II GSK 86/06

Naczelny Sąd Administracyjny2006-09-20
NSAAdministracyjneWysokansa
opłaty eksploatacyjneprawo geologiczne i górniczeprokuratorudział w postępowaniustrona postępowaniagminaNSAskarga kasacyjnaumorzenie postępowania

NSA oddalił skargę kasacyjną prokuratora, uznając, że gminy nie były stronami w postępowaniu o ustalenie opłat eksploatacyjnych, a prokurator nie wykazał swojego aktywnego udziału w tym postępowaniu.

Sprawa dotyczyła opłat eksploatacyjnych za wydobycie kopalin. Po uchyleniu decyzji przez NSA i SN, Minister Środowiska umorzył postępowania odwoławcze, uznając gminy za strony jedynie z interesem faktycznym, a nie prawnym. Prokurator Okręgowy zaskarżył te decyzje, twierdząc, że miał prawo do wniesienia skargi. Sąd I instancji odrzucił skargę, a następnie oddalił ją po ponownym rozpoznaniu. NSA oddalił skargę kasacyjną prokuratora, podkreślając, że jego udział w postępowaniu administracyjnym musi być wyraźny i nie można go domniemywać.

Sprawa dotyczyła ustalenia opłat eksploatacyjnych dla K. S.A. za wydobycie koncentratu miedzi. Po serii decyzji i zaskarżeń, w tym wyroku Sądu Najwyższego uchylającego wyrok NSA, Minister Środowiska umorzył postępowania odwoławcze, uznając, że organy gmin nie są stronami w rozumieniu k.p.a., a jedynie posiadają interes faktyczny. Prokurator Okręgowy w L. zaskarżył te decyzje, argumentując, że włączył się do postępowania i przysługują mu prawa strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę prokuratora z powodu uchybienia terminu, a następnie wyrokiem z 5 października 2005 r. oddalił skargi. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym wyroku oddalił skargę kasacyjną prokuratora. Sąd podkreślił, że udział prokuratora w postępowaniu administracyjnym musi być wyraźny i nie można go domniemywać, nawet na podstawie doręczenia mu decyzji czy udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. NSA uznał, że prokurator nie wykazał swojego aktywnego udziału w postępowaniu administracyjnym, a tym samym nie mógł skutecznie zaskarżyć decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego. Sąd nie podzielił również zarzutów naruszenia art. 153 p.p.s.a., wskazując, że poprzednie wyroki sądów nie rozstrzygały kwestii legitymacji gmin do składania wniosków.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, udział prokuratora w postępowaniu administracyjnym musi być wyraźny i nie można go domniemywać. Sam fakt doręczenia decyzji czy udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie przesądza o udziale w postępowaniu administracyjnym.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że przepisy k.p.a. (art. 182, 183) przyznają prokuratorowi prawo do udziału w postępowaniu, ale jest to kwestia jego woli i musi być wyraźna. Udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie jest równoznaczny z udziałem w postępowaniu administracyjnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 53 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 127 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 182

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 183

Kodeks postępowania administracyjnego

u.NSA art. 30

Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

p.g.g. art. 84 § ust. 1 i 3

Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. prawo geologiczne i górnicze

u.p. art. 2

Ustawa z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze

u.p. art. 3 § ust. 1 pkt 6

Ustawa z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prokurator nie wykazał aktywnego udziału w postępowaniu administracyjnym, co uniemożliwia mu skuteczne zaskarżenie decyzji. Gminy nie posiadają statusu strony w postępowaniu o ustalenie opłat eksploatacyjnych. Poprzednie wyroki sądów nie rozstrzygały kwestii legitymacji procesowej gmin.

Odrzucone argumenty

Prokuratorowi przysługuje prawo do wniesienia skargi na każdą decyzję ostateczną, niezależnie od tego, w jakiej sytuacji została wydana. Sąd I instancji naruszył art. 153 p.p.s.a., nie rozpoznając sprawy zgodnie z oceną prawną i wskazaniami z wyroków NSA i SN. Decyzje umarzające postępowanie odwoławcze były nieprawidłowe, a organ powinien był wydać decyzje ustalające opłaty eksploatacyjne.

Godne uwagi sformułowania

udział prokuratora w danym postępowaniu należy do kategorii obiektywnych udziału prokuratora w tym postępowaniu nie można co do zasady domniemywać gminy mają jedynie interes faktyczny w ustalaniu jak najwyższych opłat eksploatacyjnych

Skład orzekający

Bożena Wieczorska

sprawozdawca

Cezary Pryca

przewodniczący

Rafał Batorowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie warunków skutecznego udziału prokuratora w postępowaniu administracyjnym oraz jego legitymacji do jego zaskarżenia, a także kwestia statusu gmin w postępowaniach dotyczących opłat eksploatacyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z udziałem prokuratora i statusem gmin w postępowaniach administracyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z udziałem prokuratora i legitymacją procesową, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Kiedy prokurator może, a kiedy nie może zaskarżyć decyzji? NSA wyjaśnia zasady udziału w postępowaniu.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 86/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-04-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bożena Wieczorska /sprawozdawca/
Cezary Pryca /przewodniczący/
Rafał Batorowicz
Symbol z opisem
6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne
Prawo geologiczne i górnicze
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 960/05 - Wyrok WSA w Warszawie z 2005-10-05
Skarżony organ
Minister Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędziowie Rafał Batorowicz NSA Bożena Wieczorska (spr.) Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 20 września 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prokuratora Okręgowego w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 960/05 w sprawie ze skargi Prokuratora Okręgowego w L. na decyzje Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2002 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowań odwoławczych w sprawach opłat eksploatacyjnych oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa (obecnie Minister Środowiska) decyzjami z dnia 24 września 1998 r. ustalił dla K. S.A." w L. (zwanej dalej: K.) opłaty eksploatacyjne za II kwartał 1998 r. z tytułu wydobycia kopalin – koncentratu miedzi ze złóż: L.-M., P., R., S.
W następstwie złożonych wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Środowiska utrzymał w mocy wspomniane decyzje o ustaleniu dla K. S.A." w L. opłat eksploatacyjnych. Ostateczne decyzje Ministra Środowiska zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego Prokurator Okręgowy w L., jednakże Sąd wyrokiem z dnia 15 lutego 2000 r. oddalił jego skargi.
Od tego wyroku Prokurator Generalny złożył rewizję nadzwyczajną do Sądu Najwyższego, który wyrokiem z 18 stycznia 2002 r. (III RN 190/00) uchylił powyższy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania, kierunkując dalsze postępowanie i formułując oceny prawne.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie po ponownym rozpatrzeniu wyżej wspomnianych spraw wyrokiem z dnia 29 maja 2002 r. (sygn. akt II SA 656/02) uchylił zaskarżone decyzje. W następstwie tego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Minister Środowiska po ponownym rozpoznaniu wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy: Wójta Gminy L. z 14 października 1998 r., Wójta Gminy J. z 12 października 1998 r., Prezydenta Miasta L. z dnia 13 października 1998 r., Burmistrza Gminy P. z 12 października 1998 r., wydał w dniu 18 listopada 2002 r. decyzje o numerach: [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...], mocą których umorzył postępowania odwoławcze.
W jednakowo brzmiących uzasadnieniach tych decyzji Minister Środowiska stwierdził, iż postępowanie odwoławcze zainicjowane przez gminę należy umorzyć, ponieważ organy gmin nie są stronami postępowań w sprawie wymierzania opłat eksploatacyjnych. Posiadają jedynie interes faktyczny w uzyskaniu najwyższych wpływów z opłat eksploatacyjnych, a nie interes prawny, uzasadniający przypisanie im statusu strony w postępowaniu administracyjnym.
Prokurator Okręgowy w L. zaskarżył powyższe decyzje do Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosząc, że Minister Środowiska wadliwie przyjął, że brak było wniosku pochodzącego od uprawnionego podmiotu, podczas gdy w postępowaniu udział swój zgłosił i uczestniczył w nim prokurator. W ocenie prokuratora, z chwilą wniesienia pierwszej skargi w sprawie włączył się do postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego i przysługiwały mu prawa strony.
W odpowiedziach na skargi Minister Środowiska wniósł o ich oddalenie podnosząc, że prokurator nie zgłosił udziału w postępowaniach z wniosków organów Gmin.
Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2004 r., wydanym w sprawie sygnatura akt 6 II SA 1795/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Prokuratora Okręgowego w L. uznając, iż skoro prokurator wstąpił do postępowania administracyjnego, to działał na prawach strony i obowiązywał go 30 dniowy termin do wniesienia skargi. Skargi wniesione z uchybieniem terminu należało zaś odrzucić.
Od tego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Prokurator Okręgowy w L. wniósł skargę kasacyjną. W uzasadnieniu stwierdził, że nie zgłaszał swego udziału w którymkolwiek z postępowań administracyjnych, a zatem przysługiwał mu 6-miesięczny termin do wniesienia skargi, przewidziany w art. 53 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2005 r., sygn. akt II GSK 11/05 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu podkreślił, że udział prokuratora w danym postępowaniu należy do kategorii obiektywnych. To prokurator w ramach swoich kompetencji decyduje, czy weźmie udział w konkretnym postępowaniu w całości czy w określonym jego stadium. Nie można przyjąć udziału w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na skutek kasacyjnego wyroku sądu administracyjnego jedynie na podstawie stwierdzenia, że określony podmiot (prokurator) brał udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w którym wydano wspomniany wyrok kasacyjny. Aby wymagać od prokuratora zachowania terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, o którym mowa w art. 35 ust. 1 powoływanej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (obecnie w art. 53 § 1 p.p.s.a.) trzeba wykazać, iż brał on udział w tym postępowaniu, w ramach którego wydano akt administracyjny, zaskarżony następnie przez tego prokuratora do sądu administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał natomiast zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia art. 188 w związku z art. 183 § 1 k.p.a. polegającego na uznaniu, że poprzez sam fakt doręczenia prokuratorowi odpisu decyzji przez organ administracyjny stał się on podmiotem postępowania administracyjnego działającym na prawach strony. Prokurator sam decyduje bowiem o tym, czy będzie uczestniczył w danym postępowaniu administracyjnym.
Ponadto Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisu art. 153 p.p.s.a. stanowiącego, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest postanowienie stwierdzające niedopuszczalność skargi, a zatem nie doszło do merytorycznego zbadania sprawy administracyjnej.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 października 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 960/05 w sprawie ze skarg Prokuratora Okręgowego w L. na decyzje Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2002 r. o numerach [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] w przedmiocie umorzenia postępowań odwoławczych w sprawach ustalania opłat eksploatacyjnych – oddalił skargi.
W sprawie niniejszej nie ulega wątpliwości, że prokurator nie skorzystał z prawa przysługującego mu z mocy art. 183 § 1 i art. 188 k.p.a., nie wstąpił nigdy do postępowania administracyjnego i nie uczestniczył w nim na prawach strony w celu zapewnienia, aby postępowanie i rozstrzygnięcie było zgodne z prawem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołał się na utrwaloną linię orzeczniczą Naczelnego Sadu Administracyjnego, zgodnie z którą gminy mają jedynie interes faktyczny w ustalaniu jak najwyższych opłat eksploatacyjnych.
Należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 maja 2002 r. uchylając decyzje Ministra Środowiska nie odnosił się w ogóle do kwestii legitymacji procesowej gmin do zaskarżenia decyzji Ministra; wspomnianych kwestii formalnoprawnych nie rozważał również rozpoznający rewizję nadzwyczajną Sąd Najwyższy w swym orzeczeniu z dnia 18 stycznia 2002 r., sygn. akt III RN 190/00.
Odnosząc się do związania sądu oceną prawną wyrażoną w wyroku przekazującym sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynności było przedmiotem zaskarżenia. Zdaniem Sądu, przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowanie w rozpoznawanej sprawie.
Sąd wskazał, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie i sądzie może być wyłączony tylko w wypadku zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany okoliczności faktycznych, a także po wzruszeniu wyroku zawierającego ocenę prawną, w przewidzianym do tego trybie.
