II GSK 86/21

II GSK 86/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Marcin Kamiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 578/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-09-23
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 286
art. 129(1) ust. 1 pkt 2 i 3
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 8, art. 77 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 141 apr. 4, art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c, art. 174, art. 176, art. 183 par. 1, art. 186, art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant Zofia Frąckowiak po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "A." Sp. z o.o. w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 578/20 w sprawie ze skargi "A." Sp. z o.o. w Z. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 grudnia 2019 r. nr DT-II.Z.472618.514.2018.9.mjaro w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na słowny znak towarowy oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
I. Przedmiot kontroli kasacyjnej.
Wyrokiem z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 578/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. Sp. z o.o. w Z. (spółka, strona/skarżąca, zgłaszająca) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (RP) z dnia 30 grudnia 2019 r. w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na słowny znak towarowy.
II. Stan sprawy, której dotyczy kontrolowany wyrok.
W dniu 6 czerwca 2017 r. zgłaszająca zwróciła się do Urzędu Patentowego RP z wnioskiem o udzielenie prawa ochronnego na słowne oznaczenie "VIP Gwarant Service", numer Z.472618, przeznaczone do oznaczania następujących usług z klasy 36: usługi gwarancyjne; udzielanie gwarancji na pojazdy; usługi ubezpieczeniowe; usługi ubezpieczania pojazdów; pośrednictwo ubezpieczeniowe; ubezpieczenia kredytów; usługi gwarancji finansowych w zakresie zwrotu kosztów poniesionych na skutek awarii pojazdów; usługi gwarancji finansowych w zakresie zwrotu kosztów poniesionych na skutek wypadków pojazdów; usługi finansowe w zakresie zakupu pojazdów; udzielanie kredytów; doradztwo kredytowe.
Decyzją z dnia 23 lutego 2018 r. Urząd Patentowy RP (UP RP, organ, UP) odmówił udzielenia prawa ochronnego na przedmiotowy znak towarowy.
Decyzją z dnia 30 grudnia 2019 r., po rozpatrzeniu wniosku spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy, UP RP działając na podstawie art. 245 ust. 1 pkt 1 oraz art. 129(1) ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (p.w.p.), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie z dnia 23 lutego 2018 r. Zdaniem organu, zgłoszone do ochrony oznaczenie nie posiada konkretnej zdolności odróżniającej, która jest związana z już określonymi, konkretnymi towarami lub usługami wskazanymi w zgłoszeniu i badana jest przez ich pryzmat, a tym samym aktualna jest odmowa udzielenia prawa ochronnego w oparciu o przesłanki określone w art. 129(1) ust. 1 pkt 2 i 3 p.w.p. W ocenie organu, zgłoszone określenie "VIP Gwarant Service" w odniesieniu do usług z klasy 36 będzie wskazywać na ich rodzaj, sposób świadczenia oraz ich przeznaczenie. Bezpośrednio będzie ono wskazywało, że usługi te stanowią grupę usług gwarancyjnych, związanych z udzielaniem gwarancji, poręczenia, zabezpieczenia (gwarant, service), oraz że są przeznaczone dla tzw. VIP-ów (Very Important Person). Przedmiotowe określenie nie jest więc fantazyjnym określeniem względem usług, które ma sygnować i nie spełnia podstawowej funkcji znaku towarowego, jaką jest odróżnianie usług jednego przedsiębiorstwa od usług tego samego rodzaju innych przedsiębiorstw. Zdaniem organu, określenie to powinno pozostawać do dyspozycji każdego uczestnika obrotu gospodarczego oferującego tego rodzaju usługi na rynku i nie powinno być monopolizowane przez jeden tylko podmiot. Zarezerwowanie tego zwrotu przez jeden podmiot w sposób znaczący ograniczałoby konstytucyjną zasadę swobody działalności gospodarczej, gwarantującej m.in. możliwość nieograniczonego używania komunikatów językowych, które są rzeczywiście przydatne, użyteczne i powinny stanowić przedmiot swobodnego użycia przez społeczeństwo. Z tego powodu przeciętny nabywca nie będzie widział w przedmiotowym zwrocie oznaczenia komercyjnego pochodzenia, a jedynie ogólnoinformacyjny komunikat językowy wskazujący na rodzaj i cechy zgłoszonych usług. Ponadto UP zwrócił uwagę, że przedmiotowe oznaczenie zostało zgłoszone do ochrony jako znak towarowy słowny pozbawiony charakterystycznej grafiki. Nie zawiera ono żadnych dodatkowych elementów, które czyniłyby go łatwym do odróżnienia na rynku podobnych usług. Jest ono prostym określeniem o nieskomplikowanej strukturze. Nie ma przy tym znaczenia to, że oznaczenie to złożone jest z polskich i angielskich słów. Dla rozsądnych i dobrze poinformowanych odbiorców określenie to będzie zrozumiałe i czytelne natychmiast. Odbiorcy ci w sposób bezpośredni odczytają znaczenie tego wyrażenia, odnosząc je bezpośrednio do usług, jakie ma ono sygnować, a nie do konkretnego, jednego podmiotu, który ma je świadczyć.
III. Ocena prawna wyrażona w kontrolowanym wyroku.
Wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 23 września 2020 r. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając ją za niezasadną. Sąd Wojewódzki wskazał, że funkcją każdego znaku towarowego jest zdolność odróżniania towarów (usług) jednego przedsiębiorstwa od towarów (usług) tego samego rodzaju, pochodzących od innych przedsiębiorstw, co wprost wynika z definicji zawartej w art. 120 ust. 1 p.w.p. Zdolność do odróżniania przejawia się w tym, że znak towarowy nie może wprowadzać uczestników obrotu w błąd co do pochodzenia towarów. Znakiem towarowym może być zatem wyłącznie oznaczenie, do używania którego można przyznać prawo wyłącznie jednemu podmiotowi, gwarantując jednocześnie prawo do swobodnego dostępu pozostałym uczestnikom obrotu gospodarczego do oznaczeń ogólnoinformacyjnych. W tym znaczeniu znak towarowy pozwala odbiorcy rozpoznać towary objęte prawem wyłącznym jako pochodzące z określonego przedsiębiorstwa, a tym samym umożliwia odróżnianie tych towarów od towarów pochodzących z innych przedsiębiorstw.
W ocenie Sądu Wojewódzkiego, posiadanie przez znak towarowy dostatecznych znamion odróżniających jest zatem podstawową przesłanką ocenną, zarówno przy udzielaniu ochrony na konkretne oznaczenie, jak również przy próbie wzruszenia takiego prawa. Dostateczne znamiona odróżniające umożliwiają postrzeganie przez właściwy krąg odbiorców (składający się z przeciętnych, właściwie poinformowanych, dostatecznie uważnych i rozsądnych konsumentów towarów lub usług nim oznaczanych), że dany towar lub usługa z grupy towarów lub usług tego samego rodzaju pochodzi od konkretnego podmiotu. Zdaniem WSA, organ w sposób właściwy zinterpretował kwestię zdolności odróżniającej zgłoszonego oznaczenia, dokonując równocześnie stosownego odniesienia do kwestii jego odbioru przez konsumentów. Organ zasadnie uznał, że przy całościowym postrzeganiu przedmiotowy znak będzie przez odbiorców odebrany przede wszystkim jako informacja o rodzaju oferowanych towarów i usług, nie zaś jako wyróżnik podmiotu je oferującego. Sąd Wojewódzki podkreślił, że znak towarowy musi samodzielnie pełnić funkcję oznaczenia odróżniającego, a konsument nie może drogą pośrednią identyfikować źródła komercyjnego pochodzenia takich towarów lub usług. Zgłoszone w niniejszej sprawie oznaczenie ma natomiast charakter ogólnoinformacyjny i samo w sobie jest nośnikiem informacji o rodzaju usług, do oznaczenia których jest przeznaczone. Opisowy charakter oznaczenia może natomiast spowodować, że potencjalni odbiorcy nie będą go traktować jako należącego do jednego podmiotu znaku towarowego, lecz jako znak niosący jedynie określoną informację. Konsument może nie być w stanie odróżnić, czy wyrazy w danym tekście są używane jako zarejestrowany znak danego przedsiębiorcy, czy też, jako opis oferowanych usług. Ponadto znak składający się z wyrazów o czytelnym i prostym znaczeniu, składających się na oczywisty i jasny komunikat, nie może być zarejestrowany na wyłączność tylko jednego podmiotu. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ słusznie zauważył, iż określenie "VIP Gwarant Service" może oznaczać usługi gwarancyjne przeznaczone dla tzw. VIP-ów lub obsługę (serwis, przegląd, pomoc) gwarancyjną przeznaczoną dla tzw. VIP-ów. W ten sposób określenie to rozumiał będzie przeciętny odbiorca usług sygnowanych zgłoszonym oznaczeniem. Określenie to nie jest skomplikowaną konstrukcją słowną i nie będzie przysparzać odbiorcom wskazanych usług (uważnym, rozsądnym i należycie poinformowanym) trudności w jej zrozumieniu. Jest ono zbudowane ze słów o czytelnym i prostym znaczeniu, które składają się na oczywisty i jasny komunikat. Nie stanowi ono określenia fantazyjnego i abstrakcyjnego względem wymienionych usług, jak również nie jest od tych usług oderwane znaczeniowo. Nie będzie więc stanowiło wyróżnika odróżniającego usługi danej firmy od usług tego samego rodzaju oferowanych przez inne podmioty. Określenie "VIP Gwarant Service" nie posiada zatem charakterystycznych cech strukturalnych, jak wskazuje zgłaszająca, które mogą utkwić w świadomości kupującego i powodować, że będzie on utożsamiał usługi objęte zgłoszeniem z konkretnym przedsiębiorstwem. Uważny i należycie poinformowany, rozsądny odbiorca usług oferowanych przez zgłaszającą w sposób natychmiastowy odczyta znaczenie przedmiotowego oznaczenia i odniesie je do usług, a nie do konkretnego podmiotu, który je świadczy.
W konsekwencji Sąd pierwszej instancji przyznał rację organowi, że sporne oznaczenie słowne składa się z wyrazów pozbawionych zdolności odróżniającej w stosunku do towarów i usług objętych zgłoszeniem i trudno w nim odnaleźć jakiekolwiek cechy, które pozwoliłyby na odróżnienie towarów i usług przez niego sygnowanych. Analizowane oznaczenie jest wyłącznie słowne, w związku z powyższym nie wzbudza wśród potencjalnych odbiorców towarów i usług, dla których zostało zgłoszone, jednoznaczne skojarzenia z konkretnym przedsiębiorcą. Oznaczenie to posiada bowiem cechy, które wskazują na rodzaj i właściwości usług, a nie identyfikują ich pochodzenia. Oznaczenie tego rodzaju może występować obok znaku towarowego (np. logo danej firmy), ale samo w sobie nie może być znakiem towarowym.
IV. Skarga kasacyjna i stanowisko strony przeciwnej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka, zaskarżając go w całości oraz zarzucając mu naruszenie:
na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 145a § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 6 w zw. z art. 8 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak adekwatnego wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku, dlaczego sąd odmówił racji argumentom przedstawionym przez skarżącą i nie dostrzegł błędów, polegających na dokonaniu wybiórczej, dowolnej i stronniczej oceny stanu faktycznego, nieznajdującego odzwierciedlenia w uzasadnieniu decyzji, a także braku wskazania rzeczywistych podstaw, na jakich oparto wnioski wyrażające się w odmowie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowny "VIP Gwarant Service", co w konsekwencji doprowadziło do potraktowania skarżącej w sposób nierespektujący zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, równości, proporcjonalności oraz bezstronnego traktowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy sąd winien uznać naruszenie przepisów postępowania administracyjnego przez organ, a w konsekwencji zobowiązać organ do załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy słowny "VIP Gwarant Service";
na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 129(1) ust. 1 pkt 2 i 3 p.w.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na bezpodstawnej akceptacji stanowiska organu dotyczącego treści zwrotów ustawowych odnoszących się do niedystynktywności znaku towarowego oraz jego opisowości, podczas gdy w istocie organ nieprawidłowo zrekonstruował normę prawną wynikającą z art. 129(1) ust. 1 pkt 2 oraz 3 p.w.p., w związku z czym stwierdził, iż znak towarowy słowny "VIP Gwarant Service" ma charakter nieodróżniający i opisowy, natomiast Sąd I instancji, sprawując kontrolę nad działalnością organu administracyjnego, powinien odmówić akceptacji takiej wykładni tych pojęć, a w konsekwencji przy zastosowaniu prawidłowej interpretacji należy uznać, że znak towarowy słowny "VIP Gwarant Service" ma charakter odróżniający i pozbawiony jest charakteru opisowego;
naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 120 ust. 1 p.w.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, że funkcją znaku towarowego jest funkcja identyfikująca lub indywidualizująca przedsiębiorcę, a w konsekwencji błędne przyjęcie w uzasadnieniu wyroku, że" "Analizowane oznaczenie [...] nie wydaje się, aby samoistnie wzbudzało wśród potencjalnych odbiorców towarów i usług, dla których zostało zgłoszone, jednoznaczne skojarzenia z konkretnym przedsiębiorcą. [...]. Biorąc więc pod uwagę ogólne wrażenie całego oznaczenia, jego wartość znaczeniową i jedynie słowną prezentację należy stwierdzić, że oznaczenie nie posiada znamion indywidualizujących, które mogłyby zapewnić jednolite skojarzenia ich odbiorcom, że towary i usługi oznaczone słownym oznaczeniem pochodzą od jednego, zawsze tego samego przedsiębiorcy, w tym przypadku zgłaszającego" (strona 10. uzasadnienia), podczas gdy właściwa wykładania tego przepisu nakazuje rozumieć funkcję znaku towarowego jako funkcję odróżniającą, tj. znak ma odróżniać towary/usługi od innych towarów/usług na rynku, które są takie same bądź podobne, nie zaś wskazywać na konkretnego przedsiębiorcę;
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w powiązaniu z art. 145a § 1 p.p.s.a. w związku z art. 129(1) ust. 1 pkt 2 i 3 p.w.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego polegające na bezzasadnym zaakceptowaniu przez Sąd I instancji popełnionego przez organ tzw. błędu subsumpcji wyrażającego się w bezpodstawnym przyjęciu, że organ właściwie zastosował przepis art. 129(1) ust. 1 pkt 2 i 3 p.w.p., co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia, że znak towarowy słowny "VIP Gwarant Service" nie nadaje się do odróżniania w obrocie towarów, dla których został zgłoszony, oraz że składa się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania, w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności, natomiast Sąd w toku kontroli decyzji administracyjnej wydanej przez organ powinien uznać, iż stan faktyczny dotyczący znaku towarowego słownego "VIP Gwarant Service" nie odpowiada hipotezie normy wyprowadzonej z treści art. 129(1) ust. 1 pkt 2 oraz 3 p.w.p., a w konsekwencji przepisy te nie powinny być zastosowane, zaś Sąd powinien zobowiązać organ do załatwienia sprawy w określony sposób, tj. przez wydanie decyzji o udzieleniu ochrony na znak towarowy słowny "VIP Gwarant Service".
W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i ponowne rozpoznanie sprawy poprzez uchylenie decyzji organu z dnia 30 grudnia 2019 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Organ nie skorzystał z uprawnienia do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Na rozprawie przed NSA pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wskazując na bezzasadność podniesionych zarzutów kasacyjnych.
V. Uzasadnienie prawne wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.
1. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, podlegając oddaleniu.
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) postępowanie kasacyjne przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie związania granicami skargi kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie zarzutów kasacyjnych. Jedynie w drodze wyjątku – w razie stwierdzenia przyczyn nieważności postępowania sądowego, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., lub podstaw do zastosowania art. 189 p.p.s.a. – Naczelny Sąd Administracyjny jest upoważniony i zobowiązany do przekroczenia granic skargi kasacyjnej i wyjścia poza zakres zaskarżenia oraz zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej. W takiej sytuacji Sąd ten z urzędu bierze pod rozwagę podstawy z art. 183 § 2 lub art. 189 p.p.s.a. oraz sankcjonuje je niezależnie od granic zaskarżenia kontrolowanego orzeczenia oraz podniesionych zarzutów (art. 183 § 1, art. 186, art. 189 p.p.s.a.).
Mając na względzie wskazane wyżej zasady postępowania kasacyjnego, wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności postępowania sądowego oraz podstaw do zastosowania art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy do weryfikacji zarzutów skargi kasacyjnej.
W pierwszej kolejności ocenie poddano zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które zostały skonstruowane w formule związkowej. Strona skarżąca kasacyjnie dokonała jednak wadliwego formalnie połączenia przepisów, które należą do dwóch odrębnych grup normatywnych, stanowiących dla sądu administracyjnego wzorce kontroli lub działania (tzw. norma dopełnienia i norma odniesienia). Wadliwość ta może jednak zostać usunięta przez dokonanie fragmentacji redakcyjnej i opisowej podniesionych zarzutów.
2.A. Przyjmując tego rodzaju perspektywę, można przeprowadzić ograniczony proces weryfikacji, rozpoczynając od najdalej idącego zarzutu naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie art. 141 § 4 p.p.s.a.
W ocenie strony skarżącej kasacyjnie Sąd pierwszej instancji naruszył wymogi prawidłowości sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego wyroku przez "brak adekwatnego wyjaśnienia" co do przyczyn odmowy uznania argumentów podniesionych w skardze oraz brak dostrzeżenia "błędów organu", "polegających na dokonaniu wybiórczej, dowolnej i stronniczej oceny stanu faktycznego, nieznajdującego odzwierciedlenia w uzasadnieniu decyzji, a także braku wskazania rzeczywistych podstaw, na jakich oparto wnioski wyrażające się w odmowie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowny". Tak postawiony zarzut jest treściowo nieadekwatny do wybranego wzorca kontroli kasacyjnej, albowiem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie wskazywany jako przedmiot zarzutu kasacyjnego, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego: 1) nie zawiera co najmniej jednego z ustawowych elementów formalnych; 2) nie zawiera stanowiska sądu co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia; 3) nie zawiera oceny prawnej sądu co do istoty sprawy, której dotyczy skarga; 4) zawiera istotne wady konstrukcyjne (np. istotne sprzeczności treściowe, niejasność, niepełność lub nielogiczność wywodu), które sprawiają, że orzeczenie nie poddaje się kontroli kasacyjnej. Tymczasem w sprawie, której dotyczy skarga kasacyjna, Sąd pierwszej instancji zrealizował w stopniu dostatecznym obowiązek sporządzenia prawidłowego formalnie i konstrukcyjnie uzasadnienia. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie obligatoryjne elementy składowe, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., co pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na przeprowadzenie efektywnej kontroli instancyjnej. Przede wszystkim Sąd Wojewódzki przedstawił własne stanowisko prawne co do istoty sprawy o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy, jak również wypowiedział się co do prawidłowości ustalonego i przyjętego przez skarżony organu za podstawę orzekania stanu faktycznego. Odrębną kwestią jest natomiast weryfikacja prawidłowości dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny legalnościowej powyższych ustaleń oraz ocen prawnych Urzędu Patentowego RP. Strona skarżąca nie może jednak kwestionować za pośrednictwem zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. merytorycznej niewadliwości powyższej oceny sądu administracyjnego, albowiem tego rodzaju zarzuty zmierzają do podważenia procesu lub rezultatu sądowoadministracyjnej oceny legalności wykładni lub stosowania prawa przez kontrolowany organ i jako takie mogą zostać powiązane jedynie za pośrednictwem zarzutów naruszenia prawa materialnego lub formalnego, których wadliwa wykładnia lub weryfikacyjne zastosowanie (niezastosowanie) przez sąd pierwszej instancji miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Trzeba ponadto pamiętać, że niepełne merytorycznie lub pozbawione dostatecznej siły perswazyjnej rozważania kontrolowanego sądu administracyjnego co do zasady nie podlegają weryfikacji w świetle wzorca wynikającego z art. 141 § 4 p.p.s.a.
2.B. Pozbawione podstaw są również zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 145a § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 8 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. Niezależnie od istotnej wadliwości konstrukcyjnej powyższego zarzutu (powołanie w ramach podstawy kasacyjnej art. 145a § 1 p.p.s.a. jest oczywistym nieporozumieniem z tego względu, że przepis ten może zostać zastosowany tylko w razie uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub pkt 2 p.p.s.a., podczas gdy w przedmiotowej sprawie w zaskarżonym wyroku skarga została oddalona; z kolei zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. nie mógł zostać poddany merytorycznej ocenie ze względu na strukturalną niekompletność, przejawiającą się w niedookreśleniu wewnętrznej jednostki redakcyjnej, do której się odnosi; przepis ten składa się bowiem z § 1 i § 2, co wymagało odpowiedniego powiązania części redakcyjnej z częścią opisową), zasadniczy zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., polegający – co wymagało od Naczelnego Sądu Administracyjnego przeprowadzenia odpowiedniej rekonstrukcji na poziomie językowym – na dokonaniu przez Sąd Wojewódzki wadliwej oceny legalności procesu wyjaśnienia i ustalenia stanu faktycznego sprawy przez skarżony organ (co miało się przejawiać w niedostrzeżeniu "wybiórczej, dowolnej i stronniczej oceny stanu faktycznego" dokonanej przez organ oraz "braku wskazania rzeczywistych podstaw, na jakich oparto wnioski wyrażające się w odmowie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowny"), podlegał formalnemu oddaleniu z uwagi na niezrealizowanie formalnego wymogu określonego w art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przez wskazanie naruszonych przepisów oraz podanie sposobu ich naruszenia (art. 174 p.p.s.a.) oraz dokonanie koniecznej konkretyzacji podstawy kasacyjnej przez powiązanie treści naruszonych wzorców kontroli ze stanem prawnym i faktycznym sprawy w celu właściwego ukierunkowania kontroli kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt II GSK 1926/22; wyrok NSA z dnia 13 października 2023 r., sygn. akt II GSK 844/20; wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2024 r., II GSK 1255/23). Strona skarżąca kasacyjnie jest więc zobowiązana do szczegółowego określenia już w treści podstaw kasacyjnych sposobu i formy naruszenia przepisów prawa materialnego lub formalno-procesowego w płaszczyźnie twierdzeń skonkretyzowanych na tle poszczególnych elementów stanu faktycznego i stanu prawnego sprawy, a nie tylko w warstwie abstrakcyjnej odwołującej się ogólnie do wzorców kontrolnych. Wymóg ten jest szczególnie istotny w odniesieniu do podstawy z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. w zakresie, w jakim skarga kasacyjna zarzuca naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (w istocie przez błędną ocenę legalności ich wykładni lub zastosowania) lub postępowania sądowoadministracyjnego. W takim przypadku nie jest wystarczające ogólne wskazanie w ramach podstawy kasacyjnej (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) naruszenia wybranych przepisów k.p.a. (np. art. 77 § 1 k.p.a.) bez powiązania – w opisie samej podstawy – tego naruszenia z konkretnymi okolicznościami faktycznymi lub prawnymi stanu sprawy, które zostały pominięte lub błędnie ocenione przez Sąd pierwszej instancji.
3. W drugiej kolejności przedmiotem weryfikacji kasacyjnej uczyniono zarzuty naruszenia prawa materialnego, uznając je za bezzasadne.
3.A. Formalnemu oddaleniu podlegał zarzut naruszenia art. 129(1) ust. 1 pkt 2 i 3 p.w.p. "poprzez błędną wykładnię polegającą na bezpodstawnej akceptacji stanowiska organu dotyczącego treści zwrotów ustawowych odnoszących się do niedystynktywności znaku towarowego oraz jego opisowości", w sytuacji gdy skarżony organ "nieprawidłowo zrekonstruował normę prawną" wynikającą z powyższej regulacji, stwierdzając, że znak towarowy słowny "VIP Gwarant Service" ma charakter "nieodróżniający i opisowy".
Powyższy zarzut jest dotknięty nieusuwalną wadą konstrukcyjną, która uniemożliwia przeprowadzenie oceny jego zasadności. Z jednej strony autor skargi kasacyjnej błędnie utożsamia nieprawidłowość wykładni prawa materialnego w zakresie art. 129(1) ust. 1 pkt. 2 i 3 p.w.p. z wadliwością jego weryfikacyjnego zastosowania przez Sąd Wojewódzki w toku kontroli legalnościowej, polegającego na zaakceptowaniu pozytywnej subsumpcji spornego znaku towarowego w świetle bezwzględnych przyczyn odmowy rejestracji znaku towarowego wymienionych w powyższych przepisach, z drugiej zaś – wbrew obowiązkowi konkretyzacji zarzutu kasacyjnego – nie wskazuje on – już w treści samej podstawy kasacyjnej – postulowanego przez stronę skarżącą sposobu wykładni regulacji stanowiących przedmiot zarzutu.
3.B. Na uwzględnienie nie zasługiwał również prawidłowo (co do zasady) skonstruowany zarzut naruszenia prawa materialnego (pomijając błędne przywołanie przepisów prawa procesowego – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 145a § 1 p.p.s.a.) w zakresie art. 129(1) ust. 1 pkt 2 i 3 p.w.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na "bezzasadnym zaakceptowaniu przez sąd I instancji" popełnionego przez skarżony organ "błędu subsumpcji wyrażającego się w bezpodstawnym przyjęciu, że organ właściwie zastosował przepis" art. 129(1) ust. 1 pkt 2 i 3 p.w.p., co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia, że znak towarowy słowny "VIP Gwarant Service" nie nadaje się do odróżniania w obrocie towarów, dla których został zgłoszony, oraz że składa się wyłącznie z elementów opisowych (w szczególności dotyczących rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności).
Jakkolwiek strona skarżąca kasacyjnie powiązała powyższy zarzut z oddalonym z przyczyn formalnych zarzutem błędnej wykładni art. 129(1) ust. 1 pkt. 2 i 3 p.w.p., to jednak – w realiach przedmiotowej sprawy oraz na podstawie treści klarownego uzasadnienia rozważanego zarzutu – Naczelny Sąd Administracyjny postanowił poddać zaprezentowane w jego treści stanowisko szerszej ocenie.
Dokonując zatem kompleksowej i ostatecznej oceny prawnej stanowiska zajętego przez stronę skarżącą kasacyjnie na tle sposobu zastosowania art. 129(1) ust. 1 pkt. 2 i 3 p.w.p. w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że poglądy interpretacyjno-subsumpcyjne kontrolowanego Sądu Wojewódzkiego w powyższym zakresie odpowiadają prawu, a podniesiona przeciwko nim argumentacja nie podważa prawidłowości stojących u ich podstaw założeń.
Nawiązując do uwag Sądu pierwszej instancji, trzeba zauważyć, że na tle konstytutywnej cechy dystynktywności oznaczenia towaru lub usługi [art. 129(1) ust. 1 pkt 2 p.w.p.], przesądzającej o posiadaniu konkretnej zdolności odróżniającej (zdolności rejestrowej), a tym samym o możliwości uznania, że zgłoszony znak może pełnić funkcję znaku towarowego (usługowego), decydują określone jego cechy, które zapewniają mu dostateczną (wystarczającą) zdolność do obiektywnego i subiektywnego wydzielenia w obrocie określonych kategorii towarów lub usług.
Obiektywna zdolność odróżniająca polega na tym, że określony znak towarowy pozwala zidentyfikować w obrocie pewną kategorię towarów (usług) na tle tożsamych lub podobnych towarów przez powiązanie ich z indywidualnym źródłem ich pochodzenia, to jest z określonym przedsiębiorcą (przedsiębiorstwem), co wiąże się z podstawową funkcją znaku towarowego, umożliwiając w dalszej kolejności nabywcom (konsumentom) odróżnienie, bez ryzyka wprowadzenia w błąd, towaru (usługi) od towarów (usług) mających inne źródło pochodzenia (por. np. wyrok TS z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawach połączonych C‑473/01 P i C‑474/01 P, Procter & Gamble Company v. OHIM, pkt 51, ECLI:EU:C:2004:260; wyrok TS z dnia 15 września 2005 r., C-37/03 P, BioID AG v. OHIM, pkt 60, ECLI:EU:C:2005:547; wyrok TS z dnia 21 stycznia 2010 r., C-398/08 P, Audi AG v. OHIM, pkt 33, ECLI:EU:C:2010:29; analogicznie np. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2017 r., II GSK 2313/15, LEX nr 2296391).
Subiektywna zdolność odróżniająca znaku jest z kolei związana ze sposobem postrzegania go przez właściwy (relewantny) krąg odbiorców (składający się z przeciętnych, właściwie poinformowanych, dostatecznie uważnych i rozsądnych konsumentów tych towarów lub usług), którzy ze względu na jego cechy identyfikują (kojarzą) określony towar (usługę) jako pochodzący z określonego źródła, co zapewnia skuteczne odróżnianie (przez pamięciowe utrwalenie znaku towarowego) sygnowanego towaru (usługi) od innych towarów tego samego rodzaju mających inne pochodzenie (por. np. wyrok TS z dnia 22 czerwca 2006 r., C‑25/05 P, August Storck KG v. OHIM, pkt 25, ECLI:EU:C:2006:422; wyrok TS z dnia 8 maja 2008 r., C‑304/06 P, Eurohypo AG v. OHIM, pkt 66-67, ECLI:EU:C:2008:261).
Konieczną cechą znaku mającego zdolność rejestracyjną jako znak towarowy jest także jego zasadnicza niedeskryptywność, co oznacza, że nie może on składać się wyłącznie z elementów o charakterze informacyjnym, w tym wskazujących jedynie informacje o rodzaju towaru, jego pochodzeniu, jakości, ilości, wartości, przeznaczeniu, sposobie wytwarzania, składzie, funkcji lub przydatności [art. 129(1) ust. 1 pkt 3 p.w.p.]. Zasadniczą rolą znaku towarowego nie jest bowiem przekazywanie tego rodzaju informacji o samym produkcie (towarze) lub usłudze, lecz indywidualizujące ujawnienie źródła ich pochodzenia od danego przedsiębiorcy. Celami eliminacji z kręgu znaków towarowych znaków jedynie opisowych są – zmierzające do ochrony interesu publicznego – dążenie do realizacji swobodnego dostępu wszystkich przedsiębiorców do znaków służących przekazywaniu informacji o towarach lub usługach, zapobieganie monopolizacji znaków opisowych przez jednego przedsiębiorcę oraz przeciwdziałanie ograniczaniu działalności gospodarczej innych przedsiębiorców. Trzeba również pamiętać, że udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy (usługowy) słowny zapewnia najszerszy zakres ochrony i potencjalnie może zaburzyć lub zniekształcić warunki konkurencji lub funkcjonowania przedsiębiorców w obszarze danego sektora rynkowego, co przemawia za przyjmowaniem surowszego podejścia w zakresie oceny spełnienia przesłanek rejestracji tego rodzaju znaku. Cecha opisowości znaku musi być ponadto na tyle dominująca, że przesłania lub eliminuje cechę dystynktywności, pozwalającą zidentyfikować pochodzenie oznaczanego towaru (usługi) od indywidualnego przedsiębiorcy. Zdolność rejestracyjną będą zatem posiadać znaki, które zawierają wprawdzie elementy opisowe, jednak ich znaczenie będzie uboczne na tle zasadniczych elementów odróżniających. Prowadzi to do wniosku, że w odniesieniu do znaków towarowych słownych składających się z wielu elementów należy dokonać całościowej oceny znaku, a nie tylko wybranych elementów zawartych w znaku (por. np. wyrok TS z dnia 20 września 2001 r., C-383/99, Procter & Gamble, pkt 39 i n., ECLI:EU:C:2001:461), natomiast tego rodzaju ogólna ocena może i powinna być poprzedzona analizą i oceną kolejnych elementów składowych.
W związku z tak wyznaczonym w niniejszej sprawie, prawidłowym wzorcem interpretacji przepisów art. 129(1) ust. 1 pkt. 2 i 3 p.w.p., Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pozytywna subsumpcja spornego znaku towarowego (usługowego) o charakterze słownym ("VIP Gwarant Service" na tle usług klasy 36, obejmujących szeroko rozumiane usługi gwarancyjne, w tym przede wszystkim usługi gwarancyjne związane z pojazdami, usługi w zakresie udzielania kredytów oraz doradztwa kredytowego) w świetle przesłanek braku dostatecznej zdolności dystynktywnej powyższego znaku oraz jego wyłącznie deskryptywnego charakteru, nie jest wadliwa. Prawidłowość pozytywnie zweryfikowanej przez Sąd Wojewódzki kwalifikacji prawnej spornego znaku w świetle rozważanych negatywnych przesłanek rejestracyjnych jest konsekwencją stwierdzenia, że zgłoszony znak ze względu na jego cechy oraz relację do oznaczanych kategorii usług i kręgi ich potencjalnych odbiorców nie ma dostatecznej zdolności odróżniającej w ujęciu obiektywnym i subiektywnym, a jego elementy składowe oceniane łącznie nadają mu charakter wyłącznie deskryptywny.
Po pierwsze, na tle sygnowanej grupy usług (klasa 36) oraz relewantnego kręgu ich odbiorców zgłoszony znak towarowy słowny jest pozbawiony zasadniczej z punktu widzenia cechy dystynktywności zdolności do identyfikacji oznaczanych usług na tle grup tożsamych lub podobnych usług z indywidualnym źródłem ich pochodzenia. Rozpatrywane jednostkowo i całościowo elementy składowe spornego znaku ("VIP Gwarant Service" na tle usług klasy 36) nie wykazują żadnych znamion indywidualizujących źródło pochodzenia usług. Dlatego nie można w tym wypadku mówić nawet o "minimalnym" (zawsze jednak dostatecznym) stopniu dystynktywności znaku. Ocena ta nie ma natomiast, wbrew zarzutom kasacyjnym, związku z brakiem cechy fantazyjności, abstrakcyjności, oryginalności, nowatorskości lub niebanalności spornego określenia, gdyż obecność tego rodzaju cech nie jest warunkiem koniecznym uznania, że znak ma charakter dystynktywny.
Po drugie, zgłoszony znak słowny nie generuje w grupie relewantnych odbiorców (przeciętnych, właściwie poinformowanych, dostatecznie uważnych i rozsądnych nabywców, działających w obrocie jako konsumenci lub profesjonaliści) dostatecznie silnego związku skojarzeniowego między sygnowanymi usługami a źródłem ich podmiotowego pochodzenia (dostawcą usług).
Po trzecie, sporny znak składa się wyłącznie z elementów deskryptywnych wskazujących na rodzaj, przeznaczenie, funkcje lub jakość oferowanych usług ("VIP", "Gwarant" "Service"), a całościowa i łączna ocena charakteru znaku słownego potwierdza również jego wyłącznie deskryptywny charakter.
3.C. Wobec jednoznacznych wniosków wynikających z przeprowadzonej powyżej oceny zarzutu naruszenia art. 129(1) ust. 1 pkt. 2 i 3 p.w.p., konsekwencyjnemu oddaleniu podlegał także zarzut naruszenia prawa materialnego w zakresie art. 120 ust. 1 p.w.p. poprzez jego "błędną wykładnię polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, że funkcją znaku towarowego jest funkcja identyfikująca lub indywidualizująca przedsiębiorcę", który został błędnie połączony z odrębną formą zarzucanego naruszenia tego przepisu, to jest błędem pozytywnej subsumpcji spornego znaku na tle przesłanki niedystynktywności [art. 129(1) ust. 1 pkt 2 p.w.p.] w związku z fragmentem zacytowanej oceny prawnej Sądu Wojewódzkiego. Pomijając jednak powyższy błąd konstrukcyjny zarzutu, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że przedstawiony w skardze kasacyjnej pogląd, jakoby "funkcja odróżniająca" znaku towarowego miała ograniczać się jedynie do odróżniania przedmiotowego sygnowanych towarów lub usług od innych tożsamych lub podobnych dóbr tego rodzaju, bez zachowania związku ze źródłem indywidualnego ich pochodzenia od konkretnego podmiotu, jest odosobniony, pozbawiony przekonującej argumentacji prawnej i sprzeczny z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE oraz NSA (zob. wcześniejsze uwagi), a zatem nie może zostać, co oczywiste, zaakceptowany. Wystarczy w tym miejscu jedynie przypomnieć, że już z samej treści językowej art. 120 ust. 1 p.w.p. jednoznacznie wynika, że znakiem towarowym może być każde oznaczenie umożliwiające odróżnienie towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów innego przedsiębiorstwa, co należy rozumieć w ten sposób, że warunkiem zdolności rejestracyjnej danego oznaczenia jako znaku towarowego jest jego związek podmiotowy z danym przedsiębiorstwem (przedsiębiorcą), które występuje na rynku jako producent lub dostawca sygnowanych towarów lub usług należących do określonej grupy relewantnej.
4. Mając na uwadze całość podniesionej argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a, orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.