VI SA/Wa 406/24

VI SA/Wa 406/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Honorata Łopianowska /przewodniczący/
Tomasz Sałek
Urszula Wilk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2561
art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 5 pkt 21, art. 69 ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1230
art. 8 ust. 6, art. 6 ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134 par. 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 112
art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym - t..j.
Dz.U. 2022 poz 1467
art. 180 par. 1-2
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t. j.)
Dz.U. 2015 poz 1792
art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 3 pkt 7
Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Honorata Łopianowska Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant ref. Anna Węgorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2024 r. sprawy ze skargi P. L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę
Uzasadnienie
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z [...] grudnia 2023 r. orzekł, że P. L. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik jednoosobowej spółki M. Spółka z o.o. w okresie od [...].08.2019 r. do [...].07.2021 r.
Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 102 ust. 5 pkt 24, art. 109 oraz art. 102 ust. 7 w związku z art. 66 ust. 1.pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (j.t. z 2022 r. Dz. U. poz. 2561 z późn. zm.; dalej: ustawa o świadczeniach) oraz w związku z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. z 2023 r. Dz. U. poz. 775; dalej: k.p.a.).
W uzasadnieniu decyzji Prezes NFZ wskazał, że Zakład Ubezpieczeń -Społecznych Oddział w Z. Inspektorat w T. na podstawie art. 109 ustawy o świadczeniach wystąpił z wnioskiem o ustalenieobowiązku ubezpieczenia zdrowotnego P. L. z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
P. L., mimo kilkukrotnego wydłużania terminu, nie zajął stanowiska w sprawie.
Organ wskazał, że w trakcie postępowania pozyskano z Sądu Rejonowego dla [...] w W. informacje i dokumenty dotyczące M. Spółki z o.o. Zgodnie z informacjami, zawartymi w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, M. Spółka z o.o. w dniu. [...].07.2013 r. została wpisana do ww. rejestru pod nr KRS [...]. Nie odnotowano zawieszenia działalności pozarolniczej, jak również powyższy podmiot nie został wykreślony z KRS..
Jak wynika z powyższego rejestru (Dział I, Rubryka 7), P. L. w okresie od [...].10.2019 r. do nadal figuruje w KRS jako wspólnik ww. spółki, posiadając całość jej udziałów. Nie odnotowano zawieszenia jak również wykreślenia spółki z KRS.
Jednocześnie, Sąd Rejonowy dla [...] przekazał "Umowę Sprzedaży Udziałów" z [...].08.2019 r. z której wynika, że w ww. dacie P. L. nabył od A. O. 99 udziałów w spółce M. Spółce z o.o. oraz notarialne potwierdzenie podpisów. Tym samym P. L. (posiadający uprzednio 1 udział) od [...].08.2019 r. stał się wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, posiadając całość jej udziałów. Data ujawnienia w KRS: [...].10.2019 r.
Powyższe potwierdza również "Lista Wspólników spółki M. Spółki z o.o. z [...].08.2019 r., z której wynika, że P. L. posiada 100 udziałów po 50,00 zł każdy o łącznej wartości nominalnej 5.000 zł.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekazał, że P. L. nie dokonał zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego, nie złożył dokumentacji rozliczeniowej i nie opłacił składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
P. L. w okresie od [...].08.2019 r. do [...].07.2021 r. nie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik jednoosobowej spółki z o.o., z uwagi na posiadanie innego tytułu do ubezpieczeń tj. prowadzenie działalności pozarolniczej na podstawie wpisu do CEIDG. (ww. działalność została [...].08.2021 r. zawieszona a następnie [...].12.2022 r. wykreślona z ewidencji.) Dodatkowo ZUS Oddział w Z. Inspektorat w T. przekazał, że jest prowadzone postępowanie w zakresie ustalenia podlegania przez P. L. obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym w okresie od [...].08.2021 r. z powodu braku zgłoszenia do ubezpieczeń.
Sąd Rejonowy dla [...] w piśmie z [...].04.2023 r. przekazał, że P. L. nadal figuruje w rejestrze KRS jako posiadający całość udziałów spółki M. Spółce z o.o.
