II GSK 81/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że WSA prawidłowo uchylił decyzję o odmowie przyznania płatności bezpośrednich i nałożeniu sankcji, wskazując na naruszenie przez organy procedury administracyjnej.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania płatności bezpośrednich dla rolniczki Z.M. oraz nałożenia sankcji finansowej. WSA uchylił decyzję organu, stwierdzając naruszenie przepisów proceduralnych, w tym brak należytego wyjaśnienia wątpliwości dotyczących wniosku i jego korekty. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że organy miały obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i intencji strony, zwłaszcza w kontekście zmian we wniosku, a przedwczesne nałożenie sankcji było nieuzasadnione.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR od wyroku WSA w Olsztynie, który uchylił decyzję o odmowie przyznania płatności bezpośrednich i nałożeniu sankcji na rolniczkę Z.M. WSA uznał, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania, w szczególności zasadę prawdy obiektywnej i obowiązek czynnego udziału strony, nie wyjaśniając wystarczająco wątpliwości dotyczących deklarowanych powierzchni działek rolnych i intencji wnioskodawczyni po złożeniu korekty wniosku. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, stwierdził, że nie jest ona zasadna. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie płatności bezpośrednich, choć regulowane przepisami szczególnymi, podlega również przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie nieuregulowanym. Organy miały obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i zapewnienia czynnego udziału strony, a także udzielenia pouczeń. NSA uznał, że WSA prawidłowo wskazał na naruszenie zasady praworządności przez organy obu instancji, które przedwcześnie uznały procentowe przedeklarowanie powierzchni i nałożyły sankcję, nie wyjaśniając dostatecznie kwestii związanych z działką nr [...] oraz brakiem spójności działki A. Sąd podkreślił, że celem regulacji jest zapobieganie nadużyciom, a sankcje nie powinny być stosowane, gdy rolnik nie jest winny nieprawidłowości i wykaże spełnienie przesłanek z art. 68 rozporządzenia WE. W związku z tym, skarga kasacyjna została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, organy miały obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i intencji strony, zgodnie z zasadą praworządności i przepisami KPA, które mają zastosowanie w zakresie nieuregulowanym przez ustawy szczególne.
Uzasadnienie
NSA potwierdził, że postępowanie w sprawie płatności bezpośrednich, mimo istnienia przepisów szczególnych, podlega zasadom KPA, w tym obowiązkowi wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego i zapewnienia czynnego udziału strony. Organy nie mogą przedwcześnie nakładać sankcji bez pełnego wyjaśnienia wątpliwości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
u.p.w.s.b. art. 1
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
u.p.w.s.b. art. 3 § 1
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
u.p.w.s.b. art. 3 § 2 pkt 1
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
Organ stoi na straży praworządności.
u.p.w.s.b. art. 3 § 2 pkt 2
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
Organ jest obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
u.p.w.s.b. art. 3 § 2 pkt 3 i 4
Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
Organ udziela stronom niezbędnych pouczeń i zapewnia czynny udział w postępowaniu.
Rozp. 796/2004 art. 12 § ust. 4
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004
Obowiązek prawidłowego zadeklarowania powierzchni gruntów spoczywa na wnioskodawcy.
Rozp. 796/2004 art. 51
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004
Podstawa do odmowy przyznania płatności i nałożenia sankcji.
Rozp. 796/2004 art. 68 § ust. 1
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004
Warunki, przy których obniżki i wyłączenia nie mają zastosowania (brak winy rolnika).
Pomocnicze
Dz.U. z 2007, Nr 46, poz. 307 art. 1
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r.
Określa całkowitą szerokość obiektów stanowiących element dobrej kultury rolnej.
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracji naruszyły przepisy postępowania, nie wyjaśniając dostatecznie wątpliwości dotyczących wniosku i jego korekty. Przedwczesne nałożenie sankcji finansowej było nieuzasadnione, gdyż nie można przypisać rolnikowi winy w wyłudzeniu.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu kasacyjnego, że przepisy szczególne wyłączają stosowanie ogólnych zasad KPA w zakresie ustalania stanu faktycznego.
Godne uwagi sformułowania
Organy administracji publicznej stoją na straży praworządności. Organ obowiązany został do rozpatrzenia całego materiału dowodowego, ale nie ciąży na nim obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Celem uregulowań z art. 51 powoływanego rozporządzenia Komisji (WE) jest zapobieganie nadużyciom i wyłudzeniom.
Skład orzekający
Hanna Kamińska
przewodniczący
Janusz Zajda
sprawozdawca
Joanna Sieńczyło - Chlabicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Obowiązki organów administracji w postępowaniach o płatności bezpośrednie, zasady stosowania sankcji, interpretacja przepisów KPA w kontekście przepisów szczególnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań w zakresie płatności bezpośrednich w rolnictwie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe prowadzenie postępowania administracyjnego i jak organy mogą naruszyć prawa strony przez pośpiech lub brak należytej staranności w wyjaśnianiu faktów, nawet w sprawach o charakterze technicznym.
“Błąd w deklaracji działki rolnej nie zawsze oznacza utratę dopłat – kluczowa jest prawidłowa procedura!”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 81/11 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2012-02-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2011-01-17 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Hanna Kamińska /przewodniczący/ Janusz Zajda /sprawozdawca/ Joanna Sieńczyło - Chlabicz Symbol z opisem 6550 Hasła tematyczne Środki unijne Sygn. powiązane I SA/Ol 571/10 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2010-10-14 Skarżony organ Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051 art. 1, art. 3 ust. 1, at. 3 ust. 2 pkt 1, art. 3 ust. 2 pkt. 2 Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 12, art. 51, art. 68 ust. 1 Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Janusz Zajda (spr.) Sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz Protokolant Michał Sikora po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 14 października 2010 r. sygn. akt I SA/Ol 571/10 w sprawie ze skargi Z.M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich i nałożenie sankcji oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. wyrokiem z 14 października 2010 r. (I SA/Ol 571/10), w sprawie ze skargi Z.M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. (dalej: ARiMR) z [...] czerwca 2010 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego; uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego. Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia: Z.M. 8 maja 2009 r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2009 r., w którym zadeklarowała do dopłat działki rolne: - A, grupa upraw JPO, o pow. 18,85 ha, obejmująca działki ewidencyjne nr: [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...]; - B, grupa upraw JPO, o pow. 5,09 ha, obejmująca działkę ewidencyjną nr [...]; - oraz działka bez wskazania grupy upraw, o pow. 1,47 ha, obejmująca działkę ewidencyjną nr [...]. W odpowiedzi na wezwanie organu 8 czerwca 2009 r. strona zmieniła wniosek, podając w jego rubryce VII, zatytułowanej "Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych" działki nr: [...], [...], [...], [...] oraz [...] oraz wskazując w odniesieniu do działki nr [...] oznaczenie grupy upraw JPO. W trakcie weryfikacji wniosku organ pierwszej instancji ustalił, że działka rolna oznaczona jako A była niespójna, gdyż jak wynikało ze zdjęć lotniczych oraz map znajdowała się na niej utwardzona droga, która nie kwalifikowała się do objęcia płatnościami. Ponadto w oparciu o przedłożony przez stronę wypis z rejestru gruntów z 19 sierpnia 2009 r. oraz projekt podziału działki ewidencyjnej nr [...] na działki nr [...] i [...] stwierdzono, że wnioskodawczyni, deklarując we wniosku działki nr [...] i [...], dokonała podwójnego zgłoszenia do objęcia płatnościami tych samych gruntów rolnych, gdyż działka [...] powstała z podziału działki nr [...]. W związku z powyższymi ustaleniami, decyzją z [...] stycznia 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. odmówił stronie przyznania JPO na 2009 r. i nałożył sankcję w wysokości [...] zł. Podał, że powierzchnia zgłoszona przez Z.M. we wniosku do objęcia JPO została określona na 25,41 ha, zaś powierzchnia stwierdzona w kontroli administracyjnej wynosiła 16,26 ha. W odniesieniu do działki rolnej oznaczonej jako A organ wskazał, że z załącznika graficznego do wniosku nr 1/2 nie wynikało, aby znajdująca się na niej droga położona w ramach działki ewidencyjnej nr [...] została wyłączona z ubiegania się o płatności. Ponadto w związku z ustaleniem, iż działka nr [...] powstała z podziału działki nr [...], z powierzchni działki A wykluczono działkę ewidencyjną nr [...]. W związku w powyższym organ ustalił powierzchnię największego spójnego obszaru dla działki rolnej A na 9,70 ha. W następstwie poczynionych ustaleń, w odniesieniu do tej działki różnica procentowa powierzchni stwierdzonej przez organ w stosunku do powierzchni zadeklarowanej przez stronę wyniosła 56,27%. Powyższe, uzasadniało w ocenie organu odmowę przyznania stronie jednolitej płatności obszarowej i nałożenie sankcji na podstawie art. 51 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażanie zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r. ze zm.). Skarżąca podniosła w odwołaniu, że organ I instancji pominął okoliczność złożenia 8 czerwca 2009 r. korekty wniosku, w której zgodnie z sugestią pracownika organu nie wskazała działki nr [...], a tym samym wycofała się z przyznania płatności w odniesieniu do tej działki. Dodała, iż nie wiedziała, że otrzymany z Agencji spersonalizowany wniosek jest "wstępnym" dokumentem, który należy uaktualnić. Zarzuciła, iż z Agencji co roku otrzymuje takie wnioski, w których powierzchnia działki [...] jest zawsze inna. Zakwestionowała również uznanie działki rolnej A za niespójną wskazując, że nie ubiegała się o przyznanie płatności do działki nr [...], obejmującej drogę. Decyzją z [...] czerwca 2010 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Uchylając powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. podniósł, iż przy rozstrzyganiu sprawy organy naruszyły przepisy prawa procesowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazał, że dla oceny uprawnień rolnika do płatności w ramach wspólnej polityki rolnej stosuje się zarówno regulacje zawarte w aktach prawnych Unii Europejskiej, jak i w prawie krajowym, a dokonując interpretacji tych uregulowań należy mieć na uwadze cel udzielania wsparcia rolnikom. Zgodnie z art. 3 ust. 1-3 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008 r., Nr 170 poz. 1051 ze zm.; dalej: ustawa), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Niezbędnym dla uznania działań organu za zgodne z zasadą praworządności (wynikającą z art. 6 kpa i art. 7 Konstytucji RP) oraz dla realizacji obowiązku działania "na podstawie i w granicach prawa", wyrażającego się szczególnie w prawidłowym stosowaniu obowiązujących norm prawnych, jest wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego, niemożliwe bez właściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co z kolei wiąże się z realizacją określonej w art. 7 kpa, a wskazanej również w art. 3 ust. 1-3 ustawy z 26 stycznia 2007 r., zasady prawdy obiektywnej. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie w sprawie dotyczącej płatności bezpośredniej jest, w myśl pkt 3 i 4, art. 3 ust. 2 ustawy, udzielanie stronom niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, jak również zapewnienie stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Przedstawione wyżej przepisy i wynikające z nich zasady postępowania organu w sprawie dotyczącej płatności bezpośredniej zostały, zdaniem Sądu, naruszone przez organy obu instancji, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie dotyczącej przyznania jednolitej płatności obszarowej, obowiązek prawidłowego zadeklarowania powierzchni gruntów spoczywa, jak stosownie do art. 12 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 wskazał Sąd, na wnioskodawcy. W okolicznościach sprawy poza sporem pozostaje, iż wniosek o przyznanie płatności na rok 2009 zawierał niezgodne ze stanem rzeczywistym dane dotyczące zarówno ilości, jak i powierzchni posiadanych działek, jednak na skutek wezwania z 13 maja 2009 r. skarżąca złożyła 8 czerwca 2009 r. jego korektę, zaznaczając zmianę wniosku z 11 maja 2009 r. Dokonując zmiany, w części VII wniosku z 8 czerwca 2009 r. ponownie wykazała posiadane działki, tym razem pomijając jednak działkę o nr [...]. W części VIII tego wniosku, do JPO zadeklarowała natomiast działkę [...]. W ocenie Sądu pierwszej instancji, z uwagi na powołane wyżej zasady postępowania wyrażone w art. 3 ust. 2 ustawy, w sytuacji wskazania przez stronę w kolejnych wnioskach sprzecznych danych co do stanu posiadanych działek, obowiązkiem organów było dokładne wyjaśnienie tej kwestii. Obowiązek powyższy jest szczególnie istotny wówczas, gdy sposób wypełniania formularza budzi wątpliwości, co do rzeczywistej woli osoby ubiegającej się o przyznanie płatności. Zdaniem Sądu, organ winien podjąć stosowne działania w celu wyjaśnienia, jaka była intencja składającego wniosek. Z materiałów postępowania administracyjnego Sąd wywiódł, iż strona zaznaczyła w nagłówku swojej korekty, że dokonuje zmiany wcześniejszego wniosku. W piśmie tym nie wskazała natomiast, jako objętej płatnościami działki [...]. W ocenie Sądu przedwczesnym było uznanie, że składając poprawiony wniosek Z.M. wyraziła żądanie przyznania płatności bezpośredniej, również wobec tej działki. Tylko zaś taki zamiar uzasadniałby pozbawienie wnioskodawczyni płatności. Brak wskazania działki [...] we wniosku z 8 czerwca 2009 r. organ powinien wyjaśnić w sposób dokładny i jednoznaczny z udziałem strony, po czym w zależności od ustaleń dokonać oceny tej okoliczności faktycznej. Zbyt daleko idącą jest konkluzja, że w sprawie nie miał zastosowania art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, bowiem strona przy wypełnianiu wniosku o przyznania płatności na 2009 r. dopuściła się winy polegającej co najmniej na niedbalstwie. W ocenie Sądu, w tym zakresie zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją rozstrzygnięcie wydane zostały z naruszeniem zasady praworządności. Uchybienie to przełożyło się na treść orzeczenia, ponieważ w jego rezultacie przedwcześnie uznano, iż procentowe przedeklarowanie powierzchni działek wyniosło 56,27%, co powinno skutkować sankcją w kwocie [...] zł. Prawidłowe natomiast było stanowisko organów co do niewyjaśnienia przez stronę kwestii braku spójności działki rolnej oznaczonej jako A. Deklarując działkę rolną na której znajduje się utwardzona droga o szerokości powyżej 2 m, strona powinna była ją w odpowiedni sposób zakreślić na załączniku graficznym wskazując, że nie ubiega się o przyznanie płatności w tej części. Prawidłowo zatem organy zastosowały przepis § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2007 r. w sprawie określenia całkowitej szerokości obiektów stanowiących element dobrej kultury rolnej upraw lub użytkowania ziemi (Dz.U. z 2007, Nr 46, poz. 307) stanowiący, iż do całkowitego obszaru działki rolnej zalicza się powierzchnię zajmowaną przez obiekty stanowiące element dobrej kultury rolnej upraw lub użytkowania ziemi, o których mowa w art. 30 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r., jeżeli ich całkowita szerokość nie przekracza 2 m. Powyższy wyrok zaskarżył w całości Dyrektor [...] Oddziału Regional-nego ARiMR w O., zarzucając mu naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.; dalej: ppsa) poprzez błędne przyjęcie, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, w tym art. 3 ust. 1-3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a w konsekwencji także art. 6 i 7 kpa, polegającym na zaniechaniu przez organy obu instancji wyjaśnienia wątpliwości dotyczących treści wniosków składanych przez wnioskodawczynię oraz nieustaleniu jej rzeczywistych intencji, a w konsekwencji na przedwczesnym nałożeniu na nią sankcji pieniężnych, z jednoczesnym odstąpieniem od zastosowania w sprawie art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, podczas gdy wskazane przepisy ustawy stanowią uregulowania szczególne wobec ogólnych zasad postępowania zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego i w konsekwencji nie są dla organów ARiMR źródłem obowiązku w zakresie wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego w rozumieniu art. 7 kpa, w tym zwłaszcza do podejmowania z urzędu działań mających na celu wyjaśnienie dokładnego stanu faktycznego, bowiem zgodnie z treścią tych przepisów tego rodzaju obowiązek spoczywa na stronie, w tym także w zakresie wykazania, iż zaistniały przesłanki wskazane w art. 68 rozporządzenia Nr 796/2004. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że zakres sądowego rozpoznania sprawy, poza nieważnością postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi, jest ograniczony do zarzutów podniesionych przez autora skargi kasacyjnej. Skargę kasacyjną zgodnie z art. 174 ppsa można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2), przy czym skarga powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (art. 176 ppsa). Przy formułowaniu zarzutu opartego na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 ppsa obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest nie tylko wskazanie przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd pierwszej instancji, ale i wyjaśnienie, na czym to naruszenie polegało i jaki mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tego rodzaju uzasadnienia nie zawierają zarzuty sformułowane w petitum skargi kasacyjnej. Zarzut mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów postępowania autor skargi kasacyjnej wywiódł z niezasadnego oparcia rozstrzygnięcia - jego zdaniem - na zasadach ogólnych postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy regulacje wynikające ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a także rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania..., stanowią uregulowania szczególne i w konsekwencji nie są dla organów ARiMR źródłem obowiązku w zakresie wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, w tym podejmowania z urzędu działań mających na celu wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Argumenty przedstawione w uzasadnieniu orzeczenia uchylającego decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nie dają podstawy do formułowania powyższego zarzutu. Postępowanie w sprawie przyznania płatności jest szczególnym postępowaniem administracyjnym, do którego w kwestiach nieuregulowanych w ustawie o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (v. art. 3 ust. 1 ustawy). W postępowaniu tym regulowane są stosunki administracyjnoprawne, przy czym postępowanie to mieści się w pojęciu indywidualnej sprawy z zakresu administracji publicznej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej. Zastosowanie przepisów kpa - o ile przepisy ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie przewidują szczególnej regulacji - powoduje, że zawarte w ustawie regulacje proceduralne mają charakter nieautonomiczny. Normują tylko najważniejsze zagadnienia procesowe, charakterystyczne dla danego postępowania, a w pozostałych sprawach odsyłają do przepisów ogólnych kpa. (por. J. Bieluk, D. Łobos-Kotowska; Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Komentarz, wyd. Oficyna 2008) Dążąc do uproszczenia i usprawnienia postępowania, oraz kierując się zamiarem obniżenia jego kosztów, ustawodawca wprowadził niektóre szczególne, odmienne od przepisów kpa, zasady i rozwiązania proceduralne. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy, w postępowaniu w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych organy administracji publicznej stoją na straży praworządności. Potwierdzona zatem została podstawowa zasada kpa - praworządności. Organy administracji właściwe w sprawie przyznania płatności działają na podstawie przepisów prawa, co oznacza obowiązek ustalenia przez organ zdolności prawnej do prowadzenia postępowania w danej sprawie oraz zastosowania przepisów prawa materialnego i przepisów prawa procesowego przy rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy. Stanowiąc w art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej, nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie do powołanego przepisu organ obowiązany został do rozpatrzenia całego materiału dowodowego, ale nie ciąży na nim obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Na wniosek strony organ administracji publicznej obowiązany jest jednak zapewnić - na żądanie - czynny jej udział w każdym stadium postępowania, udzielić niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, a także wypowiedzenie się przed wydaniem decyzji, co do zebranych dowodów i materiałów. Te wynikające z art. 3 ust. 2 obowiązki organu administracji i uprawnienia stron mają szczególne znaczenie w sytuacji wyznaczenia rozprawy, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron lub gdy jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. Wydając decyzję w sprawie przyznania płatności organ administracji opiera rozstrzygnięcie na dowodach zgromadzonych w aktach sprawy, zarówno tych, co do których strona się wypowiedziała, jak też i tych, co do których strona nie składała żadnych oświadczeń. Te drugie nie mogą być jednak uznane za przyznane i podlegają obiektywnej ocenie organu administracji. Ustawa z 26 stycznia 2007 r. stanowi w art. 1, że określa zadania oraz właściwość organów i jednostek organizacyjnych w zakresie dotyczącym płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej..., określonych m.in. w przepisach rozporządzenia Komisji (WE) nr 796,2004 z 21 kwietnia 2004 r. Przepisy wskazanego rozporządzenia dopuszczają możliwość (art. 12) "zmian do wniosku", "korekt wniosku", "wycofania części wniosku" oraz "wycofania całego wniosku". Z niektórych z tych możliwości uczestniczka postępowania skorzystała. Mając zatem na uwadze z jednej strony cel regulacji - udzielenie wsparcia rolnikowi, a z drugiej strony zasady postępowania wyrażone w art. 3 ust. 2 ustawy, wywoływało to - jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji - potrzebę wyjaśnienia w sposób dokładny i jednoznaczny, z udziałem strony, kwestii różnic w oznaczeniach i powierzchni działek. Przedwczesnym było również rozstrzyganie w zakresie sankcji finansowej dla rolnika, jako winnego "co najmniej niedbalstwa". Celem uregulowań z art. 51 powoływanego rozporządzenia Komisji (WE) jest zapobieganie nadużyciom i wyłudzeniom. Jeśli więc rolnikowi nie można przypisać takiego działania, a spełnione są przesłanki z art. 68 ust. 1 rozporządzenia (wykazanie, że nie jest winny nieprawidłowości), to stosowanie sankcji nie znajduje uzasadnienia. Przed zastosowaniem sankcji organ powinien wyjaśnić wszelkie, zwłaszcza podnoszone przez stronę, wątpliwości co do gruntów. Użyty we wskazanym przepisie zwrot "obniżki i wyłączenia nie mają zastosowania" wskazuje na obligatoryjność zastosowania tej normy. Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji uznał, że z uwagi na niedopełnienie w następstwie błędnej wykładni obowiązków wynikających ze stosowanych przepisów, a w konsekwencji naruszenia zasady praworządności, niezbędne jest uchylenie rozstrzygnięcia Dyrektora [...] OR ARiMR w O., celem dokonania ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy i jego oceny prawnej. Mając na uwadze, że nie miało miejsca naruszenie powołanych w skardze kasacyjnej przepisów, a także brak jest podstaw, które Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest wziąć pod rozwagę z urzędu, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 ppsa.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI