II GSK 808/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA w części dotyczącej kosztów pomocy prawnej z urzędu, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania w tym zakresie, a w pozostałej części oddalił skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna dotyczyła wyroku WSA, który oddalił skargę na decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. NSA uznał zarzuty dotyczące naruszenia przepisów o kosztach pomocy prawnej z urzędu za zasadne, powołując się na orzeczenia TK o niezgodności przepisów rozporządzeń z Konstytucją RP w zakresie różnicowania wynagrodzeń adwokatów z urzędu i z wyboru. W związku z tym uchylono wyrok WSA w części dotyczącej kosztów i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania. W pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddalono.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, która została wydana na podstawie prawomocnego postanowienia sądu o zakazie prowadzenia pojazdów. Skarżący w skardze kasacyjnej podniósł zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym dotyczące niewyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy przez organ odwoławczy oraz naruszenia przepisów dotyczących ustalania wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty dotyczące meritum sprawy za niezasadne, potwierdzając, że organ administracji był zobowiązany do cofnięcia uprawnień na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Jednakże, zarzuty dotyczące kosztów pomocy prawnej z urzędu zostały uznane za zasadne. NSA powołał się na wyroki Trybunału Konstytucyjnego (SK 66/19 i SK 78/24), które stwierdziły niezgodność przepisów rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości z Konstytucją RP w zakresie różnicowania wynagrodzeń adwokatów ustanowionych z urzędu i z wyboru. Sąd uznał, że różnicowanie to jest niedopuszczalne. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA w części dotyczącej kosztów pomocy prawnej i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania w tym zakresie. W pozostałej części skargę kasacyjną oddalono.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny jest uprawniony do oceny zgodności przepisu rozporządzenia z ustawą i Konstytucją RP oraz do odmowy zastosowania przepisu rozporządzenia z tego powodu.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo TK i NSA, które potwierdza kompetencję sądów do incydentalnej kontroli przepisów rangi podustawowej pod kątem ich zgodności z Konstytucją i ustawami.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (21)
Główne
p.p.s.a. art. 182 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 250 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.k.w. art. 182 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy
u.k.p. art. 103 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o kierujących pojazdami
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.k.w. art. 9 § § 1
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy
k.k.w. art. 2 § pkt 9
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. 17 § ust. 1 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. 17 § ust. 2 pkt 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. 2 § pkt 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. 4 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. 21 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 140 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów dotyczących ustalania wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w szczególności poprzez różnicowanie stawek w zależności od sposobu ustanowienia pełnomocnika (z wyboru lub z urzędu), co jest niezgodne z Konstytucją RP.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania przez organ odwoławczy (art. 7 i 77 § 1 w zw. z art. 140 § 1 k.p.a.) w zakresie niewyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy.
Godne uwagi sformułowania
decyzja ma charakter decyzji związanej, co oznacza, że organ nie działa w ramach uznania administracyjnego zróżnicowanie w akcie podustawowym wysokości wynagrodzenia od tego, czy adwokat świadczył pomoc prawną jako pełnomocnik z wyboru czy z urzędu stanowiło niedopuszczalną w demokratycznym państwie prawa samowolę legislacyjną sąd administracyjny uprawniony jest do oceny zgodności przepisu rozporządzenia z ustawą i Konstytucją RP
Skład orzekający
Wojciech Kręcisz
przewodniczący
Dorota Dąbek
członek
Izabella Janson
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zgodność przepisów rozporządzeń z Konstytucją RP, kompetencje sądów administracyjnych do kontroli przepisów podustawowych."
Ograniczenia: Dotyczy głównie kwestii kosztów pomocy prawnej z urzędu w postępowaniu administracyjnosądowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii prawnej związanej z kosztami pomocy prawnej z urzędu i zgodnością przepisów wykonawczych z Konstytucją, co ma znaczenie praktyczne dla adwokatów i obywateli.
“Naczelny Sąd Administracyjny: Różne stawki dla adwokatów z urzędu i z wyboru to naruszenie Konstytucji!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 808/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-01-12 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-05-08 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Dorota Dąbek Izabella Janson /sprawozdawca/ Wojciech Kręcisz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane III SA/Kr 246/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-10-25 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną w części, uchylono zaskarżony wyrok w części i w tym zakresie przekazano sprawę do ponownego rozpoznania Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 151, art. 250 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2023 poz 127 art. 182 § 1 i 2 Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (t. j.) Dz.U. 2019 poz 18 § 17 ust. 1 pkt 2, § 17 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - tekst jedn. Dz.U. 2015 poz 1801 § 4 ust. 1 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 października 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 246/22 w sprawie ze skargi W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 29 listopada 2021 r. nr SKO.UP/4121/193/2021 w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżony wyrok w pkt 2 sentencji i w tym zakresie przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania; 2. oddala skargę kasacyjną w zakresie dotyczącym pkt 1 sentencji. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 25 października 2022r., sygn. akt III SA/Kr 246/22 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022r., poz. 329,obecnie Dz.U. z 2023r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę W. R. (dalej też: "strona", "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie (dalej też: "SKO", "Kolegium") z 29 listopada 2021r., nr SKO.UP/4121/ 193/2021 w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, orzekając o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia: Postanowieniem Sądu Rejonowego w M. z 26 lipca 2021r., sygn. akt [...] orzeczono wobec skarżącego środek zabezpieczający w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Postanowienie to stało się prawomocne i wykonalne z dniem 3 sierpnia 2021r. Wobec powyższego Starosta Myślenicki decyzją z 4 października 2021r., nr KT5430.11960.06.21.11 orzekł o cofnięciu W. R. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B. Decyzja ta utrzymana została w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 29 listopada 2021r., nr SKO.UP/4121/193/2021. Od decyzji tej skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. WSA oddalił skargę na powyższą decyzję orzekając o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. W ocenie Sądu I instancji wobec przesłania organowi I instancji prawomocnego orzeczenia zawierającego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, w świetle przepisów art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 182 § 2 k.k.w. organ ten zobligowany był do wydania decyzji o cofnięciu skarżącemu uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych w orzeczonym zakresie. Podkreślił, że ww. decyzja ma charakter decyzji związanej, co oznacza, że organ nie działa w ramach uznania administracyjnego. Odnosząc się do zarzutów skargi WSA stwierdził, że okoliczność wniesienia przez skarżącego wniosku o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt II K 715/19 nie ma wpływu na treść zaskarżonej decyzji. Na dzień orzekania przez organy administracyjne postanowienie Sądu Rejonowego w M. z 26 lipca 2021r., sygn. akt [...] orzekające wobec skarżącego środek zabezpieczający w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych było prawomocne i wykonalne. Stosownie zaś do treści art. 9 § 1 k.k.w. postępowanie wykonawcze wszczyna się bezzwłocznie, gdy orzeczenie stało się wykonalne. Jak wskazał wydanie decyzji w niniejszym postępowaniu jest elementem postępowania wykonawczego, a na mocy art. 2 pkt 9 k.k.w. Starosta Myślenicki jest organem postępowania wykonawczego. Tym samym złożenie wniosku o wznowienie postępowania od prawomocnego orzeczenia Sądu nie ma ex lege wpływu na wykonanie objętego wnioskiem prawomocnego orzeczenia. Podlega ono wykonaniu zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 9 § 1 i 2 k.k.w. W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, zasądzenie od Skarbu Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, a nieopłaconych ani w całości ani w części, przy czym przy uwzględnieniu wyroków Trybunału Konstytucyjnego z 20 grudnia 2022r. (sygn. akt SK 78/21) oraz z 23 kwietnia 2020r. (sygn. akt. SK 66/19) i zastosowanie minimalnej stawki wynagrodzenia z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, a ponadto o zwrot poniesionych wydatków - kosztów wysyłki korespondencji po wydaniu wyroku 2 x 6,80 zł = 13,60 zł. Oświadczył również, iż zrzeka się przeprowadzenia rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: I. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że organ II instancji naruszył normy art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 140 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy polegające na niezweryfikowaniu przez organ odwoławczy podanej przez skarżącego w treści odwołania z 8 października 2021 roku informacji, że "odwołał się", a więc złożył jakiś środek odwoławczy (zwyczajny lub nadzwyczajny), od postanowienia Sądu Rejonowego w M. z 26 lipca 2021r. (sygn. akt [...]) i że sprawa "jest w toku", w szczególności zaniechanie zwrócenia się przez organ odwoławczy do Sądu Rejonowego w M. o informację, czy i jaki środek odwoławczy został przez skarżącego złożony i czy na "odwołania się" skarżącego nie doszło do wzruszenia postanowienia lub wszczęcia postępowania, w wyniku którego może ono być wzruszone; 2) § 2 pkt. 1 w zw. 4 ust. 1 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu poprzez ich zastosowanie do ustalenia wysokości opłaty, podczas gdy stawki określone w niniejszym rozporządzeniu w sposób niedopuszczalny różnicują wynagrodzenia adwokata ze względu na przymiot jego ustanowienia (z urzędu albo z wyboru), co zostało uznane przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 23 kwietnia 2020r. (sygn. akt. SK 66/19) za niezgodne z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3, 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP, zaś w wyroku z 20 grudnia 2022r. (sygn. akt SK 78/21) za niezgodne z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 2 i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz powoduje - w zakresie ustalenia wysokości opłaty konieczność zastosowania § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, które to stawki stanowią stawki minimalne; 3) § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich niezastosowanie do ustalenia wysokości opłaty, podczas gdy wobec uznania przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności różnicowania wynagrodzenia adwokata ze względu na przymiot jego ustanowienia - z urzędu albo z wyboru - Sąd winien był w zakresie ustalenia wysokości opłaty - odmówić zastosowania odpowiednich przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej i wysokość opłaty ustalić w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia z 22 października 2015r., tj. 480 zł + VAT (110,40 zł) tj. łącznie 590,40 zł, co nie nastąpiło i skutkowało zaniżeniem przyznanej opłaty tytułem pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. W skardze kasacyjnej podniesiono jedynie zarzuty naruszenia prawa procesowego. Zarzuty wskazane w pkt I. ppkt 1) petitum skargi kasacyjnej są niezasadne. W rozpoznanej sprawie podstawą prawną zaskarżonego wyroku był przepis art. 151 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie nieuwzględniania skargi Sąd skargę oddala. Przy tym przepis art. 151 tej ustawy stanowi jedynie wynik kontroli przez Sąd zaskarżonego aktu. Warunkiem zastosowania art. 151 jak i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia, czy niestwierdzenia przez Sąd naruszeń prawa przez organ administracji publicznej. Naruszenie tych przepisów - powoływanych odrębnie, jak i wspólnie - jest zawsze następstwem złamania innych przepisów. Wbrew zarzutom naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 140 § 1 k.p.a., wszystkie okoliczności prawne i faktyczne niezbędne do załatwienia sprawy, zostały w sprawie rozważone, a ich ocena prawidłowo dokonana w wydanej decyzji. Kontrolowane przez Sąd I instancji decyzje zostały wydane na podstawie art. 182 § 2 k.k.w. oraz art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. Zgodnie z treścią art. 182 § 1 k.k.w. w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, Sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Stosownie do § 2 powołanego przepisu organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Z przepisu art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. wynika natomiast, że starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest, że postanowieniem Sądu Rejonowego w M. z 26 lipca 2021r., sygn. akt [...] orzeczono wobec skarżącego środek zabezpieczający w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Postanowienie to stało się prawomocne i wykonalne z dniem 3 sierpnia 2021r. W tej sytuacji, wobec przesłania organowi pierwszej instancji prawomocnego orzeczenia zawierającego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, w świetle przepisów art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 182 § 2 k.k.w. wskazany organ zobligowany był do wydania decyzji o cofnięciu skarżącemu uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych w orzeczonym zakresie. Podkreślić należy, że ww. decyzja ma charakter decyzji związanej, co oznacza, że organ nie działa w ramach uznania administracyjnego. W przypadku zaistnienia ustawowych przesłanek organ ma bowiem nie tylko prawo, ale też i bezwzględny obowiązek wydania decyzji o określonej w przepisie treści. Zastosowanie sankcji w postaci cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w drodze decyzji nie podlega uznaniu administracyjnemu organu, lecz jest jego obowiązkiem. Tym samym w stanie faktycznym sprawy wypełnienie przewidzianych w art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 182 § 2 k.k.w. przesłanek wydania decyzji o cofnięciu uprawień do kierowania pojazdami mechanicznymi nie budzi wątpliwości. Wskazać też należy, że na dzień orzekania przez organy administracyjne postanowienie Sądu Rejonowego w M. z 26 lipca 2021r., sygn. akt [...] orzekające wobec skarżącego środek zabezpieczający w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych było prawomocne i wykonalne. Stosownie zaś do art. 9 § 1 k.k.w. postępowanie wykonawcze wszczyna się bezzwłocznie, gdy orzeczenie stało się wykonalne. Stanowisko to nie zostało skutecznie podważone wniesioną skargą kasacyjną. Uzasadnione były natomiast zarzuty wskazane w pkt I. ppkt 2) i 3) petitum skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Przepisy, o których mowa powyżej, są zawarte m.in. w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (obecnie Dz.U.2023.2631 t.j.) Stosownie do § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia opłaty wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w innej sprawie –240 zł. I taką też opłatę powiększoną o podatek od towarów i usług przyznał pełnomocnikowi Sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że w analogicznej regulacji, tyle że dotyczącej adwokatów ustanowionych z wyboru tj. w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (obecnie Dz.U.2023.1964 t.j) stanowi, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w innej sprawie - 480 zł. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji, przyznając przedmiotowe wynagrodzenie, powinien wziąć pod uwagę wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 kwietnia 2020r., SK 66/19. W wyroku z 23 kwietnia 2020r. Trybunał orzekł: § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. poz. 1801) jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu stwierdził, że "zróżnicowanie w akcie podustawowym wysokości wynagrodzenia od tego, czy adwokat świadczył pomoc prawną jako pełnomocnik z wyboru czy z urzędu stanowiło niedopuszczalną w demokratycznym państwie prawa samowolę legislacyjną, w sposób nieproporcjonalny ingerującą w uprawnienia pełnomocników z urzędu do uzyskania wynagrodzenia za ich pracę.". Ponadto wskazać należy, że w wyroku z 20 grudnia 2022r., sygn. akt SK 78/24 Trybunał orzekł, że: § 17 ust. 1 pkt 2 oraz § 17 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2019r.,poz. 18, z późn. zm.) są niezgodne z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 2 i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że wskazane w nich stawki dla adwokatów ustanowionych obrońcami z urzędu są niższe od stawek w tych samych sprawach dla adwokatów ustanowionych obrońcami z wyboru. W uzasadnieniu wskazał, że "w ślad za wyrokiem z 23 kwietnia 2020r. o sygn. SK 66/19 niniejszy wyrok ponownie podważa różnicowanie pozycji pełnomocników profesjonalnych w zależności od tego, w jakiej formie świadczą oni pomoc prawną, tj. z wyboru czy z urzędu. Trybunał zdecydował przy tym - również po raz kolejny (zob. postanowienie z 29 kwietnia 2020r., sygn. S 1/20, OTK ZU A/2020, poz. 14) odrębnym postanowieniem sygnalizacyjnym zwrócić uwagę Ministrowi Sprawiedliwości na konieczność zrównania regulacji w przedmiocie wynagradzania pełnomocników z urzędu z regulacjami dotyczącymi pełnomocników z wyboru.". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na gruncie niniejszej sprawy doszło do sytuacji, w której rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości różnicują wynagrodzenie pełnomocnika strony za te same czynności, w zależności od tego czy został on ustanowiony z wyboru, czy też w ramach prawa pomocy. Zdaniem Sądu taka sytuacja jest niedopuszczalna w demokratycznym państwie prawa, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w ww. wyrokach i stwierdza, że należy je odnieść do niniejszej sprawy. Wprawdzie przedmiotem rozstrzygnięcia w wyroku Trybunału z 20 grudnia 2022r. jest inny paragraf rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016r., zaś wyrok Trybunału z 23 kwietnia 2020r. dotyczy nieobowiązującego już rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, to treść uzasadnienia tychże wyroków można wprost odnieść do realiów faktycznych i prawnych przedmiotowej sprawy. Wskazać w tym miejscu należy, że Sąd administracyjny uprawniony jest do oceny zgodności przepisu rozporządzenia z ustawą i Konstytucją RP. W uzasadnieniu wyroku wydanego przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 stycznia 2006r., sygn. akt I OPS 4/05, przyjęto, że "(...) nie jest trafny zarzut, że Sąd administracyjny nie ma kompetencji do oceny, czy przepis rozporządzenia jest zgodny z ustawą i Konstytucją RP, i nie może odmówić zastosowania przepisu rozporządzenia z tego powodu, że przepis ten, w ocenie sądu, jest niezgodny z ustawą i Konstytucją RP. (...) w tym względzie nie ma kolizji między kompetencjami Trybunału Konstytucyjnego i sądu administracyjnego. (...) Uprawnienie każdego Sądu rozpoznającego sprawę do oceny, czy określone przepisy rozporządzenia są zgodne z ustawą było i jest przyjmowane w orzecznictwie zarówno Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w tym przedmiocie zostało szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu postanowienia z 13 stycznia 1998r., sygn. akt U 2/97(OTK 1998, nr 1, poz. 4). Trybunał stwierdził, że ocena konstytucyjności i legalności przepisu rangi podustawowej może być dokonana przez sąd rozpatrujący sprawę indywidualną, w której przepis ten może być zastosowany. Na gruncie nowej Konstytucji nie uległa zmianie kompetencja sądów do incydentalnej kontroli tych wszystkich przepisów, które są usytuowane poniżej ustawy. (...) Wielokrotnie w tej kwestii wypowiadał się także Naczelny Sąd Administracyjny (uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 października 2000r., sygn. akt OPK 13/00, ONSA 2001, nr 2, poz. 63; z 18 grudnia 2000r., sygn. akt OPK 20-22/00, ONSA 2001, nr 3, poz. 104; z 21 lutego 2000r., sygn. akt OPS 10/99, ONSA 2000, nr 3, poz. 90; z 22 maja 2000r. sygn. akt OPS 3/00, ONSA 2000, nr 4, poz. 136)". W związku z powyższym koniecznym było uchylenie zaskarżonego wyroku w pkt 2 i przekazanie sprawy do rozpoznania w tej części Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Ponownie przyznając pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy przed Sądem administracyjnym w I instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie weźmie pod uwagę powyższe rozważania. W tym stanie rzeczy Sąd II instancji działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w pkt 2 sentencji i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania orzekając jak w pkt 1 sentencji swojego wyroku. Sąd II instancji, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną w zakresie dotyczącym pkt 1 sentencji zaskarżonego wyroku orzekając w tej części jak w pkt 2 sentencji wyroku. Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należy wskazać, że wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne jest od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) i przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie przepisów art. 258-261 p.p.s.a. Z tego też względu wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za czynności w postępowaniu kasacyjnym Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI