II GSK 861/22

II GSK 861/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący/
Karolina Kisielewicz-Sierakowska
Wojciech Kręcisz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne
Zawody prawnicze
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2292/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-01-17
Skarżony organ
Komisja Orzekająca
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1192
art. 72 § 1, art. 74 § 3, art. 74d § 1, art. 74f § 1, art. 74e § 2, art. 74h § 1, 9 i 12
Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia del. WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska Protokolant starszy asystent sędziego Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 2292/21 w sprawie ze skargi E. K. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu notarialnego, który został przeprowadzony w dniach 2-4 września 2020 r. z dnia 28 maja 2021 r. nr DZP-II.628.132.2020 w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od E. K. na rzecz Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu notarialnego, który został przeprowadzony w dniach 2-4 września 2020 r. 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 2292/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę E. K. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu notarialnego, który został przeprowadzony w dniach 2-4 września 2020 r. z dnia 28 maja 2021 r. nr DZP-II.628.132.2020 w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
E. K. w dniach 2-4 września 2020 r. przystąpiła do egzaminu notarialnego. Komisja Egzaminacyjna Nr 2 do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w Poznaniu (dalej: organ I instancji) uchwałą nr 38/2020 z dnia 12 października 2020 r. stwierdziła, stosownie do art. 74f § 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2020 r., poz. 1192) dalej jako: "Prawo o notariacie", że skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu notarialnego wskazując, że zdająca otrzymała z pierwszego projektu aktu notarialnego ocenę dostateczną, z drugiego projektu aktu notarialnego ocenę niedostateczną oraz z projektu odmowy dokonania czynności notarialnej albo uzasadnienia jej dopuszczalności ocenę dostateczną.
Z akt sprawy wynika, że pierwszy z egzaminatorów oceniających drugi projekt aktu notarialnego wskazał na liczne błędy i uchybienia w pracy dotyczące m.in. braku w akcie notarialnym stosownych zapisów (uchwał) odnoszących się do sprzedaży przez wspólników spółki nieruchomości za kwotę dwukrotnie przewyższającą kapitał zakładowy, nieprawidłowości w zakresie przyjęcia oświadczenia sprzedających, że są współwłaścicielami nieruchomości stanowiącej działkę numer 13/345 pomimo tego, że takiej działki już nie ma, gdyż uległa podziałowi, błędnego oświadczenia co do podatku od towarów i usług, wskazania błędnego dokumentu stanowiącego podstawę podziału nieruchomości, błędów w zakresie obliczenia terminu zapłaty pozostałej ceny sprzedaży, braku należytego zabezpieczenia interesów sprzedających, braku żądania wykreślenia hipoteki, braku żądania przesłania dokumentów stanowiących podstawę wpisów; braku ustanowienia hipoteki zabezpieczającej zapłatę ceny sprzedaży, a wreszcie błędnie obliczonej taksy notarialnej. Z kolei drugi z egzaminatorów wskazał na sporządzenie bezskutecznej umowy sprzedaży z uwagi na brak zgody rady nadzorczej spółdzielni na zawarcie umowy z członkiem zarządu, wątpliwe zapisy dotyczące zapłaty ceny i poddania się egzekucji, braku żądania wykreślenia hipoteki.
Zaskarżoną uchwałą z dnia 28 maja 2021 r. Komisja Egzaminacyjna II stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznawania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu notarialnego, który został przeprowadzony w dniach 2 - 4 września 2020 r. (dalej: "Komisja II stopnia"), działając na podstawie art. 74h § 1, § 9 i § 12 Prawa o notariacie w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), dalej jako: "k.p.a.", utrzymała w mocy uchwałę nr 38/2020 z dnia 12 października 2020 r.
Komisja II stopnia stwierdziła, że drugi projekt aktu notarialnego sporządzony przez zdającą jest obarczony poważnymi wadami, które nie pozwalają na wystawienie oceny pozytywnej. W uzasadnieniu organ przypomniał, że przedmiotem drugiej części egzaminu notarialnego było sporządzenie projektu umowy sprzedaży udziałów w nieruchomości stanowiącej działkę gruntu i zabudowanej budynkiem produkcyjno-biurowym, stanowiącej działki gruntu nr 1, 2 i 3 powstałe z podziału działki nr 13/345, określone w ewidencji gruntów jako grunty orne, pastwiska i rowy oraz tereny zurbanizowane, dla której nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Działki stanowiły współwłasność w ½ spółki z o.o. reprezentowanej przez prokurenta oraz spółdzielni mieszkaniowej reprezentowanej zgodnie z prawem. Cena sprzedaży przewyższała ponad dwukrotnie kapitał zakładowy spółki z o.o. i miała zostać zabezpieczona hipotecznie oraz poprzez poddanie się egzekucji. Kupującym był członek zarządu spółdzielni pozostający w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej.
W ocenie Komisji II stopnia ponowna analiza pracy skarżącej wykazała liczne poważne błędy oraz niedokładności, które nie powinny występować w projekcie aktu sporządzanego na egzaminie notarialnym. Przede wszystkim zdająca sporządziła projekt umowy sprzedaży dotkniętej wadą bezskuteczności, z uwagi na brak prawidłowego umocowania dla prokurenta spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a nadto nie zabezpieczyła wierzytelności o zapłatę ceny hipoteką, co oznacza, że nie zostały prawidłowo rozwiązane dwa podstawowe problemy prawne wynikające z treści zadania egzaminacyjnego. Zdająca nie zadbała o zabezpieczenie interesów stron, dopuszczając do możliwości rozporządzania przez kupującego opróżnionym miejscem hipotecznym. Ponadto wykazała brak należytej staranności, popełniając szereg błędów językowych oraz nie stosując prawidłowych tytułów ustaw, nazw dokumentów i organów je wydających.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. K. na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako: "p.p.s.a.").
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że Komisja II stopnia dokonała prawidłowej, ponownej oceny pracy egzaminacyjnej skarżącej w postaci drugiego projektu aktu notarialnego, uwzględniając ustawowe kryteria oceny oraz wysokie wymogi stawiane kandydatom na notariusza uzasadnione celem zapewnienia wysokiego stopnia profesjonalizmu osoby dopuszczonej do wykonywania zawodu notariusza. Zdaniem Sądu Komisja II Stopnia, oceniając ponownie pracę skarżącej miała podstawy do utrzymania w mocy uchwały organu I instancji.
W ocenie WSA w Warszawie zaskarżona uchwała zawiera merytoryczną ocenę pracy egzaminacyjnej skarżącej, przy wskazaniu prawidłowych jej elementów, jak również błędów w niej zawartych, które zaważyły o ocenie niedostatecznej z drugiego projektu aktu notarialnego sporządzonego przez skarżącą i tym samym o negatywnym wyniku egzaminu notarialnego. WSA zaznaczył, że obaj egzaminatorzy oceniający pracę skarżącej wystawili za ten projekt oceny niedostateczne.
Sąd I instancji podzielił stanowisko Komisji II Stopnia, że już w komparycji projektu aktu notarialnego zdająca w sposób niejasny opisała umocowanie stawającego w imieniu spółki z o.o. prokurenta w taki sposób, że – zdaniem organu – nie dało się na podstawie jego treści ustalić, czy prokurent dysponował pełnomocnictwem szczególnym udzielonym przez należycie reprezentowaną spółkę. Z opisu dokumentu nie wynika, czy pełnomocnictwo zostało udzielone przez spółkę, ponieważ podano jedynie organ, a ponadto, takie pełnomocnictwo nie może stanowić elementu uchwały zgromadzenia wspólników. Powyższe oznacza, że umowa sprzedaży dotknięta jest sankcją, o której mowa w art. 39 Kodeksu cywilnego. Nadto, zdająca posłużyła się pojęciem "Walnego Zgromadzenia Wspólników", które nie jest znane Kodeksowi spółek handlowych. Zdaniem Komisji II stopnia, z czym zgodził się Sąd I instancji, pracy skarżącej brakowało również staranności w formułowaniu zapisów projektu: przy wskazywaniu stron, nazw organów, tytułów ustaw, a nawet przedmiotu umowy. Zdaniem Sądu I instancji organ zasadnie także zwrócił uwagę na nieprawidłowe przyjęcie oświadczenia sprzedających, że są współwłaścicielami nieruchomości stanowiącej działkę numer 13/345 pomimo tego, że takiej działki już nie było, gdyż uległa podziałowi. Wątpliwości budzi również sformułowanie wpisów o poddaniu się egzekucji w zakresie obowiązku zapłaty pozostałej ceny, co skutkuje brakiem należytego zabezpieczenia interesów sprzedających. Zdaniem Sądu I instancji pominięcie zgody rady nadzorczej spółdzielni na sprzedaż nieruchomości członkowi zarządu spółdzielni mogło spowodować bezskuteczność umowy sprzedaży. WSA w Warszawie wskazał również na błędy w obliczeniu opłaty sądowej oraz braki we wnioskach do sądu wieczystoksięgowego.
W konkluzji WSA w Warszawie podzielił stanowisko organu II instancji, że zdająca sporządziła projekt umowy sprzedaży dotkniętej wadą bezskuteczności z uwagi na brak prawidłowego umocowania dla prokurenta spółki z o.o., a nadto nie zabezpieczyła wierzytelności o zapłatę ceny hipoteką, co oznacza, że nie zostały prawidłowo rozwiązane dwa podstawowe problemy prawne wynikające z treści zadania egzaminacyjnego. Z tych przyczyn, w ocenie Sądu I instancji, nie można uznać, że skarżąca wykazała, że jest przygotowana do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza.
Za nieuzasadnione Sąd I instancji uznał zarzuty naruszenia prawa procesowego, tj. art. 107 § 3 k.p.a. (w zw. z art. 74h § 12 ustawy Prawo o notariacie). Oceny cząstkowe wystawione skarżącej przez egzaminatorów są precyzyjnie uzasadnione i jednoznacznie wskazują te mankamenty pracy, które przeważyły przy wystawieniu oceny niedostatecznej w obu przypadkach. Zdaniem WSA, w sprawie nie doszło do naruszenia reguł wystawiania ocen cząstkowych oraz oceny z całego egzaminu notarialnego, bowiem wskazane przepisy prawa zostały wyłożone i zastosowane prawidłowo. Sporządzona przez skarżącą praca zawierała poważne błędy, które uzasadniły wystawienie oceny niedostatecznej, a w konsekwencji – negatywny wynik egzaminu.
W skardze kasacyjnej E. K. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi co do istoty sprawy, tj. uchylenie decyzji organów obydwu instancji w całości, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1. art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z. art. art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 139 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z art. 74h § 12 ustawy Prawo o notariacie poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżąca wykazała, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia utrzymała negatywną ocenę z II projektu aktu notarialnego w oparciu o uchybienia, które nie zostały dostrzeżone przez Komisję I stopnia oraz nie mogły stanowić podstawy do sformułowania przez skarżącą w odwołaniu, a w konsekwencji przyjęcie przez Sąd, że skarżąca nie może uzyskać oceny pozytywnej z II projektu aktu notarialnego, podczas gdy prawidłowa wykładnia przywołanych przepisów wskazuje, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia jest związana stawianymi przez skarżącą zarzutami, a zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego nie pozwala na powołanie się na nowe uchybienia, do tej pory niedostrzeżone przez Komisję Egzaminacyjną I stopnia przy ponownej ocenie pracy skarżącej;
2. art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli przejawiające się w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia w sposób nieodpowiadający wymaganiom ustawy, tj. poprzez:
a. brak odniesienia się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącą;
b. wadliwe ustalenie zaistniałego w sprawie stanu faktycznego przejawiające się w pominięciu przez Sąd Administracyjny w Warszawie okoliczności, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia przyznała zasadność zarzutom stawianym przez skarżącą co do rozstrzygnięcia Komisji Egzaminacyjnej I stopnia, co w konsekwencji uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku;
c. pominięcie, że rozwiązania zaproponowane przez skarżącą nie powodują negatywnych skutków dla potencjalnego klienta, nadto projekt II aktu notarialnego nie zawiera błędów skutkującą jego nieważnością i spełnia wszystkie wymogi formalne aktu notarialnego, prawidłowo wskazuje treść aktu notarialnego, adekwatnie do sporządzonej umowy i przyjętych założeń, zawiera prawidłową reprezentację stron umowy i powołuje niezbędne dokumenty, zawiera właściwe zastosowanie przepisów prawa i trafną ich interpretację, zawiera pouczenia o odpowiednich przepisach prawnych oraz został sporządzony prawidłowo w zakresie stylu, języka i staranności ze szczególnym uwzględnieniem terminologii prawniczej, podczas gdy obowiązek odniesienia się przez Sąd do wszystkich stawianych zarzutów, prawidłowego ustalenia stanu faktycznego oraz wszystkich (w tym pozytywnych) okoliczności sprawy przewidziany został w dyspozycji art. 141 § 4 p.p.s.a.;
3. art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej: p.u.s.a.) w zw. z art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 74h § 12 ustawy Prawo o notariacie poprzez oddalenie skargi i przyjęcie w zaskarżonym orzeczeniu, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia, oceniając ponownie pracę skarżącej miała podstawy do utrzymania w mocy uchwały Komisji Egzaminacyjnej I Stopnia, a zaskarżona przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym uchwała zawiera merytoryczną ocenę pracy egzaminacyjnej skarżącej, podczas gdy z materiałów zgromadzonych w ramach niniejszej sprawy wynika, że ocena II projektu aktu notarialnego dokonana została z przekroczeniem granic luzu decyzyjnego w zakresie swobodnej oceny pracy egzaminacyjnej, która to swobodna ocena ograniczona jest przepisami prawa oraz dyrektywami oceny, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia, że sporządzony przez skarżącą projekt II aktu notarialnego nie zasługuje na ocenę pozytywną;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 74e § 2 ustawy Prawo o notariacie poprzez ich błędną wykładnię i odstąpienie przez Sąd I instancji od oceny pracy skarżącej pod kątem przesłanek przewidzianych w art. 74e § 2 ustawy Prawo o notariacie oraz ograniczenie się w treści uzasadnienia zapadłego wyroku do stwierdzenia, że Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego bez weryfikacji czy organ faktycznie prawidłowo pracę skarżącej ocenił, a w konsekwencji:
1. przyjęcie, że rozwiązanie zadania z części egzaminu notarialnego musi spełniać wszystkie kryteria, o którym mowa w tym przepisie, podczas gdy tego typu przesłanka nie wynika z treści przepisu, jak również nie wynika z wykładni celowościowej i systemowej ww. regulacji;
2. zaniechanie dokonania obiektywnej oceny zaproponowanego przez skarżącą sposobu rozstrzygnięcia problemu w zakresie zadania obejmującego II projekt aktu notarialnego uwzględniającego w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, podczas gdy przygotowany przez skarżącą II projekt aktu notarialnego spełnia wszystkie wymogi formalne i zastosowano w nim odpowiednie przepisy prawa;
3. niewskazanie zakresu i sposobu w jaki uwzględnione przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia wyjaśnienia skarżącej co do zarzutów stawianych pracy przez Komisję Egzaminacyjną I stopnia wpłynęły na ocenę wystawioną z II projektu aktu notarialnego, podczas gdy dla przeprowadzenia ostatecznej oceny poprawności zadania koniecznym było dokonanie porównania i wyważenia negatywnych i pozytywnych aspektów pracy skarżącej;
4. dokonanie oceny II projektu aktu notarialnego przy zastosowaniu dodatkowego i nieprzewidzianego ustawą Prawo o notariacie kryterium, tj. kryterium staranności i stylu pracy, podczas gdy sposób i styl formułowania pisemnej wypowiedzi stanowi indywidualną cechę każdego człowieka i z uwagi na swój wysoce cenny charakter nie powinien stanowić przesłanki do ustalenia przyznanej skarżącej oceny, a nadto nie powinien stanowić podstawy do uznania, że praca skarżącej obarczona jest wadami, bowiem przymiotniki "niestaranne" czy "nieprecyzyjne" nie stanowią synonimu pojęcia "błędne".
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Odpowiadając na skargę kasacyjną Komisja Egzaminacyjna II stopnia wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz przeprowadzenie rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a., terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem uchwały Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu notarialnego, który został przeprowadzony w dniach 2 - 4 września 2020 r. stwierdził, że zaskarżona uchwała – którą utrzymano w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej ustalającą uzyskanie przez stronę negatywnego wyniku egzaminu notarialnego w związku z niedostateczną oceną z drugiego projektu aktu notarialnego – nie narusza prawa, co skutkowało oddaleniem skargi strony na tę uchwałę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Zarzuty skargi kasacyjnej wyznaczające – zgodnie z zasadą dyspozycyjności – granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadniają twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie. Wyrok ten bowiem odpowiada prawu.
Ocenę zasadności zarzutów kasacyjnych zmierzających do wykazania niezgodnego z prawem – a niedostrzeżonego przez Sąd I instancji w toku kontroli legalności zaskarżonej uchwały albo wadliwie zaakceptowanego, jako prawidłowe – działania Komisji II stopnia, przez co – zdaniem strony skarżącej – miałoby dojść do naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa procesowego oraz prawa materialnego stanowiących wzorce kontroli zgodności z prawem tej uchwały, trzeba poprzedzić koniecznymi w rozpatrywanej sprawie – zważywszy na jej przedmiot – uwagami natury ogólnej.
Mianowicie, że cel aplikacji notarialnej polega na zaznajomieniu aplikanta notarialnego z całokształtem pracy notariusza, a w ramach szkolenia aplikant notarialny jest obowiązany do zaznajomienia się z czynnościami sądów w sprawach cywilnych, gospodarczych i wieczystoksięgowych (art. 72 § 1 Prawa o notariacie), sam zaś proces szkolenia aplikanta wieńczony jest egzaminem notarialnym, który w korespondencji do celów aplikacji polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu notarialnego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza (art. 74 § 3 przywołanej ustawy), którego zasady oraz warunki, w tym warunki od spełnienia których uzależniony jest jego pozytywny wynik, zostały szczegółowo określone przez ustawodawcę (zob. zwłaszcza art. 74f § 1 i art. 74e § 2 ustawy).
W tym też kontekście i zarazem wobec istoty sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie, nie sposób jest pomijać znaczenia konsekwencji wynikających z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP. W zakresie odnoszącym się do "zasad sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu zaufania publicznego" – a więc również zawodu notariusza – która ma być realizowana "w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony", w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreśla się (zob. np. wyrok TK z dnia 30 listopada 2011 r., K 1/10), że określa ona cel "sprawowanej pieczy", którym jest przestrzeganie właściwej jakości – w sensie merytorycznym i prawnym –czynności składających się na wykonywanie tych zawodów, wraz ze wskazaniem pożądanego stanu docelowego określonego jako "należyte wykonywanie zawodu". Określa ona ponadto ramy tak sprawowanej pieczy, która motywowana jest interesem publicznym i potrzebą jego ochrony. Podkreślając potrzebę szerokiego rozumienia "pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu zaufania publicznego" w orzecznictwie sądu konstytucyjnego wskazuje się, że jej zakres może w szczególności obejmować dokonywanie czynności związanych z władczym decydowaniem lub współdecydowaniem o dopuszczeniu do wykonywania zawodu (co wiąże się z posiadaniem odpowiedniego wpływu na kształtowanie zasad odbywania aplikacji oraz na ustalanie zakresu merytorycznego egzaminu zawodowego) – art. 74 ustawy Prawo o notariacie – ustalaniem zasad etyki (deontologii) zawodowej, orzecznictwem dyscyplinarnym w sprawach odpowiedzialności za postępowanie sprzeczne z prawem, zasadami etyki lub godności zawodu bądź za naruszenie obowiązków zawodowych. Sprawowana w takim zakresie piecza z całą pewnością nie pozostaje bez wpływu zapewnienie rzeczywistego zaufania publicznego, które powinno towarzyszyć wykonywaniu zawodu zaufania publicznego – zawodu notariusza. Zwracają uwagę na ten aspekt zagadnienia, Trybunał Konstytucyjny podkreślał, że na zaufanie to składa się wiele czynników, w tym w szczególności przekonanie o profesjonalnym przygotowaniu wykonującego ten zawód. Instrumentem służącym sprawowaniu pieczy, o której mowa w art. 17 ustawy zasadniczej, przy uwzględnieniu określonych tą regulacją jej celów oraz ram, jest egzamin notarialny, który przeprowadzany jest przy istotnym udziale samorządu zawodowego notariuszy, współdecydującego i współuczestniczącego, jak wynika ze szczegółowych rozwiązań przyjętych w ustawie Prawo o notariacie, w zapewnieniu należytego wykonywania zawodu notariusza (zob. również wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 602/13).
W korespondencji do aksjologicznych założeń ustawy Prawo o notariacie – i zarazem w opozycji do argumentacji eksponującej znaczenie słusznego interesu skarżącej (s. 7 skargi kasacyjnej) – za uprawniony należałoby więc uznać wniosek, że niewątpliwie znacznie wyższą wartością, która powinna być brana pod uwagę w pierwszej kolejności przez komisję egzaminacyjną, jest wzgląd na to, aby wynik egzaminu notarialnego odpowiadał poziomowi przygotowania prawniczego do wykonywania zawodu notariusza, nie zaś – co ma drugorzędne znaczenie – interesowi osoby przystępującej do tego egzaminu, zainteresowanej uzyskaniem wyniku pozytywnego. Zwłaszcza, że w postępowaniu dotyczącym ustalenia wyniku egzaminu notarialnego – które ma szczególny, bo swoisty charakter, a jego celem jest przede wszystkim sprawdzenie przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu pod względem zdolności do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania – obowiązkiem organów administracji jest ochrona interesu publicznego, który w tym wypadku należy rozumieć jako zapewnienie możliwości wykonywania zawodu zaufania publicznego przez osoby do tego należycie przygotowane (por. np. wyroki NSA z dnia: 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GSK 1503/23; 13 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1929/12).
Z perspektywy tak ukształtowanych na gruncie normatywnym systemowych zasad dostępu do zawodu notariusza nie sposób jest zasadnie twierdzić o naruszeniu wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa, w tym zwłaszcza o naruszeniu ich w sposób, w jaki podaje to strona skarżąca.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, za nieusprawiedliwiony należy uznać zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 1 § 1 § 2 p.u.s.a. (pkt I. ppkt 2 petitum skargi kasacyjnej), co miałoby – zdaniem strony skarżącej – "polegać na nienależytym wykonaniu obowiązku kontroli przejawiającym się w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia w sposób nieodpowiadający wymaganiom ustawy".
W odpowiedzi na ten zarzut – i wskazywane przez stronę wadliwości uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia (s. 2 skargi kasacyjnej) – trzeba przede wszystkim stwierdzić, że przepisy art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 1 § 1 § 2 p.u.s.a, wobec ich treści oraz funkcji, mogłyby – najogólniej rzecz ujmując – stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną wyłącznie w sytuacji odmowy rozpoznania przez sąd administracyjny prawidłowo wniesionej skargi, czy też orzekania przez ten sąd w sprawie, która nie podlega kognicji sądów administracyjnych, czy też na przykład zastosowania środków nieznanych ustawie (zob. w tej mierze np. wyroki NSA z dnia: 15 lipca 2021 r., sygn. akt II GSK 1385/18; 22 marca 2022 r., sygn. akt III OSK 1222/21). Ze skargi kasacyjnej nie wynika, aby strona skarżąca wykazała zaistnienie którejkolwiek z wymienionych powyżej sytuacji lub sytuacji rodzajowo im podobnej, która mogłaby uzasadniać twierdzenie o naruszeniu przez Sąd I instancji wymienionych przepisów prawa. Jeżeli przy tym podkreślić, że Sąd I instancji kontrolował objęty jego kognicją akt (art. 1 § 1 p.u.s.a. w związku z art. 1, art. 2 i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a.) pod względem jego zgodności z prawem (art. 1 § 2 p.u.s.a.), zaś oddalając skargę z całą pewnością również nie stosował środka nieprzewidzianego ustawą (art. 3 § 1 w związku z art. 151 p.p.s.a.), to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że podstawy oceny odnośnie do naruszenia wymienionych przepisów prawa nie może stanowić sam fakt wydania wyroku, który nie koresponduje z oczekiwaniami wnoszącego skargą kasacyjną.
Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. – jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym – może zaś stanowić samodzielną podstawę kasacyjną zasadniczo w dwóch przypadkach, a mianowicie, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego sporządzone zostało w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. np. wyroki NSA z dnia: 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 1071/17; 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1363/17; 20 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3998/17) oraz, jeżeli uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09).
Uwzględniając powyższe trzeba stwierdzić, że uzasadnienie kontrolowanego wyroku sądu administracyjnego I instancji, gdy chodzi o analizę przedstawionych w nim argumentów, nie uniemożliwia przeprowadzenia kontroli prawidłowości tego orzeczenia. Zawiera ono również elementy wymagane przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a. w tym stanowisko odnośnie do stanu faktycznego przyjętego za podstawę wyrokowania – który, zważywszy na przedmiot sprawy, jest nota bene stanem faktycznym zamkniętym treścią zadania egzaminacyjnego, jego założeniami, pracą egzaminacyjną oraz jej oceną – oraz wskazanie i wyjaśnienie podstawy prawnej, a mianowicie przepisów prawa stanowiących wzorce kontroli legalności działania organu w rozpatrywanej sprawie, a także ocenę wyrażającą się w braku ich naruszenia.
Inną natomiast kwestią jest siła przekonywania zawartych w nim argumentów, co prowadzi z kolei do wniosku, że brak przekonania strony odnośnie do trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa – którego prawidłowość, aby mogła być oceniona, wymaga postawienia innych zarzutów kasacyjnych – czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, których rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami strony, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt więc, że stanowisko zajęte przez sąd administracyjny I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne, nie poddaje się kontroli kasacyjnej, czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Brak zaś odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do niektórych zarzutów lub twierdzeń zawartych w skardze sam w sobie nie stanowi uchybienia skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku, albowiem jest, czy też może nim być – to jest uchybieniem stanowiącym uzasadnioną podstawę uchylenia wyroku – pominięcie zarzutów i argumentów istotnych oraz wykazanie w skardze kasacyjnej takiego właśnie ich charakteru, a mianowicie, że należycie je oceniając oraz prawidłowo identyfikując z ich punktu widzenia istotę spornego w sprawie zagadnienia, sąd ten mógłby jednak inaczej orzec w sprawie (zob. np. wyroki NSA z dnia: 15 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 850/17; 28 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 358/15). Brak wyraźnego odniesienia się przez Sąd I instancji do niektórych zarzutów skargi nie uzasadnia więc twierdzenia, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2023 r., sygn. akt III OSK 2765/22 oraz wyrok NSA z dnia 17 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 271/14).
W analizowanym zakresie nie można również pomijać ewentualnych konsekwencji, które wynikają z art. 184 in fine p.p.s.a., a mianowicie, że Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną również wtedy, gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu (por. w tej mierze np. wyroki NSA z dnia: 13 października 2009 r., sygn. akt I FSK 657/08; 19 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 852/12; 11 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 1334/13; 9 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 682/15).
Uwzględniając powyższe trzeba więc stwierdzić, że o wadliwości zaskarżonego wyroku nie sposób jest wnioskować na tej tylko podstawie, że kontrolując legalność zaskarżonego aktu sąd administracyjny uznał go za zgodny z prawem podzielając argumentację organu wydającego ten akt odnośnie do przyjętego w tymże akcie kierunku i sposobu załatwienia sprawy, a także motywów z powodu których sprawa powinna być tak właśnie załatwiona. Zwłaszcza w sytuacji, gdy tak jak w rozpatrywanej sprawie stanowisko o zgodności z prawem zaskarżonej uchwały zostało również umotywowane w sposób czyniący zadość tej funkcji uzasadnienia wyroku, którą jest kontrola trafności wydanego w sprawie orzeczenia.
W związku z powyższym – wbrew sugestii strony skarżącej (s. 2 oraz s. 7 - 9 skargi kasacyjnej) – o wadliwości działania Sądu I instancji nie sposób jest wnioskować na podstawie tezy o wadliwym ustaleniu zaistniałego w sprawie stanu faktycznego. Podkreślając, że sąd administracyjny ustaleń takich nie przeprowadza – co jest aż nadto oczywiste w świetle istoty sądowoadministracyjnej kontroli działalności administracji publicznej, a co za tym idzie w świetle znaczenia konsekwencji wynikających z art. 133 § 1 p.p.s.a. – lecz kontroluje prawidłowość przeprowadzenia ustaleń faktycznych przez organ administracji publicznej, wymaga ponownego podkreślenia, że stan faktyczny rozpatrywanej sprawy – przyjęty następnie za podstawę wyrokowania – jest, zważywszy na przedmiot sprawy, stanem faktycznym zamkniętym treścią zadania egzaminacyjnego, jego założeniami, pracą egzaminacyjną oraz jej oceną. Jakkolwiek – co w tym też kontekście trzeba podkreślić – w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie wybrzmiewa, że Komisja Egzaminacyjna II Stopnia uwzględniła w całości lub w pewnym zakresie część podniesionych przez stronę w odwołaniu od uchwały podjętej przez organ I instancji (s. 6 - 8 kontrolowanej uchwały), to jednak wbrew oczekiwaniom skargi kasacyjnej nie sposób jest na tej tylko podstawie formułować tezę o braku zgodności zaskarżonego wyroku. Zwłaszcza, gdy w tej mierze – oraz w korespondencji do stanowiska Sądu I instancji – podnieść, że Komisja Egzaminacyjna II Stopnia podzieliła trafność stanowiska egzaminatorów odnośnie do wadliwości rozwiązania egzaminacyjnego w zakresie odnoszącym się do: braku zamieszczenia żądania wykreślenia hipoteki (co nie pozostawało bez wpływu na wniosek o braku zabezpieczenia słusznego interesu stron); wskazania, że sprzedaży podlega działka nieistniejąca; nieprawidłowego zastosowania art. 112 k.c.; powołania nieprawidłowego dokumentu dotyczącego podziału nieruchomości oraz nieprawidłowego wskazania organów administracji wydających decyzję o warunkach zabudowy i zaświadczenie "rewitalizacyjne"; przyjęcia, że strony nie są podatnikami VAT (kwestia bycia podatnikiem VAT, a zwolnienia z tego podatku w relacji do przedmiotu umowy); nieprawidłowego obliczenia opłaty sądowej; braku zawarcia w projekcie aktu notarialnego zabezpieczenia hipotecznego (co nota bene sama skarżąca uznaje za swój największy błąd – s. 13 odwołania); braku staranności oraz precyzji językowej – o czym w tym zakresie oraz w odpowiedzi na zarzut z pkt II. ppkt 4 petitum skargi kasacyjnej mowa jeszcze dalej.
Co więcej, ze stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy determinowanego pracą egzaminacyjną strony wynika również, że z opisu powołanego przez stronę dokumentu – protokołu Walnego Zgromadzenia Wspólników (który to organ spółki nie jest nota bene znany k.s.h.) – nie wynikało, czy prokurent dysponował pełnomocnictwem szczególnym udzielonym przez należycie reprezentowaną spółkę, co nie pozostawało bez wpływu na wniosek, że sporządzony projekt umowy sprzedaży został dotknięty wadą bezskuteczności.
Fakt, że wymieniony błąd – przy tym niewątpliwie o istotnym i zasadniczym charakterze (por. w tej mierze np. wyroki NSA z dnia: 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GSK 44/24; 21 marca 2023 r., sygn. akt II GSK 2207/22; 9 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 2527/15) – został wytknięty i dostrzeżony na etapie postępowania przez Komisją Egzaminacyjną II stopnia nie uzasadnia twierdzenia o naruszeniu przez Sąd I instancji przepisów z art. 3 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. w związku z art. 139 i art. 15 k.p.a. w związku z art. 74h § 12 ustawy Prawo o notariacie (pkt I. ppkt 1 petitum skargi kasacyjnej).
Zarzut naruszenia tych przepisów prawa nie jest uzasadniony.
Zwłaszcza, gdy w korespondencji do normatywnych i aksjologicznych – determinowanych potrzebą ochrony interesu publicznego – założeń systemu zasad dostępu do zawodu notariusza (art. 17 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 72 § 1, art. 74 § 3, art. 74f § 1 i art. 74e § 2 ustawy Prawo o notariacie) – o czym była mowa na wstępie – podkreślić, że wymieniony błąd nie był, jak wynika z powyżej przywołanych okoliczności stanu faktycznego sprawy, błędem jedynym, a co więcej jedynym błędem o istotnym znaczeniu, albowiem taki charakter (a mianowicie błędu polegającego na braku zabezpieczenia słusznego interesu stron) miał również błąd polegający na braku zamieszczenia żądania wykreślenia hipoteki oraz na braku zawarcia w projekcie aktu notarialnego zabezpieczenia hipotecznego (uznawany przez samą skarżącą za błąd największy). Jeżeli w tym też kontekście – oraz w korespondencji do dotychczas przedstawionych argumentów – podkreślić, że powołanie się przez organ administracji na uchybienie stwierdzone w okolicznościach takich jak w rozpatrywanej sprawie siłą rzeczy nie narusza zakazu refomationis in peius, albowiem nie doszło przecież do obniżenia oceny z zaskarżonej części egzaminu, zaś o tym, czy pogorszenie oceny pracy nastąpiło przesądza zestawienie sentencji decyzji organu I instancji z sentencją decyzji organu odwoławczego (por. w tej mierze również wyrok NSA z dnia 21 marca 2023 r., sygn. akt II GSK 2207/22; zob. również wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2015 r., sygn. akt II GSK 602/13), a ponadto, gdy ponownie odwołać się do znaczenia konsekwencji wynikających z potrzeby ochrony interesu publicznego (por. wyrok NSA z dnia 2 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1679/14), to omawiany zarzut trzeba uznać za tym bardziej niezasadny.
Nie są również usprawiedliwione zarzuty z pkt I ppkt 3. oraz z pkt II ppkt 1. - 4 petitum skargi kasacyjnej.
Odnosząc się do tych zarzutów – których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie – w opozycji do stanowiska strony skarżącej trzeba stwierdzić – abstrahując już nawet od tego, że wobec przyjmowanego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym rozumienia błędu wykładni oraz koniecznych wymogów, którym tego rodzaju zarzut kasacyjny powinien czyni zadość (zob. np. wyroki NSA z dnia: 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1925/21; 6 listopada 2020, sygn. akt II GSK 742/20; 13 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1445/15) zarzut błędnej wykładni art. 74e § 1 ustawy Prawo o notariacie trzeba uznać za nieskuteczny – nie ma podstaw, aby za uzasadnioną można było uznać tezę, że "[...] z materiałów zgromadzonych w ramach niniejszej sprawy wynika, że ocena II projektu aktu notarialnego dokonana została z przekroczeni granic luzu decyzyjnego w zakresie swobodnej oceny pracy egzaminacyjnej [...]" (s. 3 skargi kasacyjnej).
Twierdzenie strony skarżącej – która jednocześnie wskazuje, że "[...] swobodna ocena jest ograniczona przepisami prawa oraz dyrektywami oceny" (s. 3 skargi kasacyjnej) – nie ma jednak uzasadnienia w przepisach obowiązującego prawa, na podstawie i w granicach których oraz przy uwzględnieniu określonych nimi kryteriów działania komisji egzaminacyjnych, zostało przeprowadzone postępowanie egzaminacyjne z udziałem skarżącej.
W ich świetle nie może bowiem budzić żadnych wątpliwości, że oceny prac egzaminacyjnych, w tym rzecz jasna oceny prac egzaminacyjnych skarżącej, nie dość, że nie są dokonywane w ramach "luzu decyzyjnego", to podlegają ściśle określonym kryteriom. Wymaga przypomnienia, że zgodnie z art. 74d § 1 ustawy Prawo o notariacie, pierwsza i druga część egzaminu notarialnego polegają na opracowaniu projektów aktów notarialnych na podstawie opisanego przypadku (casusu). Zgodnie z art. 74d § 3 ustawy, członkowie komisji dokonują oceny części drugiej egzaminu zgodnie ze skalą ocen zawartą w ustawie, przy czym zgodnie z art. 74e § 2 ustawy Prawo o notariacie, oceny rozwiązania każdego z zadań części drugiej dokonują dwaj członkowie komisji niezależnie od siebie biorąc pod uwagę: 1) zachowanie wymogów formalnych, 2) właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, 3) poprawność zastosowanego przez zdającego rozstrzygnięcia problemu. Wobec tego, że – jak wynika z powyższego – kryterium, zgodnie z którym egzaminatorzy oceniają pracę ma charakter obiektywny, albowiem stanowi je przepis prawa, to w zakresie odnoszącym się do kwestii oceny czy przyjęte przez zdającego rozwiązania są prawidłowe, oceniający nie ma żadnego luzu decyzyjnego – a, mianowicie jak się to określa, pozbawiony jest wyboru konsekwencji prawnych normy prawa materialnego. Praca egzaminacyjna, która spełnia wymagania określone przepisami prawa musi być bowiem oceniona pozytywnie. Natomiast w zależności od tego, w jakim stopniu praca spełnia wskazane wymagania, egzaminatorzy wystawiają oceny korzystając ze skali ocen zawartych w ustawie. Także i te oceny oraz ich indywidualizowanie nie jest przejawem "luzu decyzyjnego". Stanowią one wyraz indywidualnego podejścia specjalistów, którzy z jednej strony gwarantują znajomość przepisów prawa i obiektywną ocenę prawidłowości zastosowanych rozwiązań, a z drugiej zawierają element własnej "eksperckiej" oceny poziomu pracy. Jakkolwiek wszelkie egzaminy przeprowadzane przez specjalistów zawierają pewien element subiektywny, to jednak mając na uwadze, że zgodnie z art. 71f § 1 w zw. z art. 74 § 1 i art. 71b § 1 ustawy Prawo o notariacie, członkami komisji są osoby, których wiedza i doświadczenie dają rękojmię prawidłowego przeprowadzenia egzaminu, a zgodnie z art. 74e § 3 ustawy, każdy z członków komisji wystawia samodzielnie ocenę cząstkową wraz z uzasadnieniem, zaś ostateczną ocenę stanowi średnia ocen wystawionych przez obu egzaminatorów, należy stwierdzić, że ocena końcowa nie jest wynikiem stosowania "luzu decyzyjnego", ani tym bardziej dowolności (zob. w tej mierze również wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1421/10). W podobny sposób działa również Komisja Odwoławcza, która ocenia zarzuty odwołania biorąc pod uwagę ich zasadność w świetle przepisów prawa (art. 74h ustawy Prawo o notariacie i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie komisji II stopnia).
Z powyższego wynika więc jednoznacznie, że ocenie prac egzaminacyjnych nie towarzyszy luz decyzyjny w znaczeniu, które pojęciu temu nadaje strona skarżąca kasacyjnie (zob. w tej mierze wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 602/13). Poprawna praca egzaminacyjna musi być bowiem oceniona pozytywnie, natomiast praca, w której zdający popełnił błędy niepozwalające na uznanie, że jest on przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza, musi być oceniona negatywnie. Stanowi to bowiem istotę egzaminu notarialnego, którego pozytywny rezultat otwiera – o czym była mowa na wstępie w kontekście odnoszącym się do normatywnych i aksjologicznych oraz determinowanych potrzebą ochrony interesu publicznego założeń systemu zasad dostępu do zawodu (art. 17 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 72 § 1, art. 74 § 3, art. 74f § 1 i art. 74e § 2 ustawy Prawo o notariacie) – dostęp do wykonywania zawodu notariusza, jako zawodu zaufania publicznego.
W korespondencji do powyższego i zarazem w odpowiedzi na stanowisko strony, z którego wynika, że oceny II projektu aktu notarialnego dokonano "[...] przy zastosowaniu dodatkowego i nieprzewidzianego ustawą [...] kryterium, tj. kryterium staranności i stylu pracy, podczas gdy sposób i styl formułowania pisemnej wypowiedzi stanowi indywidualną cechę każdego człowieka i z uwagi na swój wysoce ocenny charakter nie powinien stanowić przesłanki do ustalania przyznanej skarżącej oceny, [...] bowiem przymiotniki "niestaranne" czy "nieprecyzyjne" nie stanowią synonimu pojęcia "błędne" [...]", trzeba przede wszystkim podkreślić – abstrahując już nawet od tego, że kwestia oceny staranności pracy egzaminacyjnej skarżącej nie była wyłączną przyczyną jej dyskwalifikacji, o czym była mowa powyżej – że przedmiotem oceny egzaminacyjnej nie był ("literacki") styl pracy egzaminacyjnej, lecz – co jest aż nadto oczywiste w świetle art. 74 § 3 ustawy Prawo o notariacie – sprawdzenie jej przygotowania prawniczego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu notariusza.
Siłą rzeczy więc, jeżeli w tej mierze uwzględnić znaczenie konsekwencji wynikających z obiektywnych kryteriów oceny rozwiązania każdego z zadań części drugiej – a mianowicie zachowania wymogów formalnych, właściwego zastosowania przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, poprawności zastosowanego przez zdającego rozstrzygnięcia problemu (art. 74e § 2 przywołanej ustawy) – to wobec istoty, celów oraz funkcji egzaminu notarialnego – o czym była mowa na wstępie – a co za tym idzie, wobec funkcji i roli notariusza – który jest powołany do dokonywania czynności, którym strony są obowiązane lub pragną nadać formę notarialną, i które to czynności notarialne dokonane przez notariusza zgodnie z prawem, mają charakter dokumentu urzędowego (art. 1 § 1 i art. 2 § 2 ustawy Prawo o notariacie) – za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że redakcyjna i formalna prawidłowość pracy (projektu aktu notarialnego) oraz umiejętność i prawidłowość operowania językiem prawniczym – który ze swej istoty jest językiem hermetycznym – nie jest pozbawiona istotnego znaczenia. Wbrew więc stanowisku skargi kasacyjnej nie ma podstaw, aby twierdzić, że ocena pracy egzaminacyjnej strony została przeprowadzona przy zastosowaniu dodatkowego i nieprzewidzianego ustawą kryterium.
W rekapitulacji należało więc stwierdzić, że skarga kasacyjna nie podważa zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, albowiem stawiane w niej zarzuty nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.