II GSK 818/21

II GSK 818/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-10-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca
Joanna Kabat-Rembelska /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Krawczak
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
III SA/Lu 488/20 - Wyrok WSA w Lublinie z 2021-01-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1260
art. 140ab ust. 1 pkt 2 , art. 140aa ust 1, 2 oraz 3 pkt 1  art. 64 ust. 4 art. 140ab ust. 1 pkt 2 , art. 140aa ust 1, 2 oraz 3 pkt 1  art. 64 ust. 4
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednoloty
Dz.U. 2019 poz 2140
art. 92 ust. 1 i 2 lub 92a ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant asystent sędziego Anna Zapała po rozpoznaniu w dniu 16 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 stycznia 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 488/20 w sprawie ze skargi A.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A.W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie 675 (sześćset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 12 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 488/20 oddalił skargę A.W. (dalej jako: skarżący)
na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (dalej także: DIAS lub organ odwoławczy) z [...]czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej Oddział Celny Drogowy w Dorohusku przeprowadzili kontrolę wyjeżdzającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazdu silnikowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] oraz naczepy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Na naczepie przewożono ciągnik siodłowy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Kierowcą kontrolowanego pojazdu był A.W., wykonujący przejazd w ramach międzynarodowego przewozu drogowego na rzecz przewoźnika - przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "D." Usługi A.W. w Ł. Kontrola obejmowała sprawdzenie parametrów zewnętrznych pojazdu.
W toku kontroli stwierdzono, że wysokość pojazdu z ładunkiem wynosi 425 cm, co stanowi przekroczenie dopuszczalnej wartości o 25 cm (to jest 6,25 %). Z uwagi na stwierdzone przekroczenie wskazanych parametrów wymagalne stało się zezwolenie kategorii III.
Wobec powyższego, Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej decyzją z [...] lutego 2020 r., nr [...] nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 5.000 zł ustaloną zgodnie z art. 140ab ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 czerwca 197 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2017, poz. 1260 z późn.zm., dalej także: p.r.d.) za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia kategorii III.
Skarżący wniósł odwołanie od decyzji Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie decyzją z [...] czerwca 2020 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ drugiej instancji stwierdził, że w sprawie nie ma wątpliwości, że kierujący pojazdem nienormatywnym nie posiadał przy sobie i nie okazał uprawnionym do kontroli osobom wymaganego zezwolenia, co potwierdzają wyjaśnienia skarżącego złożone w dniu kontroli. Podkreślił także, że zgodnie z art. 64 ust. 4 p.r.d. to kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać uprawnionym osobom zezwolenie na przejazd takiego pojazdu odpowiedniej kategorii.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalając skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie uznał, że w ustalonym stanie faktycznym organ trafnie ocenił, że istnieje podstawa do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 5.000 złotych. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wysokość pojazdu nie może przekraczać 4 m, niezależnie od tego czy jest to wysokość samego pojazdu czy też pojazdu z ładunkiem. Dla uznania pojazdu za nienormatywny wystarczy przekroczenie jednego tylko parametru. WSA zgodził się ze stanowiskiem organu, że w sprawie miało miejsce wykonywanie przewozu pojazdem nienormatywnym. Podkreślił także, że pojazd o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m wymaga zezwolenia kategorii III, a kontrolowany pojazd o wysokości 425 cm trafnie zakwalifikowany został właśnie do tej kategorii.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył A.W., zaskarżając to orzeczenie w całości i zarzucając:
1. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a (Dz. U. z 2019 poz. 2325; dalej: p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego, tj.:
a) art. 140aa ust 1, 2, 3 pkt 1 i art. 140ab ust. 1 pkt 2 w związku z art 64
ust. 4 w związku z art. 64 ust. 1 p.r.d. przez ich błędną wykładnię
i niewłaściwe przyjęcie przez Sąd, że znajdują zastosowanie w realiach sprawy, podczas gdy skarżący posiadał stosowne zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego, a jedynie nie okazał w trakcie kontroli dokumentu zezwolenia;
b) art. 92 ust. 1 i 2 lub 92a ust. 1 w związku z art. 87 ust 1 pkt 3 ppkt d Ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U.2019.2140 tj.
z 2019.11.06; dalej także: u.t.d) przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe przyjęcie przez Sąd, że nie znajdują zastosowania w realiach sprawy, podczas gdy skarżący posiadał stosowne zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego, a nie okazał w trakcie kontroli dokumentu zezwolenia;
2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a przez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi, w sytuacji gdy w sprawie zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami.
Stosownie do art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno natomiast szczegółowo wskazywać do jakiego, zdaniem strony skarżącej kasacyjnie, naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno wskazywać na trafność sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów, a zatem nawiązywać do przepisów prawa, których naruszenie strona skarżąca zarzuca Sądowi pierwszej instancji. Powinno także zawierać argumentację na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu lub uzasadnienie zarzutu niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania przepisu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 października 2005 r., sygn. akt I FSK 155/05, także por. J. Drachal, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera, Warszawa 2011).
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.
Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw.
Z przedstawionych zarzutów wynika, że spór prawny w rozpoznawanej sprawie dotyczy kwestii prawidłowości stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który kontrolując zgodność z prawem decyzji organów w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym stwierdził, że decyzja ta jest prawidłowa, a organy administracji prawidłowo przyjęły, że zaistniały podstawy normatywne do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Zasadniczo istotą stanowiska skarżącego nie jest kwestionowanie ustaleń faktycznych, lecz ocena prawna tych ustaleń. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżącemu kasacyjnie została wymierzona kara pieniężna za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia kategorii III.
Zarzuty skargi kasacyjnej koncentrują się wokół następujących kwestii: 1) niewłaściwego przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji, że w realiach rozpoznawanej sprawy znajdują zastosowanie przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, podczas gdy skarżący posiadał wymagane zezwolenie (wyższej kategorii) na przejazd pojazdu nienormatywnego, a jedynie nie okazał tego dokumentu w trakcie kontroli; 2) niewłaściwego przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji, że w rozpoznawanej sprawie nie znajdują zastosowania przepisy ustawy o transporcie drogowym, z tego względu, że skarżący posiadał zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego, a jedynie nie okazał dokumentu w trakcie kontroli.
Na wstępie należy zauważyć, że z treści art. 174 pkt 1 p.p.s.a. jednoznacznie wynika, że wady w zakresie stosowania prawa materialnego mogą polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu. Błędna wykładnia oznacza przy tym niewłaściwe odczytanie treści przepisu, zaś niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu – dlaczego powinien być on zastosowany.
W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny nie był kwestionowany. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie art. 140aa ust 1, 2, 3 pkt 1 i art. 140ab ust. 1 pkt 2 w związku z art 64 ust. 4 w związku z art. 64 ust. 1 p.r.d. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe przyjęcie, że znajdują one zastosowanie w sprawie, podczas gdy kierowca posiadał stosowne zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego, a jedynie nie okazał w trakcie kontroli dokumentu zezwolenia, a także naruszenie art. 92 ust. 1 i 2 lub 92a ust. 1 w związku z art. 87 ust 1 pkt 3 ppkt d u.t.d., poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy skarżący posiadał stosowne zezwolenie, zatem powinien zostać ukarany na podstawie przepisów o transporcie drogowym. Takie sformułowanie zarzutów skargi kasacyjnej świadczy o tym, że w rzeczywistości skarżącemu nie chodziło o błędną wykładnię, ale o niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego błędna wykładnia prawa materialnego może polegać na nieprawidłowym odczytaniu normy prawnej wyrażonej w przepisie, mylnym zrozumieniu jego treści lub znaczenia prawnego, bądź też na niezrozumieniu intencji ustawodawcy (por. wyroki NSA z 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 575/14; z 13 września 2005 r., sygn. akt II OSK 16/05; z 23 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 539/04). Poza tym z uzasadnienia omawianych zarzutów wynika, że skarżącemu faktycznie chodzi nie tyle o wadliwą interpretację przywołanej normy prawa materialnego, co o jej wadliwe zastosowanie w kontekście występującego w sprawie stanu faktycznego.
Z akt sprawy wynika, że kierowca kontrolowanego samochodu wyjeżdżał z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazdem silnikowym z naczepą, na której przewożono ciągnik siodłowy. Na śluzach kontroli wjazdu na teren Drogowego Przejścia Granicznego w Dorohusku zainstalowano wagi do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów oraz wagi statyczne. Ponadto funkcjonariusze oddziału celnego zostali wyposażeni w zalegalizowane przymiary do ustalania długości, szerokości i wysokości pojazdów.
Wymogi dotyczące dopuszczalnych wymiarów, masy i nacisków osi pojazdu uregulowane zostały w ustawie Prawo o ruchu drogowym oraz w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jednolity; Dz. U. 2016 r. poz. 2022 ze zm.; dalej: rozporządzenie) wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 66 ust. 5 wskazanej ustawy. Zgodnie z § 2 ust. 4 rozporządzenia, dopuszczalna wysokość pojazdu, z zastrzeżeniem nie mającym w sprawie zastosowania, nie może przekraczać 4,00 m. Dopuszczalne wymiary pojazdu wraz z ładunkiem określone zostały także w przepisie art. 61 p.r.d. Zgodnie z jego ust. 10 wysokość pojazdu z ładunkiem nie może przekraczać 4 m. W rozpoznawanej sprawie wyniki przeprowadzonego pomiaru parametrów zewnętrznych pojazdu, wskazały na przekroczenie dopuszczalnej wysokości pojazdu o 25 cm – wynik pomiaru wskazał 425 cm. Wyniki tych pomiarów nie zostały przez skarżącego zakwestionowane.
Ruch pojazdu nienormatywnego, zgodnie z art. 64 ust. 1 p.r.d. jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że skutkiem stwierdzenia naruszenia wskazanego przepisu jest nałożenie przez organ administracji publicznej kary pieniężnej, co oznacza, że wykonywaniu kompetencji polegającej na nakładaniu dolegliwości w postaci sankcji prawnej nie może towarzyszyć żadna dowolność czy też arbitralność.
W postępowaniu w sprawie jej nałożenia organ administracji publicznej zobowiązany jest jednoznacznie ustalić oraz w przekonujący sposób wykazać zaktualizowanie się wszystkich przesłanek jej nałożenia, tak faktycznych, jak i prawnych, co stanowi warunek konieczny uznania tego działania za zgodne z prawem (por. wyrok NSA z 27 lipca 2020r., II GSK 116/18; wyrok NSA z 6 lipca 2021 r., II GSK 1249/18, LEX nr 3198573). Tak więc jeżeli organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny wskazujący na przekroczenie przez kontrolowany pojazd dopuszczalnych wymiarów w zakresie wysokości pojazdu, to prawidłowo zakwalifikowały kontrolowany pojazd jako pojazd nienormatywny. W rozpoznawanej sprawie okoliczność ta skutkowała ustaleniem, że przewoźnik winien legitymować się zezwoleniem kategorii III.
Ustalenie tych parametrów zakwalifikowało kontrolowany pojazd jako nienormatywny, a ustalenie parametrów w określonej wysokości dało podstawę do przypisania dla tego pojazdu określonej kategorii zezwolenia. Ustawą z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 54), która weszła w życie z dniem 13 marca 2021 r., dokonano nowelizacji ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Zmiany dotyczyły między innymi kategorii zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych oraz wysokości kar administracyjnych za przejazd takich pojazdów bez odpowiedniego zezwolenia. W rozpoznawanej sprawie kontrola miała miejsce 8 stycznia 2019 r., a więc przed nowelizacją ustawy - Prawo o ruchu drogowym, w związku z czym sprawę należało rozpatrywać w oparciu o dawne brzmienie przepisów tej ustawy. Prawo o ruchu drogowym przewidywało na dzień kontroli siedem kategorii zezwoleń (kategorie I-VII). Wymiary, masa oraz naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń poszczególnych kategorii oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, określone zostały w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy (art. 63 ust. 3 p.r.d.). Zgodnie z l.p. 5 tego załącznika, w brzmieniu sprzed nowelizacji, zezwolenia kategorii III wymagają pojazdy nienormatywne: a) o naciskach osi i rzeczywistej masie całkowitej nie większych od dopuszczalnych, b) o szerokości nieprzekraczającej 3,2 m, c) o długości nieprzekraczającej: 15 m dla pojedynczego pojazdu, 23 m dla zespołu pojazdów, d) o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m. Kategoria III obejmowała wszystkie drogi publiczne.
Zatem kategoria zezwolenia uprawniająca do przejazdu pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych jest uzależniona od stwierdzenia określonego poziomu nienormatywności pojazdu przy uwzględnieniu parametrów wskazanych w ustawie i którym to parametrom załącznik do ustawy nadał matematyczny wymiar.
W rozumieniu art. 2 pkt 35a p.r.d. pojazd nienormatywny, to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach tej ustawy. Cechy pojazdu wskazane w tym przepisie (takie jak nacisk osi, wymiary lub masa rzeczywista) muszą być spełnione łącznie i równocześnie. Każdy przejazd naruszający normy odnoszące się do pojazdów uważany jest za nienormatywny. Na tego rodzaju przejazd wymagane jest zezwolenie, jeżeli ma on być uznawany za prawnie dopuszczalny, ale nadal ponadnormatywny. Inaczej mówiąc, poszczególne zezwolenia (ich kategorie) zezwalają na poruszanie się określonego pojazdu przekraczającego określone normy, jednakże nie naruszającego wynikających z istoty zezwolenia norm powiększonych, przy zachowaniu których przejazd jakkolwiek nienormatywny, jest jednak dozwolony. Poza tym nie może być sporu co do tego, że ratio legis zgody na poruszanie się pojazdu nienormatywnego po drogach, który zagraża niewątpliwie i samej drodze, mogąc ją uszkodzić i bezpieczeństwu uczestników ruchu czy też środowisku, leży w tym, że niektóre rzeczy muszą zostać przetransportowane drogami, bez względu na zagrożenie naruszenia czy nawet naruszenie wskazanych dóbr chronionych. System zezwoleń określa więc szczegółowo jakie rozmiary normatywne mogą zostać przekroczone i do jakiej wielkości granicznej (por. wyrok NSA z 15 maja 2023 r., II GSK 149/20).
Zgodnie z art. 64 ust. 4 p.r.d. kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać uprawnionym osobom zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii. Potwierdzenie powyższego obowiązku przez kierowcę zawierają przepisy art. 129 ust. 2 p.r.d. przewidujące uprawnienia podmiotów kontrolujących ruch drogowy do kontroli dokumentów, które muszą posiadać uczestnicy tego ruchu, a w tym uprawnienie do sprawdzenia w czasie kontroli drogowej zezwolenia, w o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. (art. 129 ust. 2 pkt 2b p.r.d.).
W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowany fakt poruszania się po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym, ani też nieokazanie do kontroli zezwolenia kategorii III. Skarżący nie zgadza się jednak z wymierzeniem kary jak za brak posiadania zezwolenia na podstawie przepisów prawo o ruchu drogowym, zamiast kary za nieokazanie dokumentu tego zezwolenia na podstawie przepisów o transporcie drogowym. Pomimo wyjaśnień skarżącego złożonych na etapie postępowania administracyjnego, że był to "chwilowy brak zezwolenia" spowodowany wypadkiem i sytuacją stresową, a także przedstawienie kopii zezwolenia kategorii V uprawniającej do przewozu tego typu ładunku (pismo z 12 listopada 2019 r.; k. 21 akt administracyjnych), nie można było uznać, że kierowca posiadał ważne zezwolenie (kategorii III) na wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wbrew twierdzeniom skarżącego nie można zgodzić się, że okazanie w toku postępowania administracyjnego zezwolenia kategorii V na przejazd pojazdem nienormatywnym czyniło zadość obowiązkowi wynikającemu z ustawy, jakim jest posiadanie stosownego zezwolenia.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego organy administracji wyprowadziły trafny wniosek, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy przejazd skontrolowanego pojazdu o wysokości 4,25 m, a zarazem normatywnej masie całkowitej, nie mógł być realizowany na podstawie zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii V. Posiadane przez stronę zezwolenie kategorii V nie uprawniało do wykonywania przejazdu jednostką transportową poddaną kontroli. Poza wyjątkiem przewidzianym w art. 64c ust. 5 p.r.d., posiadanie zezwolenia innej kategorii, także wyższej niż wymagana, oznacza, że podmiot nie legitymuje się zezwoleniem, bowiem art. 64ea p.r.d. wyraźnie wskazuje, że taki przejazd uznaje się za wykonywany bez zezwolenia. Ustawa prawo o ruchu drogowym nie zawiera innych zapisów, na podstawie których zezwolenia innych (wyższych) kategorii uprawniałyby do poruszania się pojazdami i drogami określonymi dla zezwoleń niższych kategorii, w tym, że np. zezwolenie kategorii V uprawniałoby do poruszania się pojazdami i drogami określonymi dla zezwolenia kategorii III. W konsekwencji należało stwierdzić, że dla kontrolowanego pojazdu zezwolenie kategorii V nie było adekwatne. Poza tym obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości posługiwania się kopią lub formą elektroniczną zezwolenia, a nawet jej poświadczoną za zgodność z oryginałem kserokopią, zatem okazana w trakcie kontroli kopia mailowa zezwolenia pozbawiona była waloru dokumentu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 64 ust. 4 u.t.d. Zgodnie z literalnym brzmieniem powyższych przepisów to kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać uprawnionym osobom zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawane w drodze decyzji administracyjnej przez właściwy organ.
W sprawie nie było wątpliwości, że kierowca nie posiadał wymaganego zezwolenia kategorii III. Natomiast przejazd wykonywany bez zezwolenia jest penalizowany przez ustawodawcę stosownie do art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d., który przewiduje za brak zezwolenia karę pieniężną w wysokości 5.000 zł nakładaną na podmiot wykonujący przejazd. Taka też kara została nałożona na skarżącego.
Kara za przejazd pojazdu nienormatywnego ma na celu zapobieżenie przejazdom pojazdów, które na skutek przekroczenia dopuszczalnych wymiarów, masy lub nacisków osi powodują uszkodzenia dróg i stanowią zagrożenie w ruchu drogowym. Zgodnie z art. 140ae ust. 1 p.r.d., kary pieniężne, o których mowa w art. 140aa ust. 1 i 1a, są przekazywane do budżetów jednostek samorządu terytorialnego lub na wyodrębniony rachunek bankowy Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Celem tych kar jest zapobieżenie niszczeniu sieci drogowej i niebezpieczeństwu w ruchu drogowym.
Z kolei kary wymierzane na podstawie ustawy o transporcie drogowym za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego mają na celu zapobieganie naruszaniu przez podmioty wykonujące przewozy drogowe obowiązków nałożonych tą ustawą. Kara wymierzana jest co do zasady profesjonalnemu podmiotowi gospodarczemu. Jej celem jest wymierzenie sankcji przewoźnikowi, który przy wykonywaniu działalności nie stosuje się do wymogów wynikających z przepisów prawa, co może prowadzić, zgodnie z unormowaniami unijnymi, do utraty przez przewoźnika drogowego dobrej reputacji. Dobrem chronionym jest w tym przypadku prawidłowość prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie transportu. W analizowanym przypadku mamy do czynienia z naruszeniem zasad ruchu na drogach publicznych i warunków dopuszczenia pojazdów do tego ruchu, co podlega karze na podstawie art. 140aa ustawy prawo o ruchu drogowym, a nie ustawy o transporcie drogowym. Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zauważyć, że w przypadku stwierdzenia w czasie tej samej kontroli przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia i naruszenia przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków wynikających z przepisów ustawy o transporcie drogowym, właściwy organ ma prawo wszcząć dwa niezależne postępowania administracyjne i wydać dwie decyzje. Do jednego zdarzenia polegającego na przejeździe pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych zastosowanie mają różne normy prawne, które przewidują niezależnie od siebie ujemne konsekwencje.
Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że odpowiedzialność wykonującego przejazd ma charakter obiektywny, niezależny od winy. Możliwość zwolnienia podmiotu wykonującego przewóz od odpowiedzialności istnieje tylko w ściśle określonych sytuacjach i uzależniona jest od wykazania, że podmiot ten dołożył należytej staranności, a do naruszenia doszło na skutek okoliczności od niego niezależnych, na które nie miał wpływu. Oceniając należytą staranność podmiotu profesjonalnie zajmującego się wykonywaniem przewozów należy mieć zatem na uwadze wyższe wymagania, które związane są z zawodowym charakterem tej działalności. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z twierdzeniami organu odwoławczego oraz Sądu pierwszej instancji, że skarżący jako przewoźnik profesjonalny obowiązany był do sprawdzenia parametrów pojazdu i ładunku w celu ustalenia, jakiej kategorii zezwolenie będzie dla danego przewozu wymagane. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie zarobkowego przewozu drogowego towarów (na co wskazuje posiadana licencja kat. V), powinien zaznajomić się z regulacjami prawnymi i zorganizować pracę swojego przedsiębiorstwa tak, aby przestrzegać przepisów prawa mających zastosowanie przy wykonywaniu przejazdu pojazdu po drogach publicznych. Przepis art. 61 p.r.d. określa szczegółowo zasady przewozu ładunków pojazdami, tak aby przewóz ten nie był niebezpieczny i nie zagrażał innym uczestnikom dróg, jak również nie wpływał negatywnie na stan techniczny dróg.
W związku z powyższym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny legalności zaskarżonej decyzji w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych. Ponadto WSA prawidłowo wskazał, że poza wyjątkiem przewidzianym w art. 64c ust. 5 p.r.d., posiadanie zezwolenia innej kategorii, także wyższej niż wymagana, oznacza, że podmiot nie legitymuje się zezwoleniem, bowiem art. 64ea p.r.d. wyraźnie wskazuje, że taki przejazd uznaje się za wykonywany bez zezwolenia.
W odniesieniu do podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu procesowego stwierdzić należy, że jest on wadliwy konstrukcyjnie, a przez to procesowo bezskuteczny. Skarżący ogranicza się do wskazania jako naruszonego przepisu art. 151 p.p.s.a., który jest regulacją wynikową i nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Podobnie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. bez wskazania konkretnie do jakiego naruszenia prawa procesowego doszło, również nie może być podstawą wniesienia prawidłowo skonstruowanej skargi kasacyjnej. Są to przepisy o charakterze blankietowym określające sposób rozstrzygnięcia sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organy administracji publicznej prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Poza tym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący w żaden sposób nie nawiązuje do treści wskazanych przepisów.
Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia tego typu przepisów zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym - jej zdaniem - Sąd pierwszej instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Naruszenie wymienionego przepisu jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym (por. wyroki NSA z: 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1701/14, z 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1595/14, 24 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1088/14 ).
Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych powyżej regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny w zakresie zarzutów stawianych w ramach podstaw z art. 174 p.p.s.a. nie może z własnej inicjatywy podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych – poza przedstawionymi w skardze kasacyjnej – wad zaskarżonego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, będąc uprawnionym wyłącznie do weryfikacji zarzutów sformułowanych przez skarżącego kasacyjnie. Wada konstrukcyjna analizowanych zarzutów kasacyjnych powoduje zatem, że nie mogły one zostać uwzględnione przez NSA.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił, że pełnomocnik organu, który nie występował przed Sądem pierwszej instancji, sporządził i wniósł w terminie określonym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedź na skargę kasacyjną.