II GSK 808/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-01-12
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo administracyjneprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymicofnięcie uprawnieńkierowanie pojazdamipomoc prawna z urzędukoszty postępowaniaTrybunał Konstytucyjnywynagrodzenie adwokatanieprawomocność przepisów

NSA uchylił wyrok WSA w części dotyczącej kosztów pomocy prawnej z urzędu, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania w tym zakresie, a w pozostałej części oddalił skargę kasacyjną.

Skarga kasacyjna dotyczyła wyroku WSA, który oddalił skargę na decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. NSA uznał zarzuty dotyczące naruszenia przepisów o kosztach pomocy prawnej z urzędu za zasadne, powołując się na orzeczenia TK o niezgodności przepisów rozporządzeń z Konstytucją RP w zakresie różnicowania wynagrodzeń adwokatów z urzędu i z wyboru. W związku z tym uchylono wyrok WSA w części dotyczącej kosztów i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania. W pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddalono.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, która została wydana na podstawie prawomocnego postanowienia sądu o zakazie prowadzenia pojazdów. Skarżący w skardze kasacyjnej podniósł zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym dotyczące niewyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy przez organ odwoławczy oraz naruszenia przepisów dotyczących ustalania wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty dotyczące meritum sprawy za niezasadne, potwierdzając, że organ administracji był zobowiązany do cofnięcia uprawnień na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Jednakże, zarzuty dotyczące kosztów pomocy prawnej z urzędu zostały uznane za zasadne. NSA powołał się na wyroki Trybunału Konstytucyjnego (SK 66/19 i SK 78/24), które stwierdziły niezgodność przepisów rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości z Konstytucją RP w zakresie różnicowania wynagrodzeń adwokatów ustanowionych z urzędu i z wyboru. Sąd uznał, że różnicowanie to jest niedopuszczalne. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA w części dotyczącej kosztów pomocy prawnej i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania w tym zakresie. W pozostałej części skargę kasacyjną oddalono.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd administracyjny jest uprawniony do oceny zgodności przepisu rozporządzenia z ustawą i Konstytucją RP oraz do odmowy zastosowania przepisu rozporządzenia z tego powodu.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na orzecznictwo TK i NSA, które potwierdza kompetencję sądów do incydentalnej kontroli przepisów rangi podustawowej pod kątem ich zgodności z Konstytucją i ustawami.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (21)

Główne

p.p.s.a. art. 182 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 250 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.k.w. art. 182 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy

u.k.p. art. 103 § ust. 1 pkt 4

Ustawa o kierujących pojazdami

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.k.w. art. 9 § § 1

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy

k.k.w. art. 2 § pkt 9

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. 17 § ust. 1 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. 17 § ust. 2 pkt 3

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. 2 § pkt 1

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. 4 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. 21 § ust. 1 pkt 1 lit. c

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 140 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów dotyczących ustalania wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w szczególności poprzez różnicowanie stawek w zależności od sposobu ustanowienia pełnomocnika (z wyboru lub z urzędu), co jest niezgodne z Konstytucją RP.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania przez organ odwoławczy (art. 7 i 77 § 1 w zw. z art. 140 § 1 k.p.a.) w zakresie niewyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy.

Godne uwagi sformułowania

decyzja ma charakter decyzji związanej, co oznacza, że organ nie działa w ramach uznania administracyjnego zróżnicowanie w akcie podustawowym wysokości wynagrodzenia od tego, czy adwokat świadczył pomoc prawną jako pełnomocnik z wyboru czy z urzędu stanowiło niedopuszczalną w demokratycznym państwie prawa samowolę legislacyjną sąd administracyjny uprawniony jest do oceny zgodności przepisu rozporządzenia z ustawą i Konstytucją RP

Skład orzekający

Wojciech Kręcisz

przewodniczący

Dorota Dąbek

członek

Izabella Janson

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zgodność przepisów rozporządzeń z Konstytucją RP, kompetencje sądów administracyjnych do kontroli przepisów podustawowych."

Ograniczenia: Dotyczy głównie kwestii kosztów pomocy prawnej z urzędu w postępowaniu administracyjnosądowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii prawnej związanej z kosztami pomocy prawnej z urzędu i zgodnością przepisów wykonawczych z Konstytucją, co ma znaczenie praktyczne dla adwokatów i obywateli.

Naczelny Sąd Administracyjny: Różne stawki dla adwokatów z urzędu i z wyboru to naruszenie Konstytucji!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 808/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek
Izabella Janson /sprawozdawca/
Wojciech Kręcisz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III SA/Kr 246/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-10-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną w części, uchylono zaskarżony wyrok w części i w tym zakresie przekazano sprawę do ponownego rozpoznania
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151, art. 250
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 127
art. 182 § 1 i 2
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (t. j.)
Dz.U. 2019 poz 18
§ 17 ust. 1 pkt 2, § 17 ust. 2 pkt 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - tekst jedn.
Dz.U. 2015 poz 1801
§ 4 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 października 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 246/22 w sprawie ze skargi W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 29 listopada 2021 r. nr SKO.UP/4121/193/2021 w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżony wyrok w pkt 2 sentencji i w tym zakresie przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania; 2. oddala skargę kasacyjną w zakresie dotyczącym pkt 1 sentencji.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 25 października 2022r., sygn. akt III SA/Kr 246/22 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022r., poz. 329,obecnie Dz.U. z 2023r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę W. R. (dalej też: "strona", "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie (dalej też: "SKO", "Kolegium") z 29 listopada 2021r., nr SKO.UP/4121/ 193/2021 w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, orzekając o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:
Postanowieniem Sądu Rejonowego w M. z 26 lipca 2021r., sygn. akt [...] orzeczono wobec skarżącego środek zabezpieczający w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Postanowienie to stało się prawomocne i wykonalne z dniem 3 sierpnia 2021r. Wobec powyższego Starosta Myślenicki decyzją z 4 października 2021r., nr KT5430.11960.06.21.11 orzekł o cofnięciu W. R. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B.
Decyzja ta utrzymana została w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 29 listopada 2021r., nr SKO.UP/4121/193/2021.
Od decyzji tej skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
WSA oddalił skargę na powyższą decyzję orzekając o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
W ocenie Sądu I instancji wobec przesłania organowi I instancji prawomocnego orzeczenia zawierającego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, w świetle przepisów art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 182 § 2 k.k.w. organ ten zobligowany był do wydania decyzji o cofnięciu skarżącemu uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych w orzeczonym zakresie. Podkreślił, że ww. decyzja ma charakter decyzji związanej, co oznacza, że organ nie działa w ramach uznania administracyjnego. Odnosząc się do zarzutów skargi WSA stwierdził, że okoliczność wniesienia przez skarżącego wniosku o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt II K 715/19 nie ma wpływu na treść zaskarżonej decyzji. Na dzień orzekania przez organy administracyjne postanowienie Sądu Rejonowego w M. z 26 lipca 2021r., sygn. akt [...] orzekające wobec skarżącego środek zabezpieczający w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych było prawomocne i wykonalne. Stosownie zaś do treści art. 9 § 1 k.k.w. postępowanie wykonawcze wszczyna się bezzwłocznie, gdy orzeczenie stało się wykonalne. Jak wskazał wydanie decyzji w niniejszym postępowaniu jest elementem postępowania wykonawczego, a na mocy art. 2 pkt 9 k.k.w. Starosta Myślenicki jest organem postępowania wykonawczego. Tym samym złożenie wniosku o wznowienie postępowania od prawomocnego orzeczenia Sądu nie ma ex lege wpływu na wykonanie objętego wnioskiem prawomocnego orzeczenia. Podlega ono wykonaniu zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 9 § 1 i 2 k.k.w.
W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, zasądzenie od Skarbu Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, a nieopłaconych ani w całości ani w części, przy czym przy uwzględnieniu wyroków Trybunału Konstytucyjnego z 20 grudnia 2022r. (sygn. akt SK 78/21) oraz z 23 kwietnia 2020r. (sygn. akt. SK 66/19) i zastosowanie minimalnej stawki wynagrodzenia z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, a ponadto o zwrot poniesionych wydatków - kosztów wysyłki korespondencji po wydaniu wyroku 2 x 6,80 zł = 13,60 zł. Oświadczył również, iż zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że organ II instancji naruszył normy art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 140 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy polegające na niezweryfikowaniu przez organ odwoławczy podanej przez skarżącego w treści odwołania z 8 października 2021 roku informacji, że "odwołał się", a więc złożył jakiś środek odwoławczy (zwyczajny lub nadzwyczajny), od postanowienia Sądu Rejonowego w M. z 26 lipca 2021r. (sygn. akt [...]) i że sprawa "jest w toku", w szczególności zaniechanie zwrócenia się przez organ odwoławczy do Sądu Rejonowego w M. o informację, czy i jaki środek odwoławczy został przez skarżącego złożony i czy na "odwołania się" skarżącego nie doszło do wzruszenia postanowienia lub wszczęcia postępowania, w wyniku którego może ono być wzruszone;
2) § 2 pkt. 1 w zw. 4 ust. 1 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu poprzez ich zastosowanie do ustalenia wysokości opłaty, podczas gdy stawki określone w niniejszym rozporządzeniu w sposób niedopuszczalny różnicują wynagrodzenia adwokata ze względu na przymiot jego ustanowienia (z urzędu albo z wyboru), co zostało uznane przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 23 kwietnia 2020r. (sygn. akt. SK 66/19) za niezgodne z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3, 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP, zaś w wyroku z 20 grudnia 2022r. (sygn. akt SK 78/21) za niezgodne z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 2 i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz powoduje - w zakresie ustalenia wysokości opłaty konieczność zastosowania § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, które to stawki stanowią stawki minimalne;
3) § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich niezastosowanie do ustalenia wysokości opłaty, podczas gdy wobec uznania przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności różnicowania wynagrodzenia adwokata ze względu na przymiot jego ustanowienia - z urzędu albo z wyboru - Sąd winien był w zakresie ustalenia wysokości opłaty - odmówić zastosowania odpowiednich przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej i wysokość opłaty ustalić w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia z 22 października 2015r., tj. 480 zł + VAT (110,40 zł) tj. łącznie 590,40 zł, co nie nastąpiło i skutkowało zaniżeniem przyznanej opłaty tytułem pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
W skardze kasacyjnej podniesiono jedynie zarzuty naruszenia prawa procesowego.
Zarzuty wskazane w pkt I. ppkt 1) petitum skargi kasacyjnej są niezasadne.
W rozpoznanej sprawie podstawą prawną zaskarżonego wyroku był przepis art. 151 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie nieuwzględniania skargi Sąd skargę oddala. Przy tym przepis art. 151 tej ustawy stanowi jedynie wynik kontroli przez Sąd zaskarżonego aktu. Warunkiem zastosowania art. 151 jak i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia, czy niestwierdzenia przez Sąd naruszeń prawa przez organ administracji publicznej. Naruszenie tych przepisów - powoływanych odrębnie, jak i wspólnie - jest zawsze następstwem złamania innych przepisów.
Wbrew zarzutom naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 140 § 1 k.p.a., wszystkie okoliczności prawne i faktyczne niezbędne do załatwienia sprawy, zostały w sprawie rozważone, a ich ocena prawidłowo dokonana w wydanej decyzji.
Kontrolowane przez Sąd I instancji decyzje zostały wydane na podstawie art. 182 § 2 k.k.w. oraz art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p.
Zgodnie z treścią art. 182 § 1 k.k.w. w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, Sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Stosownie do § 2 powołanego przepisu organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Z przepisu art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. wynika natomiast, że starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów.
W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest, że postanowieniem Sądu Rejonowego w M. z 26 lipca 2021r., sygn. akt [...] orzeczono wobec skarżącego środek zabezpieczający w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Postanowienie to stało się prawomocne i wykonalne z dniem 3 sierpnia 2021r. W tej sytuacji, wobec przesłania organowi pierwszej instancji prawomocnego orzeczenia zawierającego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, w świetle przepisów art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 182 § 2 k.k.w. wskazany organ zobligowany był do wydania decyzji o cofnięciu skarżącemu uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych w orzeczonym zakresie. Podkreślić należy, że ww. decyzja ma charakter decyzji związanej, co oznacza, że organ nie działa w ramach uznania administracyjnego. W przypadku zaistnienia ustawowych przesłanek organ ma bowiem nie tylko prawo, ale też i bezwzględny obowiązek wydania decyzji o określonej w przepisie treści. Zastosowanie sankcji w postaci cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w drodze decyzji nie podlega uznaniu administracyjnemu organu, lecz jest jego obowiązkiem. Tym samym w stanie faktycznym sprawy wypełnienie przewidzianych w art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 182 § 2 k.k.w. przesłanek wydania decyzji o cofnięciu uprawień do kierowania pojazdami mechanicznymi nie budzi wątpliwości. Wskazać też należy, że na dzień orzekania przez organy administracyjne postanowienie Sądu Rejonowego w M. z 26 lipca 2021r., sygn. akt [...] orzekające wobec skarżącego środek zabezpieczający w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych było prawomocne i wykonalne. Stosownie zaś do art. 9 § 1 k.k.w. postępowanie wykonawcze wszczyna się bezzwłocznie, gdy orzeczenie stało się wykonalne.
Stanowisko to nie zostało skutecznie podważone wniesioną skargą kasacyjną.
Uzasadnione były natomiast zarzuty wskazane w pkt I. ppkt 2) i 3) petitum skargi kasacyjnej.
Zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Przepisy, o których mowa powyżej, są zawarte m.in. w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (obecnie Dz.U.2023.2631 t.j.)
Stosownie do § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia opłaty wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w innej sprawie –240 zł. I taką też opłatę powiększoną o podatek od towarów i usług przyznał pełnomocnikowi Sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że w analogicznej regulacji, tyle że dotyczącej adwokatów ustanowionych z wyboru tj. w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (obecnie Dz.U.2023.1964 t.j) stanowi, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w innej sprawie - 480 zł.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji, przyznając przedmiotowe wynagrodzenie, powinien wziąć pod uwagę wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 kwietnia 2020r., SK 66/19.
W wyroku z 23 kwietnia 2020r. Trybunał orzekł: § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. poz. 1801) jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu stwierdził, że "zróżnicowanie w akcie podustawowym wysokości wynagrodzenia od tego, czy adwokat świadczył pomoc prawną jako pełnomocnik z wyboru czy z urzędu stanowiło niedopuszczalną w demokratycznym państwie prawa samowolę legislacyjną, w sposób nieproporcjonalny ingerującą w uprawnienia pełnomocników z urzędu do uzyskania wynagrodzenia za ich pracę.".
Ponadto wskazać należy, że w wyroku z 20 grudnia 2022r., sygn. akt SK 78/24 Trybunał orzekł, że: § 17 ust. 1 pkt 2 oraz § 17 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2019r.,poz. 18, z późn. zm.) są niezgodne z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 2 i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że wskazane w nich stawki dla adwokatów ustanowionych obrońcami z urzędu są niższe od stawek w tych samych sprawach dla adwokatów ustanowionych obrońcami z wyboru. W uzasadnieniu wskazał, że "w ślad za wyrokiem z 23 kwietnia 2020r. o sygn. SK 66/19 niniejszy wyrok ponownie podważa różnicowanie pozycji pełnomocników profesjonalnych w zależności od tego, w jakiej formie świadczą oni pomoc prawną, tj. z wyboru czy z urzędu. Trybunał zdecydował przy tym - również po raz kolejny (zob. postanowienie z 29 kwietnia 2020r., sygn. S 1/20, OTK ZU A/2020, poz. 14) odrębnym postanowieniem sygnalizacyjnym zwrócić uwagę Ministrowi Sprawiedliwości na konieczność zrównania regulacji w przedmiocie wynagradzania pełnomocników z urzędu z regulacjami dotyczącymi pełnomocników z wyboru.".
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na gruncie niniejszej sprawy doszło do sytuacji, w której rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości różnicują wynagrodzenie pełnomocnika strony za te same czynności, w zależności od tego czy został on ustanowiony z wyboru, czy też w ramach prawa pomocy. Zdaniem Sądu taka sytuacja jest niedopuszczalna w demokratycznym państwie prawa, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w ww. wyrokach i stwierdza, że należy je odnieść do niniejszej sprawy. Wprawdzie przedmiotem rozstrzygnięcia w wyroku Trybunału z 20 grudnia 2022r. jest inny paragraf rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016r., zaś wyrok Trybunału z 23 kwietnia 2020r. dotyczy nieobowiązującego już rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, to treść uzasadnienia tychże wyroków można wprost odnieść do realiów faktycznych i prawnych przedmiotowej sprawy.
Wskazać w tym miejscu należy, że Sąd administracyjny uprawniony jest do oceny zgodności przepisu rozporządzenia z ustawą i Konstytucją RP. W uzasadnieniu wyroku wydanego przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 stycznia 2006r., sygn. akt I OPS 4/05, przyjęto, że "(...) nie jest trafny zarzut, że Sąd administracyjny nie ma kompetencji do oceny, czy przepis rozporządzenia jest zgodny z ustawą i Konstytucją RP, i nie może odmówić zastosowania przepisu rozporządzenia z tego powodu, że przepis ten, w ocenie sądu, jest niezgodny z ustawą i Konstytucją RP. (...) w tym względzie nie ma kolizji między kompetencjami Trybunału Konstytucyjnego i sądu administracyjnego. (...) Uprawnienie każdego Sądu rozpoznającego sprawę do oceny, czy określone przepisy rozporządzenia są zgodne z ustawą było i jest przyjmowane w orzecznictwie zarówno Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w tym przedmiocie zostało szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu postanowienia z 13 stycznia 1998r., sygn. akt U 2/97(OTK 1998, nr 1, poz. 4). Trybunał stwierdził, że ocena konstytucyjności i legalności przepisu rangi podustawowej może być dokonana przez sąd rozpatrujący sprawę indywidualną, w której przepis ten może być zastosowany. Na gruncie nowej Konstytucji nie uległa zmianie kompetencja sądów do incydentalnej kontroli tych wszystkich przepisów, które są usytuowane poniżej ustawy. (...) Wielokrotnie w tej kwestii wypowiadał się także Naczelny Sąd Administracyjny (uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 października 2000r., sygn. akt OPK 13/00, ONSA 2001, nr 2, poz. 63; z 18 grudnia 2000r., sygn. akt OPK 20-22/00, ONSA 2001, nr 3, poz. 104; z 21 lutego 2000r., sygn. akt OPS 10/99, ONSA 2000, nr 3, poz. 90; z 22 maja 2000r. sygn. akt OPS 3/00, ONSA 2000, nr 4, poz. 136)".
W związku z powyższym koniecznym było uchylenie zaskarżonego wyroku w pkt 2 i przekazanie sprawy do rozpoznania w tej części Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Ponownie przyznając pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy przed Sądem administracyjnym w I instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie weźmie pod uwagę powyższe rozważania.
W tym stanie rzeczy Sąd II instancji działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w pkt 2 sentencji i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania orzekając jak w pkt 1 sentencji swojego wyroku. Sąd II instancji, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną w zakresie dotyczącym pkt 1 sentencji zaskarżonego wyroku orzekając w tej części jak w pkt 2 sentencji wyroku.
Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należy wskazać, że wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne jest od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) i przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie przepisów art. 258-261 p.p.s.a. Z tego też względu wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za czynności w postępowaniu kasacyjnym Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI