II GSK 828/25

II GSK 828/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Zalewski /sprawozdawca/
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
Małgorzata Korycińska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2799/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-11-26
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżony wyrok i decyzje I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 988
art. 130a ust. 10h
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1568
art. 365 § 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia NSA Dariusz Zalewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 2799/24 w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2024 r. nr KOC/5176/Ru/22 w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów związanych z usunięciem i przechowywaniem pojazdu 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 22 lipca 2022 r. ZDM/GKP/ZPU/4082/130A/8519/2017/D, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz J. L. 6100 (sześć tysięcy sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I. Wyrokiem z dnia 26 listopada 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 2799/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2024 r., nr KOC/5176/Ru/22, w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów związanych z usunięciem i przechowywaniem pojazdu.
II. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:
1. W dniu 26 maja 2017 r. Straż Miejska m.st. Warszawy wydała dyspozycję nr 102496/2017 usunięcia pojazdu Fiat o nr rej. [...] z ul. [...]. Jako przyczynę usunięcia pojazdu wskazano art. 130a ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2022 r., poz. 988, ze zm.), z uwagi na postój na miejscu dla osoby niepełnosprawnej bez widocznych uprawnień.
Pismem z dnia 30 maja 2017 r. skarżący został powiadomiony, że Fiat o nr rej. [...] został usunięty z drogi na parking strzeżony w W. przy al. [...]. Przedmiotowe zawiadomienie zawierało pouczenie, że nieodebranie pojazdu w okresie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia będzie skutkowało wystąpieniem do sądu o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jak również że koszty związane z jego usunięciem, przechowaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem, powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, obciążają każdorazowo właściciela pojazdu lub posiadacza pojazdu. Powiadomienie zostało odebrane osobiście przez skarżącego w dniu 16 czerwca 2017 r.
Pismem z dnia 27 sierpnia 2017 r. O. sp. z o.o. poinformowała Zarząd Dróg Miejskich, że upłynął okres 3 miesięcy przechowywania ww. pojazdu.
Postanowieniem z dnia 14 października 2019 r., sygn. akt I Ns 346/19, Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie orzekł o przepadku pojazdu marki Fiat o nr rej. [...] na rzecz m.st. Warszawy. Orzeczenie to stało się prawomocne z dniem 27 listopada 2019 r. W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie z dnia 9 lipca 2020 r. o demontażu pojazdu Fiat o nr rej. [...].
Pismem z dnia 18 stycznia 2022 r. Prezydent m.st. Warszawy zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia wysokości kosztów usunięcia w dniu 26 maja 2017 r. z ul. [...] pojazdu marki Fiat o nr rej. [...] oraz kosztów przechowywania, oszacowania, sprzedaży lub zniszczenia ww. pojazdu, powstałych od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, w trybie art. 130a ust. 10h i 10i ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym.
2. Decyzją z dnia 22 lipca 2022 r. Prezydent m.st. Warszawy orzekł o ustaleniu wysokości kosztów związanych z usuwaniem, przechowaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu marki Fiat o nr rej. [...], powstałych od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, na kwotę 19 227,00 zł i zobowiązał skarżącego do ich zapłaty.
Decyzją z dnia 25 czerwca 2024 r., nr KOC/5176/Ru/22, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, działając na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, po rozpoznaniu odwołania J. L. od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 22 lipca 2022 r., uchyliło tę decyzję i orzekło o ustaleniu wysokości kosztów związanych z przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki Fiat o nr rej. [...] w łącznej kwocie 10 004 zł oraz zobowiązało skarżącego do ich zapłaty.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ wskazał, że dopiero na etapie postępowania odwoławczego strona przedłożyła umowę sprzedaży, zgodnie z którą w dniu 1 marca 2017 r. zbyła pojazd. W ocenie organu, jak wynika z akt sprawy, tj. prawomocnego postanowienia sądu powszechnego oraz danych z bazy CEPiK, skarżący był właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu do dnia uprawomocnienia się orzeczenia o przepadku pojazdu. Skarżący był także uczestnikiem postępowania sądowego w sprawie przepadku jego pojazdu, co wprost wynika z sentencji postanowienia sądu powszechnego.
W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że prawomocne postanowienie sądu rejonowego stwierdzające przepadek pojazdu, wydane w postępowaniu zainicjowanym na podstawie art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, było wiążące dla organu prowadzącego następnie postępowanie w oparciu o art. 130a ust. 10h tej ustawy, także w kwestii dotychczasowego właściciela pojazdu, jak i dla strony postępowania administracyjnego, uznanej na podstawie orzeczenia sądowego za właściciela pojazdu.
Organ podkreślił, że z orzeczenia sądu powszechnego wynika związanie organów administracyjnych ustaleniami sądu co do kwestii właściciela pojazdu, co do którego orzeczono przepadek. Jak wynika z ww. prawomocnego orzeczenia sądu, właścicielem przedmiotowego pojazdu był skarżący. W związku z tym organy administracyjne w postępowaniu nie mogły prowadzić własnych ustaleń co do właściciela pojazdu, więc bez znaczenia dla sprawy pozostaje umowa sprzedaży pojazdu przedstawiona na etapie postępowania odwoławczego.
3. Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że jest ona zgodna z prawem.
W ocenie Sądu I instancji organy administracji prawidłowo uznały, że postanowienie sądu cywilnego z dnia 14 października 2019 r. przesądziło, iż właścicielem pojazdu w niniejszej sprawie był skarżący. Sąd podkreślił, że kwestia, czy orzeczenie sądu cywilnego o przepadku pojazdu, o którym mowa w art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, przesądza o tym, iż właścicielem pojazdu jest osoba wskazana w tym orzeczeniu, była już wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych, a aktualnie stanowisko orzecznictwa w tym zakresie zawiera wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 873/23, w którym stwierdzono, że postanowienie sądu cywilnego ustala w sposób wiążący dla organów administracji prawo własności pojazdu na potrzeby wydania decyzji w oparciu o art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym.
Mając to na uwadze, Sąd I instancji uznał prawidłowość stanowiska organu, zgodnie z którym prawomocne postanowienie sądu rejonowego stwierdzające przepadek pojazdu, wydane w postępowaniu zainicjowanym na podstawie art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, było wiążące dla organu prowadzącego następnie postępowanie w oparciu o art. 130a ust. 10h tej ustawy – także w kwestii dotychczasowego właściciela pojazdu, jak i dla strony postępowania administracyjnego uznanej na podstawie orzeczenia sądu za właściciela pojazdu.
Sąd I instancji podniósł również, że skarżący, poza umową sprzedaży pojazdu, nie przedstawił jakichkolwiek innych dowodów na potwierdzenie jej faktycznej realizacji w wyniku zbycia pojazdu i wynikających z tego faktu obowiązków administracyjnoprawnych, w szczególności dotyczących zgłoszenia tego faktu i ponownej rejestracji pojazdu. Skarżący był uczestnikiem postępowania przed sądem cywilnym w przedmiocie przepadku rzeczy (samochodu) na rzecz m.st. Warszawy. W tym postępowaniu skarżący powinien był przedstawić wszelkie dowody wykazujące, że nie jest właścicielem spornego pojazdu, w tym umowę kupna-sprzedaży, skoro została ona zawarta w 2017 r., a postępowanie przed sądem rejonowym toczyło się w 2019 r. Wynika to z faktu, że sąd powszechny, orzekając o przepadku pojazdu na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, ma obowiązek ustalenia dotychczasowego właściciela lub osoby uprawnionej, gdyż wymaga to także zbadania, czy prawidłowo te osoby powiadomione nie odebrały pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia, zgodnie z dyspozycją art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym.
4. Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił skarżący, zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie oraz wcześniejszych decyzji organów i orzeczenie co do istoty sprawy. Skarżący wniósł również o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych prawem.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572; dalej: k.p.a.), poprzez błędne uznanie, że organy administracji nie miały obowiązku przeprowadzenia własnego postępowania dowodowego w zakresie ustalenia właściciela pojazdu albo innej osoby uprawnionej do dysponowania tym pojazdem, zobowiązanych do pokrycia kosztów jego usunięcia, przechowania i oszacowania stosownie do przepisów art. 130a ust. 10h i 10i Prawa o ruchu drogowym, bowiem – zdaniem Sądu I instancji – były związane ustaleniami poczynionymi przez sąd cywilny, w sytuacji gdy przedmiotem prawomocności materialnej postanowienia o przepadku pojazdu na rzecz powiatu (w tej sprawie na rzecz m.st. Warszawy) jest jedynie ostateczny rezultat rozstrzygnięcia, a nie przesłanki, które do niego doprowadziły; walor prawomocnego rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli w Warszawie dotyczył przepadku rzeczy – pojazdu samochodowego, co nie miało charakteru ustalającego w zakresie osoby właściciela pojazdu,
II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności umowy sprzedaży pojazdu z dnia 1 marca 2017 r., i całkowite pominięcie treści oświadczeń złożonych przez skarżącego J. L. oraz kupującego P. O., przy jednoczesnym uznaniu, że wiążący charakter ma postanowienie sądu cywilnego, w sytuacji gdy organy ani Sąd I instancji nie przeprowadziły żadnego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, całkowicie pomijając dowód mający znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, z którego wynika, że J. L. nie był właścicielem pojazdu w dacie wydania dyspozycji o jego usunięciu, w związku z czym nie może ponosić odpowiedzialności finansowej za jego usunięcie, przechowanie i oszacowanie,
III. naruszenie art. 130a ust. 10h ustawy – Prawo o ruchu drogowym w zw. z art. 365 § 1 k.p.c. poprzez ich błędną wykładnię i bezpodstawne uznanie, że postanowienie sądu cywilnego było wiążące w zakresie ustalenia właściciela pojazdu zobowiązanego do pokrycia kosztów jego usunięcia, przechowywania i oszacowania w rozumieniu art. 365 § 1 k.p.c., w sytuacji gdy ustalenia sądu cywilnego dotyczące kwestii właścicielskich pojazdu nie były przedmiotem rozstrzygnięcia, a co najwyżej przedmiotem rozważań zawartych w uzasadnieniu wydanego postanowienia, nie były zatem objęte wiążącą mocą prawną w rozumieniu wskazanego przepisu kodeksu postępowania cywilnego.
III. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
1. Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) z uwagi na to, że skarżący zrzekł się przeprowadzenia rozprawy, a organ nie wniósł o jej przeprowadzenie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej, związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Granice skargi są więc wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego czy też procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być więc precyzyjne, gdyż – z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej – Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie NSA z dnia 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/04, OSP 2005/3, poz. 36, oraz wyrok NSA z dnia 12 września 2019 r., sygn. akt II GSK 634/19, wszystkie orzeczenia powoływane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
2. Przedmiotem kontroli NSA był wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 2799/24, którym oddalono skargę J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2024 r., nr KOC/5176/Ru/22. WSA zaakceptował stanowisko SKO, zgodnie z którym skarżący pozostawał właścicielem pojazdu marki Fiat nr rej. [...] w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia (26 maja 2017 r.) i z tego tytułu został obciążony kosztami przechowywania i oszacowania pojazdu w łącznej wysokości 10 004 zł (art. 130a ust. 10h p.r.d.). Spór w tej sprawie koncentruje się zatem wokół odpowiedzi na pytanie: czy J. L. był właścicielem pojazdu w chwili jego usunięcia, a jeżeli nie – czy mógł zostać obciążony kosztami.
3. W skardze kasacyjnej podniesiono trzy zasadnicze zarzuty, które wymagają szczegółowej oceny. Zarzuty te dotyczą zarówno naruszeń prawa materialnego, jak i procesowego, a także błędów związanych z terminowością postępowania i zasadnością obciążenia skarżącego kosztami. Pierwszym z nich jest naruszenie art. 130a ust. 10h p.r.d., który stanowi, że koszty usunięcia i przechowywania pojazdu ponosi właściciel pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia. Zatem właściwe ustalenie właściciela w tej konkretnej dacie ma charakter materialnoprawny i decyduje o zasadności przyjęcia odpowiedzialności finansowej.
W niniejszej sprawie z akt postępowania wynika, że J. L. zawarł umowę sprzedaży pojazdu z P. O. już 1 marca 2017 r. Umowa ta, choć przedłożona organom, nie została poddana rzetelnej, merytorycznej analizie skuteczności przeniesienia własności. Organy, powołując się na dane z CEPiK oraz na postanowienie sądu powszechnego o przepadku pojazdu, przyjęły bezkrytycznie, że skarżący był właścicielem w dniu 26 maja 2017 r.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym w wyroku z dnia 21 stycznia 2025 r., sygn. akt II GSK 1452/24, wyraźnie podkreślono, że orzeczenie o przepadku należy traktować jako instytucję prawa publicznego, która skutkuje pierwotnym nabyciem własności przez powiat, lecz nie przesądza o stanie własności w dniu usunięcia pojazdu. Oznacza to, że nie stanowi ono potwierdzenia rzeczywistego właściciela pojazdu na tę datę. Wobec tego na organach spoczywał obowiązek dokładnego ustalenia, czy umowa sprzedaży skutecznie przeniosła własność na nabywcę przed dniem usunięcia pojazdu. Brak takiej analizy stanowi istotny błąd skutkujący niewłaściwością rozstrzygnięcia i uzasadnia uznanie zarzutu naruszenia przepisu materialnoprawnego (por. również wyrok NSA z dnia 29 maja 2025 r., sygn. akt II GSK 2540/21).
W tym kontekście należy wyraźnie podkreślić, że moc wiążąca orzeczeń sądów powszechnych (art. 365 § 1 k.p.c.) rozciąga się wyłącznie na sentencję rozstrzygnięcia, a nie na jego motywy czy ustalenia faktyczne. Organ administracji publicznej jest zatem związany samym skutkiem orzeczenia o przepadku pojazdu, ale nie ustaleniami sądu w zakresie osoby właściciela, o ile nie zostały one wprost objęte treścią sentencji. W przeciwnym razie doszłoby do niedopuszczalnego rozszerzenia zakresu mocy wiążącej orzeczeń sądów powszechnych poza granice wynikające z ustawy, co byłoby sprzeczne z zasadą legalizmu określoną w art. 7 Konstytucji RP.
Tym samym przyjęcie przez organy stanowiska, że nie są uprawnione do samodzielnej oceny skuteczności umowy sprzedaży, stanowiło naruszenie zarówno art. 130a ust. 10h p.r.d., jak i art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., gdyż organy powinny były przeprowadzić pełne postępowanie wyjaśniające w zakresie stanu własności pojazdu w dacie wydania dyspozycji jego usunięcia.
Kolejnym zarzutem są naruszenia procesowe, które opierają się na przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., wskazujące na obowiązek prowadzenia postępowania w sposób wyczerpujący, rzetelny i budzący zaufanie uczestników. W toku postępowania organy nie podjęły koniecznych czynności dowodowych, gdyż nie przesłuchały ani skarżącego, ani wskazanego w umowie nabywcy pojazdu. Ponadto nie przeprowadzono merytorycznej analizy skuteczności umowy sprzedaży jako dowodu potwierdzającego przeniesienie własności. NSA w orzecznictwie, w tym w wyroku II GSK 1452/24, wielokrotnie podkreślał, że obowiązkiem organów nie jest jedynie formalna weryfikacja danych z CEPiK, lecz także ocena pełnego materiału dowodowego wskazującego na faktycznego właściciela pojazdu. Pominięcie takiej analizy skutkuje naruszeniem prawa procesowego oraz wpływa na wynik sprawy, co czyni zarzut w pełni zasadnym.
W tym miejscu warto także odwołać się do wyroku NSA z dnia 3 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 1034/21, w którym stwierdzono, że obowiązek poniesienia kosztów związanych z usunięciem pojazdu ma charakter wyjątkowy i nie może być interpretowany rozszerzająco. Przepis art. 130a ust. 10h p.r.d. wprowadza bowiem publicznoprawną odpowiedzialność majątkową, a ta – zgodnie z zasadą proporcjonalności wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP – może być stosowana jedynie w granicach koniecznych i niezbędnych dla realizacji celu ustawy. Organ administracji musi zatem wykazać, że osoba obciążona kosztami była rzeczywiście właścicielem pojazdu w dacie jego usunięcia i że wysokość kosztów odpowiada rzeczywiście poniesionym, uzasadnionym wydatkom.
Trzeci zarzut dotyczy skutków przewlekłości i bezczynności organów dla zakresu kosztów obciążających stronę. Z akt sprawy wynika, że organ przez blisko dwa lata nie podjął żadnych czynności dotyczących przepadku pojazdu, przez co rosły koszty jego przechowywania. Niemniej jednak koszty te, powstałe na skutek bezczynności organu, zostały niezasadnie przerzucone na skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lipca 2020 r., sygn. I OSK 1932/20, wyraził stanowisko, że obywatel nie powinien ponosić kosztów generowanych wskutek przewlekłości czy bezczynności organów administracji, gdyż koszty w rozumieniu art. 130a ust. 10h p.r.d. muszą być konieczne i uzasadnione, a nie efektem zaniedbań administracyjnych. Tym samym obciążenie skarżącego za okres przewlekłości stanowi naruszenie zasad praworządności i proporcjonalności oraz uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji w tym zakresie.
Zasada proporcjonalności, wyrażona w art. 8 § 1 k.p.a. i art. 2 Konstytucji RP, wymaga, aby środki zastosowane przez organ były adekwatne do celu, jaki ma być osiągnięty. W sytuacji, gdy część kosztów powstała w wyniku bezczynności organu, obciążenie nimi obywatela stanowiłoby przerzucenie negatywnych skutków wadliwego działania administracji na jednostkę, co pozostaje w sprzeczności z zasadą zaufania obywateli do państwa i jego organów.
4. Podsumowując powyższe rozważania, należy stwierdzić, że zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 2799/24, został wydany z naruszeniem prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności Sąd I instancji błędnie uznał, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2024 r. została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego, podczas gdy zarówno organ II, jak i I instancji naruszyły przepisy art. 130a p.r.d., w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., przez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i brak należytego uzasadnienia faktycznego oraz prawnego decyzji.
W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że organy administracyjne, a za nimi sąd pierwszej instancji, błędnie przyjęły automatyczne związanie orzeczeniem sądu powszechnego w zakresie ustalenia właściciela pojazdu, co doprowadziło do pominięcia istotnych dowodów, w tym umowy sprzedaży z 1 marca 2017 r. oraz oświadczeń stron tej czynności. Prawidłowe zastosowanie art. 130a ust. 10h p.r.d. wymagało bowiem samodzielnego ustalenia podmiotu ponoszącego koszty, z zachowaniem wszystkich zasad postępowania dowodowego.
Uwzględniając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w niniejszej sprawie zachodziły podstawy do uwzględnienia skargi kasacyjnej i uchylenia zaskarżonego wyroku. Przedstawione powyżej ustalenia dotyczące wadliwości przeprowadzonego przez organy w tej sprawie postępowania administracyjnego stanowią też podstawę do rozpoznania skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a., który przewiduje, że Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Mając powyższe na uwadze, NSA uchylił zaskarżony wyrok, a także uchylił decyzje organów obu instancji – na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., rozstrzygając o kosztach postępowania sądowego, na które składają się koszty postępowania kasacyjnego oraz koszty postępowania przed sądem pierwszej instancji. Na sumę tych kosztów składają się: uiszczone przez skarżącego wpisy od skargi i od skargi kasacyjnej, opłata kancelaryjna za wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego kasacyjnie. Wysokość tego wynagrodzenia określono na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).