II SA/Go 17/08

II SA/Go 17/08 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2008-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-01-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Grażyna Staniszewska
Michał Ruszyński /sprawozdawca/
Mirosław Trzecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
II GSK 836/08 - Wyrok NSA z 2009-03-31
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art, 75 § 1 i 3, art. 77, art. 80, art. 107 § 1 i 3, art. 145 § 1, art. 145a, art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki, Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska, Asesor WSA Michał Ruszyński (spr.), Protokolant asystent sędziego Krzysztof Rogalski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2008 roku sprawy ze skargi M.B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004 rok oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] M.B. zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. Złożony wniosek dotyczył przyznania płatności bezpośrednich na działki nr ewid. [...] położone w gminie S., obręb D. i P. o łącznej powierzchni 65,27 ha.
Decyzją [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. przyznał M. B. płatność w łącznej kwocie 32.851,04 zł, w tym z tytułu :
- Jednolita Płatność Obszarowa – 2004 w wysokości 13.741,29 zł w tym środki unijne 13.741,29 zł, środki krajowe 0,00 zł,
- Uzupełniająca Płatność Obszarowa – 2004 w wysokości 19.109,75 zł, w tym środki unijne 5.121,91 zł, środki krajowe 13.987,84 zł.
Postanowieniem [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – działając na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 147, 150 i 123 kpa wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją z dnia 23 grudnia 2004r. o przyznaniu M. B. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wskazał, że w trakcie procedowania wniosków w ramach kampanii 2005r. wpłynęła do niego informacja o wszczęciu przez Prokuraturę Okręgową w Gorzowie Wlkp. postępowania w sprawie chęci wyłudzenia płatności obszarowych i ONW, poprzez zawarcie fikcyjnych umów dzierżawy, pomiędzy Zarządem Spółdzielni Rolniczej w G. a jej członkami oraz kandydatami na członków. Organ wskazał ponadto, że w trakcie postępowania ustalono, że działki zgłoszone przez M.B. we wniosku o przyznanie płatności były użytkowane przez Spółdzielnie, która ponosiła nakłady na uprawę oraz utrzymanie ich w dobrej kulturze rolnej.
W toku postępowania wznowieniowego organ I instancji wezwał M. B. do złożenia dokumentów potwierdzających daty zasiewów, oraz zakup materiału siewnego. Organ zwrócił się także o wskazanie, kto wykonywał prace polowe
przy zasiewie i przy zbiorze plonów, oraz przedłożenie informacji dotyczących sprzedaży wyprodukowanych na dzierżawionych gruntach płodów rolnych. Organ I instancji uzyskał protokół przesłuchania M. B. przez Policję w dniu 8 marca 2006r. Pracownicy organu I instancji w dniu 15 lutego 2007r. przeprowadzili z udziałem M. B. rozprawę administracyjną. W toku rozprawy M.B. wyjaśnił, że jest zatrudniony w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w G. jako traktorzysta. Podał, że umowa dzierżawy gruntów rolnych z dnia 31 lipca 2003r. zawarta ze Spółdzielnią była pierwszą umową jaką zawarł ze Spółdzielnią. Wyjaśnił, że prace na wydzierżawionych gruntach wykonywał prawie wszystkie samodzielnie. Również wniosek o dopłaty składał osobiście. Podał ponadto, że Spółdzielnia użyczyła mu sprzętu w 2004r. bezpłatnie, natomiast wynajmując sprzęt od osób trzecich płaciła za to. M.B. zeznał ponadto, że dzierżawione od Spółdzielni grunty były uprawiane przez niego po godzinach pracy w Spółdzielni, zbioru plonów dokonywał natomiast przy pomocy Spółdzielni, jej sprzętu. Pomagali mu w tym inni członkowie Spółdzielni. Osoby te wykonywały pracę w godzinach pracy Spółdzielni. Plony zaś zostały zebrane jako depozyt do Spółdzielni na jej dalszy rozwój.
W takim stanie faktycznym Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S., decyzją [...], działając na podstawie art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004r. Nr 6, poz. 40 ze zm.), art. 10, 104, 107, 145 § 1 pkt 5, art. 149, 150 § 1, 151 § 1 ust. 2 kpa, po ponownym rozpatrzeniu wniosku M.a B.a z dnia 9 czerwca 2004r. o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2004, uchylił decyzję własną o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych [...] i odmówił przyznania M. B. płatności bezpośrednich na 2004r.
Organ I instancji w motywach rozstrzygnięcia powołał się na ustalenia poczynione przez Prokuraturę Okręgową w Gorzowie Wlkp., która wskazała, że dzierżawcy (w tym M.B.) nie prowadzili na dzierżawionych gruntach indywidualnej działalności rolniczej, a jedynie byli ich formalnymi użytkownikami. Działalność rolnicza natomiast w dalszym ciągu, na zasadach obowiązujących przed sporządzeniem umów dzierżawy, prowadziła Spółdzielnia. Dlatego też organ uznał, że umowa dzierżawy zawarta pomiędzy M. B. a Rolniczą Spółdzielnią Produkcyjną G. była fikcyjna i zastała zawarta jedynie dla pozoru, w celu uzyskania korzyści majątkowej.
Organ I instancji uznał, że prowadzone postępowanie wznowieniowe wykazało, że M.B. nie spełniał warunków umożliwiających przyznanie płatności bezpośrednich, albowiem nie prowadził działalności rolniczej na zadeklarowanych gruntach. W ocenie organu, skoro M.B. nie był także posiadaczem gruntów, to tym samym nie spełniał kryteriów przyznania płatności określonych w ustawie z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru.
Z powyższą decyzją nie zgodził się M.B. i złożył od niej odwołanie do Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. Odwołujący się zarzucił organowi I instancji niedopuszczalne wznowienie postępowania, albowiem organ wznowił postępowanie na podstawie okoliczności znanych mu w dniu wydawania decyzji.
Organ odwoławczy decyzją [...] utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że podstawą do ubiegania się o płatności bezpośrednie do gruntów rolnych (składających się z jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej) jest łączne spełnienie przesłanek z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych oraz oddzielnej płatności z tytułu cukru. I tak podmiot ubiegający się o przyznanie płatności bezpośrednich obowiązany jest :
- być posiadaczem gospodarstwa rolnego,
- uprawiać powierzchnię działek rolnych nie mniejszą niż 1 ha.
W ocenie organu II instancji dowodem potwierdzającym to, iż M.B. nie prowadził działalności rolniczej na gruntach rolnych zgłoszonych do płatności a dzierżawionych od Spółdzielni w G. były jego zeznania złożone z dniu 8 marca 2006r. w Komendzie Wojewódzkiej Policji w Gorzowie Wlkp. oraz Protokół nr [...] z Walnego Zgromadzenia Członków RSP G. w którym na stronie 2 wskazano, że Prezes RSP G. przedstawił strukturę wiosennych zasiewów, decydując w ten sposób o sposobie użytkowania gruntów. M.B. nie miał zatem wpływu na rodzaj uprawy, co wskazuje, że grunty zadeklarowane we wniosku nadal pozostawały w posiadaniu Spółdzielni. Strona nie decydowała nawet o tak istotnym elemencie jakim jest wybór materiału siewnego, czy też decydowanie o pracach polowych. W dalszym ciągu wszelkie czynności wykonywała Spółdzielnia, zaś strona sprowadzona została wyłącznie do biernej postawy i formalnego zawarcia umowy dzierżawy.
W skardze M.B. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji. Z ostrożności procesowej wniósł o uchylenie w całości obu zaskarżonych decyzji. Skarżący zarzucił :
1/. rażące naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności :
- art. 145 § 1 pkt 5 kpa – poprzez przyjęcie, że postanowienie Prokuratury Okręgowej w Gorzowie Wlkp. z dnia 22 czerwca 2006r. o umorzeniu śledztwa i stanowisko Prokuratura Okręgowego w Gorzowie Wlkp. z dnia 22 czerwca 2006r. są nowymi dowodami stanowiącymi samoistną podstawę do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną,
- art. 75 § 1 kpa w zw. z art. 186 § 1 k.k – przez oparcie rozstrzygnięcia na dowodach niedopuszczalnych przez prawo,
- art. 107 § 1 i 3 kpa – przez powołanie wadliwej podstawy prawnej decyzji,
- art. 75 § 1 i 3 kpa – przez oparcie rozstrzygnięcia na poglądach prokuratora, podczas gdy tylko prawomocny wyrok sądowy, wydany w tej sprawie miałby moc dowodową,
- art. 77 § 1 i art. 80 kpa - przez nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego i przekroczenie reguł swobodnej oceny dowodów,
- art. 138 kpa – przez odstąpienie przez organ odwoławczy od ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy i ograniczenie się wyłącznie do kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu w stosunku do decyzji organu I instancji.
2/. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na wynik sprawy, a szczególnie :
- zastosowanie interpretacji zawężającej przepisów art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i przepisów § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że postanowienie Prokuratora o umorzeniu śledztwa, oraz jego stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 22 czerwca 2006r. nie są dowodami o których stanowi art. 145 § 1 pkt 5 kpa i nie mogły być przesłanką wznowienia postępowania, zatem decyzje wydane na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa dotknięte są wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Skarżący podkreślił, że ustalenia dokonane przez Prokuratora nie można przyjąć za udowodnione dopóki nie zostaną stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu.
Strona skarżąca argumentuje, że organy orzekające w sprawie nie oceniły wszechstronnie znaczenia i wartości dowodów, pomijając istotne dowody przedstawione przez skarżącego, świadczące o tym, że skarżący spełnił warunki konieczne i wystarczające decydujące o posiadaniu gruntów w rozumieniu przepisów o dopłatach, a mianowicie, że pożytki osiągnięte z dzierżawionych gruntów, tj. plony i otrzymane dopłaty stanowiły jego własność. Chodzi tutaj o umowę przechowywania w formie depozytu nieprawidłowego, czy też przelew przekazanych dopłat na konto skarżącego.
W ocenie skarżącego wniosek organów, iż nie przysługiwał mu status posiadacza gruntów został wywiedziony z naruszeniem zasad logiki. Ponadto rażącym naruszeniem art. 75 § 1 kpa było także dopuszczenie w toku postępowania, prowadzonego w trybie art. 149 § 2 kpa, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, poglądów prokuratora zawartych w piśmie nazwanym "Stanowisko Prokuratora Okręgowego w Gorzowie Wlkp." z dnia 28.06.2006r. Pogląd prokuratora wyrażony w tym dokumencie nie stanowi dowodu, a jest jedynie odmiennym poglądem prokuratora w przedmiocie skuteczności umowy łączącej stronę ze Spółdzielnią. Dowodem w tej sprawie mógłby być dopiero prawomocny wyrok sądu.
Zdaniem strony skarżącej zastosowanie zawężającej interpretacji przepisów ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r., prowadzącej do ograniczenia kręgu osób uprawnionych do dopłat, jest niedopuszczalne i stanowi nie tylko naruszenie prawa materialnego, ale także ogólnej zasady praworządności sformułowanej w art. 6 kpa. W ocenie skarżącego organy orzekające w sprawie dokonały dowolnej oceny m.in. zawartej umowy dzierżawy, zasadności decyzji strony o sposobie dysponowania pożytkami uzyskanymi z użytkowanych gruntów i otrzymanych dopłat, a także obowiązujących w regulaminie Spółdzielni zasad użyczania członkom i kandydatom na członków sprzętu rolniczego, czy sposobu uprawy gruntów.
Konkludując skarżący wskazał, że negatywna ocena organu orzekającego podjętych przez stronę i Spółdzielnie przedsięwzięć nie mogła mieć wpływu na status skarżącego jako producenta rolnego i jego praw do dopłat.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Skarga M. B. zawiera dwie grupy zarzutów. Są to zarzuty rażącego naruszenia przepisów postępowania oraz zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego. Zarzuty dotyczące przepisów postępowania sprowadzają się do braku podstaw wznowienia postępowania oraz do naruszenia art. 107 § 1 i 3 kpa, art. 75 § 1 i 3 kpa, art. 77 i 80 kpa oraz art. 138 kpa.
Przystępując do oceny zasadności zarzutu naruszenia przepisów o wznowieniu postępowania Sąd przypomina, że wznowienie postępowania stwarza możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte wadą wyliczoną w art. 145 § 1 i 145a kpa. Jedną z podstaw wznowienia postępowania, określoną w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, jest ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję. Norma prawna wynikająca z powołanego przepisu wymaga kumulatywnego spełnienia kilku przesłanek: ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej zarówno okoliczności faktyczne jak również dowody muszą być nowe. Pod pojęciem tym należy rozumieć okoliczności lub dowody nowo odkryte jak i po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Także błędne ustalenie stanu faktycznego może stanowić zatem podstawę wznowienia postępowania. Ujawnienie nowych dowodów prowadzić może nie tylko do ustalenia nowych okoliczności, ale do zmiany oceny stanu faktycznego sprawy. Konstrukcja omawianej normy prawnej jednoznacznie wskazuje, że ujawnienie nowych okoliczności faktycznych stanowi samoistną podstawę wznowienia postępowania. W toku wznowionego postępowania organ administracji publicznej, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), obowiązany jest ustalić, czy ta nowa okoliczność faktyczna występowała oraz czy jest dla sprawy istotna, prowadząc w tym celu postępowanie wyjaśniające. Ponadto nowe okoliczności, o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, przedstawiają określony stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był znany organowi z niezależnych od tego organu przyczyn, mający wpływ na status strony, tj. zakres jej praw i obowiązków, a w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia (tak wyrok NSA z dnia 17 maja 2000r. I SA/Lu 9/00, Lex nr 51768).
Po analizie akt sprawy, w szczególności zebranego materiału dowodowego, Sąd stwierdził, że wskazane przez organy orzekające okoliczności, jak i przywołane dowody spełniały wymagania określone w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, mogły zatem stanowić podstawę wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji organu I instancji z dnia 23 grudnia 2004r. w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. Ujawniona bowiem została, po wydaniu powyższej decyzji ostatecznej, nowa istotna dla sprawy okoliczność faktyczna, iż w 2004r. działalność rolniczą na zadeklarowanych przez skarżącego gruntach rolnych rzeczywiście prowadził nie wnioskodawca, lecz inny podmiot – Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna "N." w G.. Okoliczność ta została ujawniona wobec organu pismem Prokuratora Okręgowego w Gorzowie Wlkp. oraz załączonym do niego postanowieniem tego organu [...].
W tej sytuacji należy wskazać, że nie jest zasadny zarzut skarżącego, iż prawomocne postanowienie Prokuratury w przedmiocie umorzenia śledztwa oraz stanowisko tego prokuratora nie mogło stanowić samodzielnej przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego, zatem wydane w trybie wznowieniowym decyzje dotknięte są wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W ocenie Sądu bowiem, to nie dowód w postaci w/w postanowienia, czy też pismo prokuratora stanowiły samoistną przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie, lecz wskazana powyżej okoliczność faktyczna, której zaistnienie za pośrednictwem między innymi tego dowodu organ starał się ustalić w prowadzonym następnie postępowaniu wyjaśniającym. Niewątpliwie bowiem organy orzekające w przedmiocie dopłat ze środków unijnych w dniu wydania decyzji nie wiedziały, iż wskazane we wniosku skarżącego grunty rolne dzierżawione od Spółdzielni w rzeczywistości nie były przez niego uprawiane we własnym imieniu i na swoją rzecz, lecz użytkowane były nadal przez Spółdzielnię (niezależnie od treści łączącej strony umowy pisemnej). Tym samym okoliczności dotyczące zawarcia umowy
nie były znane organom orzekającym, i nie mogły być przedmiotem oceny w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia 23 grudnia 2004r.
Jak już wyżej wskazano ujawnienie nowych okoliczności faktycznych stanowi samoistną podstawę wznowienia postępowania. Pozbawione racjonalnych przesłanek jest stanowisko strony skarżącej, że nie daje podstawy do wznowienia postępowania ujawnienie nowej okoliczności faktycznej, bez dowodów na jej poparcie (patrz: Komentarz do Kodeksu Postępowania Administracyjnego, wydanie 5, wydawnictwo C.H. Beck – B. Adamiak, J. Borkowski – str. 635). Oznacza to, że powzięcie informacji o nieprawidłowościach w sprawach mających wpływ na uzyskanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w 2004r. stanowiło samodzielną podstawę do wznowienia postępowania. Dopiero w toku wznowionego postępowania organ administracji publicznej, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 kpa) obowiązany jest ustalić, czy ta nowa okoliczność faktyczna występowała, prowadząc w tym celu postępowanie wyjaśniające. Ujawnienie nowych okoliczności, o których mowa dotyczyło niewątpliwie okoliczności dla sprawy istotnych, którymi są kwestie podmiotów uprawnionych do uzyskania płatności.
Z ujawnionych okoliczności wynikało, że istniały one w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie były one znane organowi, który tę decyzję wydał. Spełnione więc zostały przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa.
Zarzut rażącego naruszenia powyższego przepisu okazał się więc nieuzasadniony. Nieuzasadniony również dlatego, że strona skarżąca twierdzi, iż podstawą wznowienia postępowania było ujawnienie nowego dowodu w postaci postanowienia Prokuratury Okręgowej w Gorzowie z dnia 22 czerwca 2006r. O tym, że podstawą wznowienia postępowania nie było ujawnienie nowych istotnych dla sprawy dowodów lecz nowe okoliczności faktyczne świadczy treść uzasadnienia postanowienia organu I instancji z dnia 23 listopada 2006r.
Zaskarżona decyzja nie narusza również rażąco art. 107 § 1 i 3 kpa i nie uzasadnia stwierdzenia jej nieważności. Jak już wyżej wskazano w zaskarżonej decyzji, jako podstawę wznowienia postępowania wskazano nowe okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia istniejące w dacie wydania decyzji a nie nowe dowody. Strona skarżąca zarzuca rażące naruszeni art. 107 § 1 i 3 kpa przez powołanie wadliwej podstawy prawnej nie precyzując bliżej tego zarzutu.
Wbrew twierdzeniom skarżącego zaskarżona decyzja nie wynika wyłącznie z poglądów prokuratora. W toku postępowania wyjaśniającego organy administracyjne w oparciu o nowe dowody istniejące w dacie wydawania decyzji ostatecznej ustaliły, że dzierżawione przez skarżącego grunty w rzeczywistości były uprawniane przez pracowników Spółdzielni a nie przez skarżącego. Ustalenia te oparte zostały na materiale dowodowym dostarczonym przez skarżącego. Były to :
- pismo wyjaśniające z dnia 22 stycznia 2007r. ,
- umowa dzierżawy z dnia 31 lipca 2003r. zawarta między skarżącym a RSP w G., dotycząca dzierżawy działek nr ewid. [...]
- umowa przechowania w formie depozytu nieprawidłowego z dnia 6 stycznia 2005r.,
- protokół nr [...] przyjęcia płodów rolnych na przechowanie z dnia 6 stycznia 2005r.,
- dokument magazynowy nr [...] wydany przez RSP w G., potwierdzający wydanie skarżącemu ziaren pszenicy ozimej (6000 kg),
- dokument magazynowy nr [...] wydany przez RSP w G. potwierdzający wydanie skarżącemu ziaren jęczmienia ozimego (1210 kg),
Dokumenty te to również wyjaśnienia skarżącego złożone na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w dniu 15 lutego 2007r.
Organy administracyjne nie naruszyły również art. 75 § 1 i 3 kpa, art. 77, 80 i 138 kpa. Decyzje administracyjne dotyczące przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych mogą być wydane dopiero po szczegółowym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. Dotyczy to zwłaszcza ustalenia, czy producent rolny jest czy nie jest posiadaczem gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku. Chodzi więc o ustalenie podmiotu, który faktycznie zajmuje się użytkowaniem określonych działek rolnych.
Formułując zarzuty wobec zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej wydanie postępowania wznowieniowego skarżący pomija fakt, iż organy w niniejszym postępowaniu poza kwestionowanymi przez niego dowodami z dokumentów tj. postanowieniem Prokuratury Okręgowej w Gorzowie Wlkp. o umorzeniu śledztwa, pismem przewodnim Prokuratora Okręgowego z dnia 22 czerwca 2006r., dla ustalenia stanu faktycznego sprawy oparły się również na innych dowodach uzyskanych w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego tj. włączonego do akt protokołu przesłuchania skarżącego przez Policję z dnia 8 marca 2006r., oświadczeń i dokumentów przedłożonych przez stronę, protokołu przesłuchania strony w trakcie rozprawy administracyjnej. Pojecie dowodu w postępowaniu administracyjnym zostało zdefiniowane w art. 75 kpa, zgodnie z którym jako dowód można zatem dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
Istota sporu powstałego pomiędzy skarżącym a organem odwoławczym sprowadza się do ustalenia, który podmiot w sposób faktyczny i na jakiej podstawie w 2004r. władał i prowadził działalność rolniczą na działkach wskazanych we wniosku. W szczególności
czy był to posiadacz samoistny powyższych gruntów rolnych Spółdzielnia w G., czy też zgodnie z zawartą umową dzierżawy skarżący, w imieniu którego i na jego zlecenie działalność rolniczą wykonywali pracownicy Spółdzielni. Udzielenie pomocy w formie dopłat obszarowych ze środków unijnych uzależnione jest bowiem tylko od prowadzenia na określonym gruncie działalności rolniczej, gdyż to ta faktycznie prowadzona działalność ma uzyskać pomoc.
W ocenie Sądu na podstawie wszechstronnej oceny całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy prawidłowo i z zachowaniem zasady swobodnej oceny dowodów ustaliły, że skarżący w 2004r. nie był uprawniony do uzyskania płatności bezpośrednich do zgłoszonych przez siebie działek rolnych jako ich posiadacz w rozumieniu przepisu art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich w zw. z art. 336-352 kodeksu cywilnego, nie był bowiem ich faktycznym użytkownikiem.
Bez znaczenia w przedmiotowej sprawie pozostaje podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż z pism Agencji wynika dopuszczalność oddania w dzierżawę członkom rolniczych spółdzielni produkcyjnych gruntów Spółdzielni i wynikających z tego faktu ich uprawnień do dopłat ze środków unijnych, bowiem taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie faktycznie nie zaistniała. Gdyby bowiem Spółdzielnia rzeczywiście wydała swoje grunty członkom do samodzielnego i swobodnego ich użytkowania i pobierania pożytków, ci producenci rolni byliby uprawnieni, z zachowaniem wymogów utrzymania tych gruntów w dobrej kulturze rolnej, do uzyskania na swoją rzecz dopłat. Jak już wskazano do uzyskania tych świadczeń uprawniony jest każdy podmiot, który faktycznie prowadzi działalność rolniczą na posiadanym gruncie, niezależnie od potwierdzenia bądź nie swego tytułu prawnego do uprawianego gruntu. Oznacza to, iż w sytuacji gdy zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich grunty Spółdzielni pozostawały w 2004r. faktycznie w jej samoistnym posiadaniu i przez nią, na jej rzecz były uprawniane rolniczo, jedynie ten podmiot byłby uprawniony do zgłoszenia wniosku o przyznanie związanych z tym płatności bezpośrednich.
Podkreślenia wymaga, iż uprawnienia do przyznania płatności unijnych nie można wywodzić z samego faktu zawarcia w formie pisemnej umowy nazwanej "umową dzierżawy" datowanej na dzień 31 lipca 2003r. oraz pobrania płatności przez skarżącego, w sytuacji kiedy niezwłocznie, tak jak 14 innych członków Spółdzielni –
"dzierżawców", przelał on w całości na rachunek Spółdzielni. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji dokonano szczegółowej analizy zapisów umowy, na podstawie której organ wyprowadził zasadny wniosek, iż umowa ta nie jest w istocie umową dzierżawy w rozumieniu art. 693 kodeksu cywilnego (brak wymogu odpłatności w postaci obowiązku uiszczenia czynszu dzierżawnego.), lecz do umów tego rodzaju stosuje się odpowiednio przepisy o dzierżawie. Także inne dokonane przez organ ustalenia na podstawie zgromadzonych dowodów mają pośrednio wskazywać, iż umowa ta w rzeczywistości była czynnością pozorną, w rozumieniu art. 83 kc. Okoliczność przejęcia nieruchomości we władanie i faktycznego pobierania pożytków przez skarżącego dla siebie, zgodnie z treścią tej umowy nie znalazła bowiem potwierdzenia w P.wo ustalonym stanie faktycznym sprawy. Dokonanie na gruncie postępowania administracyjnego oraz sądowoadministracyjnego oceny owej pozorności umowy cywilnoprawnej, nazywanej przez organ "fikcyjnością", dopuszczalne jest jedynie w takim zakresie, w jakim jest to konieczne do ustalenia praw i obowiązków podmiotów prawa publicznego.
Sąd zważył, iż całokształt okoliczności faktycznych i podejmowanych czynności prawnych w zakresie treści umów, zmian wewnętrznych aktów prawnych regulujących prawa i obowiązki członków Spółdzielni potwierdza zaistnienie wskazanego przez organ swoistego "mechanizmu" mającego na celu obejście przepisów ograniczających uprawnienie producenta rolnego faktycznie prowadzącego działalność rolniczą między innymi na spornych gruntach rolnych do uzyskania płatności bezpośrednich jedynie do ograniczonej wielkości areału. Na P.wość ustaleń organu w tym zakresie dokonanych w przedmiotowej sprawie wskazuje między innymi okoliczność, iż nie jest to przypadek odosobniony lecz analogiczna sytuacja faktyczna i prawna dotyczyła 14 członków Spółdzielni ubiegających się o przyznanie na rok 2004 zarówno płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, jak i z tytułu prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Nie można w tym kontekście tracić z pola wiedzenia skali zaistniałego zjawiska. Nie do pogodzenia bowiem z zasadami logiki, doświadczenia życiowego jak również ekonomii, byłoby przyjęcie za zgodną ze stanem rzeczywistym przedstawionej przez skarżącego w postępowaniu administracyjnym tezy, iż bez jakiegokolwiek formalnego wniosku lub zlecenia, każda z
tych osób (członków lub kandydatów na członków) mogła w dowolnym czasie polecić pracownikom Spółdzielni wykonanie na swoją rzecz w godzinach pracy w Spółdzielni wszelkich niezbędnych prac rolniczych na tak znacznym areale. Oznaczałoby to zatem uniemożliwienie innych działań pracowników Spółdzielni i wykonywanie ich obowiązków
wobec tego podmiotu. Jednocześnie wykonywanie bezpłatnie na koszt Spółdzielni usług w takim rozmiarze, groziłoby znacznymi szkodami finansowymi dla Spółdzielni przy jednoczesnym braku dochodów, chociażby z tytułu czynszu dzierżawnego.
Wnioskowana pomoc finansowa w formie płatności bezpośrednich udzielona może być tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych tzn. producentom rolnym, którzy rolniczo użytkują posiadane działki a nadto utrzymują je w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Jak słusznie wywodzą organy obu instancji faktyczne władztwo nad rzeczą w przypadku gruntu rolnego oznacza, że istnieje swoboda co do podejmowania istotnych decyzji np. co, gdzie i kiedy zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe, czy też w miarę możliwości wykonać je samodzielnie, kiedy zbierać plony oraz komu, gdzie je sprzedawać lub wykorzystać w inny sposób, jak również swobodę decyzji co do występowania o konkretne dotacje ze środków unijnych. Ponadto skarżący zupełnie pomija cel dla jakiego służą płatności w tym płatności bezpośrednie, w szczególności to, iż jeżeli Spółdzielnia jako producent rolny zamierzała w związku z prowadzoną na posiadanych gruntach działalnością rolniczą ubiegać się o przyznanie środków unijnych w tym dopłat obszarowych, mogła uczynić to zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami i uzyskane środki przeznaczyć na rozwój tej działalności. Jeżeli natomiast Spółdzielnia zamierzała wydzierżawić będące w jej posiadaniu grunty rolne osobom fizycznym (także członkom), w celu ich faktycznego użytkowania wraz z możliwością pobierania pożytków, to uzyskane przez dzierżawców dopłaty ze środków unijnych powinny stanowić wsparcie dla indywidualnych dochodów tych rolników a nie poprawę kondycji finansowej Spółdzielni. Ratio legis ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (...) jest finansowe wspieranie producentów rolnych, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne, nawet gdy nie są ich właścicielami. Stanu tego nie można zatem zmienić zapisem umowy dzierżawy, gdyż byłby on nieskuteczny, ze względu na przepis art. 2 ust. 1 i 2 w/w ustawy.
W okolicznościach przedmiotowej sprawy oznacza to, że skarżący w 2004r. nie użytkował faktycznie rolniczo, jako posiadacz samoistny lub zależny w rozumieniu przepisów art. 336-352 kc, zadeklarowanych we wniosku gruntów rolnych formalnie dzierżawionych od Spółdzielni w G.. Nie została zatem spełniona konieczna przesłanka przyznania mu wnioskowanej płatności bezpośredniej do tychże gruntów rolnych, o której mowa w art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru. Zasadnie zatem organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji także w zakresie orzeczenia o odmowie przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich na rok 2004.
Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut, że zaskarżona decyzja z naruszeniem art. 75 § 1 i 3 kpa, została oparta na poglądach prokuratora, podczas, gdy tylko prawomocny wyrok sądowy wydany w sprawie miałby moc dowodową. Analiza akt sprawy wskazuje, że zaskarżona decyzja została oparta na swobodnej i wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego w sprawie, a nie na "poglądach prokuratora"
Przy czyn ewentualne powoływanie się przez organ dla wsparcia swej argumentacji stanowiska w zakresie wątpliwości co do zasadności przyznanych płatności, zawartego w piśmie prokuratora, w ocenie Sadu nie stanowiły naruszenia art. 75 kpa. Podkreślenia wymaga, że przyczyny odmowy przyznania płatności bezpośrednich, których dotyczyła "umowa dzierżawy" nie stanowiło zakwestionowanie przez organ ważności czy też skuteczności zawartej przez skarżącego ze Spółdzielnią umowy, lecz ustalony stan faktyczny związany z prowadzeniem po zawarciu umowy (niezależnie od jej treści) nadal upraw rolnych na spornych gruntach przez Spółdzielnię w taki sam sposób, jak przed jej zawarciem.
Skarżący musiał spełnić warunki określone w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. Te warunki to : posiadanie gospodarstwa rolnego i uprawianie powierzchni działek rolnych nie mniejszej niż 1 ha.
Zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. Nr 73, poz. 657 ze zm.), producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej, będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego lub posiadaczem zwierzęcia. Aby można było mówić o posiadaniu (samoistnym lub zależnym) konieczne jest istnienie zamiaru władania rzeczą dla siebie (art. 336 kodeksu cywilnego). Taki zamiar po stronie skarżącego nie występuje. Sam skarżący przesłuchany na rozprawie administracyjnej w
dniu 15 lutego 2007r. przyznał, że celem umowy nazwanej umową dzierżawy było przekazanie plonów do Spółdzielni na jej dalszy rozwój. Nie przekazano też protokolarnie działek będących przedmiotem umowy "dzierżawy" między skarżącym a Spółdzielnią. O tym, że skarżący nie władał przedmiotowymi działkami dla siebie przemawiają również inne okoliczności przyznane przez skarżącego na rozprawie administracyjnej. Skarżący korzystał bowiem z materiału siewnego Spółdzielni, z jej sprzętu.
O tym, że ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie jest dowolna świadczy treść protokołu nr [...] Walnego Zgromadzenia Członków RSP w G.. Wynika z niego, że to nie skarżący a władze Spółdzielni decydowały o strukturze wiosennych zasiewów.
P.wo oceniony przez organy administracyjne materiał dowodowy w którym dowody przeprowadzone w śledztwie zostały uzupełnione wyjaśnieniami złożonymi przez skarżącego w postępowaniu administracyjnym, doprowadził do prawidłowej konkluzji, że skarżący nie prowadził na gruntach objętych umową nazwaną umową dzierżawy działalności rolniczej, że tę działalność w istocie prowadziła Spółdzielnia.
Ponadto w ocenie Sądu nie można zgodzić się z zarzutem naruszenia przez organ odwoławczy art. 138 kpa. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał motywy swojego rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, natomiast zastosowana przez organ techniczna konstrukcja uzasadnienia wynikała, w ocenie Sądu, z wielości stawianych w odwołaniu zarzutów i konieczności szczegółowego ustosunkowania się do nich. Jednocześnie analiza treści wywodów uzasadnienia decyzji jednoznacznie wskazuje, iż organ odwoławczy rozpoznał sprawę ponownie w jej całokształcie, na skutek czego podzielił stanowisko i motywy rozstrzygnięcia organu I instancji, co stanowiło podstawę utrzymania zaskarżonej odwołaniem decyzji w mocy.
Tak ustalony stan faktyczny, który wynika również ze spraw skarg innych członków bądź kandydatów na członków Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w G. upoważniał organy obu instancji do stwierdzenia, że skarżący nie spełniał warunków umożliwiających przyznanie płatności bezpośrednich określonych w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (...). Z tych względów należało uznać, że zaskarżona decyzja nie narusza również prawa materialnego.
Z powyższych przyczyn skarga jako nieuzasadniona na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) podlega oddaleniu.