II GSK 806/24

II GSK 806/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca /przewodniczący/
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/
Joanna Kabat-Rembelska
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
III SA/Wr 14/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2024-01-24
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 231
par. 9 ust. 1 pkt 2 lit. a, b, par. 10 ust. 3 pkt 4 lit. a, par. 10 ust. 3 pkt 10 lit. a, par. 29 ust. 1, 3
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia  do kierowania pojazdami
Dz.U.UE.L 2006 nr 46 poz 18 art. 7 ust. 2
Rozporządzenie Komicji (WE) NR 261/2006 z dnia 15 lutego 2006 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 753/2002 ustanawiające niektóre  zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1493/1999 odnośnie do opisu, oznaczania, prezentacji i ochrony niektórych produktów sektora  wina
Dz.U. 2021 poz 1212
art. 11 ust. 4, art. 13 ust. 1, art. 18 ust. 1, 2 pkt 2, art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 75 ust. 1, art. 76 ust. 1, 3, art. 79 ust. 3
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezydenta Wrocławia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 stycznia 2024 r. sygn. akt III SA/Wr 14/23 w sprawie ze skargi W. W. na czynność Prezydenta Wrocławia z dnia 24 czerwca 2022 r. w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Prezydenta Wrocławia na rzecz W. W. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 24 stycznia 2024r., sygn. akt III SA/Wr 14/23 po rozpoznaniu skargi W. W. (dalej: Wnioskodawca, Strona) na czynność Prezydenta Wrocławia (dalej: Prezydent) z 24 czerwca 2022 r. w przedmiocie wpisania w dokumencie prawa jazdy terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kat. B I. stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności w zakresie wpisania w dokumencie prawa jazdy terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kat. B oraz orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
W dniu 25 marca 2021 r. Strona wystąpiła do Prezydenta z wnioskiem o wydanie prawa jazdy w związku z uzyskaniem dodatkowych uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A, załączając m.in. orzeczenie lekarskie z 23 marca 2021 r., w którym oznaczono termin kolejnego badania na dzień 23 marca 2036 r.
W dacie złożenia wniosku Strona posiadała nabyte wcześniej uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B wydane bezterminowo.
W dniu 24 czerwca 2022 r. Prezydent wydał decyzję, wypełniając część H formularza wniosku, i orzekając w ten sposób o uprawieniu Wnioskodawcy do kierowania pojazdami kategorii AM, A1, A2, A, B1 oraz B. Jednocześnie na dokumencie prawa jazdy określił datę ważności uprawnień kategorii AM, A1, A2, A, jak również B1 oraz B na 23 marca 2036 r. Wnioskodawca odebrał ww. dokument prawa jazdy w dniu 24 listopada 2022 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (dalej: WSA) Wnioskodawca zakwestionował czynność organu w części dotyczącej wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B w wydanym prawie jazdy.
W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że rozpatrując sprawę wydania prawa jazdy w zakresie kategorii A jest związany orzeczeniem lekarskim z 23 marca 2021 r. i nie ma podstaw do kwestionowania określonego przez uprawnionego lekarza terminu następnego badania (wyznaczonego na 23 marca 2036 r.), ograniczającego datę uprawnień wskazanej osoby w zakresie kategorii prawa jazdy AM, A1, A2, A, B1, B, B+E oraz T.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał skargę Strony za uzasadnioną.
Stwierdził, że przedmiotem kontroli była czynność materialno-techniczna organu dotycząca wpisu do prawa jazdy z 24 czerwca 2022 r. daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie zakwestionowanym w skardze przez Stronę, tj. wpisania do terminu przysługujących uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B.
Sąd, odwołując się do orzecznictwa, podał, że z art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r. poz. 121 z późn. zm., dalej: u.k.p.) wynika, że wydanie nowego dokumentu prawa jazdy nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, a w ramach wymiany prawa jazdy w celu zmiany danych (dodanie nowych, uzyskanych uprawnień) właściwy organ uzyskał organ powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument z uaktualnionymi danymi objętymi zmianą. Dokonane zmiany nie mogą dotyczyć posiadanych już uprawnień do kierowania pojazdami. Regulacja ta ma na celu zapewnienie aktualności danych ujętych w dokumencie prawa jazdy tak, aby brak było jakichkolwiek wątpliwości co do tego, jakie konkretnie kategorie uprawnienia do kierowania pojazdem posiada określona osoba.
Sąd nie podzielił stanowiska organu z odpowiedzi na skargę, że skoro z orzeczenia lekarskiego wynika ograniczenie terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii AM, A1, A2, A, B1 oraz B, winno zostać to odnotowane w dokumencie prawa jazdy. Podstawa do wpisania daty ważności uprawnienia wynika z przepisów § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a i ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. poz. 231 z późn. zm., dalej jako: rozporządzenie w sprawie wydawania dokumentów).
Ponadto stanowisko Prezydenta, zdaniem WSA, pozostawało w sprzeczności z § 29 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów. Przepis ten rozróżnia pojęcia "daty ważności prawa jazdy" i "daty ważności uprawnienia". Przepis ten odnosi się do uregulowań zawartych w u.k.p. rozróżniających przysługujące stronie prawo podmiotowe – uprawnienie do kierowania pojazdem, od samego dokumentu prawa jazdy - blankietu, który jedynie potwierdza posiadanie przez daną osobę tego uprawnienia.
Nie było sporne że Wnioskodawca posiada uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B przyznane bezterminowo i w dniu wejścia w życie przepisów u.k.p. także posiadał te uprawnienia w takim zakresie.
WSA wyjaśnił, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.k.p., dokument prawa jazdy według nowego wzoru ma ściśle określony termin ważności. Jednakże z przepisu tego nie wynika, że nabyte bezterminowo uprawnienia do kierowania pojazdami pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów, tracą ważność. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2013 r., sygn. akt K 5/13, OTK-A 2013/9/137). Z kolei ograniczenia wynikające z wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z 20 grudnia 2006 r., nr 2006/126/WE, w sprawie praw jazdy (Dz.Urz.UE Seria L z 2006 r. Nr 403, s. 18 z późn. zm.), jej art. 7 ust. 2 przewidującego administracyjny okres ważności praw jazdy poszczególnych kategorii, nie dotyczą uprawnień do kierowania pojazdami przyznanych przed 19 stycznia 2013 r. i nie podlegają ograniczeniu lub unieważnieniu przez przepisy tejże dyrektywy. Przyjęcie stanowiska organu doprowadziłoby do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych (czy jak w rozpatrywanej sprawie celem potwierdzenia kwalifikacji zawodowych w oparciu o art. 15 u.k.p.), stwarzałoby podstawę do prowadzenia powtórnej weryfikacji uprawnień nabytych bezterminowo. Ponadto podstawę prawną do cofnięcia lub ograniczenia uprawnień nabytych z mocy decyzji ostatecznej stanowiłyby przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy. Oznaczałoby to naruszenie podstawowej dyrektywy wykładni systemowej nakazującej respektowanie hierarchii aktów normatywnych. Ponadto, nabyte bezterminowo uprawnienia administracyjne doznawałyby ograniczeń na podstawie regulacji zawartej w rozporządzeniu, która w tym zakresie nie mieści się w upoważnieniu ustawowym.
Sąd podał, że ograniczenie terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii posiadanych wcześniej przez Stronę wynika z orzeczenia lekarskiego, w którym wyznaczono datę kolejnego badania na 23 marca 2036 r. dla wszystkich wskazanych w tym dokumencie kategorii. Przedmiot i zakres tego orzeczenia, wydanego na wniosek Strony, był związany wyłącznie z nabyciem nowych uprawnień - kategorii A. Organ nieprawidłowo uznał zatem, że z przedstawionego orzeczenia lekarskiego, które skarżący zobowiązany był złożyć z uwagi na rozszerzenie uprawnień o tę kategorię, wynikało, że termin następnych badań określony na 23 marca 2036 r. dotyczy również innych kategorii. To, że formularz takiego orzeczenia operuje "szablonem" w postaci rubryk, zbiorczo kategoryzujących uprawnienia (pkt 1.1.a, b i c), nie może być podstawą do wywodzenia z niego skutków prawnych nie uregulowanych materią ustawową.
Z powyższych względów WSA, na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej p.p.s.a.), stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności w żądanym zakresie wpisu daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B w dokumencie prawa jazdy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, który zaskarżono w całości, złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) organ – Prezydent.
Zaskarżonemu wyrokowi, stosownie do treści art. 174 p.p.s.a.
I. naruszenie prawa materialnego ( art.174 pkt 1 ustawy p.p.s.a.) tj.:
1. § 29 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów, poprzez niewłaściwe zastosowanie wskazanego przepisu oraz brak odniesienia się przez WSA do aktualnego brzmienia przepisu § 29 znowelizowanego rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 15 kwietnia 2022 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2022 r. doz. 874), a w konsekwencji przyjęcie przez Sąd I instancji, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym,
a w którym dodano § 3, stanowiący w obecnym stanie prawnym, że; przepisu ust. 1 nie stosuje się w przypadku osób, którym po dniu wejścia w życie ustawy data ważności uprawnienia została zmieniona w związku z przedłożeniem nowego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy".
2. art. 18 ust. 1 i ust. 2 u.k.p. (Dz. U. z 2023 r. poz. 622), przez jego niewłaściwą interpretację, poprzez przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż z treści przepisu (wadliwie zastosowanego w okolicznościach przedmiotowej sprawy) wynika, iż wydanie nowego dokumentu prawa jazdy nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, gdyż starosta zobowiązany jest wydać nowy dokument, uwzględniający wskazaną przez wnioskującego zmianę, w tym zmianę wynikającą z nabycia nowych uprawnień do kierowania pojazdami a nadto przyjęcia, iż zgodnie z procedurą określoną powyższym przepisem organ powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument z uaktualnionymi danymi objętymi zmianą, a także przyjęcie, że dokument nowo wydany, o jakim mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p. udostępniany osobie wnioskującej o jego wydanie z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych powinien – poza uzasadnioną zmianą jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim;
3. art. 76 ust. 1 pkt 1 u.k.p., poprzez jego niezastosowanie, a który stanowi, że: badanie lekarskie jest wykonywane w zakresie: 1) uprawnień prawa jazdy kategorii AM,A1,A2,A,B1,B,B+E,T; oraz brzmienia § 9 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 grudnia 2022 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U z 2022 r. poz. 2503), który stanowi, że: w przypadku gdy osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami albo kierowca podlega jednocześnie badaniom lekarskim przeprowadzanym dla więcej niż jednej kategorii prawa jazdy, przeprowadza się jedno badanie lekarskie obejmujące swoim zakresem wszystkie wymagania związane z tymi kategoriami.
4. § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów, poprzez jego pominięcie przy rozstrzygnięciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, który stanowi, że: data ważności uprawnienia to najwcześniejsza z dat określonych w orzeczeniu lekarskim [...] w zakresie określonej kategorii prawa jazdy lub 15 lat od daty wydania prawa jazdy w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B, B1, BE, T jeżeli dla określonej kategorii prawa jazdy w orzeczeniu lekarskim nie ustalono tej daty lub orzeczenie zostało wydane bez określenia terminu ważności, [...], przy czym w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, BE i T – za datę stosowaną do określenia daty ważności tych uprawnień przyjmuje się jedną datę określoną w najpóźniej wydanym orzeczeniu lekarskim.
5. § 5 ust. 9 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów, poprzez brak odniesienia się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do jego brzmienia przy rozstrzygnięciu wyroku, a który stanowi, że organ nie wymaga dołączenia do wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, dokumentów, o których mowa w ust. 1 pkt 2, o ile orzeczenia zgromadzone w aktach ewidencyjnych są ważne w zakresie kategorii prawa jazdy, o którą ubiega się osoba" – co w sposób jednoznaczny stanowi, że osoba ubiegająca się o nową kategorię prawa jazdy nie ma obowiązku poddawania się kolejnemu badaniu lekarskiemu jeśli w aktach kierowcy posiada ważne orzeczenie uwzględniające daną kategorie prawa jazdy – co w przypadku skarżącego kierowcy nie miało zastosowania
6. art. 79 ust. 3 u.k.p. w zw. z art. 76 k.p.a. poprzez niezastosowanie przez WSA, a który stanowi, że orzeczenie lekarskie może zawierać wynikające ze stanu zdrowia ograniczenia w zakresie terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami; co zostało potwierdzone dokumentem urzędowym (art. 76 K.p.a.) jakim niewątpliwie jest orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 23 marca 2021;
II. naruszenie przepisów postępowania mające istotony wpływ na wynik sprawy (art.174 pkt 2 p.p.s.a.) tj.: naruszenie i zignorowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny brzmienia art. 79 ust. 3 u.k.p. w zw. z art. 76 k.p.a., który stanowi, że orzeczenie lekarskie może zawierać wynikające ze stanu zdrowia ograniczenia w zakresie terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami; co zostało potwierdzone dokumentem urzędowym (art. 76 k.p.a.) jakim niewątpliwie jest orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 23 marca 2021
Wskazując na powyższe, Prezydent wnosił o: uchylenie zaskarżonego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych; a także wnosił o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Strona wnosiła o: oddalenie skargi kasacyjnej Organu; zasądzenie od Organu na rzecz Strony kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych; a także o rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna Prezydenta nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Należy wskazać, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 182 § 2 i § 3 p.p.s.a, ponieważ Skarżący kasacyjnie organ, jak i druga strona - Wnioskodawca, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej zrzekli się rozprawy.
Przed oceną zarzutów skargi kasacyjnej przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Kierując się powyższymi założeniami i wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył swoje rozważania do oceny zgodności z prawem wydanego przez Sąd I instancji wyroku w zakresie zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej.
W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy organ, przy wydawaniu nowego dokumentu prawa jazdy w związku z nabyciem przez Stronę uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A, których datę ważności określono na 23 marca 2036 r., był także uprawniony (do tego z urzędu – bez wniosku strony) do określenia w ww. dokumencie daty ważności uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B na 23 marca 2036 r., mimo że Strona nabyła te uprawnienia wcześniej i nabyła je jako bezterminowe.
Przed odniesieniem się do zarzutów materialnoprawnych skargi kasacyjnej Sąd odwoławczy wyjaśnia, że problem prawny objęty tymi zarzutami był już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in. w wyrokach z: 24 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2312/20; 21 października 2021 r., sygn. akt II GSK 1421/21; 10 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 2030/21; 17 marca 2022 r., sygn. akt II GSK 98/22; 11 stycznia 2024r., sygn. akt II GSK 1055/23; 10 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 2330/23, jak i prawomocnego wyroku WSA we Wrocławiu z 31 maja 2023r., sygn. akt III SA/Wr 52/22, kontrolującego analogiczne stanowisko Prezydenta (opubl.: orzeczenia.na.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela i uznaje za własne zasadnicze motywy rozstrzygnięcia wskazane w uzasadnieniach powyższych orzeczeń.
Stosownie do treści art. 18 ust. 1 u.k.p.: "Osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem jest obowiązana zawiadomić starostę o utracie tego dokumentu, jego zniszczeniu w stopniu powodującym nieczytelność, a także o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia". Starosta (tutaj: Prezydent) zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p. na wniosek osoby uprawnionej wydaje nowy dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych. Zgodnie więc z procedurą określoną powyższym przepisem organ powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument prawa jazdy z uaktualnionymi danymi objętymi zmianą. Powyższa regulacja ma na celu zapewnienie aktualności danych ujętych w dokumencie prawa jazdy tak, aby brak było jakichkolwiek wątpliwości co do tego, jakie konkretnie kategorie uprawnienia do kierowania pojazdem posiada określona osoba. Nowowydany dokument, o jakim mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p., udostępniany osobie wnioskującej o jego wydanie z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych powinien, poza uzasadnioną zmianą, jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim. Dokonane zmiany nie mogą dotyczyć w żadnym wypadku posiadanych już uprawnień do kierowania pojazdami.
W myśl § 9 ust. 1 pkt 2 lit. a) i b) rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów prawo jazdy lub pozwolenie albo wtórnik tych dokumentów wydaje się w przypadku osoby ubiegającej się o rozszerzenie uprawnień do kierowania pojazdami po otrzymaniu za pośrednictwem ośrodka egzaminowania dokumentów i informacji od tego ośrodka o pozytywnym wyniku egzaminu państwowego dla osoby, zamieszczonej w profilu kandydata na kierowcę i informacji potwierdzających spełnienie wymagań, o których mowa w art. 11 ust. 4 u.k.p., lub kopii posiadanego prawa jazdy wymienionych kategorii.
Zdaniem organu z orzeczenia lekarskiego wynika ograniczenie terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B (jak też B1). Natomiast podstawa do wpisania daty ważności uprawnienia wynika z przepisów u.k.p. i rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów wydanego na podstawie delegacji ustawowej określonej przez art. 20 ut. 1 pkt 2 u.k.p.: "Minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji oraz ministrem właściwym do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia: szczegółowe warunki wydawania i zatrzymywania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, cofania i przywracania uprawnień do kierowania pojazdami, a także szczegółowe czynności organów i innych jednostek z tym związane oraz wzory dokumentów stosowanych w tych sprawach". Zatem interpretacji uregulowań rozporządzenia nie można interpretować wbrew zapisom wspomnianej delegacji oraz przepisów u.k.p.
Według § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a) ww. rozporządzenia wniosek oraz prawo jazdy lub pozwolenie wypełnia się w przypadku określonym w ust. 1 pkt 5 w następujący sposób: "data ważności uprawnienia - najwcześniejsza z dat określonych w orzeczeniu lekarskim i odpowiednio w orzeczeniu psychologicznym dla przeprowadzenia ponownych badań lekarskich lub psychologicznych w zakresie określonej kategorii prawa jazdy lub 15 lat od daty wydania prawa jazdy w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B, B1, B+E i T, jeżeli dla określonej kategorii prawa jazdy w orzeczeniu lekarskim nie ustalono tej daty lub orzeczenie zostało wydane bez określenia terminu ważności, z zastrzeżeniem ust. 4 oraz art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy, przy czym: a) w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, В1, B, B+E i T - za datę stosowaną do określenia daty ważności tych uprawnień przyjmuje się jedną datę określoną w najpóźniej wydanym orzeczeniu lekarskim; stosuje się również w zakresie prawa jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E, z zastrzeżeniem lit. b-f". Jednocześnie należy podkreślić, że przypadek określony we wspomnianym ust. 1 pkt 5 dotyczy żądania wydania prawa jazdy lub pozwolenia jeżeli była wydana decyzja administracyjna (wówczas należy wypełnić wniosek o wydanie prawa jazdy lub pozwolenia w części H).
W okolicznościach kontrolowanej sprawy nie było sporne, że decyzja została wydana wyłącznie co do uzyskanych nowych uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A. Natomiast w odniesieniu do posiadanych uprawnień kategorii B nie było podstaw do wydawania decyzji. Zatem i na tej podstawie nie można było ograniczyć Stronie terminu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B.
Stanowisko prezentowane przez organ pozostaje także w sprzeczności z § 29 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów. Trafnie zwraca uwagę Sąd I instancji na to, że przepis ten rozróżnia pojęcia "daty ważności prawa jazdy" i "daty ważności uprawnienia". Zgodnie z § 29 ust. 1 wyżej wymienionego przepisu w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. Natomiast o ważności prawa jazdy stanowi ust. 2, według którego w przypadku osób, o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa w § 10 ust. 3 pkt 4 lit. a), nie może być dłuższa niż 15 lat, przy czym na mocy § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 maja 2018 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. poz. 1062) § 10 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów uzyskał brzmienie: "4) data ważności prawa jazdy - najpóźniejsza z dat określonych w rubryce data ważności uprawnienia dla poszczególnych kategorii prawa jazdy". Przepis ten odnosi się więc do uregulowań zawartych w u.k.p. rozróżniających przysługujące stronie prawo podmiotowe – uprawnienie do kierowania pojazdem, od samego dokumentu prawa jazdy – blankietu, który jedynie potwierdza posiadanie przez daną osobę tego uprawnienia.
Na blankiecie prawa jazdy ujawnieniu winny podlegać odrębnie – data ważności dokumentu prawa jazdy oraz data ważności samego uprawnienia do kierowania pojazdami. Utrata prawa jazdy z jakichkolwiek powodów, w tym również z powodu utraty jego ważności, nie jest tożsama z utratą uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.k.p. dokumenty praw jazdy według nowego wzoru mają ściśle określony termin ważności. Jednakże z przepisu tego nie wynika, że nabyte bezterminowo uprawnienia do kierowania pojazdami, nabyte przez osoby pod rządami poprzednich przepisów, tracą ważność. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt K 5/13, OTK-A 2013/9/137). Z kolei ograniczenia wynikające z wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r., nr 2006/126/WE, w sprawie praw jazdy (Dz. U. UE L z 2006 r. Nr 403, poz. 18 z późn. zm.), która w art. 7 ust. 2 przewiduje administracyjny okres ważności praw jazdy poszczególnych kategorii, nie dotyczą uprawnień do kierowania pojazdami przyznanych przed 19 stycznia 2013 r. i nie podlegają ograniczeniu lub unieważnieniu przez przepisy tejże dyrektywy.
Stanowiska powyższego nie zmienia § 29 ust. 3 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów mówiący, że przepisu ust. 1 nie stosuje się w przypadku osób, którym po dniu wejścia w życie ustawy data ważności uprawnienia została zmieniona w związku z przedłożeniem nowego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
Podstawę do przeprowadzania badań lekarskich wprowadza art. 75 u.k.p., (którego naruszenia Prezydent nie zgłaszał), który w ust. 1 określa osoby, które podlegają badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, w tym m.in.: osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub uprawnienia do kierowania tramwajem (pkt 1); osoba przedłużająca ważność prawa jazdy określonej kategorii lub pozwolenia na kierowanie tramwajem (pkt 2); osoba ubiegająca się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego ze względu na stan zdrowia (pkt 3); kierujący motorowerem, pojazdem silnikowym lub tramwajem, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu (pkt 4); osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia (pkt 4).
Z przedłożonego przez Wnioskodawcę orzeczenia lekarskiego nr [...] z 23 marca 2021 r. wynikało, że jako podstawę jego wydania lekarz podał art. 75 ust. 1 pkt 1 u.k.p., czyli uzyskanie uprawnień (tutaj do kierowania pojazdami kategorii A). Nie było więc to badanie prowadzone w odniesieniu do uprawnień kategorii B. Zatem nie mogło prowadzić do zmiany ważności uprawnienia kategorii B. Dlatego w związku z przedłożeniem przez Stronę omawianego orzeczenia lekarskiego nie mogło dojść do zmiany terminu uprawnień kategorii B, co byłoby podstawą do zastosowania § 29 ust. 3 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów.
Nie mógł tego stanowiska zmienić § 9 rozporządzenia w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców: "W przypadku gdy osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami albo kierowca podlega jednocześnie badaniom lekarskim przeprowadzanym dla więcej niż jednej kategorii prawa jazdy, przeprowadza się jedno badanie lekarskie obejmujące swoim zakresem wszystkie wymagania związane z tymi kategoriami", gdyż z orzeczenia lekarskiego, podstawy jego wydania, nie wynikało aby Strona miała być badana dla posiadanej już kategorii B prawa jazdy.
Powoływany z kolei przez organ art. 76 ust. 1 u.k.p. określa dla których uprawnień do kierowania pojazdami są wykonywane badania lekarskie, nie dając podstawy do określania długości ważności uprawnień do kierowania.
Również przywoływany przez organ art. 79 ust. 3 u.k.p. nie mógł stanowić podstawy do określenia terminu ważności uprawnień dla pojazdów kategorii B w przypadku Strony, gdyż zakreślenie terminu ważności tych uprawnień nie wynikało ze stanu zdrowia Wnioskodawcy, a tylko ograniczeń spowodowanych stanem zdrowia badanego dotyczy ta regulacja. Przepis ten stanowi bowiem, że orzeczenie lekarskie może zawierać wynikające ze stanu zdrowia ograniczenia w zakresie: terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami(pkt 1); pojazdów, którymi może kierować osoba badana, ich wyposażenia, oznakowania lub przystosowania (pkt 2); specjalnych wymagań wobec osoby kierującej pojazdem (pkt 3).
Przyjęcie za poprawne stanowiska organu doprowadziłoby do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych stwarzałoby podstawę do prowadzenia powtórnej weryfikacji uprawnień nabytych bezterminowo. Po wtóre, podstawę prawną do cofnięcia lub ograniczenia uprawnień nabytych z mocy decyzji ostatecznej stanowiłyby przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy. Oznaczałoby to naruszenie podstawowej dyrektywy wykładni systemowej nakazującej respektowanie hierarchii aktów normatywnych. Ponadto nabyte bezterminowo uprawnienia administracyjne doznawałyby ograniczeń na podstawie regulacji zawartej w rozporządzeniu, która w tym zakresie nie mieści się w upoważnieniu ustawowym.
Nie zasługiwały zatem na uwzględnienie podniesione w skardze kasacyjnej i jej uzasadnieniu zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 i 2 w związku z art. 76 ust. 1 pkt 1 i art. 79 ust. 3 u.k.p. oraz § 5 ust. 9; § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a) i § 29 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów.
Nie było także podstaw do uznania za trany zarzutu naruszenia art. 79 ust. 3 u.k.p. w zw. z art. 76 k.p.a., zgłoszonego w ramach obu podstaw kasacyjnych (pkt I.pkt 6 i pkt II. petitum skargi kasacyjnej), do tego identycznie sformułowanych.
Nie była podważana moc dowodowa ww. orzeczenia lekarskiego, jak i fakt, że zostało wydane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami przez Stronę ubiegającą się o wydanie prawa jazdy dla nowonabytych uprawnień kategorii A, co zresztą potwierdziła podstawa wskazana przez lekarza w tymże zaświadczeniu. Dlatego organ, mając na uwadze, że wniosek dotyczył wyłącznie dopisania nowych uprawnień – kategorii A i z tego powodu wydania nowego dokumentu prawa jazdy, nie miał podstaw do zmian w zakresie uprawnień kategorii B.
Z tych względów, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego NSA orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz.1965). Koszty te wynoszą 240 zł i obejmują wynagrodzenie dla pełnomocnika organu, który prowadził sprawę w pierwszej instancji, za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 179 p.p.s.a.