II GSK 830/24

Naczelny Sąd Administracyjny2024-12-03
NSAochrona środowiskaWysokansa
choroba zawodowaCOVID-19SARS-CoV-2ochrona zdrowiaryzyko zawodoweKodeks pracysąd administracyjnypostępowanie kasacyjne

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną szpitala, potwierdzając, że COVID-19 może być uznany za chorobę zawodową u pracownika ochrony zdrowia.

Sąd administracyjny rozpatrywał skargę kasacyjną szpitala kwestionującą uznanie COVID-19 za chorobę zawodową u pracownicy ochrony zdrowia. Sąd I instancji oraz organy sanitarne uznały, że pracownik ochrony zdrowia narażony na wirusa SARS-CoV-2 może cierpieć na chorobę zawodową z poz. 26 wykazu. Szpital argumentował brak jednoznacznego związku przyczynowo-skutkowego i brak bezpośredniego wskazania COVID-19 w wykazie. NSA oddalił skargę, wskazując, że wirus SARS-CoV-2 jest szkodliwym czynnikiem biologicznym, a praca w ochronie zdrowia wiąże się ze zwiększonym ryzykiem, co uzasadnia uznanie choroby za zawodową.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Szpitala Powiatowego w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił skargę szpitala na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej u pracownicy. Organy sanitarne stwierdziły u pracownicy chorobę zakaźną (COVID-19) pod postacią choroby zawodowej, zgodnie z poz. 26 wykazu chorób zawodowych. Szpital w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie prawa materialnego (art. 2351 i 2352 Kodeksu pracy) poprzez błędną wykładnię, twierdząc, że brak jest jednoznacznego związku przyczynowo-skutkowego między COVID-19 a pracą, a także brak jest bezpośredniego wskazania COVID-19 w wykazie chorób zawodowych. Dodatkowo zarzucono naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa) poprzez niezastosowanie, mimo podjęcia przez pracodawcę wszelkich środków zapobiegawczych. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał zarzuty za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że przepisy art. 145 § 1 ppsa nie mogą być samoistną podstawą skargi kasacyjnej, a zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego nie zostały skutecznie uzasadnione. NSA wskazał, że wirus SARS-CoV-2 jest szkodliwym czynnikiem biologicznym z grupy 3 zagrożenia, a praca w jednostkach ochrony zdrowia jest pracą narażającą na działanie czynników biologicznych. Zaliczenie COVID-19 do chorób zakaźnych z poz. 26 wykazu chorób zawodowych jest zatem uzasadnione, zwłaszcza w kontekście zwiększonego ryzyka w środowisku pracy. Sąd oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając tym samym stanowisko Sądu I instancji i organów administracji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, COVID-19 może być uznany za chorobę zawodową, jeśli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Uzasadnienie

Wirus SARS-CoV-2 jest szkodliwym czynnikiem biologicznym, a praca w jednostkach ochrony zdrowia wiąże się ze zwiększonym ryzykiem zakażenia. Zaliczenie COVID-19 do chorób zakaźnych z poz. 26 wykazu chorób zawodowych jest uzasadnione, nawet jeśli nie jest ono bezpośrednio wymienione.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

k.p. art. 235 § 1

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy

k.p. art. 235 § 2

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych art. poz. 26

Wykaz chorób zawodowych, obejmujący choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki art. Załącznik nr 2 Lp.4

Wykaz prac narażających pracowników na działanie czynników biologicznych, w tym prace w jednostkach ochrony zdrowia.

Pomocnicze

ppsa art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepisy te mają charakter ogólny i nie mogą być samoistną podstawą skargi kasacyjnej; naruszenie tych przepisów jest następstwem uchybienia innym przepisom.

ppsa art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 176 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 204 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

COVID-19 jako choroba zakaźna z poz. 26 wykazu chorób zawodowych. Praca w ochronie zdrowia jako praca narażająca na czynniki biologiczne. Wysokie prawdopodobieństwo związku między pracą a zachorowaniem na COVID-19 u pracownika ochrony zdrowia.

Odrzucone argumenty

Brak jednoznacznego związku przyczynowo-skutkowego między COVID-19 a pracą. Brak bezpośredniego wskazania COVID-19 w wykazie chorób zawodowych. Podjęcie przez pracodawcę wszelkich środków zapobiegawczych wyklucza odpowiedzialność. Przepisy art. 145 § 1 ppsa jako samodzielna podstawa skargi kasacyjnej.

Godne uwagi sformułowania

w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy pracownicy ci ze względu na charakter pracy (bezpośredni i bliski kontakt z chorymi) narażeni są na różnorodne czynniki niebezpieczne szkodliwe, zagrażające ich zdrowiu, a nawet życiu, w szczególności na szkodliwe czynniki biologiczne, do których niewątpliwie zalicza się wirus SARS-CoV-2 indywidualne środki ochrony, nawet stosowane prawidłowo, nie zapewniają pełnego bezpieczeństwa i nie gwarantują całkowitej ochrony przed zakażeniem przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa mają charakter ogólny (blankietowy) i nie mogą być samoistną podstawą skargi kasacyjnej

Skład orzekający

Małgorzata Korycińska

przewodniczący sprawozdawca

Marcin Kamiński

sędzia

Wojciech Sawczuk

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uznanie COVID-19 za chorobę zawodową u pracowników ochrony zdrowia, interpretacja przepisów dotyczących chorób zawodowych i ryzyka zawodowego w placówkach medycznych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pracownika ochrony zdrowia i interpretacji przepisów w kontekście pandemii COVID-19.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnie znanego problemu pandemii COVID-19 i jej wpływu na środowisko pracy, a także kwestii uznania choroby za zawodową, co jest istotne dla wielu pracowników i pracodawców.

Czy COVID-19 to choroba zawodowa? NSA rozstrzyga kluczową kwestię dla pracowników medycznych.

Sektor

ochrona zdrowia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 830/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-12-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Korycińska /przewodniczący sprawozdawca/
Marcin Kamiński
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Sygn. powiązane
III SA/Kr 720/23 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-11-16
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1510
art. 235 (1), art. 235 (2)
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1. pkt 1 lit. a) i c), art. 151, art. 176 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Szpitala Powiatowego w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 listopada 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 720/23 w sprawie ze skargi Szpitala Powiatowego w C. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z dnia 6 kwietnia 2023 r. nr NP.9081.2.18.2023 w przedmiocie choroby zawodowej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Szpitala Powiatowego w C. na rzecz Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem objętym skargą kasacyjną, oddalił skargę Szpitala Powiatowego w C. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z 6 kwietnia 2023 r. w przedmiocie choroby zawodowej.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. decyzją z 2 marca 2023 r., nr 9/23 orzekł o stwierdzeniu u K. W. choroby zawodowej pod postacią: choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa, wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jedn. Dz. U. 2022 r. poz. 1836, dalej: rozporządzenie Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r.).
Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z 6 kwietnia 2023 r., po rozpatrzeniu odwołania Szpitala Powiatowego w C., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając skargę na powyższa decyzję stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie, by uznać COVID-19 za chorobę zawodową organy inspekcji sanitarnej zobowiązane były ustalić, czy w wyniku oceny warunków pracy uczestniczki postępowania można stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy albo pozostawała w związku ze sposobem wykonywania przez uczestniczkę pracy. W tym zakresie Sąd odwołał się do treści art. 2351 i art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U.2022 r. poz. 1510 ze zm., dalej: kp).
Sąd I instancji wskazał, że w orzeczeniu lekarskim Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy w Krakowie rozpoznano istnienie choroby zawodowej u uczestniczki postępowania - choroby zakaźnej - zakażenie wirusem SARS-CoV-2, wymienionej w pozycji 26 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r.
Zdaniem Sądu, zasadniczy spór w sprawie dotyczył kwestii, czy powyższe ustalenia dają podstawę do przyjęcia, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy w Szpitalu Powiatowym w C. Sąd wskazał, że uczestniczka postępowania ze względu na rodzaj wykonywanej pracy narażona była na bezsprzecznie duże ryzyko zakażenia SARS-CoV-2. Ponadto, zaliczenie pracy w jednostkach ochrony zdrowia w wykazie prac narażających pracowników na działanie czynników biologicznych (w ww. rozporządzeniu) jest zatem w pełni zrozumiałe, skoro pracownicy ci ze względu na charakter pracy (bezpośredni i bliski kontakt z chorymi) narażeni są na różnorodne czynniki niebezpieczne szkodliwe, zagrażające ich zdrowiu, a nawet życiu, w szczególności na szkodliwe czynniki biologiczne, do których niewątpliwie zalicza się wirus SARS-CoV-2. Pracownicy zakładów opieki zdrowotnej czy też szpitala są zatem niewątpliwie zaliczani do grupy zwiększonego ryzyka zachorowania na choroby zakaźne. Rację należy zatem przyznać organowi, że indywidualne środki ochrony, nawet stosowane prawidłowo, nie zapewniają pełnego bezpieczeństwa i nie gwarantują całkowitej ochrony przed zakażeniem.
Mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy, w tym rodzaj pracy wykonywanej przez uczestniczkę, należy uznać, że zasadne było stwierdzenie u niej przedmiotowej choroby zawodowej. Dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest bowiem ustalenie, że na stanowisku pracy pracownik eksponowany był na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, a tym samym, że był narażony na powstanie choroby. Jeżeli bowiem określony czynnik może być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, to występowanie narażenia zawodowego na stanowisku pracy daje podstawę aby domniemywać, że doprowadził on do powstania choroby zawodowej.
W konkluzji Sąd uznał, że ani organowi I instancji, ani organowi II instancji nie można zarzucić naruszenia jakiegokolwiek zasady dotyczącej gromadzenia i kompleksowego rozważenia całego materiału dowodowego, ani naruszenia przepisów dotyczących postępowania administracyjnego.
Szpital Powiatowy w C. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i uchylenia decyzji obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił:
I. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: ppsa) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię:
- art. 2351 w zw. z art. 2352 Kodeksu pracy w związku z wykazem chorób zawodowych (poz. 26) i uznanie COVID-19 za chorobę zawodową, podczas gdy nie zachodzi, ani jednoznaczny związek przyczynowo skutkowy z wystąpieniem u uczestniczki postępowania COVID-19, a jej pracą [...] ani też ustawodawca nie przesądził w żadnym akcie prawnym o takiej kwalifikacji wirusa SARS-Cov-2 wywołującego COVID-19 - tym bardziej, brak w wykazie chorób zawodowych zakwalifikowania COVID-19 do chorób zawodowych, a biorąc pod uwagę, że koronawirus miał charakter precedensowy, bowiem wystąpienie stanu pandemii ogólnoświatowej nie jest zjawiskiem powszechnym, sklasyfikowanie choroby pod ogólne hasło mieszczące się pod poz. 26 wykazu chorób zawodowych jako "choroba zakaźna" w tym kontekście jest nadinterpretacją definicji choroby zakaźnej biorąc pod uwagę skalę i wielość zakażeń - nie tylko wśród grupy osób wykonujących zawody medyczne, a ustawodawca nie zmienił zapisów poprzez dodanie osobnej kategorii choroby zawodowej jako COVID-19 tym samym przesądzając, że nie stanowi choroby zawodowej, co uzasadnia fakt, iż ustawą "covidową" z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych uregulował szereg innych przepisów, na które wystąpienie pandemii miało, lub mogło mieć wpływ, zatem jeżeli ustawodawca dopatrywałby się przesłanek do uznania COVID-19 za chorobę zawodową nic nie stało na przeszkodzie aby tę kwestię jednoznacznie uregulować w ustawie;
II. na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepisów postępowania poprzez niezastosowanie:
- art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c ppsa choć z materiału dowodowego jednoznacznie wynikało, że pracodawca podjął wszystkie prawem dopuszczalne i wymagane działania celem zapobieżenia rozprzestrzenianiu się wirusa poprzez przestrzeganie przepisów BHP, zapewnienie środków ochrony osobistej, zakup i instalację sprzętu mającego na celu dezynfekcję pomieszczeń, przeszkolenie pracowników wraz z poinformowaniem ich o ryzykach związanych z epidemią oraz zaleceniami rządowymi oraz WHO, minimalizując ryzyko wystąpienia choroby (przy sumiennym przestrzeganiu przez pracowników zaleceń) do absolutnego minimum przy założeniu, że do zakażenia mogło dojść poza obiektem Szpitala Powiatowego w każdym miejscu i czasie, a pracodawca jakim jest Szpital Powiatowy nie miał prawa, ani możliwości kontroli, czy pracownicy przestrzegają zaleceń również w warunkach domowych, transporcie publicznym oraz każdym innym miejscu w którym pracownicy przebywali w czasie wolnym od pracy, jak również okoliczność, iż nie zostało ustalone kiedy mogło dojść do zakażenia w związku z faktem, iż wirus mógł rozwijać się przez kilka dni bezobjawowo, co nie daje podstaw do jednoznacznego uznania, że do zakażenia doszło podczas wykonywania obowiązków pracowniczych, gdyż wirusem uczestniczka mogła zarazić się w każdym innym miejscu, a ustalenia co powinno doprowadzić do wniosków, że brak jest przesłanek do uznania COVID-19 za chorobę zawodową.
Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postepowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła. Granice skargi są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 ppsa – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ppsa) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa). Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy postawione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. Nie ma on natomiast prawa badania, czy w sprawie wystąpiły inne niż podniesione w skardze kasacyjnej naruszenia prawa, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej, wskazując które normy prawa zostały naruszone.
W skardze kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i zarzut naruszenia przepisów postępowania. W takiej sytuacji, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po ustaleniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania wykładni prawa materialnego oraz subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 r., sygn. akt FSK 618/04).
Przed odniesieniem się do treści poszczególnych zarzutów należy wskazać, że wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, prawidłowe (tzn. jasne i niebudzące wątpliwości) sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony. Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 ppsa prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej uchybił sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienia ich naruszenia. Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenia przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu). Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych (por. wyroki NSA z: 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, nr 3, poz. 36; 9 marca 2005 r., sygn. akt GSK 1423/04; 10 maja 2005 r., sygn. akt FSK 1657/04; 12 października 2005 r., sygn. akt I FSK 155/05; 23 maja 2006 r., sygn. akt II GSK 18/06; 4 października 2006 r., sygn. akt I OSK 459/06, te wyroki i kolejne cytowane orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Powyższe uwagi były konieczne, bowiem podniesione w petitum skargi kasacyjnej zarzuty zostały sformułowane w sposób nieprecyzyjny, niespełniający wymogów z art. 176 § 1 pkt 2 ppsa.
W odniesieniu do podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu procesowego stwierdzić należy, że jest on wadliwy konstrukcyjnie, a przez to procesowo bezskuteczny. Ogranicza się do wskazania jako naruszonych przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, naruszenie powyższych przepisów polegało na ich niezastosowaniu, choć z materiału dowodowego jednoznacznie wynikało, że Szpital podjął wszystkie prawem dopuszczalne i wymagane działania zmierzające do zapobieżenia rozprzestrzenianiu się wirusa SARS-CoV-2 celem zminimalizowania ryzyka wystąpienia choroby COVID-19.
Analiza treści sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów i skonfrontowanie ich z uzasadnieniem skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że skarżąca kasacyjnie – na podstawie tych nieprecyzyjnie sformułowanych zarzutów kasacyjnych – w istocie kwestionuje stanowisko Sądu I instancji aprobujące stanowisko organu stwierdzające u pracownika szpitala chorobę zawodową – chorobę zakaźną lub pasożytniczą albo ich następstwa, wymienioną w pozycji 26 wykazu chorób zawodowych, tj. chorobę COVID-19.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa mają charakter ogólny (blankietowy), wskazują one, jakie rozstrzygnięcie podejmuje sąd administracyjny w przypadku, gdy dochodzi do uchylenia zaskarżonego aktu w przypadku stwierdzenia uchybień w zakresie prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa), czy też w razie naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa). Unormowania te dają zatem sądowi administracyjnemu kompetencję do podejmowania przewidzianego prawem rozstrzygnięcia.
Przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa bez wątpienia nie były przez Sąd I instancji oddalający skargę stosowane. Podstawę rozstrzygnięcia Sądu stanowił bowiem przepis art. 151 ppsa.
W orzecznictwie ugruntowany jest również pogląd, że naruszenie powołanych wyżej przepisów nie może być samoistną podstawą skargi kasacyjnej (por. wyroki NSA z: 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2077/10, 4 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2387/12). Strona skarżąca kasacyjnie, chcąc powołać się na zarzut naruszenia tych przepisów, zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – sąd pierwszej instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Naruszenie wymienionych przepisów jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym (por. wyrok NSA z 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1701/14).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, tak skonstruowany i uzasadniony zarzut kasacyjny naruszenia przepisów postępowania nie mógł stanowić skutecznej podstawy dla wykazania wadliwości ustaleń faktycznych przyjętych w rozpoznawanej sprawie za podstawę wyrokowania, jak również podważenia słuszności oceny Sądu I instancji, że ustalenia stanowiące faktyczną podstawę wydania kontrolowanej decyzji były prawidłowe.
W obrębie podstawy kasacyjnej, o której stanowi art.174 pkt 1 ppsa. skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenia art. 2351 w związku z art. 2352 kp poprzez ich błędną wykładnię. Błędna wykładnia prawa materialnego, o której mowa w tym przepisie, to wadliwe zrekonstruowanie normy prawnej z konkretnego przepisu prawa, wyrażające się w mylnym zrozumieniu jego treści (w tym poprzez wadliwą klaryfikację znaczeń), a przez to w wadliwym ustaleniu jego sensu normatywnego przez sąd pierwszej instancji. Nawiązując do wcześniejszych uwag dotyczących związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej podkreślić należy, że aby zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię mógł być merytorycznie oceniony – wymaga wykazania, na czym polegała błędna wykładnia przepisu prawa, którego zarzut kasacyjny dotyczy oraz jaka powinna być jego wykładnia prawidłowa, i co jednocześnie oznacza potrzebę podjęcia polemiki ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnośnie do tego rodzaju kwestii spornej. Innymi słowy wymaga to przeciwstawienia stanowisku nieprawidłowemu – stanowiska, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną jest prawidłowe.
Konstrukcja ocenianego zarzutu kasacyjnego oraz jego uzasadnienie nie czynią zadość powyższym wymogom.
Naczelny Sąd Administracyjny, po przeanalizowaniu omawianego zarzutu kasacyjnego i jego uzasadnienia (por. uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09), zidentyfikował zarzut naruszenia prawa materialnego jako zarzut niewłaściwego zastosowania art. 2351 w związku z art. 2352 kp polegający na błędnym uznaniu, że zaistniały przesłanki wymienione w ww. przepisach do stwierdzenia przez organ choroby zawodowej. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy z wystąpieniem u pracownika szpitala choroby COVID-19 a jego pracą w Szpitalu.
Odnosząc się do tak uzasadnionego zarzutu wskazać należy, że ustalenie związku przyczynowo- skutkowego, czyli narażenia zawodowego to istotne elementy stanu faktycznego koniecznego dla zastosowania art.235¹ kp. Przepis ten stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Skoro w tej sprawie nie zostały skutecznie zakwestionowane elementy stanu faktycznego niezbędne do subsumcji przytoczonego przepisu prawa materialnego to zarzut jego naruszenia uznać nalży za nietrafny, a tym samym nieusprawiedliwiony. Z tej samej przyczyny nieusprawiedliwione jest zarzucenie Sądowi I instancji naruszenie art. 2352 kp.
W myśl tego przepisu rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo w określonym czasie po zakończeniu pracy w takim narażeniu, jednak pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.
W ocenianym zarzucie podniesiono również, że w wykazie chorób zawodowych pod poz. 26 choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa jako choroba zawodowa wprost nie została wskazana wywołana wirusem SARS-CoV-2 choroba COVID-19. Według strony skarżącej dopiero uregulowanie powyższej kwestii przez ustawodawcę przesądziłoby definitywnie sporne zagadnienie w zakresie uznania choroby COVID-19 za chorobę zawodową, co dopiero pozwalałoby na jej stwierdzenie. Pogląd ten oparty jest na założeniu, że skoro koronawirus miał charakter precedensowy i spowodował stan pandemii ogólnoświatowej, to wyklucza to przyjęcie, iż stanowił chorobę zawodową, bo nie sposób, najprościej rzecz ujmując, ustalić źródła zarażenia.
Zauważyć zatem należy, że w tej sprawie doszło do stwierdzenia choroby zawodowej u pracownika ochrony zdrowia. Nie budzi wątpliwości i nie jest sporne, że w wykazie chorób zawodowych zawartym w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych pod pozycją 26 znajdują się "choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa". Natomiast, co decydujące dla rozstrzyganej kwestii, a w wykazie szkodliwych czynników biologicznych rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz. U. Nr 81, poz. 716) znajduje się wirus SARS-CoV-2 zakwalifikowany do 3 grupy zagrożenia, który bez wątpienia w świetle definicji legalnej, zawartej w ustawie o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wywołuje chorobę zakaźną, jaką jest COVID-19. W załączniku nr 2 Lp.4 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w wykazie prac narażających pracowników na działanie czynników biologicznych wymieniono prace w jednostkach ochrony zdrowia.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 ppsa w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). NSA uwzględnił to, że pełnomocnik organu, który nie występował przed Sądem I instancji, sporządził w terminie określonym w art. 179 ppsa. odpowiedź na skargę kasacyjną (por. uchwałę składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12, ONSAiWSA z 2013 r., nr 3, poz. 38).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI