II GSK 809/23

II GSK 809/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Kabat-Rembelska /przewodniczący/
Marek Krawczak /sprawozdawca/
Mirosław Trzecki
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Sygn. powiązane
III SA/Lu 306/22 - Wyrok WSA w Lublinie z 2022-11-22
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1836
par. 5 ust. 2, par. 6 ust. 1, par. 8 ust. 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej C.P. Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 listopada 2022 r. sygn. akt III SA/Lu 306/22 w sprawie ze skargi C. P. Sp. z o.o. w K. na decyzję Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od C.P. Sp. z o.o. w K. na rzecz Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, wyrokiem z dnia 22 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Lu 306/22, oddalił skargę C.P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. (dalej: "skarżąca", "strona" lub "Spółka") na decyzję Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia 13 kwietnia 2022 r. w przedmiocie choroby zawodowej.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Decyzją z dnia 29 października 2021 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kraśniku stwierdził u M. W. chorobę zawodową zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne – przebytą polineuropatię toksyczną wymienioną w poz. 1 wykazu chorób zawodowych.
Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, decyzją z dnia 13 kwietnia 2022 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kraśniku. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w wyniku przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego stwierdzono, iż narażenie zawodowe na czynniki chemiczne występowało w E. M. W. w L. oraz C. P. Sp. z o.o. w K., co znajduje odzwierciedlenie w treści sporządzonych kart oceny narażenia zawodowego.
Sporządzone przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kraśniku karty oceny narażenia zawodowego, wraz ze skierowaniem M. W. na badania, zostały przekazane do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L. w celu przeprowadzenia procesu diagnostyczno - orzeczniczego w przedmiocie choroby zawodowej. Jednostka orzecznicza I stopnia na podstawie anamnezy, badań podstawowych i dodatkowych oraz materiału dowodowego zawartego w kartach oceny narażenia zawodowego sporządzonych przez organ pierwszej instancji, jak również analizy dokumentacji leczniczej pacjenta wydała orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu u M. W. choroby zawodowej pod postacią przebytej podostrej polineuropatii toksycznej, znajdującej się w wykazie chorób zawodowych w poz. 1. W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego jako okoliczność przemawiającą za schorzeniem o etiologii zawodowej wskazano potwierdzone na stanowisku pracy narażenie zawodowe na wysoce neurotoksyczny metyloetyloketon. Analiza dokumentacji medycznej pacjenta, wykonane w jednostce orzeczniczej badania oraz analiza charakteru wykonywanej pracy pozwoliły na rozpoznanie z wysokim prawdopodobieństwem choroby zawodowej. Ponadto organ odwoławczy zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L. o uzupełnienie wydanego w sprawie orzeczenia w zakresie czynności podejmowanych podczas procesu diagnostyczno - orzeczniczego oraz wyjaśnienia pojęć medycznych znajdujących się w treści wydanego orzeczenia. W odpowiedzi jednostka orzecznicza udzieliła niebudzącej wątpliwości informacji, pozwalającej organowi odwoławczemu na stwierdzenie faktu, że wydane orzeczenie jest oparte o kompletny materiał dowodowy. Organ podkreślił jednocześnie, że analiza dokumentacji medycznej i rozpoznanie jednostki chorobowej są wyłączną kompetencją uprawnionych do orzekania w sprawie chorób zawodowych lekarzy specjalistów w dziedzinie medycyny pracy.
Organ odwoławczy uznał, że orzeczenie lekarskie oraz decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane w oparciu o niezbędny materiał dowodowy. Organ podkreślił, że jednostka orzecznicza w razie wątpliwości diagnostycznych ma możliwość wystąpienia do pacjenta lub innych podmiotów leczniczych o udostępnienie niezbędnej w procesie orzeczniczym dokumentacji medycznej oraz do pracodawcy, jeżeli zachodzi potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie narażenia zawodowego. W niniejszej sprawie stanowisko jednostki orzeczniczej zawarte w orzeczeniu lekarskim oraz w piśmie z dnia 1 marca 2022 r. jest wiarygodne i niebudzące wątpliwości. Wobec tego, w ocenie organu odwoławczego dodatkowy wniosek strony zawarty w piśmie z dnia [...] lutego 2022 r. nie znajduje uzasadnienia. Podkreślając, że orzeczenie lekarskie z dnia [...]września 2021 r. oraz jego uzupełnienie z dnia [...] marca 2022 r. spełniają wymogi prawne, organ uznał też za niezasadny zarzut strony skarżącej dotyczący niewystąpienia do jednostki orzeczniczej II stopnia.
Organ odwoławczy podkreślił, że w toku postępowania organ I instancji zebrał kompletny materiał dowodowy i wykazał, że u M. W. następowało narażenie zawodowe na stanowisku pracy, na którym występował kontakt z substancją chemiczną o działaniu neurotoksycznym, tj. metyloetyloketonem, co zostało potwierdzone przez organ w karcie oceny narażenia zawodowego. Organ I instancji oparł swoją decyzję na orzeczeniu lekarskim wydanym przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą I stopnia, stanowiącym podstawę decyzji w sprawach chorób zawodowych. Jeżeli orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera uzasadnienie niebudzące wątpliwości i jest zgodne z prawem, organ nie może samodzielnie go podważać, ponieważ nie posiada właściwej wiedzy medycznej do rozpoznania jednostki chorobowej, a przed wydaniem decyzji M. W. został poddany specjalistycznym badaniom w uprawnionej jednostce orzeczniczej.
W konkluzji, mając na uwadze cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, kartę oceny narażenia zawodowego sporządzoną przez organ pierwszej instancji oraz orzeczenie lekarskie wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w L. wraz z uzupełnieniem, organ II instancji stwierdził, że decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kraśniku jest prawidłowa pod względem merytorycznym i oparta została na właściwych podstawach prawnych.
Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem WSA, w okolicznościach sprawy spełnione zostały materialnoprawne przesłanki stwierdzenia przez organ inspekcji sanitarnej choroby zawodowej u M. W.. Zarzuty podniesione w treści skargi na podważają skutecznie prawidłowości ustaleń i oceny wyrażonych w zaskarżonej decyzji.
Sąd I instancji wskazał na prawidłowość ustaleń co do narażenia M. W. przy wykonywaniu pracy zawodowej na opary metyloetyloketonu. Okoliczność ta wynika jednoznacznie z treści obszernych zeznań świadków T. O., A. H., K. M. oraz zeznań M. W.. Świadkowie podawali różne okresy, w których w spółce C. P. były myte panele, niemniej przyznawali, że M. W. brał udział w procesach mycia. Świadek T. O., który w 2017 i 2018 r. był zatrudniony na stanowisku kierownika procesów specjalnych, wskazywał że było to 3-4 razy oraz, że panele były myte od połowy 2017 r. do połowy 2018 r. Z kolei świadek K. M. podawał, że panele były myte w 2018 r., sam uczestniczył w myciu paneli około 4 razy i wówczas mycie paneli wykonywał też M. W.. Jednocześnie świadek stwierdzał, iż nie pamięta dokładnie, ile razy M. W. mył panele. Stąd też organy sanitarne zasadnie stwierdziły, że nie udało się precyzyjnie ustalić, ile razy M. W. uczestniczył w myciu paneli, mogło to być kilkakrotnie.
WSA podkreślił, iż okoliczność, że inni pracownicy strony skarżącej nie uskarżali się na negatywne skutki związane z myciem paneli przy użyciu metyloetyloketonu nie podważa prawidłowości zaskarżonej decyzji stwierdzającej chorobę zawodową u M. W.. Ustaleń i oceny wyrażonej w zaskarżonej decyzji nie mogą także podważyć przedstawione przez stronę w toku postępowania wyniki badań laboratoryjnych. Jak ustaliły bowiem organy sanitarne, w okresie wykonywania przez M. W. pracy w Spółce nie było mierzone stężenie substancji szkodliwych w powietrzu w środowisku pracy. M. W. był zatrudniony w Spółce od [...] lipca 2017 r. do [...] sierpnia 2019 r. Natomiast pomiary, na których wyniki strona skarżąca powołuje się w skardze, zostały wykonane już po zakończeniu okresu zatrudnienia M. W.. Najwcześniejsze sprawozdanie z badań z dnia [...] września 2019 r. dotyczy pomiarów wykonanych w dniu [...]września 2019 r.
W opinii Sądu I instancji, dowodem o zasadniczym znaczeniu w sprawie było orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu u M. W. choroby zawodowej - zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne – w postaci przebytej podostrej polineuropatii toksycznej. Z orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] września 2021 r. wynika bowiem w sposób jednoznaczny, że rozpoznając chorobę zawodową lekarz uznał za wystarczającą do takiego rozpoznania okoliczność, iż uczestnictwo M. W. w myciu paneli przy użyciu metyloetyloketonu mogło być kilkukrotne. Lekarz orzecznik wskazał, że metyloetyloketon jest charakteryzowany jako środek chemiczny działający depresyjnie na centralny układ nerwowy z objawami od uczucia senności, zawrotów głowy, wymiotów, zaburzeń oddychania do porażenia CUN. Skutkiem zatrucia w skrajnych przypadkach mogą być między innymi drętwienia kończyn i neuropatia toksyczna. Lekarz wyjaśnił, że pierwsze objawy w postaci bólu głowy, następnie dolegliwości bólowych stawów kolan z postępującym osłabieniem siły mięśni kończyn dolnych, trudnościami w chodzeniu, wystąpiły u M. W. w listopadzie 2018 r. Ze względu na postępujący niedowład kończyn dolnych badany trafił w styczniu 2019 r. na Oddział Neurologii SPSK Nr 4 w L., a następnie był jeszcze dwukrotnie hospitalizowany na tym oddziale z końcowym rozpoznaniem - polineuropatii czuciowo - ruchowej typu demielinizacyjnego. Kilkakrotnie korzystał w 2019 r. z rehabilitacji ambulatoryjnej w Zakładzie Fizjoterapii SPSK Nr 4. W konsekwencji lekarz wyraził jednoznacznie stanowisko o możliwości uznania z wysokim prawdopodobieństwem, iż przebyta przez M. W. podostra polineuropatia toksyczna jest wynikiem narażenia zawodowego, co odpowiada definicji choroby zawodowej wyrażonej w art. 235¹ kodeksu pracy. W uzasadnieniu orzeczenia lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej - WOMP w L. określił także podstawy wydanego orzeczenia, a mianowicie: wywiad, badanie ogólne i badania podstawowe oraz dwukrotną ocenę neurologiczną, kartę oceny narażenia zawodowego sporządzoną przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kraśniku oraz analizę dostarczonej dokumentacji medycznej.
Sąd I instancji stwierdził również, że występowanie warunków szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, które powodują określone schorzenie, stwarza domniemanie istnienia związku między warunkami pracy, a chorobą. W okolicznościach sprawy domniemanie to nie zostało w żaden sposób podważone. Jednocześnie, postępowanie w sprawie choroby zawodowej nie ma na celu ustalenia odpowiedzialności konkretnego pracodawcy ani nie rozstrzyga w kwestii zawinienia pracodawcy za jej wystąpienie, ale stwierdza jedynie wystąpienie choroby i jej zawodową etiologię.
WSA uznał, iż bezpodstawny jest zarzut skarżącej dotyczący naruszenia § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Organ odwoławczy zastosował bowiem wskazany przepis i na jego podstawie zwrócił się do jednostki orzeczniczej I stopnia o dodatkowe uzasadnienie orzeczenia.
Skargą kasacyjną Spółka zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
1. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, z późn. zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") naruszenie prawa materialnego w zakresie:
a) § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1836, dalej: "rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych") poprzez uznanie, iż materiał dowodowy zgromadzony na etapie postępowania był wystarczający do wydania decyzji, podczas gdy zasadnym w okolicznościach niniejszej sprawy było zażądanie uzasadnienia orzeczenia, wystąpienie do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkowe konsultacje, podjęcie czynności niezbędnych do uzupełnienia materiału dowodowego sprawy, odniesienie się do zarzutów skarżącej;
b) art. 235¹ Kodeksu pracy poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że u M. W. wystąpiła choroba zawodowa - podczas gdy w przedmiotowym stanie faktycznym sprawy nie można bezspornie ani też z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, iż choroba M. W. została spowodowana działaniem czynników szkodliwych w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy u skarżącej a zatem decyzja została wydana bez wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego w sprawie co doprowadziło do zaniechania podjęcia próby wskazania etiologii choroby u M. W. innej niż zawodowa zarówno przez Sąd I instancji, jak i organy I i II instancji;
2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, w zakresie:
a) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, polegające na braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionych zarzutów tj. § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, a także nieustosunkowanie się w uzasadnieniu wyroku do tego zarzutu;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organów obu instancji, pomimo, iż nie rozważono i nie uzupełniono materiału dowodowego w niniejszej sprawie (dokumentacji medycznej z przed 2017 roku), nie dokonano formalnej kontroli orzeczenia wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w L., nie wyjaśnieniu wobec powyższego czy występuje narażenie zawodowe z wystąpieniem choroby "z wysokim prawdopodobieństwem", nie sprostanie wyjaśnieniu na jakiej podstawie organ nie wystąpił o uzasadnienie orzeczenia, dlaczego nie podjął czynności niezbędnych do uzupełnienia materiału dowodowego sprawy w sytuacji o które występowała skarżąca, braku wskazania etiologii choroby M. W. inna niż zawodowa, co tym samym skutkowało nienależytym i niewyczerpującym wyjaśnieniem skarżącej w uzasadnieniu obu decyzji i w uzasadnieniu wyroku okoliczności faktycznych i prawnych, mających wpływ na ustalenie prawi obowiązków skarżącej;
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a., art. 84 § 1 k.p.a, art. 75 § 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organów administracji, które zostały wydane z naruszeniem przepisu art. 75 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 84 § 1 kpa. poprzez dokonanie błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w przedmiocie ustalenia czy schorzenie M. W. ma charakter choroby zawodowej;
d) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez wy przedstawienie stanu faktycznego, nie odniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, oraz uchylenie się od dokonania szczegółowej oceny i uzasadnienia, decyzji;
e) art. 151 w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, mimo naruszenia przez organ odwoławczy § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz art. 7, art. 8, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1 k.p.a.;
f) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak wydania decyzji o uchyleniu decyzji i orzeczenie co do istoty.
Z uwagi na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w L. oraz zasądzenie, na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a., kosztów postępowania według norm przepisanych.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego ustalonych według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera uzasadnionych podstaw zaskarżenia.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że wbrew twierdzeniom strony skarżącej kasacyjnie, Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia art. 235¹ Kodeksu pracy poprzez jego błędną wykładnię. Zgodnie z tym przepisem za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych - art. 235² Kodeksu pracy. Wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1836).
Podkreślić należy, iż ustawodawca w art. 235¹ Kodeksu pracy wprost wskazał na dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem". W tym stanie prawnym należy uznać, że przesłanka stwierdzenia z "wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 748/12 - LEX nr 1216762). Na gruncie art. 235¹ Kodeksu pracy nie jest zatem wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia ("narażeniem zawodowym"), a stwierdzonym schorzeniem. Ponadto wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych nie jest równoznaczne z rozpoznaniem choroby. Rozpoznanie choroby zawodowej (art. 235² Kodeksu pracy) może nastąpić w późniejszym okresie od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, niż okres ustalony w wykazie chorób zawodowych - stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych - pod warunkiem, że w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych wystąpiły objawy chorobowe i objawy te są udokumentowane (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1872/13, publ. CBOSA). Zaznaczenia wymaga, iż w postępowaniu administracyjnym w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej ustala się w których zakładach pracy występowało narażenie zawodowe, lecz nie ustala się, czy narażenie zawodowe w określonym zakładzie pracy było przyczyną powstania danej choroby zawodowej. Jak podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozstrzygnięcie kwestii, który pracodawca ponosi wyłączną (bądź wspólnie z innymi) odpowiedzialność odszkodowawczą za skutki związane z rozpoznaną chorobą, pozostaje poza właściwością inspektora sanitarnego; do rozpoznawania tego rodzaju spraw - w razie powstania sporu w tym zakresie - powołane są sądy powszechne - sądy pracy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 września 1999 r., II SA/Ka 2111/97, Pr. Pracy 2000/11/37, z dnia 8 czerwca 2001r., I SA 1780/00, LEX nr 77662, z dnia 18 sierpnia 1998 r., I SA 823/98, LEX nr 45821).
Należy także podnieść, że wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 1994 r., SA 1640/93, ONSA 1995/1/28). Możliwe jest bowiem uznanie choroby za zawodową, gdy równocześnie obok zatrudnienia w warunkach narażających na powstanie choroby występują inne czynniki chorobotwórcze. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że powstanie choroby w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia, przy czym nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 1982 r., III SA 372/82, ONSA /1982 /1/33). Tylko wykazanie, że choroba została spowodowana /wyłącznie/ przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami.
Z powyższych przyczyn pozbawione zasadności są twierdzenia skarżącej Spółki, że nie można bezspornie ani też z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, iż choroba pracownika została spowodowana sposobem wykonywania pracy.
Przechodząc do oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów kwestionujących prawidłowość dokonanej przez Sąd I instancji oceny ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy, w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że postępowanie administracyjne w przedmiocie choroby zawodowej charakteryzuje się istotną specyfiką w zakresie postępowania dowodowego. Wynika ona z faktu, że ani organy inspekcji sanitarnej ani sądy administracyjne kontrolujące wydane przez te organy decyzje administracyjne, nie posiadają wysoko specjalistycznej wiedzy pozwalającej na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej.
Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Stosownie do § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, lekarz właściwy do orzekania w zakresie chorób zawodowych wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa powyżej, jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz może wystąpić o ich uzupełnienie do: pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, właściwego państwowego inspektora sanitarnego, pracownika lub byłego pracownika - w zależności do zakresu wymaganych informacji (§ 6 ust. 5 rozporządzenia). W postępowaniu przed organami inspekcji sanitarnej, jednostkami, które mają prawo i obowiązek orzekania w przedmiocie chorób zawodowych (tj. czy dane warunki pracy mogły spowodować chorobę zawodową), są wyłącznie jednostki szczegółowo określone w § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Organy inspekcji sanitarnej nie są natomiast uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 3 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1872/13; z 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1567/13, wyrok NSA z 2 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 1102/18 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl; z 24 lutego 1998 r., sygn. akt I SA 1520/97, ONSA 1998/4/150, z 23 lipca 2003r., sygn. akt I SA 108/03, LEX nr 160259, z 24 maja 2001 r., sygn. akt SA 1801/00, LEX nr 77663, z 2 czerwca 1998 r., sygn. akt I SA 225/98, LEX nr 45827).
Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że organy inspekcji sanitarnej przeprowadziły postępowanie zgodnie z powyższymi uregulowaniami oraz z zachowaniem wymogów ustanowionych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.
W sprawie zebrano całość dokumentacji medycznej M. W.. Na jej podstawie organ I instancji przeprowadził ocenę narażenia zawodowego oraz sporządził karty oceny narażenia zawodowego. Dokumentacja wraz z pracownikiem została poddana ocenie przez lekarza Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L. jako uprawnioną i kompetentną jednostkę orzeczniczą w sprawach związanych z wykrywaniem chorób zawodowych. Opinia była sporządzona przez lekarza spełniającego wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz.U,. z 2022 r. poz. 437) zatrudnionego w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3 § 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Na tej podstawie lekarz jednostki orzeczniczej wydał orzeczenie lekarskie z dnia [...] września 2021 r. zgodnie z którym u pacjenta M. W. stwierdzono chorobę zawodową pod postacią przebytej podostrej polineuropatii toksycznej, znajdującej się w wykazie chorób zawodowych w pod poz. 1.
Niezasadny jest zarzut naruszenia § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Przepis ten przewiduje, że jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1 § 8 ww. rozporządzenia, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.
W rozpoznawanej sprawie kwestia, czy choroba stwierdzona u M. W. z co najmniej wysokim prawdopodobieństwem powstała w związku ze sposobem wykonywania pracy rozstrzygnęła jednostka orzecznicza w opiniach: pierwotnej z [...] września 2021 r. i uzupełniającej z [...] marca 2022 r.
W toku bowiem postępowania odwoławczego Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wystąpił do jednostki orzeczniczej I stopnia o zajęcie stanowiska wobec zarzutów sformułowanych w odwołaniu przez Spółkę. Pismem z dnia [...] marca 2022 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w L. poinformował, że podczas procesu diagnostyczno - orzeczniczego analizie poddana została dokumentacja medyczna badanego obejmująca lata od 2015 do 2020. Dokumentacja ta była rozpatrywana pod kątem ustalenia związku innych schorzeń z rozpoznaną w niniejszej sprawie chorobą. Związku takiego nie potwierdzono. Ponadto jednostka orzecznicza wyjaśniła, że w niniejszej sprawie zostały wykonane wszelkie badania konieczne do oceny i diagnostyki rozpoznanego schorzenia. Natomiast podostry charakter przebiegu choroby świadczy o jej stopniowym rozwoju występującym przy narażeniu od kilku tygodni do kilku miesięcy.
Wbrew zatem zarzutom podniesionym przez skarżącą, jednostka orzecznicza I stopnia wyjaśniła, z jakich lat pochodziła poddana analizie dokumentacja medyczna, a dokumentacja ta obejmowała także okres sprzed zatrudnienia w skarżącej spółce, to jest sprzed 2017 r. Po przeprowadzeniu wnikliwej analizy całości dokumentacji jednostka orzecznicza jednoznacznie stwierdziła brak związku innych schorzeń M. W. z rozpoznaną w sprawie chorobą. Po analizie dokumentacji lekarskiej lekarz w jednostce orzeczniczej nie miał również wątpliwości co do zawartych w odebranym wywiadzie twierdzeń M. W. o ujawnieniu się dolegliwości w listopadzie 2018 r. Ponadto także w znajdującej się w aktach sprawy karcie informacyjnej z pobytu w SPSK Nr 4 w L. w okresie od [...] stycznia 2019 r. do [...] stycznia 2019 r. podano, że pacjent został przyjęty do Kliniki Neurologii z powodu dolegliwości bólowych obu stawów kolanowych od około 2 miesięcy, co jest zbieżne z danymi uzyskanymi w wywiadzie od pacjenta w jednostce orzeczniczej.
W konsekwencji uprawnione było wnioskowanie organu odwoławczego, że ocena narażenia zawodowego dokonana została w oparciu o należycie zebrany materiał dowodowy przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kraśniku, a orzeczenia lekarskiego nastąpiła na podstawie kompletnej dokumentacji zgromadzonej w sprawie. Strona skarżąca nie kwestionuje w istocie samego faktu uczestniczenia przez M. W. w myciu paneli przy użyciu metyloetyloketonu (MEK), akcentując jedynie, iż według strony miało to miejsce dwa razy w 2018 r., łącznie przez 8 godzin, co jednak nie znajduje potwierdzenia w przywołanych przez Sąd I instancji zeznaniach świadków T.O., A.H., K.M. oraz zeznań M.W. Zauważyć należy, że lekarz wydający orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej nie uznał zakresu informacji zawartych w dostępnej dokumentacji za niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, w szczególności zaś w zakresie badania ewentualnego związku innych schorzeń pacjenta z rozpoznanym schorzeniem i nie występował o udostępnienie dodatkowej dokumentacji medycznej z okresu przed 2015 r. Trafnie Sąd I instancji zwrócił uwagę na charakter schorzenia. W piśmie z dnia 1 marca 2022 r. jednostka orzecznicza wyjaśniła pojęcie "podostra" w stosunku do rozpoznanego w sprawie schorzenia, wskazując, że podostry charakter przebiegu choroby świadczy o jej stopniowym rozwoju występującym przy narażeniu od kilku tygodni do kilku miesięcy.
Mając powyższe na względzie, zgodzić się należy z Sądem I instancji, iż niezasadne są zarzuty strony skarżącej powołującej się na konieczność zażądania przez organ dokumentacji lekarskiej za okres od 2008 r.
W takim stanie sprawy Sąd I instancji zasadnie zaakceptował stan faktyczny i ocenę prawną zawartą w zaskarżonej decyzji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w orzeczeniu lekarskim w sposób wyczerpujący przedstawiono powody, z których wyprowadzono wniosek o zawodowej etiologii choroby tj. zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne - przebyta podostra polineuropatia toksyczna.
Jeżeli całokształt ustaleń diagnostycznych oraz związanych z zatrudnieniem pracownika w Spółce dawał, według lekarzy orzeczników, podstawy do rozpoznania choroby zawodowej, to organy inspekcji sanitarnej miały obowiązek uwzględnić to stanowisko.
Dowodem stwierdzającym bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została wywołana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym" jest orzeczenie lekarskie.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Bez tej opinii lub sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to oczywiście zwolnienia organów orzekających od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Organy sanitarne orzekające w sprawie chorób zawodowych związane są orzeczeniami lekarskimi wydanymi przez wyspecjalizowane placówki medycyny pracy, gdyż orzeczenia te stanowią wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej lub jej braku, jeżeli oczywiście nie budzą wątpliwości w świetle pozostałych dowodów (por. wyrok NSA z 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06; wyrok z 12 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 2688/14).
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji słusznie uznał, że w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego brak było powodów do zakwestionowania orzeczenia lekarskiego, a w konsekwencji decyzji stwierdzającej chorobę zawodową.
W świetle powyższego stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, bezzasadny jest podniesiony w kasacji Spółki zarzut naruszenia przepisów art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy zdaniem skarżącej kasacyjnie, postępowanie administracyjne w przedmiocie choroby zawodowej powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niezasadne ściśle powiązane z zarzutami prawa materialnego zarzuty naruszenia przepisów postępowania art. 7, art. 8, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1 k.p.a. Omawiane zarzuty w istocie sprowadzają się do twierdzenia, że postępowanie administracyjne (które Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał za prawidłowe) nie zostało przeprowadzone prawidłowo przez organy administracji. Naczelny Sąd Administracyjny, odnosząc się do tych zarzutów stwierdza, że kontrolowana przez Sąd I instancji decyzja została wydana w postępowaniu, które przeprowadzono zgodnie ze standardami procedury administracyjnej. Ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego oraz wydanych w tej sprawie decyzji wynika, że zostały wyjaśnione istotne okoliczności sprawy, niezbędne do zastosowania przepisów prawa materialnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji słusznie nie uwzględnił zarzutów skargi dotyczących niedostatecznego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Ponadto z uzasadnienia zaskarżonego wyroku jednoznacznie wynika, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny zaskarżonej decyzji w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych. W związku z tym nie są usprawiedliwione sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Niewątpliwie przyjęty w zaskarżonym wyroku stan faktyczny sprawy został oparty na całokształcie materiału dowodowego, zebranego i ocenionego zgodnie z obowiązującymi standardami. Zauważyć również należy, że Wojewódzki Inspektor Sanitarny w uzasadnieniu decyzji odniósł się do wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, zwłaszcza zarzutów przedstawionych w odwołaniu.
Sąd I instancji oddalając skargę, nie dopuścił się zatem zarzucanych mu naruszeń przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1 k.p.a.
Nie jest także usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tą normą procesową, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09 (ONSAiWSA z 2010, nr 3, poz. 39) podkreślono, że podstawa prawna rozstrzygnięcia (wyroku) obejmuje wskazanie zastosowanych przepisów prawnych oraz wyjaśnienie przyjętego przez sąd sposobu ich wykładni i zastosowania. Uzasadnienie wyroku winno umożliwiać kontrolę instancyjną rozumowania sądu pierwszej instancji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie przesłanki ustawowe określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. Jego treść odzwierciedla przyjętą przez Sąd pierwszej instancji argumentację prawną. Uzasadnienie to poddaje się również kontroli instancyjnej. Sąd wojewódzki odniósł się do stanu faktycznego i prawnego sprawy, odniósł się również do zarzutów skargi. Co jednak istotne, nierozprawienie się przez sąd ze wszystkimi zarzutami skargi nie może a limine prowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., jeśli nie ma wątpliwości co do motywów podjęcia określonej treści rozstrzygnięcia, a pozostawione bez omówienia argumenty skargi nie mogłyby wpłynąć na zmianę orzeczenia. Na gruncie podstawy kasacyjnej opartej na naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można badać zasadności przyjętej podstawy rozstrzygnięcia oraz trafności samego wyroku - patrz: wyrok NSA z 29 września 2017 r. sygn. akt I OSK 3053/15.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).