Sąd stwierdził również, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia tezy, że w przypadku dokonania przez sąd wyłącznie wykładni przepisów prawa materialnego (tj. wyrażenia oceny prawnej w zakresie wykładni samego prawa materialnego) i dokonania wskazań, co do dalszych czynności w tym zakresie, organy administracji pozbawione są możliwości uwzględnienia okoliczności faktycznych nie będących przedmiotem wcześniejszych rozważań i oceny sądu, a w konsekwencji zastosowania przepisów postępowania administracyjnego, celem wydania prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził na koniec, iż organ odwoławczy wydając zaskarżone decyzje z dnia 18 listopada 2002 r. nie dopuścił się naruszenia obowiązującego wówczas przepisu art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelny Sądzie Administracyjnym, albowiem nie dokonał oceny formalnoprawnej wbrew wytycznym sądu administracyjnego orzekającego w sprawie, ponieważ ten w ogóle nie wypowiedział się w zakresie legitymacji procesowej organów samorządowych.
W konsekwencji należy przyjąć, iż skoro Minister Środowiska prawidłowo stwierdził, że podmioty (organy samorządu terytorialnego), które wniosły środki zaskarżenia od decyzji organu administracji publicznej ustalających opłaty eksploatacyjne - nie są stronami w rozumieniu art. 28 k.p.a., zobowiązany był wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.
W skardze kasacyjnej Prokurator Okręgowy w L. zaskarżył powyższy wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Orzeczeniu skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a w zakresie pkt 2 rażące naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 8, art. 50 § 1 i 53 § 3 p.p.s.a. (poprzednio: art. 33 ust. 2 i art. 35 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz. U. 95, Nr 74, poz. 368 z późn. zm./) w zw. z art. 2 i art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (t.j. Dz. U. 2002 r. Nr 21, poz. 206) w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez błędne uznanie, że Prokurator nie może skutecznie zaskarżyć decyzji ostatecznej, utrzymującej w mocy decyzję pierwotną, z powodu jej niezgodności z prawem, w sytuacji gdy wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, wskutek błędu organu w oznaczeniu stron postępowania, złożyła osoba nie będąca stroną w sprawie, podczas gdy zgodnie z wyżej wymienionymi przepisami Prokuratorowi przysługuje prawo do wniesienia w określonym terminie, skargi na każdą decyzję w sprawie indywidualnej, w tym decyzję ostateczną i nie ma żadnego znaczenia wskutek czego została ona wydana.
2. art. 153 p.p.s.a. (poprzednio: art. 30 ustawy o NSA) w zw. z art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm) w zw. z art. 51, art. 52 i art. 21 ustawy o NSA (obecnie: 134 § 1, art. 133 § 1 oraz art. 1 i 3 ustawy p.p.s.a.) i w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie sprawy zgodnie z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku NSA z dnia 29 maja 2002 r., sygn. akt II S.A. 656/02 i poprzedzającym go wyroku Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2002 r., sygn. akt III RN 190/00, mimo że oceny te mają charakter bezwzględnie obowiązujący, wskutek niczym nieuzasadnionego uznania, że organ i Sąd nie są związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, albowiem NSA rozpoznał sprawę tylko merytorycznie, dokonując wykładni prawa materialnego, podczas gdy z w)w przepisów, obowiązujących w dniu rozpatrywania skargi, wynika, że NSA nie był związany granicami skargi, że orzekał na podstawie akt sprawy, z których wynikało wskutek czego wydana została decyzja ostateczna i że był powołany do badania zgodności z prawem (legalności) przedmiotu zaskarżenia (decyzji) w jego całokształcie.
3. art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. polegające na błędnym uznaniu, z przyczyn opisanych w pkt 1 i 2, że decyzje umarzające postępowanie odwoławcze są prawidłowe, podczas gdy organ winien wydać prawidłowe decyzje ustalające opłaty eksploatacyjne dla uczestnika ad. 1 zgodnie z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wynikającymi z wyroku NSA, a nie umarzać postępowanie odwoławcze albowiem przedmiotem postępowania było naprawienie niezgodnych z prawem decyzji, wydanych w sprawie indywidualnej, dot. uczestnika ad. 1 w zw. z zaskarżeniem jej przez podmiot uprawniony jakim jest Prokurator.
Ponadto strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła wyrokowi Sądu I instancji rażące naruszenie prawa materialnego, to jest art. 84 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 27, poz. 96 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 i art. 134 p.p.s.a. poprzez pozostawienie w obrocie prawnym niezgodnych z prawem decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy niezgodność ta została stwierdzona wyrokami SN i NSA uchylającymi decyzje ostateczne utrzymujące w mocy decyzje ustalające opłaty eksploatacyjne.
W odpowiedziach na skargę kasacyjną K. S.A." w L., Minister Środowiska wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej, natomiast Gmina L., Gmina P., Gmina J. oraz Gmina Miejska L. wniosły o uwzględnienie zarzutów i wniosków zawartych w skardze kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art.183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie podkreślić należy, że w sytuacji gdy strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuca wyrokowi Sądu I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności trzeba odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego.
Uwzględniając powyższe uwagi należy w pierwszej kolejności odnieść się do tych zarzutów skargi kasacyjnej, które wskazują na naruszenie, przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw do uznania za zasadny zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisów art. 8, art. 50 § 1 i art. 53 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 2 i art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z 20 czerwca 1985 r. o Prokuraturze (Dz. U. z 2002 r., Nr 21, poz. 206 ze zm.) i w związku z art. 151 p.p.s.a. Z treści uzasadnienia wyroku Sądu I instancji nie wynika aby Sąd ten stanął na stanowisku, iż Prokurator nie może skutecznie zaskarżyć decyzji ostatecznej, utrzymującej w mocy decyzję pierwotną, z powodu jej niezgodności z prawem w sytuacji, gdy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskutek błędu organu w oznaczeniu stron postępowania, złożyła osoba nie będąca stroną w sprawie, podczas gdy zgodnie ze wskazanymi wyżej przepisami Prokuratorowi przysługuje prawo do wniesienia w określonym terminie skargi na każdą decyzję w sprawie indywidualnej, w tym na decyzję ostateczną i nie ma żadnego znaczenia wskutek czego została ona wydana. Przypomnieć w tym miejscu należy, że na skutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 maja 2002 roku, wydanego w sprawie sygnatura akt II SA 656/02, uchylone zostały decyzje wydane przez organ odwoławczy, a tym samym sprawy powróciły na etap postępowania odwoławczego. Do rozpoznania pozostały odwołania od decyzji wydanych w pierwszej instancji przez Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa (szczegółowo opisane w komparycji wyroku NSA z 29 maja 2002 roku). W wyniku powtórnego rozpoznania wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy - złożonych w trybie art. 127 § 3 k.p.a., decyzjami z dnia 18 listopada 2002 roku o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...] Minister Środowiska umorzył postępowania odwoławcze w sprawach ustalenia opłat eksploatacyjnych. Oznacza to, że przedmiotem postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie była ocena legalności wskazanych wyżej decyzji Ministra Środowiska z 18 listopada 2002 roku. Skład Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zwarte w uzasadnieniu wyroku tegoż Sądu z 4 kwietnia 2005 roku sygnatura akt II GSK 11/05, iż udział prokuratora w danym postępowaniu należy do kategorii obiektywnych, a o tym czy w konkretnym postępowaniu bierze udział prokurator decydują określone okoliczności prawne. Odwołując się do wskazanego wyżej uzasadnienia Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślić należy, że z przepisów art. 182 k.p.a. i art. 183 k.p.a. wynika, iż udział prokuratora w konkretnym postępowaniu administracyjnym jest kwestią jego woli. Prokurator w ramach swoich kompetencji decyduje, czy weźmie udział w określonym postępowaniu administracyjnym. Udział prokuratora w postępowaniu administracyjnym, tak jak udział każdego innego podmiotu, musi być wyraźny i oczywisty, co oznacza, iż udziału prokuratora w tym postępowaniu nie można co do zasady domniemywać. Nawet więc doręczenie prokuratorowi zawiadomienia o zakończeniu postępowania administracyjnego, czy doręczenie decyzji administracyjnej nie przesądza o uznaniu, że prokurator brał udział w postępowaniu administracyjnym. Należy pamiętać o modelu dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, toczonego w odrębnym trybie przed właściwymi organami administracji publicznej, oraz o postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym na podstawie odrębnych przepisów przed sądami administracyjnymi. Zarówno przepisy działu IV kodeksu postępowania administracyjnego, jak i przepisy p.p.s.a. zapewniają prokuratorowi czynny udział w postępowaniu administracyjnym i w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Natomiast sam fakt udziału prokuratora w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie może decydować o tym, że tym samym prokurator brał udział w postępowaniu administracyjnym przed organami administracji publicznej. Jeżeli więc stosownie do przyznanych mu uprawnień, prokurator wniósł skargę do sądu administracyjnego i w wyniku jej rozpoznania zapadł wyrok kasacyjny, to sytuacja taka nie daje podstaw do uznania, iż prokurator brał udział w postępowaniu administracyjnym. Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Już w powołanym wyżej wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że prokurator nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym i to zarówno na etapie postępowania przed organem wydającym decyzję w I instancji, jak i na etapie postępowania przed organem odwoławczym. Będąc związany tymi ustaleniami faktycznymi trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż prokurator nie wykorzystał przysługujących mu uprawnień szczegółowo opisanych w art. 182 k.p.a. i art. 183 k.p.a. W tym stanie rzeczy poza sporem pozostaje okoliczność, iż wnioski o ponowne rozpatrzenie spraw, złożone w trybie art. 127 § 3 k.p.a. pochodziły od organów gmin, na których terenie znajdowały się złoża. Wbrew zatem twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia wymienionych wyżej norm p.p.s.a. Wskazane w punkcie pierwszym skargi kasacyjnej przepisy postępowania, odnoszą się do uprawnień prokuratora związanych z jego udziałem w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd I instancji nie zakwestionował tych uprawnień prokuratora.
Również nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisu art. 153 p.p.s.a. Z treści powołanego wyżej przepisu prawa wynika, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Natomiast przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest kwestia dopuszczalności umorzenia postępowania odwoławczego, jako postępowania wywołanego wnioskami pochodzącymi od podmiotów nie posiadających legitymacji do występowania w tym postępowaniu w charakterze stron. Podkreślić należy, że zarówno Sąd Najwyższy w wyroku z 18 stycznia 2002 r. wydanym w sprawie sygnatura akt III RN 190/00, jak i Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 maja 2002 r. wydanym w sprawie sygnatura akt II SA 656/02 nie zajmowały się kwestią legitymacji gmin do składania wniosków w trybie art. 127 § 3 k.p.a. Przedmiotem oceny ze strony sądów była wyłącznie kwestia wykładni przepisów prawa materialnego bez wnikania w zagadnienia odnoszące się do problematyki legitymacji do złożenia wniosków o ponowne rozpatrzenie spraw. Zasadnie więc Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego stosowania konkretnego przepisu prawa, czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpatrzenia sprawy. Dokonywana przez Sąd I instancji ocena legalności zaskarżonej decyzji obejmowała swym zakresem ocenę poprawności rozstrzygnięcia, które nie miało charakteru rozstrzygnięcia merytorycznego.
Za bezzasadny należy także uznać zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w związku z art. 127 § 3 k.p.a. i w związku z art. 151 p.p.s.a. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu skargi kasacyjnej w pierwszej kolejności podnieść należy, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie znajdują zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Przy formułowaniu zarzutów określonych w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. strona składająca skargę kasacyjną winna powołać jako podstawę kasacyjną odpowiedni przepis prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych też względów w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego opisany wyżej zarzut odnosi się do naruszenia przez Sąd I instancji normy art. 151 p.p.s.a. Oczywistym jest, iż Sąd I instancji oddalając skargi wniesione przez Prokuratora Okręgowego w L. uznał, iż rozstrzygnięcia organu odwoławczego w zakresie umorzenia postępowania odwoławczego są zgodne z prawem. Poza sporem winna więc pozostawać okoliczność, że dla wskazanego wyżej rozstrzygnięcia Sądu I instancji należy upatrywać podstawy prawnej wyłącznie w normie art. 151 p.p.s.a.
W sytuacji, w której brak jest podstaw do uznania zasadności zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, nie zachodzi podstawa do uwzględnienia zasadności zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego. W sytuacji, w której organ administracji publicznej nie rozstrzygał sprawy merytorycznie, to tym samym nie stosował przepisów prawa materialnego. Oznacza to, że rozstrzygnięcie Sądu I instancji nie obejmowało swym zakresem kontroli legalności zaskarżonej decyzji pod kątem naruszenia przepisów prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI