II GSK 846/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Dyrektora CNBOP-PIB, potwierdzając, że postępowanie w sprawie dopuszczenia wyrobów do użytkowania jest postępowaniem administracyjnym, a decyzje wydane z naruszeniem właściwości organów są nieważne.
Sprawa dotyczyła odmowy wydania świadectwa dopuszczenia prądownicy pianowej przez CNBOP-PIB. Sąd I instancji stwierdził nieważność decyzji z powodu naruszenia właściwości organów, powołując się na wcześniejsze orzeczenia NSA. Dyrektor CNBOP-PIB wniósł skargę kasacyjną, kwestionując status organu administracyjnego i zastosowanie KPA. NSA oddalił skargę, podkreślając, że postępowanie w sprawie dopuszczenia wyrobów do użytkowania jest postępowaniem administracyjnym, a decyzje wydane z naruszeniem właściwości organów są nieważne, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 KPA.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Dyrektora Centrum Naukowo-Badawczego Ochrony Przeciwpożarowej im. Józefa Tuliszkowskiego - Państwowy Instytut Badawczy (CNBOP-PIB) od wyroku WSA w Warszawie, który stwierdził nieważność decyzji organów CNBOP-PIB odmawiających wydania świadectwa dopuszczenia prądownicy pianowej. Sąd I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na wcześniejszych orzeczeniach NSA, które przesądziły, że postępowanie w sprawie dopuszczenia wyrobów do użytkowania jest postępowaniem administracyjnym, a CNBOP-PIB działa jako organ administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym. WSA uznał, że decyzje wydane przez Kierownika Jednostki Certyfikującej oraz Dyrektora CNBOP-PIB zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości, co skutkowało ich nieważnością na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 KPA. Dyrektor CNBOP-PIB w skardze kasacyjnej zarzucił błędne zastosowanie przepisów KPA i WSA, kwestionując status organu administracyjnego oraz zasadność stwierdzenia nieważności decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. oraz art. 170 p.p.s.a., sądy i organy są związane wcześniejszymi prawomocnymi orzeczeniami w tej sprawie, które przesądziły o administracyjnym charakterze postępowania i właściwości organów. NSA wskazał, że nawet po nowelizacji ustawy o ochronie przeciwpożarowej, która wyłączyła stosowanie KPA do dopuszczeń, postępowanie to nadal ma charakter administracyjny i musi spełniać standardy konstytucyjne, w tym prawo do zaskarżenia decyzji. Sąd uznał, że Kierownik JC CNBOP-PIB nie posiadał samodzielnych kompetencji do wydawania decyzji, a Dyrektor CNBOP-PIB naruszył przepisy o właściwości organu odwoławczego. W konsekwencji, WSA prawidłowo stwierdził nieważność decyzji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, postępowanie to jest postępowaniem administracyjnym, a CNBOP-PIB działa jako organ administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wcześniejszych orzeczeniach NSA, które przesądziły o administracyjnym charakterze postępowania i zastosowaniu KPA na podstawie art. 1 pkt 2 KPA, ze względu na władczy charakter działań CNBOP-PIB w zakresie dopuszczania wyrobów służących bezpieczeństwu publicznemu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
p.p.s.a. art. 156 § §1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naruszenie przepisów o właściwości jest przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji.
k.p.a. art. 1 § pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
KPA stosuje się do postępowania przed innymi organami państwowymi, gdy są one powołane z mocy prawa do załatwiania spraw określonych w pkt 1.
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie przepisów o właściwości jest przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza nieważność decyzji, jeśli została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości.
u.o.p. art. 7 § ust. 2
Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej
Dopuszczenia do użytkowania wyrobów wydają instytuty badawcze Państwowej Straży Pożarnej wskazane przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy.
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe.
u.i.b. art. 6 § ust. 2
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych
u.i.b. art. 24 § ust. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych
u.o.p. art. 7 § ust. 6
Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej
u.i.b. art. 23
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych
u.i.b. art. 22
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych
Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służ mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw art. 3 § pkt 3
Dodano art. 7b do u.o.p., który stanowi, że do dopuszczeń oraz opinii nie stosuje się przepisów k.p.a.
k.p.a. art. 19
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie w sprawie dopuszczenia wyrobów do użytkowania jest postępowaniem administracyjnym. CNBOP-PIB działa jako organ administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym. Decyzje wydane przez organ niewłaściwy są nieważne na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 KPA. Kierownik JC CNBOP-PIB nie posiadał samodzielnych kompetencji do wydawania decyzji.
Odrzucone argumenty
CNBOP-PIB nie jest organem administracji publicznej i nie stosuje się do niego KPA. Decyzje wydane przez Kierownika JC i Dyrektora CNBOP-PIB nie były dotknięte nieważnością. WSA błędnie zastosował art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Godne uwagi sformułowania
każda sprawa, w której organ administracji publicznej dokonuje władczej konkretyzacji uprawnień lub obowiązków jednostki, jest rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej nie jest zgodne z zasadami konstytucyjnymi takie postępowanie organów administracji publicznej, w którym wnioski jednostki załatwiane są poza postępowaniem jurysdykcyjnym w rozpoznawanej sprawie przed organami Centrum miał zastosowanie Kodeks postępowania administracyjnego (ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r., t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., a podczas ponownego rozpoznania sprawy t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.; dalej: k.p.a.), z mocy art. 1 pkt 2 k.p.a. naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydaniu decyzji, bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia.
Skład orzekający
Dorota Dąbek
sprawozdawca
Gabriela Jyż
przewodniczący
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska NSA w sprawie charakteru administracyjnego postępowania w przedmiocie dopuszczenia wyrobów do użytkowania oraz konsekwencji naruszenia właściwości organów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego postępowania przed CNBOP-PIB, choć zasady ogólne mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowej kwestii właściwości organów w postępowaniu administracyjnym i długotrwałego sporu prawnego, który został ostatecznie rozstrzygnięty przez NSA, potwierdzając prymat prawa procesowego nad praktyką administracyjną.