Prezes NFZ odwołując się do art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1230) wskazał, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą. Natomiast art. 8 ust. 6 pkt 4 ww. ustawy stanowi, że za osobę prowadzącą działalność pozarolniczą uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
Odwołując się do art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, a także orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego organ wskazywał, że podstawą podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego P. L. jest fakt posiadania statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Zgodnie z dokumentami przekazanymi przez Sąd oraz danymi zawartymi w KRS, P. L. w okresie od [...].08.2019 r. do [...].07.2021 r. był wspólnikiem jednoosobowej spółki M. Spółka z o.o. posiadając całość jej udziałów.
W konsekwencji zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach P. L. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. w okresie od [...].08.2019 r. do [...].07.2021 r.
Skargę na tę decyzję wywiódł P. L. zaskarżając ją w całości.
W piśmie z 21 sierpnia 2024 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów – umowy sprzedaży udziałów w spółce zawartej w N. [...] sierpnia 2019 r., na okoliczność niepodlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. Skarżący wywodził, że poza granicami Polski poświadczenia podpisów może dokonać również konsul, natomiast odwołując się do art. 25 ust. 1 prawa prywatnego międzynarodowego wskazywał, że w przypadku F. zbycie udziałów może nastąpić w zwykłej formie pisemnej bez podpisów poświadczonych przez notariusza. Do pisma skarżący dołączył kopię umowy z [...] sierpnia 2019 r. oraz kopię wydruku z Centralnego Repozytorium Elektronicznych Wypisów Aktów Notarialnych na okoliczność jego rezygnacji z funkcji członka zarządu spółki.
W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z 14 października 2024 r. pełnomocnik organu wniósł o pominięcie zgłoszonych wniosków dowodowych jako spóźnionych, ponadto wskazywał, że wydruk z Centralnego Repozytorium Elektronicznych Wypisów Aktów Notarialnych nie ma związku z przedmiotem sporu, zaś dowód w postaci umowy zbycia udziałów w spółce jest całkowicie niewiarygodny, a także nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 180 k.s.h. Zdaniem organu wyłącznie właściwym prawem do oceny umowy zbycia udziałów w spółce M. jest prawo polskie.
Na rozprawie 28 listopada 2024 r. Sąd dopuścił dowód z kopii dokumentów dołączonych do pisma skarżącego z 21 sierpnia 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.
Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej p.p.s.a.).
Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.
Podkreślenia wymaga również, iż stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.
Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.
Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są: osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r. poz. 221, 641, 803, 1414 i 2029) lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników.
Zgodnie z art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach użyte w niej określenie osoby prowadzącej działalność pozarolniczą - oznacza osobę, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 6 pkt 4 tej ustawy, za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się m.in. wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
Na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących działalność pozarolniczą powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym tj. w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych.
Podkreślenia wymaga, że obowiązek ubezpieczenia społecznego osoby prowadzącej pozarolniczą działalność wynika z przepisów prawa i nie jest uzależniony od woli ubezpieczonego lub organu.
Czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne. Co istotne, wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej, bowiem obowiązek ubezpieczenia wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Prawnie doniosła okoliczność prowadzenia pozarolniczej działalności związana jest wyłącznie z posiadaniem określonego statusu prawnego, tj. pozycji wspólnika w jednoosobowej spółce z o.o. (wyrok SN z 18 kwietnia 2013 r. sygn. II UK 227/12). Innymi słowy, z perspektywy art. 8 ust. 6 pkt 4 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej - podstawowe znaczenie ma uzyskanie statusu wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. Obowiązek ubezpieczeniowy ustawodawca powiązał bowiem z określoną normatywnie sytuacją wspólnika (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 25 września 2014 r. sygn. SK 4/12).
Również w wyroku z 28 stycznia 2021 r. sygn. I USKP 1/21 Sąd Najwyższy wskazał, że "samo posiadanie statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a nie rzeczywiste prowadzenie działalności gospodarczej lub innej działalności zarobkowej przez tę spółkę, decyduje o podleganiu przez takiego wspólnika ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej. Należy też przypomnieć, że wpis do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) ma konstytutywny charakter, który wynika wprost z przepisów Kodeksu spółek handlowych, a moment rozpoczęcia prowadzenia bądź zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę (czyli stan faktyczny) jest irrelewantny dla jej istnienia - w odróżnieniu od wpisu do CEIDG (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z 8 listopada 2017 r., III UK 244/16, LEX nr 2428259). W konsekwencji nie może budzić wątpliwości, że samodzielną podstawę podlegania ubezpieczeniom społecznym stanowi posiadanie statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wpisanej do KRS.
Jedyny wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlega zatem obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym na podstawie tytułu określonego w art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z treści tego przepisu wynika bowiem, że samo posiadanie statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością decyduje o podleganiu przez niego ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej (art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).".
Pogląd, zgodnie z którym wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na to, czy prowadzi działalność gospodarczą, gdyż obowiązek powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego określonego statusu prawnego, aprobują sądy administracyjne (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 października 2018 r. sygn. II GSK 3852/16; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podziela go również Sąd w składzie orzekającym.
W rozpatrywanej sprawie Prezes NFZ na podstawie danych z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego oraz przesłanych przy piśmie z [...] kwietnia 2023 r. przez Sąd Rejonowy dla [...] dokumentów w postaci: umowy sprzedaży udziałów zawartej [...] sierpnia 2019 r. oraz listy wspólników z [...] sierpnia 2019 r. ustalił , że we wskazanym w zaskarżonej decyzji okresie jedynym wspólnikiem M. spółki z o.o. był P. L.
Organ prawidłowo uznał zatem, że skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik wskazanej jednoosobowej spółki z o.o. w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do argumentacji skarżącego stwierdzić należy, iż przedstawione przez niego przy piśmie z 21 sierpnia 2024 r. kopie dokumentów nie podważają skutecznie prawidłowości ustaleń organu.
W szczególności zauważyć należy, że ogół danych wpisanych do KRS objęty jest domniemaniem prawdziwości (art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1996 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz. U z 2023 r., poz. 685, dalej: "ustawa o KRS"), które jest domniemaniem prawnym wzruszalnym.
Zgodnie z art. 180 § 1 k.s.h. zbycie udziału, jego części lub ułamkowej części udziału oraz jego zastawienie powinno być dokonane w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. § 2 tego artykułu w przypadku spółki, której umowa została zawarta przy wykorzystaniu wzorca umowy, dopuszcza zbycie przez wspólnika udziałów również przy wykorzystaniu wzorca udostępnionego w systemie teleinformatycznym. Oświadczenia zbywcy i nabywcy opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym.
Nie budzi wątpliwości Sądu, że kopia umowy z [...].08.2019 r. w postaci przedstawionej przez skarżącego nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 180 § 1 lub 2 k.s.h. Skarżący również nie kwestionuje tego faktu.
Organ słusznie zauważa, że celem tego przepisu jest m.in. przeciwdziałanie nadużyciom w spółkach w postaci antydatowania czynności zbycia udziałów.
Sąd nie podziela stanowiska skarżącego wskazującego, że umowa z [...].08.2019 r. zawarta została skutecznie bowiem miejscem jej zawarcia była F.
Zauważyć należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe (Dz.U.2023.503) osoba prawna podlega prawu państwa, w którym ma siedzibę. Zgodnie z art. 17 ust. 3 pkt 7 tej ustawy prawu wskazanemu w przepisach ust. 1 i 2 podlegają w szczególności nabycie i utrata statusu wspólnika lub członkostwa oraz prawa i obowiązki z nimi związane. W rozpatrywanej sprawie siedzibą M. Spółki z o.o. jest W.
Z kolei ewentualna rezygnacja skarżącego z funkcji członka zarządu jest irrelewantna dla przedmiotu sprawy.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że Prezes NFZ prawidłowo ustalił zarówno fakt objęcia skarżącego obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, jak również okres podlegania temu ubezpieczeniu. Ustalenia dokonane przez organ, odpowiadają standardom postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.