zestawienie stanów magazynowych sporządzone na 21 września 2018 r. wykazały zgodność stanu elektronicznego i faktycznego produktu Cirrus Duo 6 tabl. i wynosił on 1979 opakowań. Skontrolowano obrót produktami leczniczymi: Acatar Acti Tabs 12 tabl., Apselan tabl. Powl. 0,06g 10 tabl., Cirrus Duo (Cirrus), tabl. o przedł. uwaln. 6 tabl., Cirrus Duo (Cirros) 14 tabl., Claritine Active 6 tabl., Claritine Active 10 tabl., Sudafed tabl. powl. 12 tabl. Sporządzono zestawienia przychodów i rozchodów ww. produktów leczniczych za okres od 1 stycznia 2018 r. Ustalono, że kontrolowane produkty były wydawane po 1 opakowaniu jednorazowo. Ponadto, wg. oświadczenia osób uczestniczących w kontroli, wszystkie produktu były wydawane zgodnie z przepisami, tj. po 1 szt./opakowaniu dla 1 pacjenta jednorazowo, a załączone zestawienie przychodów i rozchodów - są to wszystkie zakupione i wydane w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 20 września 2018 r. produkty. Nadto w odpowiedzi na wezwanie organu, skarżący pismem z 10 października 2018 r. poinformował, że produkt leczniczy Apselan, tabl. powl. 0,06g, 10 tabl. w ilości 12280 opakowań został przekazany do punktu aptecznego w B., zaś dokument potwierdzający to przesunięcie został wystawiony dopiero po potwierdzeniu przyjęcia produktu w tym punkcie aptecznym. Nie przekazano organowi dokumentu potwierdzającego powyższą okoliczność, jak również paragonów z kasy fiskalnej z uwagi na dużą ich ilość i związane z tym uciążliwości.
Ustalono także fakt nieudokumentowania całości obrotu produktami leczniczymi zawierającymi substancje psychoaktywne. Na podstawie wykazu faktur przedstawionych przez stronę oraz wykazów faktur sprzedaży pozyskanych od hurtowni farmaceutycznych organ ustalił, iż dla produktu leczniczego Cirrus DUO 2 (Cirrus) tabl. o przedł. uwaln. 6 tabl. wykazano: 18 faktur zakupu, których nie przedstawił organowi skarżący, obejmujących łącznie 8982 opakowania z hurtowni T. Sp. J.; 2 faktury zakupu, których nie przedstawił organowi skarżący, obejmujące łącznie 10500 opakowań z hurtowni N. S.A.; 2 faktury zakupu, których nie przedstawił organowi skarżący, obejmujące łącznie 250 opakowań z hurtowni H. S.A. Organ wskazał, iż skarżący nie przedstawił faktur zakupu 19732 opakowań produktu leczniczego Cirrus Duo (cirrus) tabl. o przedł. uwaln. 6 tabl, co stoi w sprzeczności ze złożonym przez niego oraz kierownika punktu aptecznego oświadczeniem z 20 września 2018 r.
Organ uznał, że przyczyną cofnięcia stronie zezwolenia na prowadzenie punktu aptecznego była sprzedaż w znacznych ilościach produktów leczniczych zawierających pseudoefedrynę oraz prowadzenie nierzetelnej ewidencji ww. produktów. GIF stwierdził, że ze zgromadzonego w sprawie materiału wynika, iż skarżący sprzedawał produkty lecznicze zawierające pseudoefedrynę w ilościach znacząco przekraczających sprzedaż na potrzeby indywidualne pacjentów. W kontrolowanym punkcie aptecznym, sprzedano lek Cirrus Duo o przedł. uwaln. 6 tabl. w 223 344 opakowaniach, lek Sudafed tabl. powl. 0,06g, 12 tabl. w 6587 opakowaniach, lek Apselan, tabl. powl. 0,06g, 10 tabl. w 28022 opakowaniach – łącznie 257 953 opakowania produktów leczniczych zawierających pseudoefedrynę, co do których istnieje ryzyko produkcji z nich narkotyków syntetycznych i substancji psychotropowych. Istnieje również możliwość przedawkowania ich przez pacjentów. Stanowi to rażące naruszenie rękojmi należytego prowadzenia działalności objętej zezwoleniem. Nie jest możliwym, w ocenie organu legalne nabycie w okresie od 1 stycznia do 20 września 2018 r. ok. 24 opakowań ww. produktów na jednego mieszkańca wsi. Świadczy to o zagrożeniu życia i zdrowia mieszkańców. Nadto organ zauważył, że strona nie ujawniła zakupu 19 732 opakowań produktu Cirrus, przedstawiając zaniżone dane w tym zakresie. Postępowanie strony w ocenie organu ewidentnie naruszało przepisy regulujące prowadzenie punktu aptecznego.
W konsekwencji organ uznał, że skarżący nie daje rękojmi należytego prowadzenia punktu aptecznego co oznacza, że nie zostały po jego stronie spełnione warunki prawne wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu. Stanowi to, zdaniem organu, przesłankę wydania decyzji o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie przedmiotowego punktu aptecznego.
Skarżący wniósł do WSA skargę na decyzję GIF.
WSA skargę oddalił.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie posiadał zezwolenia na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej, a mimo tego sprzedaż produktów leczniczych i wyrobów medycznych w jego punkcie aptecznym w istocie przybierała formę obrotu hurtowego i to nie w ramach sprzedaży z przedsiębiorcami, lecz w transakcjach na potrzeby indywidualnych pacjentów. Tego rodzaju praktyka jest niedopuszczalna i to nie tylko z uwagi na łamanie zasad obrotu hurtowego produktami leczniczymi, ale nade wszystko ze względu na zagrożenie dla życia i zdrowia pacjentów, nabywających jednorazowo określone produkty lecznicze w ilościach, które bynajmniej nie świadczą o ich detalicznej sprzedaży. W punkcie aptecznym dokonywano sprzedaży produktów leczniczych zawierających w składzie pseudoefedrynę w ilościach znacząco przekraczających sprzedaż na potrzeby indywidualne pacjentów.
Zdaniem WSA, organy zasadnie uznały, że skarżący nie daje rękojmi należytego prowadzenia punktu aptecznego "V." zlokalizowanego w W., gmina D., tym samym przestał spełniać jeden z warunków wymaganych do wykonywania działalności gospodarczej, określonej w zezwoleniu na jego prowadzenie. W sprawie wystąpiła zatem przesłanka uzasadniająca cofnięcie zezwolenia, określona w art 37ap ust. 1 pkt 2 pf.
Sąd pierwszej instancji uznał za niezasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym zarzuty w zakresie naruszenia art. 46 ust. 3 w zw. z art. art. 48 ust. 1, 10 i 11 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2018 r., poz. 646; dalej zwanej "pp"). Uznał, że kontrola doraźna została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami, przez inspektorów farmaceutycznych, działających na podstawie upoważnień udzielonych przez WIF, po okazaniu legitymacji służbowej oraz doręczeniu ww. upoważnień. W przedmiotowych upoważnieniach do przeprowadzenia kontroli 20 i 21 września 2018 r. wskazano zakres kontroli (obrót produktami leczniczymi zawierającymi substancje o działaniu psychoaktywnym zgodnie z art. 68 i 71a pf), wskazano datę rozpoczęcia i przewidywany termin zakończenia kontroli. W upoważnieniach inspektorów farmaceutycznych do przeprowadzenia inspekcji, a także w protokole z kontroli wskazano na art. 48 ust. 11 pkt 4 pp, zgodnie z którym zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli nie dokonuje się, w przypadku gdy przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska, co miało miejsce w kontrolowanej sprawie. Kontrola u skarżącego prowadzącego przedmiotowy punkt apteczny została bowiem przeprowadzona przez inspektorów farmaceutycznych w związku z pismem GIF z 10 września 2018 r. WSA wskazał także, że przepis art. 37at ust. 6 pf pozwala organowi zezwalającemu na przeprowadzenie niezapowiedzianej inspekcji lub kontroli działalności gospodarczej, na którą zostało wydane zezwolenie, jeżeli stwierdzi, że istnieje podejrzenie nieprzestrzegania wymogów określonych w ustawie. W sytuacji, gdy organ inspekcji farmaceutycznej uzyska informację o możliwych nieprawidłowościach ma prawo, na podstawie art. 48 ust. 11 pkt 4 pp wszcząć kontrolę – bez zawiadomienia przedsiębiorcy.
W ocenie Sądu, organ odwoławczy nie naruszył także przepisów postępowania administracyjnego, podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia Stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa).
WSA nie uznał także za mający jakikolwiek wpływ na rozstrzygnięcie zarzut naruszenia art. 77 § 1 kpa polegający na niezebraniu w sposób wyczerpujący i nierozpatrzeniu całego materiału dowodowego. W cenie Sądu, organ ustalił wszystkie istotne w sprawie okoliczności pozwalające na wydanie decyzji w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie punktu aptecznego w niniejszej sprawie.
Skarżący złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, uwzględnienie skargi kasacyjnej i tym samym uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także zasądzenie od GIF na rzecz skarżącego zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Skarżący zarzucił wyrokowi WSA naruszenie:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa poprzez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przez organ art. 46 ust. 3 w zw. z art. 48 ust. 1, 10 i 11 pkt 4 pp, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem w sprawie została wydana decyzja na podstawie dowodów przeprowadzonych podczas kontroli wszczętej bez uprzedniego zawiadomienia przedsiębiorcy o zamiarze jej wszczęcia i jednoczesnego braku wystąpienia jakiegokolwiek przypadku wyłączającego obowiązek uprzedniego zawiadomienia przedsiębiorcy o kontroli, co zostało nawet odzwierciedlone przez kontrolujących w protokole kontroli poprzez nie wskazanie w nim uzasadnienia żadnej z przyczyn braku takiego zawiadomienia, a w szczególności bezpośredniego zagrożenia życia, zdrowia lub środowiska;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa poprzez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przez organ art. 61 § 4 kpa w zw. z art. 75 § 1 kpa, które polegało na nie zawiadomieniu strony, po dokonaniu pierwszej czynności urzędowej, o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz na podejmowaniu czynności dowodowych wyłącznie poza tokiem tego postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem ustalenia faktyczne w sprawie zostały poczynione w oparciu o dowody, które zostały uzyskane z naruszeniem przepisów postępowania, a które to naruszenie stanowi jednocześnie uchybienie zasadzie praworządności z art. 6 kpa, zasadzie prawdy obiektywnej z art. 7 kpa, a także zasadzie zaufania do organów z art. 8 § 1 kpa;
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa poprzez nieuwzględnienie skargi mimo rażącego naruszenia przez organ art. 77 § 1 kpa, które polegało na:
a. nie zebraniu w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, w szczególności na nieprzeprowadzeniu dowodów na następujące okoliczności: liczby pacjentów przychodni NZOZ Zdrowie w W., ilości punktów aptecznych w W., sąsiednich wsiach i całej gminie D., a także aktualnej liczby mieszkańców W. i całej gminy D. w okresie objętym kontrolą, co miało istotny wpływ na treść wydanej decyzji, albowiem uwzględnienie powyższych okoliczności i ilości sprzedanych w tym okresie leków nie daje podstaw do przyjęcia, że strona w punkcie aptecznym prowadziła sprzedaż leków w ilościach znacznie przekraczających indywidulane zapotrzebowanie pacjentów;
b. niedokładnym wyjaśnieniu wszystkich okoliczności związanych z dokumentowaniem przez stronę zakupu leków zawierających substancje psychoaktywne, poprzez zaniechanie zweryfikowania przesunięcia magazynowego leku Apselan do innego punktu aptecznego strony, a także zaniechanie zweryfikowania, czy zakupowe faktury VAT dotyczące leku Cirrus Duo zostały ujęte w podatkowych ewidencjach strony, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem z przeprowadzenia wymienionych dowodów wynikałoby, że strona w żaden sposób nie ukrywała rzeczywistego rozmiaru obrotu tymi lekami;
co stanowi jednocześnie naruszenie zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 kpa;
4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez organ art. 80 kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez dowolne uznanie:
a. że strona prowadziła hurtowy obrót produktami leczniczymi zawierającymi substancje o działaniu psychoaktywnym, podczas gdy zgodnie z definicją obrotu hurtowego określoną w art. 72 ust. 3 pf, obrót hurtowy to taki obrót, który bez względu na jego wielkość, prowadzony jest z innymi podmiotami niż pacjenci, gdy tymczasem w punkcie aptecznym była dokonywana sprzedaż leków zawierających substancje psychoaktywne bez przepisu lekarza wyłącznie pacjentom i tylko w ramach jednorazowej transakcji oraz zawsze z uwzględnieniem maksymalnego poziomu tej substancji w danym leku wydawanym bez przepisu lekarza;
b. w dodatku na podstawie niepełnego materiału dowodowego, że strona sprzedawała leki zawierające substancje psychoaktywne w ilościach znacznie przekraczających indywidualne zapotrzebowanie pacjentów, podczas gdy organ w ogóle nie ustalił, jakie było wówczas zapotrzebowanie pacjentów na wymienione leki, ani nie ustalił jakiej wielkości powinna być sprzedaż, aby nie była uznana za sprzedaż znacznie przekraczająca potrzeby pacjentów.
W uzasadnieniu skarżący wskazał argumenty mające przemawiać za trafnością zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym 16 listopada 2023 r. pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły określone w art. 183 § 2 ppsa podstawy nieważności postępowania sądowego, jak również nie stwierdzono podstaw do zastosowania art. 189 ppsa. Skutkuje to ograniczeniem zakresu rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej do weryfikacji zarzutów kasacyjnych rozumianych jako skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 ppsa podstawy skargi kasacyjnej mogą zostać oparte na zarzutach: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny po dokonaniu weryfikacji sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie.
Z akt sprawy wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie punktu aptecznego stwierdził, że decyzja ta wydana została bez naruszenia prawa, co skutkowało oddaleniem wniesionej na nią skargi, na podstawie art. 151 ppsa.
Zarzuty skargi kasacyjnej, oparte tylko na podstawie z art. 174 pkt 2 ppsa zmierzają do zakwestionowania tego stanowiska podnosząc, że zaskarżona w sprawie decyzja została wydana na podstawie materiału dowodowego niewłaściwie rozpatrzonego, zgromadzonego niewyczerpująco, a także z uchybieniem prawa – przepisów regulujących sposób zbierania dowodów tj. poprzez posłużenie się przez organ dowodami uzyskanymi podczas kontroli przeprowadzonej bez uprzedniego zawiadomienia przedsiębiorcy, mimo, że nie wystąpiły przesłanki uprawniające do odstąpienia od takiego zawiadomienia. Konsekwencją tych błędów, powinno być, zdaniem kasatora, pominięcie dowodów ujawnionych w czasie kontroli – stosownie do dyspozycji art. 46 ust. 3 pp, zgodnie z którym dowody przeprowadzone w toku kontroli przez organ kontroli z naruszeniem przepisów ustawy lub z naruszeniem innych przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, jeżeli miały istotny wpływ na wyniki kontroli, nie mogą stanowić dowodu w postępowaniu administracyjnym, podatkowym, karnym lub karnym skarbowym dotyczącym przedsiębiorcy.
Zatem w myśl tego przepisu nie można wykorzystać dowodów przeprowadzonych w toku kontroli, o ile: nastąpiło przy tym naruszenie przepisów prawa i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik kontroli. Jeśli chodzi o ten ostatni aspekt, to autor skargi kasacyjnej w ogóle nie odwołał się do warunku z omawianego przepisu, wskazując natomiast, że dowody przeprowadzone w toku kontroli "miały istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy", co nie jest przecież równoznaczne z objętym dyspozycją przepisu "wpływem na wyniki kontroli". Nie wykazano w skardze kasacyjnej również i pierwszego warunku – albowiem wbrew stanowisku kasatora w protokole z kontroli przeprowadzonej 20 – 21 września 2018 r. – znajduje się uzasadnienie braku zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli – wskazano w nim bowiem na art. 48 ust.11 pkt 4 pp. Zgodnie z tym przepisem zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli nie dokonuje się w przypadku, gdy przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przeprowadzenie kontroli dotyczącej (podejrzenia) sprzedaży w punkcie aptecznym produktów zawierających w składzie substancje o działaniu psychoaktywnym w ilościach znacząco przekraczających potrzeby indywidualnych pacjentów, wbrew twierdzeniom kasatora, stanowiło wystarczającą podstawę dla przeprowadzenia tej kontroli bez uprzedniego zawiadomienia przedsiębiorcy o zamiarze jej wszczęcia. Dlatego też nie znajduje uzasadnienia stanowisko skarżącego (również w konfrontacji z treścią art.48 ust. 10 pp) o konieczności wskazania na konkretne, sprecyzowane okoliczności, które uzasadniały odstąpienie od obowiązku zawiadomienia przedsiębiorcy o kontroli. W rezultacie zarzut skargi kasacyjnej (pkt 1 petitum), że decyzję oparto o dowody zebrane z naruszeniem prawa należało uznać za niezasadny, przy czym nie jest także w tym kontekście bez znaczenia, że przedsiębiorca nie korzystał z uprawnienia do złożenia sprzeciwu wobec podjętych czynności kontrolnych, nie składał również zastrzeżeń w zakresie ustaleń objętych protokołem kontroli.
Weryfikacji legalności proceduralnej zaskarżonej decyzji oraz prawidłowości ustaleń stanu faktycznego przeprowadzonej przez WSA nie podważają również trzy pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej.
Bezzasadnie podnosi skarżący, że organ naruszył art. 61 § 4 ppsa w zw. z art. 75 § 1 kpa nie zawiadamiając strony o pierwszej czynności urzędowej oraz dokonując ustaleń poza tokiem postępowania. Należy podzielić stanowisko WSA, że organ I instancji w ramach uprawnień przysługujących mu na podstawie art. 109 pf (w tym nadzoru nad punktami aptecznymi) miał prawo wystąpić do hurtowni farmaceutycznych o udzielenie informacji wskazujących na skalę zakupów kontrolowanych w ww. punkcie aptecznym środków zawierających pseudoefedrynę. Pisma z hurtowni stanowiące odpowiedzi na ww. wystąpienie organu zostały następnie włączone do materiału dowodowego, zatem skarżący miał możliwość się z nimi zapoznać i ustosunkować. Informacje te potwierdziły jednocześnie ustalenia kontroli, że obrót produktami leczniczymi zawierającymi pseudoefedrynę przekracza skalę obrotu detalicznego, co uzasadniało, zdaniem organu, wszczęcie postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia udzielonego na prowadzenie punktu aptecznego. Informacja (pismo z 30 listopada 2018 r.) o wszczęciu postępowania została doręczona stronie, w treści informacji podano szczegółowo podstawę wszczętego postępowania oraz jakie dokumenty zostały włączone do akt. Przed wydaniem decyzji zawiadomiono z kolei stronę o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i umożliwiono jej zajęcie stanowiska, co uczyniła w piśmie z 18 stycznia 2019 r. Dołączony do tego pisma wydruk ze stron podatkowej księgi przychodów i rozchodów przedsiębiorcy został następnie poddany analizie w decyzji WIF. Wobec tego trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że sposób gromadzenia materiału dowodowego nie uchybiał zasadzie praworządności, zasadzie prawdy obiektywnej ani zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, stąd organy nie naruszyły w sprawie art. 6, 7 i 8 § 1, a także art. 61 § 4 i 75 § 1 kpa (zarzut 2 petitum skargi kasacyjnej).
W rozpoznawanej sprawie nie było też podstaw do prowadzenia dalszego postępowania dowodowego, w szczególności w kierunku sugerowanym przez stronę w zarzucie 3 petitum skargi kasacyjnej.
Jeśli chodzi o przeprowadzanie dodatkowych dowodów, na okoliczności liczby pacjentów przychodni NZOZ w W., ilości punktów aptecznych w W. i sąsiednich wsiach, wreszcie w całej gminie D., aktualnej liczby mieszkańców W. i całej gminy to słusznie przyjęto brak cech istotności ww. okoliczności dla wyjaśnienia przedmiotowej sprawy. Trafnie WSA wskazał, że wyliczenie przez organ liczby sprzedanych opakowań przypadających na mieszkańca W. miało charakter przykładowy, obrazujący skalę obrotu leków z pseudoefedryną, który był prowadzony w skontrolowanym punkcie aptecznym. Kompletnie chybione i nie do przyjęcia w świetle zasad doświadczenia życiowego, są natomiast dywagacje zawarte w skardze kasacyjnej, z których wynika, że biorąc pod uwagę okres jaki objęto kontrolą (9 miesięcy) oraz liczbę mieszkańców gminy, wychodzi, że sprzedano średnio ok. 50 opakowań leku z pseudoefedryną wydawanego bez recepty, na jednego mieszkańca gminy (to przekłada się na zużycie 0,25 opakowania leku na dzień), co miało według kasatora świadczyć o nieprzekroczeniu skali zwykłego obrotu detalicznego.
Bezpodstawnie również zarzucono w skardze kasacyjnej niewyjaśnienie okoliczności związanych z dokumentowaniem przez stronę zakupu leków zawierających substancje psychoaktywne. Słusznie WSA zwrócił uwagę na nieujawnienie przez stronę faktur zakupu 19 732 opakowań produktu leczniczego Cirrus Duo tabl. o przedł. uwal. 6 tabl. i wskazał, że oceny tej okoliczności nie zmienia przedstawienie dopiero w toku postępowania administracyjnego wyciągu z ksiąg podatkowych za wrzesień 2018 r., gdyż nieujawnione faktury dotyczyły również innych miesięcy 2018 r. Natomiast w zakresie powoływanego przez stronę przesunięcia międzymagazynowego, stosowny dokument w ogóle nie został złożony do akt. Jakkolwiek trafnie podnosi strona, że to na organie, zgodnie z przepisami procedury administracyjnej, ciąży obowiązek wyjaśnienia prawdy obiektywnej, w tym stanu faktycznego sprawy, to jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się również obowiązek lojalnego współdziałania strony w tym zakresie, zwłaszcza wówczas, gdy organ administracji publicznej dokonał pewnych ustaleń, a strona kwestionuje te dowody i ustalenia – w takiej sytuacji przeciwdowód może być przeprowadzony z jej inicjatywy, organ nie ma natomiast obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania stanowiska strony (por. wyroki NSA: z 17 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 273/10, z 20 grudnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1933/08; treść tych i dalej powoływanych wyroków jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Tymczasem skarżący w niniejszej sprawie powołując się na braki w przeprowadzonym postępowaniu nie powołał żadnych dowodów, które podważyłyby dokonane ustalenia faktyczne i potwierdzały jego stanowisko. Zarzut uchybienia przez WSA ocenie co do naruszenia w postępowaniu art. 77 § 1 w zw. z art. 7 kpa nie mógł więc również zostać uwzględniony.
Wreszcie nie można zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, iż w sprawie przekroczono granice swobodnej oceny dowodów, czym naruszono art. 80 kpa, przez dowolne uznanie, że strona prowadziła obrót hurtowy produktami leczniczymi zawierającymi substancje o działaniu psychoaktywnym, podczas gdy zgodnie z art. 72 ust. 3 pf obrót hurtowy, to taki obrót, który prowadzony jest z innymi podmiotami niż pacjenci.
Przede wszystkim w skarżonej decyzji organ nigdzie nie zawarł tezy, że strona dokonuje obrotu hurtowego, zgodnie z definicją zawartą w art. 72 ust. 3 pf, a kładł nacisk na prowadzenie niezgodnie z prawem obrotu lekami zawierającymi pseudoefedrynę przekraczające zapotrzebowanie indywidualnego pacjenta. Użyte w decyzji (str. 10 decyzji) sformułowanie, że strona "w istocie" prowadziła obrót hurtowy odnosiło się do skali tego obrotu, a nie definicji ustawowej. Wreszcie nie bez znaczenia dla oceny rozmiarów obrotu ww. leków jest to, że skarżący w piśmie kierowanym do WIF podnosił, że przedstawienie paragonów z kasy fiskalnej dotyczących poszczególnych transakcji sprzedaży jest zbyt uciążliwe z uwagi na ich ilość i że to spowodowałoby zakłócenia działalności przedsiębiorcy. W związku z tym konstatcja organu, że sprzedaż produktów leczniczych w ilościach przekraczających indywidualne zapotrzebowanie pacjentów, nie stanowi sprzedaży detalicznej, co należy uznać za niezgodne z udzielonym stronie zezwoleniem, nie naruszyła swobodnej oceny dowodów, o której mowa w art. 80 kpa, tak samo zresztą jak odniesienie się w decyzji do indywidualnego zapotrzebowania pacjentów, do których to rozważań strony ustosunkowano się we wcześniejszych partiach uzasadnienia.
Wobec tego, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej okazały się bezzasadne i nie wykazały prawidłowości kontroli sądowoadministracyjnej zaskarżonej decyzji dokonanej przez Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 184 ppsa, NSA skargę kasacyjną oddalił.
O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).