“Czy instytut badawczy może działać poza prawem administracyjnym? NSA rozstrzyga spór o właściwość organów.”
Sektor
ochrona przeciwpożarowa
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 846/19 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2022-11-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-07-25 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Dorota Dąbek /sprawozdawca/ Gabriela Jyż /przewodniczący/ Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Symbol z opisem 6239 Inne o symbolu podstawowym 623 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Jednostki badawczo-rozwojowe Sygn. powiązane VIII SA/Wa 55/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-04-04 Skarżony organ Inne Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 170, art. 193, art.153 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2022 poz 2000 art.156 §1 pkt 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2010 nr 96 poz 618 art. 6 ust. 2, art. 24 ust. 1 pkt 6 Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Centrum Naukowo-Badawczego Ochrony Przeciwpożarowej im. Józefa Tuliszkowskiego - Państwowy Instytut Badawczy w Józefowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2019 r. sygn. akt VIII SA/Wa 55/19 w sprawie ze skargi P.P. U.H. "S." Sp. z o. o. w R. na decyzję Dyrektora Centrum Naukowo-Badawczego Ochrony Przeciwpożarowej im. Józefa Tuliszkowskiego - Państwowy Instytut Badawczy w Józefowie z dnia 10 września 2018 r. w przedmiocie odmowy wydania świadectwa dopuszczenia 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora Centrum Naukowo-Badawczego Ochrony Przeciwpożarowej im. Józefa Tuliszkowskiego – Państwowy Instytut Badawczy w Józefowie na rzecz P. P. U. H. "S." Spółka z o.o. w R. 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 55/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi P.P.U.H. "S." Spółki z o.o. w R. (dalej: skarżąca, spółka, wnioskodawca) na decyzję Dyrektora Centrum Naukowo-Badawczego Ochrony Przeciwpożarowej im. Józefa Tuliszkowskiego – Państwowy Instytut Badawczy z siedzibą w Józefowie (dalej: organ, dyrektor CNBOP-PIB) z 10 września 2018 r. w przedmiocie wydania świadectwa dopuszczenia Prądownicy pianowej, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Jednostki Certyfikującej Centrum Naukowo-Badawczego Ochrony Przeciwpożarowej im. Józefa Tuliszewskiego – Państwowego Instytutu Badawczego w Józefowie z 5 lutego 2018 r. nr 24/2018 (dalej: Kierownik JC, lub Kierownik JC CNBOP- PIB) i zasądził zwrot kosztów postępowania. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: W dniu 11 września 2008 r. do CNBOP-PIB wpłynął wniosek spółki dotyczący przeprowadzenia dopuszczenia wyrobu do użytkowania dla Prądnicy pianowej typ (...). Do wniosku załączono dokumentację wyrobu. W wyniku rozpoznania ww. wniosku Kierownik JC decyzją z 3 listopada 2014r. stwierdził, że wnioskodawca nie przedstawił do procesu dopuszczenia: 1) dokumentacji potwierdzającej fakt wyprodukowania i legalnego wprowadzenia do obrotu Prądownicy pianowej typ(...), o którym mowa w art. 7 ust. 6 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 736 ze zm.; dalej: u.o.p.), 2) dokumentacji umożliwiającej CNBOP-PIB weryfikację oceny warunków produkcji wyrobu spełniającego, która stanowiłaby podstawę wprowadzenia tego wyrobu do stosowania w jednym z państw wymienionych w art. 7 ust. 6 u.o.p. Tym samym CNBOP-PIB nie uzyskało potwierdzenia, że zapewniona jest stabilność i powtarzalność produkcji wyrobów posiadających właściwości nie niższe niż określone w mających zastosowanie wymaganiach Polskich Normach lub wymaganiach techniczno-użytkowych. Powyższe uniemożliwiło udzielenia dopuszczenia do użytkowania dla przedmiotowego wyrobu. Od decyzji Kierownika JC spółka złożyła odwołanie do Dyrektora CNBOP-PIB, który w rozstrzygnięciu z dnia 22 grudnia 2014 r. nie podzielił stanowiska spółki i utrzymał w mocy decyzję Kierownika JC. Spółka zaskarżyła decyzję Dyrektora CNBOP-PIB do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. WSA na rozprawie, na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.) połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skarg spółki o sygn. VIII SA/Wa 161/15, VIII SA/Wa 162/15, VIII SA/Wa 163/15 VIII SA/Wa 164/15 i VIII SA/Wa 165/15, i prowadził sprawę pod sygn. akt VIII SA/Wa 161/15. Wyrokiem z dnia 7 września 2015 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 161/15) WSA uchylił ww. decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika JC z 3 listopada 2014 r. Od orzeczenia Sądu pierwszej instancji Dyrektor CNBOP-PIB wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 29 września 2017 r., sygn. akt II GSK 3696/15, oddalił tę skargę kasacyjną. Uwzględniając zalecenia zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, po ponownym przeanalizowaniu dokumentacji zgromadzonej w niniejszej sprawie Kierownik JC CNBOP-PIB wydał decyzję z dnia 5 lutego 2018 r., Nr 24/2018, "wzorowaną" na decyzjach administracyjnych. W ww. decyzji, w wyniku ponownego zbadania sprawy, Kierownik JC po raz kolejny odmówił dopuszczenia Prądownicy pianowej typ (...) do użytkowania. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, że spółka, mimo konieczności wykonania oceny Warunków Techniczno - Organizacyjnych (WTO), o której mowa w ustawie o ochronie przeciwpożarowej, nie wyraziła zgody na przeprowadzenie oceny WTO w miejscu produkcji wyrobu. Mimo że Instytut wyrażał i nadal wyraża zarówno wolę i gotowość wydania świadectwa na wyrób objęty wnioskiem spółki, to jednak pod warunkiem przedstawienia kompletnej dokumentacji, która umożliwi ustalenie, że poziom bezpieczeństwa Prądownicy pianowej typ PP4 (...) nie jest niższy od określonej w Polskich Normach lub wymaganiach techniczno-użytkowych. Spółka nadal nie przedstawiła kompletnej dokumentacji. Skarżąca spółka wniosła odwołanie od tej decyzji. Dyrektor CNBOP-PIB w decyzji z 10 września 2018 r. stwierdził, że z brzmienia przepisów ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego oraz postanowień ustawy o instytutach badawczych nie wynika, aby Dyrektor CNBOP-PIB był organem administracji i aby jego działania podejmowane w procesie certyfikacji podlegały zasadom postępowania administracyjnego. Tryb postępowania oraz decyzje wydawane przez CNBOP-PIB są wyłącznie wynikiem przeprowadzonych uprzednio czynności i właściwych procedur, zaś tryb odwoławczy od tych decyzji regulują ustawy szczególne oraz statut - nie zaś przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji, jego zdaniem, nieuprawnione byłoby obciążanie Ministra Spraw Wewnętrznych obowiązkiem rozpatrywania środków zaskarżenia od decyzji CNBOP-PIB, a następnie poddawania decyzji ww. Ministra ocenie sądów administracyjnych, czy też sądów powszechnych. Jego zdaniem przepisy ustawy o instytutach badawczych, jak i akty prawa wewnętrznego CNBOP-PIB, nie zawierały delegacji do stosowania przez CNBOP-PIB przepisów k.p.a. w zakresie wydawania decyzji i rozpatrywania środków odwoławczych. Obowiązek stosowania k.p.a. musi bowiem wynikać wprost z ustawy, zwłaszcza że Instytut jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, samofinansującym się i pozostającym całkowicie poza sektorem finansów publicznych. Dlatego Kierownik JC CNBOP-PIB w zaskarżonej decyzji nie naruszył przepisów k.p.a., skoro nie miał obowiązku ich stosowania z powodu braku podstawy prawnej. Odnosząc się do kwestii merytorycznych związanych z naruszeniem przez Kierownika JC art. 7 ust. 6 u.o.p., po zapoznaniu się z argumentami zawartymi w odwołaniu, organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy stwierdził, że posiadanie certyfikatu zarządzania jakością ISO 9001 nie ma wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Wskazał, że dokumentem upoważniającym do wprowadzenia do użytkowania w jednostkach ochrony przeciwpożarowej w Polsce prądownicy pianowej typ (..) jest świadectwo dopuszczenia, a nie certyfikat zgodności. W związku z powyższym ustalenie poziomu bezpieczeństwa odbywa się bez względu na to czy wyrób był produkowany w zakładzie posiadającym certyfikowany system zarządzania jakością zgodny z ISO 9001, czy też w zakładzie nieposiadającym systemu zarządzania zgodnego z ISO 9001. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się spółka, która pismem z dnia 31 października 2018 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Na rozprawie WSA postanowił o połączeniu do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia sprawy o sygn. VIII SA/Wa 54/19, VIII SA/Wa 55/19 i VIII SA/Wa 57/19, na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. Następnie wyrokiem z 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt VIII 55/19, WSA stwierdził nieważność zaskarżonych decyzji obu instancji. W uzasadnieniu tego wyroku WSA, opierając się na treści art. 153 p.p.s.a. (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) przewidującego bezwzględny obowiązek zastosowania się przez organ administracji do poglądu prawnego i wynikających z niego wytycznych co do dalszego biegu postępowania zawartych we wcześniejszym wyroku wydanym w sprawie, odwołał się do stanowiska NSA w sprawie II GSK 3696/15, który w pełni podzielił argumentację Sądu I instancji, uznającą status Dyrektora CNBOP-PIB jako organu administracyjnego w sprawach dotyczących wydania świadectwa dopuszczenia wyrobów do użytkowania, wyjaśniając, że pod pojęciem administracji publicznej nie należy rozumieć jedynie organów ustrojowych, ale także organy wykonujące powierzone im zadania w zakresie administracji publicznej (organy w zakresie funkcjonalnym). W zakresie funkcjonalnym, o którym mowa w art. 1 pkt 2 k.p.a. jest nim właśnie CNBOP-PIB. Zdaniem Sądu kasacyjnego CNBOP-PIB występuje w zakresie realizacji zadań określonych w § 2 ust. 2 rozporządzenia z 20.06.2007 r. – mających charakter publicznoprawny – w roli organu administracji publicznej. Jest bowiem państwowym instytutem badawczym, powołanym m.in. do realizowania zadań wynikających z zapewnienia ochrony przeciwpożarowej, a więc mającym szczególnie ważne znaczenie dla bezpieczeństwa kraju. Posiada przy tym wyodrębnioną kompetencyjnie i organizacyjnie część aparatu państwowego (jednostkę organizacyjną) powołaną do wykonywania oznaczonych przez prawo zadań państwowych. Postępowanie toczące się przed organami CNBOP-PIB zostało szczegółowo uregulowane, wprowadzono pewne rozwiązania proceduralne właściwe dla kwestii związanej m.in. z weryfikacją wyrobów dopuszczonych do stosowania w ochronie przeciwpożarowej. Zatem w postępowaniu o dopuszczenie wyrobu do użytkowania przed organami CNBOP-PIB z mocy art. 1 pkt 2 k.p.a., ustawa ta ma zastosowanie. Skoro świadectwo dopuszczenia wyrobów do użytkowania jest decyzją administracyjną, to stosuje się przepisy k.p.a. zarówno do jej wydania, jak i do wszelkich dalszych działań organu w stosunku do tej decyzji. Oceniając zaskarżone decyzje w świetle przywołanych kryteriów, WSA podkreślił, że w postępowaniu administracyjnym podstawową kwestią jest właściwość organu, tj. jego zdolność prawna do rozstrzygania w trybie postępowania administracyjnego określonej kategorii spraw, do czego zobowiązuje art. 19 k.p.a. Naruszenie tego przepisu i wydanie decyzji przez organ niewłaściwy, stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji na mocy art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Nieważność powoduje naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydaniu decyzji, bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia. Oceniając właściwość organów w sprawie, WSA odwołał się do Decyzji Nr 95 Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 maja 2017r. w sprawie zatwierdzenia statutu Centrum Naukowo-Badawczego Ochrony Przeciwpożarowej im. Józefa Tuliszkowskiego- Państwowego Instytutu Badawczego (Dz. Urz. MSWiA 2017r. poz.28; dalej: Decyzja MSWiA), w tym § 6 i § 7 określających organy CNBOP-PIB i wskazujących, że Dyrektor kieruje Instytutem i reprezentuje go na zewnątrz oraz jest upoważniony do dokonywania samodzielnie czynności prawnych w imieniu Instytutu oraz ustanawiania i odwoływania pełnomocników do realizacji zadań Instytutu. Zauważył, że w myśl § 3 ust. 1 tego aktu, organem sprawującym nadzór na CNBOP-PIB jest minister właściwy do spraw wewnętrznych (dalej: MSWiA). Z powyższych regulacji WSA wywnioskował, że organem właściwym w I instancji do wydania decyzji w zakresie dopuszczenia wyrobu do użytkowania jest Dyrektor CNBOP-PIB, a organem odwoławczym w postępowaniu administracyjnym od ww. rozstrzygnięć jest MSWiA jako organ sprawujący nad nim nadzór. Stwierdził też, że z żadnych uregulowań nie wynika kompetencja Kierownika JC CNBOP-PIB do wydawania rozstrzygnięć w zakresie dopuszczenia wyrobu do użytkowania. Decyzję z 5 lutego 2018 r. nr 24/2018 odmawiającą wydania dopuszczenia do użytkowania prądownicy wydał Kierownik JC CNBOP-PIB jako organ pierwszej instancji, a odwołanie rozpatrzył Dyrektor CNBOP-PIB jako organ drugiej instancji. Według WSA powołane wyżej przepisy dotyczące statusu organów CNBOP-PIN i przepisy k.p.a., normujące postępowanie w procesie dopuszczania do użytkowania wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, nie stanowiły podstawy prawnej do przyjęcia zastosowanej w sprawie właściwości organów orzekających w sprawie. Dlatego Sąd uznał, że decyzję z 5 lutego 2018r. wydał Kierownik JC CNBOP-PIB z naruszeniem przepisów o właściwości. Dyrektor CNBOP-PIB zaś, utrzymując w mocy powyższą decyzję dotkniętą nieważnością, też rażąco naruszył prawo, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Naruszenie to obligowało WSA do stwierdzenia nieważności zarówno zaskarżonej decyzji, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji Kierownika JC CNBOP-PIB z przyczyn przewidzianych w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. stwierdził ich nieważność. Jednocześnie uznał, że w tej sytuacji rozważanie pozostałych zarzutów podniesionych w skardze WSA jest przedwczesne. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Dyrektor CNBOP-PIB, na podstawie art. 174 p.p.s.a., zaskarżonemu orzeczeniu zarzucając: 1) naruszenie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że decyzje Kierownika Jednostki Certyfikującej i Dyrektora CNBOP-PIB zostały wydane z "pogwałceniem" przepisów o właściwości oraz że rozstrzygnięcie Dyrektora CNBOP-PIB rażąco narusza art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.; 2) naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora CNBOP-PIB z dnia 10 września 2018 r. oraz decyzji Kierownika Jednostki Certyfikującej z dnia 5 lutego 2018 r. w sytuacji, kiedy nie nastąpiło rażące naruszenie prawa, mające wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 55/19, 2) zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną spółka wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Dyrektor CNBOP-PIB wniósł pismo procesowe z 11 października 2022 r., podtrzymując dotychczasowe stanowisko i wskazując na aktualnie obowiązujące przepisy prawa, które mają zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu toczącego się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W piśmie z 9 listopada 2022 r. Spółka podtrzymała swoje stanowisko. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na rozprawie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie posiedzenia na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, Dz. U. poz. 374 ze zm.). Obecni na rozprawie przed NSA w dniu 15 listopada 2022 r. pełnomocnicy stron wnosili jak dotychczas. Naczelny Sąd Administracyjny na rozprawie na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. połączył do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt II GSK 844/19, II GSK 845/19, II GSK 846/19, II GSK 847/19, II GSK 848/19. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. (Dz. U. z 2022r. poz. 329) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W kontrolowanej sprawie nie wystąpiły wyszczególnione w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstawy nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej, co oznacza, że zakres rozpoznania w postępowaniu kasacyjnym został ograniczony do weryfikacji zasadności zarzutów naruszenia prawa sformułowanych w skardze kasacyjnej i piśmie z 11 października 2022 r. Pismo to zostało potraktowane jako uzupełnienie uzasadnienia skargi kasacyjnej w rozumieniu art. 183 § 1 zd. drugie p.p.s.a., który przewiduje, że strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 2368/16, Lex nr 2299933). Podniesione w tym piśmie zarzuty dotyczące zmienionych przepisów u.o.p., obowiązujących w dacie rozpoznawania niniejszej skargi kasacyjnej, nie stanowiły nowych zarzutów kasacyjnych, gdyż zostały zgłoszone po upływie przewidzianego w art. 177 § 1 p.p.s.a. trzydziestodniowego terminu na wniesienie skargi kasacyjnej. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 176 § 1 p.p.s.a.) polega na tym, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny badać, czy w sprawie nie naruszono innych przepisów niż wskazane przez stronę skarżącą konkretne przepisy prawa materialnego lub prawa procesowego, które – jej zdaniem – zostały naruszone (por. B. Dauter w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lex/el.2021, komentarz do art. 183). Oznacza to, że strona wnosząca skargę kasacyjną ma obowiązek prawidłowego konstruowania zarówno samych zarzutów kasacyjnych, jak i ich uzasadnienia. Równocześnie uwzględnić należy treść uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, (opubl. ONSAiWSA 2010/1/1), co było istotne w tej sprawie, pozwalając na rozpoznanie skargi kasacyjnej, pomimo że autor skargi kasacyjnej nie określił, na której z podstaw wymienionych w art. 174 p.p.s.a. oparł zarzuty kasacyjne. Sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty zmierzają do podważenia stanowiska WSA, że rozpatrzenie wniosku spółki o wydanie świadectwa dopuszczenia do użytkowania dla urządzenia prądownica pianowa typ (...) przez Kierownika JC CNBOP-PIB jako organ I instancji oraz Dyrektora CNBOP-PIB jako organ odwoławczy, było dotknięte wadą nieważności, albowiem decyzja pierwszoinstancyjna została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości (przesłanka z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.), a decyzja organu odwoławczego, akceptująca decyzję dotkniętą nieważnością, została wydana z rażącym naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Przy ocenie zgłoszonych zarzutów kasacyjnych należało w pierwszej kolejności uwzględnić okoliczność, że w tej sprawie wiążąco wypowiedział się już wcześniej WSA w wyroku w sprawie VIII SA/Wa 161/15 uchylającym decyzję Dyrektora CNBOP-PIB z 22 grudnia 2014 r. oraz poprzedzające ją decyzje Kierownika JC CNBOP-PIB z 3 listopada 2014 r. odmawiające spółce wydania świadectwa dopuszczenia, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem w sprawie II GSK 3696/15 oddalił skargę kasacyjną Dyrektora CNBOP-PIB. Tym samym w rozpoznawanej sprawie zostało przesądzone stanowisko WSA przyjęte w sprawie VIII SA/Wa 161/15, że na gruncie art. 1 pkt 1 k.p.a. wykładanego w świetle zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) każda sprawa, w której organ administracji publicznej dokonuje władczej konkretyzacji uprawnień lub obowiązków jednostki, jest rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej. Jednostka zaś ma prawo do tego, by jej oparte na prawie materialnym roszczenia i wnioski były rozpatrywane w ramach przewidzianej procedury. Nie jest bowiem zgodne z zasadami konstytucyjnymi takie postępowanie organów administracji publicznej, w którym wnioski jednostki załatwiane są poza postępowaniem jurysdykcyjnym. Wiążąco przesądzono również w tym wyroku, że prawodawca powierzył CNBOP-PIB zadania o charakterze władczym, m.in. dotyczące dopuszczania wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochrony zdrowia i życia oraz mienia wprowadzanych do użytkowania w jednostkach ochrony przeciwpożarowej i tylko do tego podmiotu, jako organu w znaczeniu funkcjonalnym, mogą być adresowane wnioski o wydanie świadectwa dopuszczenia wyrobów do użytkowania. Centrum posiada wyodrębnioną kompetencyjnie i organizacyjnie część aparatu państwowego (jednostkę organizacyjną) powołaną do wykonywania oznaczonych przez prawo zadań państwowych. Postępowanie związane z weryfikacją wyrobów dopuszczonych do stosowania w ochronie przeciwpożarowej zostało szczegółowo uregulowane w akcie o charakterze powszechnie obowiązującym oraz statucie Centrum, w którym wprowadzono pewne rozwiązania proceduralne właściwe dla omawianej kwestii. Uznano również, że w rozpoznawanej sprawie przed organami Centrum miał zastosowanie Kodeks postępowania administracyjnego (ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r., t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., a podczas ponownego rozpoznania sprawy t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.; dalej: k.p.a.), z mocy art. 1 pkt 2 k.p.a. Przepis ten przewiduje, że k.p.a. normuje postępowanie przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1. Konsekwencją tego poglądu było potraktowanie zaskarżonego pisma Dyrektora CNBOP-PIB oraz utrzymanych wspomnianym pismem decyzji Kierownika JC CNBOP-PIB jako decyzji administracyjnych. WSA w sprawie VIII SA/Wa 161/15, nie znalazł także podstaw prawnych uprawniających do samodzielnego wydawania decyzji przez Kierownika JC CNBOP-PIB, kierując się treścią art. 24 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych (Dz. U. z 2010 r. Nr 96, poz. 618 z późn. zm; dalej: u.i.b.), który przewiduje, że dyrektor (instytutu) podejmuje decyzje we wszystkich sprawach dotyczących instytutu, z wyjątkiem spraw należących do zakresu działania rady naukowej, a organami instytutu są: dyrektor i rada naukowa (art. 23 u.i.b.). Sąd I instancji nie negował ewentualnego upoważnienia dla Kierownika JC CNBOP-PIB, ale oczekiwał jednoznacznego wyjaśnienia, który organ jest właściwy do wydania decyzji w pierwszej instancji. Na mocy art. 153 p.p.s.a., który przewiduje, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie, wyrokiem WSA w sprawie VIII SA/Wa 161/15 były związane organy rozpoznające ponownie sprawę, jak i oceniające te rozstrzygnięcia wojewódzki sąd administracyjny oraz Naczelny Sąd Administracyjny. Nadto podkreślenia wymaga, że z uwagi na wyrok NSA o sygn. II GSK 3696/15, oddalający skargę kasacyjną Dyrektora CNBOP-PIB od wyroku w sprawie VIII SA/Wa 161/15, nie można było pominąć związania organów i sądów administracyjnych rozpoznających ponownie sprawę treścią art. 170 w zw. z art. 193 p.p.s.a. Przepis art. 170 p.p.s.a. stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Podmioty te są więc faktem i treścią prawomocnego orzeczenia sądu związane, co implikuje w sposób bezwzględny wzięcie tego pod uwagę w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012 r., s. 435 uw. 1, 2). Moc wiążąca, o której mowa w art. 170 p.p.s.a., w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu, a w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się ta kwestia, nie może być już ona ponownie badana. Wymaga podkreślenia, że rozpoznawana obecnie skarga kasacyjna Dyrektora CNBOP-PIB nie podnosiła naruszenia przez Sąd I instancji ani art. 153 ani art. 170 p.p.s.a., jej autor nie zakwestionował zatem związania przy ponownym rozpatrywaniu sprawy stanowiskiem sądów w sprawach VIII SA/Wa 161/15 i II GSK 3696/15, pomimo że w rzeczywistości w nowowydanej decyzji Dyrektor CNBOP-PIB nie podzielał poglądów sądów, nie wyjaśniając tej kwestii. Podkreślenia wymaga również, że w tej sprawie nie wystąpiły okoliczności, które pozwoliłyby (organom i WSA) na odstąpienie od wiążącej na mocy art. 153 p.p.s.a. oceny i zaleceń, w tym w szczególności nie nastąpiła zmiana przepisów prawnych. W dacie wydawania decyzji przez Kierownika JC CNBOP-PIB oraz przez Dyrektora CNBOP-PIB, skontrolowanych przez WSA w niniejszej sprawie oraz w dacie wydawania orzeczenia przez WSA w sprawie VIII SA/Wa 55/19, nie uległy zmianie uregulowania u.o.p. i aktów wykonawczych do niej, obowiązujące w postępowaniu zakończonym wyrokiem NSA o sygn. II GSK 3696/15. Ze wskazanych powodów w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji miał obowiązek skontrolować zaskarżone decyzje według stanu prawnego obowiązującego w dacie ich wydania, przy uwzględnieniu związania stanowiskiem NSA w sprawie II GSK 3696/15. W ocenie NSA z tego obowiązku WSA wywiązał się prawidłowo. Rozstrzygnięcia CNBOP-PIB w odniesieniu do wniosku spółki, który wpłynął do CNBOP-PIB w 2008 r., do tej pory nie mogły być poddane kontroli merytorycznej z uwagi na rażące uchybienia CNBOP-PIB związane z właściwością organów rozpatrujących wniosek, co skutkowało stwierdzeniem nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Kierownik JC CNBOP-PIB ponownie uznał w decyzji z 5 lutego 2018 r., że jest uprawniony do samodzielnego wydania decyzji w pierwszej instancji, a Dyrektor CNBOP-PIB, wydając decyzję z 10 września 2018 r., w istocie polemizował z wiążącym w tej sprawie stanowiskiem sądów zaprezentowanym w sprawie VIII SA/Wa 161/15 oraz II GSK 3696/15, zarówno co do właściwości organów, jak i trybu i formy załatwienia wniosku spółki. Pomimo wiążących zaleceń, nie uzupełniono postępowania administracyjnego o dowody bądź wskazanie przepisów, które wyjaśniłyby jednoznacznie pozycję Kierownika JC CNBOP-PIB w strukturach CNBOP-PIB, czy posiada kompetencje do wydawania decyzji w swoim imieniu, czy też wydaje je na podstawie upoważnienia, mimo że nie zaznacza tego w swoich rozstrzygnięciach (co skutkowało stwierdzoną nieważnością decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.). Z przepisu art. 7 ust. 2 u.o.p. wynikało i wynika, że dopuszczenia do użytkowania wyrobów, o których mowa w ust. 1, w formie świadectwa dopuszczenia, wydają instytuty badawcze Państwowej Straży Pożarnej wskazane przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Podobnie w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie wykazu wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, a także zasad wydawania dopuszczenia tych wyrobów do użytkowania (Dz. U. Nr 143 poz. 1002 z późn. zm.) w § 4 ust. 1 przewidziano, że wniosek o wydanie dopuszczenia, składany jest w jednostce badawczo-rozwojowej Państwowej Straży Pożarnej wskazanej przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, upoważnionej do wydawania, zmiany, kontroli i cofania dopuszczenia, posiadającej akredytację w rozumieniu ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2087, z późn. zm.). Z kolei według § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych czynności wykonywanych podczas procesu dopuszczenia, zmiany i kontroli dopuszczenia wyrobów, opłat pobieranych przez jednostkę uprawnioną oraz sposobu ustalania wysokości opłat za te czynności przewidziano, że ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o: jednostce dopuszczającej, rozumie się przez to jednostkę badawczo-rozwojową Państwowej Straży Pożarnej wskazaną przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, upoważnioną do wydawania, zmiany, kontroli i cofania dopuszczenia. Z powyższych uregulowań nie wynika, że kompetencję do realizacji zadań z art. 7 ust. 2 u.o.p. przyznano CNBOP-PIB. Dopiero w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 27 września 2010 r. w sprawie nadania Centrum Naukowo-Badawczemu Ochrony Przeciwpożarowej im. Józefa Tuliszkowskiego w Józefowie statusu państwowego instytutu badawczego (Dz. U. Nr 181 poz. 1219) w § 1 ust. 1 zapisano, że ww. Centrum, utworzonemu na podstawie zarządzenia nr 81 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 sierpnia 1972r. w sprawie utworzenia Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Ochrony Przeciwpożarowej w Józefowie-Dębince (Dz. Urz. MSW Nr 7, poz. 24) i przekształconemu w Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej zarządzeniem nr 9 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 stycznia 1984 r. zmieniającym zarządzenie w sprawie utworzenia Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Ochrony Przeciwpożarowej w Józefowie-Dębince (Dz. ZiR KG PSP Nr 1-2, poz. 3), nadaje się status państwowego instytutu badawczego o nazwie w skrócie CNBOP-PIB (ust. 2), a nadzór nad Instytutem sprawuje minister właściwy do spraw wewnętrznych (ust. 3). Jako przedmiot działania CNBOP-PIB określono w § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia prowadzenie badań naukowych, prac rozwojowych i wdrożeniowych w zakresie ochrony przeciwpożarowej, ochrony ludności, obrony cywilnej i zarządzania kryzysowego, w tym o szczególnym znaczeniu dla bezpieczeństwa kraju, a także prowadzenie działalności normalizacyjnej, szkoleniowej i edukacyjnej, informacyjnej i usługowej. Z kolei w § 2 pkt 1 ww. rozporządzenia przewidziano, że do zadań CNBOP-PIB, szczególnie ważnych dla planowania i realizacji polityki państwa, należą wydawanie, zmiana, cofanie i kontrola dopuszczeń do użytkowania wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, wprowadzanych do użytkowania w jednostkach ochrony przeciwpożarowej oraz wykorzystywanych przez te jednostki do alarmowania o pożarze lub innym zagrożeniu oraz do prowadzenia działań ratowniczych, a także wyrobów stanowiących podręczny sprzęt gaśniczy, które mogą być stosowane wyłącznie po uprzednim uzyskaniu dopuszczenia do użytkowania zgodnie z art. 7 u.o.p. cytowane rozporządzenie zostało wydane na podstawie art. 12a ust. 5 ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 159, poz. 993 oraz z 2009r. Nr 168, poz. 1323). Z powołanych uregulowań rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie nadania CNBOP-PIB statusu państwowego instytutu badawczego wynika zatem jedynie, że wydawanie dopuszczeń o których mowa w art. 7 u.o.p. zostało wymienione wśród zadań CNBOP-PIB. Przepisy te nie zawierają natomiast wyraźnej normy kompetencyjnej rangi ustawowej, przyznającej konkretnemu organowi kompetencję administracyjną do "wydawania, zmiany, cofania i kontroli dopuszczeń do użytkowania wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia". Należy wyjaśnić, że ustawę o jednostkach badawczo-rozwojowych zastąpiła ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych (por. art. 8 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące system nauki; opubl. Dz. U. Nr 96 poz. 920), która weszła w życie z dniem 1 października 2010 r. (Dz. U. Nr 96 poz. 618). Kwestią sporną pozostawało w tej sprawie również, który z organów wyposażony został w kompetencję do wydawania dopuszczeń, o których mowa w art. 7 u.o.p., jako organ II instancji. Obydwa organy, tj. Dyrektor CNBOP-PIB i Kierownik JC CNBOP-PIB stanęły na stanowisku, że cała procedura w przedmiocie dopuszczenia wyrobów do użytkowania jest przeprowadzana w CNBOP-PIB, podczas gdy WSA w sprawie VIII SA/Wa 161/15 powziął poważne wątpliwości i nakazał tę kwestię wyjaśnić. Podczas ponownego rozpatrywania sprawy Kierownik JC CNBOP-PIB oraz Dyrektor CNBOP-PIB nadal uznawali swoje kompetencje do samodzielnego wydawania rozstrzygnięć w omawianej kwestii. Natomiast Sąd I instancji w obecnie kontrolowanym wyroku jednoznacznie stwierdził, że organem I instancji jest Dyrektor CNBOP-PIB, a organem odwoławczym – MSWiA, odwołując się dodatkowo do Decyzji MSWiA w sprawie zatwierdzenia statutu Centrum, wydanej na podstawie art. 6 ust. 2 u.i.b. W myśl § 6 ww. Decyzji MSWiA organami Instytutu są: Dyrektor (pkt 1) i Rada Naukowa (pkt 2), według § 3 ust. 1 organem sprawującym nadzór nad Instytutem jest minister właściwy do spraw wewnętrznych. W oparciu o powyższe uregulowania WSA w kontrolowanym wyroku doszedł do wniosku, że organem pierwszej instancji powinien być Dyrektor CNBOP-PIB, który kieruje Instytutem i reprezentuje go na zewnątrz (§ 7 ust. 1), a organem odwoławczym – Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji. WSA zauważył, że w Decyzji tej nie został wymieniony Kierownik JC CNBOP-PIB jako organ Instytutu. Mimo zaleceń WSA w wyroku w sprawie VIII SA/Wa 161/15, organy nie wykazały czy kompetencje do załatwiania spraw w pierwszej instancji posiadał Kierownik JC CNBOP-PIB i w jakim charakterze, tj. czy jako organ samodzielny, czy działający z upoważnienia innego organu. W Decyzji jest tylko mowa o tym, że dyrektor jest uprawniony do dokonywania samodzielnie czynności prawnych w imieniu Instytutu (§ 7 ust. 2) oraz może ustanawiać i odwoływać pełnomocników do realizacji zadań Instytutu określając w pełnomocnictwie czas, zakres i sposób jego realizacji (ust. 3), a zastępcy Dyrektora oraz pełnomocnicy Instytutu działają w granicach ich umocowania (§ 4), a udzielenie pełnomocnictwa wymaga formy pisemnej (ust. 5). Dyrektor CNBOP-PIB nie analizował Regulaminu organizacyjnego Instytutu, określającego strukturę organizacyjną (§ 13 ust. 1 Decyzji) gdy chodzi o pozycję Kierownika JC CNBOP-PIB. Również w ustawie o instytutach badawczych, na postawie której została wydana ww. Decyzja, wymienia się takie same organy instytutu jak w ww. Decyzji MSWiA (art. 23 u.i.b.). Organy, mimo zaleceń w sprawie VIII SA/Wa 161/15, nie podjęły próby wykazania, że decyzje zostały wydane przez organy właściwe do ich wydawania. W samej Decyzji powołano kilka ustaw, na podstawie których działa CNBOP-PIB, a których w ogóle organy nie analizowały. Ponadto w tej samej Decyzji MSWiA w § 3 wskazano, że organem sprawującym nadzór nad Instytutem jest minister właściwy do spraw wewnętrznych (ust. 1), a Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej sprawuje bezpośredni nadzór nad Instytutem, w zakresie wykonywania przez Instytut zadań jednostki organizacyjnej Państwowej Straży Pożarnej (ust. 2). Przy tym CNBOP-PIB decydujący o dopuszczeniu wyrobu do użytkowania jest Państwowym Instytutem Badawczym, w rozumieniu art. 22 u.i.b. Z kolei w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 czerwca 2007r. w sprawie wykazu wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, a także zasad wydawania dopuszczenia tych wyrobów do użytkowania w § 4 ust. 1 wskazano, że jednostka, w której składa się wniosek o wydanie dopuszczenia, musi posiadać akredytację w rozumieniu ustawy o systemie oceny zgodności. Uregulowań wspomnianych aktów w kontekście uprawnień do podejmowania działań władczych i wydawania decyzji organ nie analizował. Stąd WSA prawidłowo ocenił brak aktywności organu i powtórzenie stanowiska z uchylonych decyzji, mimo wytycznych WSA, jako naruszające art. 153 p.p.s.a. i doszedł do słusznej konkluzji, w świetle zgromadzonego materiału, że Kierownik JC CNBOP-PIB nie posiadał samodzielnych kompetencji do wydawania decyzji na podstawie art. 7 u.o.p. i dlatego Kierownik JC CNBOP-PIB wydał decyzję z naruszeniem przepisów o właściwości, co skutkowało jej nieważnością (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.). Zdaniem WSA decyzję w pierwszej powinien był wydać Dyrektor CNBOP-PIB. Przyjęte procedowanie przez Dyrektora CNBOP-PIB w tej sytuacji także stanowiło rażące naruszenie przepisów o właściwości organu odwoławczego (art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.). Z tym stanowiskiem WSA należy się zgodzić. Z tych powodów WSA prawidłowo zastosował art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a, stwierdzając nieważność kontrolowanych decyzji. Przedwczesne jednak było stanowisko WSA, wobec niewyjaśnienia kwestii właściwego organu w pierwszej instancji, że organem odwoławczym powinien być MSWiA. Jednakże częściowa wadliwość uzasadnienia zaskarżonego wyroku, przy prawidłowym rozstrzygnięciu, nie mogła prowadzić do uchylenia tego wyroku, nie miała bowiem wpływu na treść rozstrzygnięcia (art. 184 p.p.s.a.). Wymaga też zwrócenia uwagi swoista niekonsekwencja Dyrektora CNBOP-PIB, który podważał obowiązek wydawania przezeń decyzji administracyjnych i stosowania procedury k.p.a. w powiązaniu z uregulowaniami u.o.p i wydanych na jej podstawie rozporządzeń, a jednocześnie akceptował to, że Kierownik JC CNBOP-PIB swoje rozstrzygnięcia nazywał decyzjami i pouczał o możliwości składania odwołania do Dyrektora CNBOP-PIB. Na ocenę zgodności z prawem zaskarżonego wyroku WSA nie mogła mieć wpływu zmiana u.o.p. wprowadzona przez art. 3 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służ mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1610). Na podstawie jej art. 3 pkt 3 dodano do u.o.p art. 7b, który mówi, że do dopuszczeń oraz opinii nie stosuje się przepisów k.p.a. Nowelizacja ta weszła w życie z dniem 1 października 2020 r. (art. 48), wyrok WSA zapadł 4 kwietnia 2019 r., natomiast zaskarżona decyzja została wydana 10 września 2018 r. Należy nadto zauważyć, że wprowadzenie w ustawie zasady, że do dopuszczenia nie stosuje się przepisów k.p.a. nie oznacza, że rozstrzygnięcia w sprawie dopuszczenia wyrobu do użytkowania nie są decyzjami administracyjnymi. Ustawodawca, mimo wprowadzenia tego przepisu, aprobuje model odwoławczy w sprawie dopuszczenia wyrobu do użytkowania, co potwierdza w uzasadnieniu projektu tej ustawy wskazując, że: "Kwestia "negatywnej" opinii technicznej jest analogicznym następstwem braku "negatywnego" świadectwa dopuszczenia. Ustawodawca nie przewiduje takiego rozwiązania, gdyż w przypadku wystąpienia okoliczności, które skutkować będą odmową wydania opinii technicznej (tak jak w przypadku odmowy wydania świadectwa dopuszczenia), zainteresowanemu podmiotowi przysługiwać będzie odwołanie do Dyrektora Instytutu. Taka procedura funkcjonuje od wielu lat w CNBOP-PIB i uzyskała pozytywną akredytację Polskiego Centrum Akredytacji." (druk sejmowy IX.432). Postępowanie w sprawie wydawania rozstrzygnięcia w przedmiocie dopuszczenia wyrobu do użytkowania charakteryzuje się specyfiką i odmiennościami, na które wskazywał również Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II GSK 3696/15. Nie oznacza to jednak, że z tego powodu rozstrzygnięcie w tym przedmiocie traci przymiot decyzji administracyjnej. Rozstrzygnięcie takie jest wydawane w indywidualnej sprawie administracyjnej, ma charakter władczy, a odmowa dopuszczenia do użytkowania wyrobów pozbawia stronę możliwości wykonywania określonego rodzaju działalności. Należy zatem uznać, że pomimo wprowadzenia wspomnianą nowelizacją art. 7b u.o.p., postępowanie administracyjne prowadzone w celu wydania decyzji w przedmiocie dopuszczenia wyrobu do użytkowania, nadal cechować muszą standardy konstytucyjne, w szczególności zaś zasada, że każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji, a wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa (art. 78 Konstytucji RP). Omawiana nowelizacja nie wyłączyła bowiem trybu odwoławczego, co następnie daje możliwość zaskarżenia wydanych rozstrzygnięć do sądu. Przy kolejnym rozpatrywaniu sprawy organy będą zatem zobowiązane uwzględnić powyższą nowelizację, z zachowaniem jednakże w prowadzonym postępowaniu niezbędnych gwarancji procesowych dla stron postępowania, w tym zasady dwuinstancyjności. Rozpoznając ponownie tę sprawę, organy powinny dokonać analizy i oceny istnienia podstaw do wydawania decyzji wyłącznie na poziomie CNBOP-PIB, a przede wszystkim przez Kierownika JC CNBOP-PIB, do czego zostały zobowiązane wcześniejszymi wyrokami w sprawie VIII SA/Wa 161/15 i II GSK 3696/15. Z powyższych względów skargę kasacyjną należało uznać za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw i oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a., mimo wskazanych uchybień w uzasadnieniu wyroku WSA nie mających wpływu na wynik sprawy. O kosztach postępowania kasacyjnego w pkt 2 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) i c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018r. poz. 265), zasądzając od skarżącego organu na rzecz Spółki reprezentowanej przez radcę prawnego, który prowadził sprawę w pierwszej instancji 360 zł za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI