II GSK 818/24

II GSK 818/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek /przewodniczący/
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/
Małgorzata Rysz
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Gry losowe
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
II SA/Rz 1351/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2024-02-08
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 122,  art. 138e § 3, art. 169 , art. 180,  art. 187, art. 216,  art. 217,  art. 235
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 49 § 1, art. 145 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Rz 1351/23 w sprawie ze skargi M. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 29 czerwca 2023 r. nr 1801-IOA.4246.80.2023 w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania 1.oddala skargę kasacyjną; 2.zasądza od M. M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 8 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 1351/23 oddalił skargę M. M. (dalej: Strona, Skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: Dyrektor IAS, DIAS) z 29 czerwca 2023 r. o utrzymaniu w mocy postanowienia Dyrektora IAS z 2 marca 2023 r. w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania Strony od decyzji Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu z 20 grudnia 2022 r. nakładającej karę pieniężną w kwocie 100.000 zł z tytułu posiadania zależnego lokalu handlowego, w którym w dniu 17 maja 2018 r. znajdował się niezarejestrowany automat do gier.
Z powyższym wyrokiem nie zgodziła się Strona i wystąpiła ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając orzeczenie to w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 3 poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy Skarżący wykazał, że postępowanie organów administracji było niezgodne z przepisami, a postanowienia w sprawie wydane były z naruszeniem prawa określonego w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 z późn. zm.; dalej: O.p.), tj.:
1. art. 169 § 1 O.p. oraz art. 216 i art. 217 O.p., albowiem w toku postępowania organ błędnie oznaczył pismo i błędnie sformułował żądanie kierowane pismem do Strony w dniu 31 stycznia 2023 r. oraz nie odpowiedział na pismo pełnomocnika Skarżącego w celu doprecyzowania intencji organu co doprowadziło do wydania błędnego postanowienia o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia;
2. art. 169 § 1 O.p. w zw. z art. 138e § 3 O.p. i art. 49 § 1 p.p.s.a poprzez brak wezwania pełnomocnika Skarżącego do uzupełnienia treści pełnomocnictwa szczegółowego PPS1 o zakres umocowania pełnomocnika do działania w imieniu strony, oraz wskazania brakujących rubryk formularza, w tym wskazania adresu poczty email do doręczeń elektronicznych;
3. art. 122, art. 180, art. 187 O.p. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym zgodnie z interesem Skarżącego;
4. art. 145 § 1 i 2 O.p., gdyż pomimo wpływu pełnomocnictwa do reprezentowania Skarżącego przez pełnomocnika organ nie doręczył pełnomocnikowi postanowienia z dnia 2 marca 2023 r. pozostawiającego odwołania bez rozpoznania; zatem postanowienie to nie weszło do obrotu prawnego, tym samym nie uchybiono terminowi do wniesienia zażalenia na jego treść.
Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
Wskazując na powyższe kasator wnosił o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie w całości decyzji organu II instancji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji; zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych; rozpoznanie sprawy przez NSA na rozprawie
Skarżący w piśmie procesowym z 16 grudnia 2024 r. na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. zrzekł się przeprowadzenia rozprawy i wnosił o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Organ- Dyrektor IAS w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosił o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna Strony nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. z uwagi na to, że Skarżąca zrzekła się przeprowadzenia rozprawy, a organ nie wniósł o jej przeprowadzenie.
Wymaga także wyjaśnienia, że Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od szczegółowego przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zgodnie bowiem z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca szczególny charakter, wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art.193 zdanie 1 p.p.s.a. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny ma swobodę co do zakresu przedstawienia ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podanej przez organy administracji i Sąd I instancji.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 169 § 1 oraz art. 216 i art. 217 O.p.
Zgodnie z art. 169 § 1 O.p. jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Z kolei 216 O.p. w § 1 stanowi, że w toku postępowania organ podatkowy wydaje postanowienia. Postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania podatkowego, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej (art. 216 § 2 O.p.). Natomiast w art. 217 O.p. określono elementy niezbędne postanowienia (§ 1) oraz dodatkowe, gdy postanowienie jest zaskarżalne albo zostało wydane na skutek zażalenia na nie (§ 2).
W kontrolowanej sprawie decyzją z 20 grudnia 2022r., Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno - Skarbowego w Przemyślu nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 100.000 zł z tytułu posiadania zależnego sklepu spożywczego "[...]", ul. [...], w którym była prowadzona działalność handlowa i w którym w dniu 17 maja 2018r. znajdował niezarejestrowany automat do gier o nazwie [...] nr [...]. W dniu 20 stycznia 2023 r. (czyli w ustawowym terminie na złożenie odwołania) do organu I instancji wpłynęło odwołanie z 19 stycznia 2023r. od wskazanej wyżej decyzji, podpisane przez działającego w imieniu Strony adwokata. Z uwagi na brak pełnomocnictwa pismem z 31 stycznia 2023r. nazwanym: "postanowienie", DIAS wezwał Stronę do przekazania oryginału lub poświadczonego odpisu pełnomocnictwa dla adwokata, zawierającego umocowanie do reprezentowania Skarżącego w postępowaniu odwoławczym - o ile ma być reprezentowany przez tego pełnomocnika wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej od ww. pełnomocnictwa albo podpisanie odwołania przez Stronę, o ile będzie działał samodzielnie. Pismo to zostało także skierowane do adwokata. Jednocześnie organ pouczył adresata, że nieusunięcie braku w terminie 7 dni spowoduje wydanie postanowienia o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia. Powyższe wezwanie zostało doręczone Stronie 15 lutego 2023r., natomiast pełnomocnikowi 13 lutego 2023r. W piśmie z 20 lutego 2023 r. pełnomocnik – adwokat wykazywał wewnętrzną sprzeczność pisma DIAS z 31 stycznia 2023r. i wnosił o sprecyzowanie, czy należy traktować to pismo jako wezwanie w myśl art. 169 § 1 O.p., czy jako postanowienie w myśl art. 216 i art. 217 O.p. Jednocześnie do tego pisma pełnomocnik dołączył pełnomocnictwo szczególne na druku PPS-1. Postanowieniem z 2 marca Dyrektor IAS pozostawił bez rozpatrzenia odwołanie od decyzji organu I instancji z 20 grudnia 2022r. Postanowienie zostało doręczone wyłącznie Stronie 21 marca 2023r.
Bezspornie pismo z 31 stycznia 2023r. zostało nieprawidłowo zatytułowane "postanowienie". Porównując przepisy art. 169 i 216 O.p., nie ma wątpliwości, że organ błędnie określił wezwanie do uzupełnienia braków - wydane na podstawie art. 169 § 1 O.p. – "postanowieniem". Nie było potrzeby powtórnego wzywania czy też doprecyzowania wezwania, nie było również potrzeby odpowiadania na pismo pełnomocnika Skarżącego z 20 lutego 2023r., które wpłynęło do organu 21 lutego 2023r. a które miało charakter jedynie polemiczny, wykazujący organowi błędne zatytułowanie wezwania do usunięcia braku, a którego rzeczywistym celem było jedynie wydłużenie czasu trwania postępowania.
Zdaniem NSA błędne zatytułowanie wezwania jako "postanowienie" nie miało nie tylko istotnego, ale żadnego wpływu na wynik sprawy.
Trafnie wskazał Sąd I instancji, że organ prawidłowo wezwał do dołączenia pełnomocnictwa dla adwokata albo alternatywnie podpisania odwołania przez skarżącego. Skoro zatem adwokat nie został na omawianym etapie ustanowiony pełnomocnikiem w sprawie, to postanowienie z 2 marca 2023r., którym DIAS pozostawił bez rozpatrzenia odwołanie od nakładającej karę pieniężną decyzji Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno - Skarbowego w Przemyślu z 20 grudnia 2022r., zasadnie nie zostało do niego skierowane. Adwokat nie będąc bowiem umocowany w powyższej sprawie, nie mógł być adresatem tego postanowienia.
Zauważyć też należy, że w odpowiedzi na wezwanie zatytułowane przez DIAS "postanowienie" z 31 stycznia 2023r., doręczone adwokatowi 13 lutego 2023r., do organu odwoławczego w dniu 21 lutego 2023 r. wpłynęło pełnomocnictwo szczególne na druku PPS-1 wraz z pismem przewodnim sporządzonym i podpisanym przez adwokata. Przedłożone pełnomocnictwo zawierało szereg braków, w tym m.in. w polu 31 nie zawierało podpisu mocodawcy, nie został określony zakres pełnomocnictwa szczególnego (brak wypełnienia rubryki E). Wskazanego pełnomocnictwa pełnomocnik prawidłowo nie uzupełnił także na późniejszym etapie postępowania. Owszem, załączył - ale dopiero do zażalenia wniesionego 24 marca 2023 r. na ww. postanowienie DIAS z 2 marca 2023 r. - pełnomocnictwo opatrzone datą wystawienia -10 stycznia 2023 r., ale bez dowodu opłaty skarbowej i wyjaśnienia przyczyn złożenia go po ponad dwóch miesiącach od udzielenia tego pełnomocnictwa, jak i relacji tego pełnomocnictwa do przedłożonego wcześniej pełnomocnictwa na druku PPS-1.
Niezasadny tym samym okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 169 § 1 O.p. oraz art. 138e § 3 O.p. i art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez brak wezwania pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia treści doręczonego organowi pełnomocnictwa szczegółowego PPS-1 o zakres umocowania pełnomocnika do działania w imieniu strony oraz wskazania brakujących rubryk formularza, w tym wskazania adresu poczty email do doręczeń elektronicznych.
Zdaniem Sądu odwoławczego zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na uznanie zarzutów co do naruszenia art. 122 O.p., art. 180 O.p., art. 187 O.p. za uzasadnione, gdyż organy podjęły niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.). Zebrany materiał jest kompletny, a jego ocena jest wszechstronna i przekonująca, czym spełniono wymóg z art. 187 § 1 O.p.
Reasumując, należy stwierdzić, że skoro braki odwołania nie zostały uzupełnione w wyznaczonym terminie, za zasadne należało uznać jego pozostawienie bez rozpatrzenia, na mocy art. 169 § 4 i art. 169 § 1 w zw. z art. 235 O.p.
Należy zauważyć, że w analogicznej kwestii dotyczącej Skarżącego i jego pełnomocnika wypowiedział się NSA w wyroku z 10 kwietnia 2025 r., sygn. akt II GSK 1701/24, co do działań tego samego pełnomocnika – także w wyroku z 13 lutego 2025r., sygn. akt II GSK 1550/24.
Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 z późn. zm.).