II GSK 804/22

II GSK 804/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Monika Krzyżaniak
Patrycja Joanna Suwaj
Wojciech Maciejko /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
I SA/Bd 845/21 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2022-02-08
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 104
art. 22 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 4 pkt 1, art. 22 ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Maciejko (spr.) Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj Sędzia del. WSA Monika Krzyżaniak Protokolant starszy asystent sędziego Klaudia Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Bd 845/21 w sprawie ze skargi J. F., A. F. - wspólników S. s.c. J. F., A. F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 5 września 2021 r. nr 0401-IOA.48.1.22.2021 w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza solidarnie od J. F. i A. F. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy 1350 (tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 8 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 845/21 uwzględnił złożoną przez J. F. i A. F., wspólników spółki cywilnej S. s.c. [...], skargę uchylając decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy (zwanego dalej DIAS) z dnia 5 września 2021 r., nr 0401-IOA.48.1.22.2021 utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Toruniu z dnia 5 lipca 2021 r., nr 438000-COC.48.12.2021 nakładającą na skarżących, jako przewoźnika, karę pieniężną w wysokości 10 000 zł z tytułu nieuzupełnienia zgłoszenia przewozu SENT w zakresie danych dotyczących nazwy i numeru NIP przewoźnika oraz danych środka transportu w postaci numeru rejestracyjnego, numeru zezwolenia i numeru lokalizatora drogowego, do czego zobowiązywał art. 5 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 104,zwanej dalej u.s.m.). Skarżący, co ustalono w trakcie kontroli, przewozili w dniu 4 lutego 2021 r. samochodem ciężarowym marki Volvo-Stokota, nr rej. [...] olej napędowy i benzynę silnikową (o kodzie CN 2710), stanowiącą towar wrażliwy wymagający uwidoczenienia w rejestrze SENT. W wyroku tym, z powołaniem się na art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.), Sąd I instancji ocenił, iż decyzja organu odwoławczego nakładająca karę na podstawie art. 22 ust. 2 u.s.m., została wydana z naruszeniem przepisu prawa materialnego w postaci art. 22 ust. 3 u.s.m. O ile nie ulegało kwestii, że skarżący dopuścili się naruszenia polegającego na niezamieszczeniu wymaganych w zgłoszeniu SENT danych, to jednak w nieusprawiedliwiony sposób organ II instancji nie dopatrzył się podstawy odstąpienia od nałożenia kary w postaci interesu publicznego. Organ błędnie dokonał wykładni pojęcia "interes publiczny" bowiem w motywach decyzji odwołał się m.in. do art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r., poz. 111, zwanej dalej o.p.), podczas gdy ta regulacja ma na celu realizację funkcji fiskalnej państwa. Natomiast funkcją kary uregulowanej w u.s.m. jest funkcja prewencyjna, zapobiegająca funkcjonowaniu szarej strefy w obrocie towarami uznanymi za wrażliwe, co mogłoby prowadzić do uszczupleń wpływów podatkowych budżetu państwa. Oceniając podstawę do zastosowania art. 22 ust. 3 u.s.n. w zakresie odnoszącym się do przypadku uzasadnionego interesem publicznym, organy powinny zatem mieć na względzie to: czy podmiot realnie zagraża uszczupleniem dochodów państwa (interesom państwa), jaką prezentuje postawę w trakcie kontroli i po jej zakończeniu, czy popełnia przestępstwa (w tym oszustwa) lub inne naruszenia prawa i z jaką częstotliwością, czy postępuje nie dość starannie lub niedbale, czy nałożenie kary realizuje cel u.s.m., a także czy karta była proporcjonalna i uwzględniała relację dochodu z przewozu do wysokości kary. Skoro organ nie rozważył tych wszystkich składowych pojęcia "interes publiczny" naruszył art. 22 ust. 3 u.s.m. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Nadto, tak ustalone znaczenie pojęcia "interes publiczny" wymagać będzie poszerzenia "zakresu ustaleń faktycznych" wymaganych od organu, co prowadziło do konkluzji, że naruszono również przepisy postępowania w postaci art. 187 § 1 i art. 190 o.p., bowiem nie zgromadzono i nie oceniono całego materiału dowodowego; naruszenie postępowania podatkowego miało charakter naruszenia z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Od wyroku tego skargę kasacyjną wniósł Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy. W skardze kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji naruszenie:
1) przepisów postępowania, w postaci:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. pomimo braku podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 o.p., gdyż zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na ustalenie stanu faktycznego, a organ nie miał obowiązku badania okoliczności niemieszczących się w pojęciu interesu publicznego w rozumieniu art. 22 ust. 3 u.s.m., a także zasady proporcjonalności, która winna być stosowana w ramach uznania administracyjnego, zaś w uzasadnieniu decyzji określono wszystkie dane wymagane przez art. 5 ust. 4 pkt 1 u.s.m. i wyjaśniono tym samym podstawę prawną decyzji oraz przywołano przepis stanowiący podstawę nałożenia kary, tj. art. 22 ust. 1 pkt 2 u.s.m.;
b) art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie z uwagi na brak uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi;
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie jako podstawy uchylenia decyzji, skoro w wyroku przywołano art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., co uczyniło przedwczesnym uchylenie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.;
d) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez: niewskazanie na czym polegało naruszenie art. 187 § 1, art. 190 i art. 210 § 4 o.p. oraz przyjęcie, że organ przekroczył granice swobodnej oceny dowodów, skoro w sprawie nie zakwestionowano bezspornego stanu faktycznego, a także przez niewskazanie wymaganego do uzupełnienia materiału dowodowego oraz bezpodstawne zarzucenie organowi braku argumentacji zastosowania zasady proporcjonalności i ograniczenie się do uwzględnienia celu u.s.m. (zagrożenia uszczuplenia należności publicznoprawnych, popełnienia przez stronę przestępstwa, w tym oszustwa, naruszania przez nią obowiązków), co uniemożliwiło wykonanie oceny prawnej określonej w art. 153 p.p.s.a.;
2) przepisu prawa materialnego w postaci art. 22 ust. 3 u.s.m., poprzez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że pojęcie "interes publiczny" nie mogło być interpretowane przy posiłkowaniu się argumentacją obejmującą art. 67a i art. 67b o.p. i orzecznictwem dotyczącym tych przepisów, skoro również one posługują się pojęciem "interes publiczny"; błędnie przyjęto, że przy ocenie wystąpienia interesu publicznego należy uwzględniać: okoliczności, w jakich nastąpiło naruszenie, przyczyny naruszenia, postawy przewoźnika w trakcie i po kontroli, czy naruszenie stwarzało realne zagrożenia dla wpływów podatkowych państwa, czy podmiot dopuścił się oszustwa lub innego przestępstwa oraz czy postępował niedbale nie dochowując wymaganej staranności; błędnie też przyjęto, że termin "interes publiczny" powinien być odczytywany z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, skoro podstawa decyzji nie dopuszczała stosowania uznania administracyjnego, a ustalona przez ustawodawcę kara z mocy przepisu jest adekwatna do stwierdzonego, przypisanego do niej, naruszenia.
DIAS wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. i A. F. wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej, względnie o jej odrzucenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W badanej sprawie nie wystąpiły podstawy nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te wyznaczają podstawy określone w art. 174 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, choć nie wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej okazały się trafne.
Na wstępie podkreślić wypada, że niesporne w sprawie jest to, że prawidłowo przyjęty przez Sąd I instancji stan faktyczny w zakresie dopuszczenia się przez skarżących deliktu spełniał warunki nałożenia na skarżących kary pieniężnej z art. 22 ust. 2 u.s.m., tj. sankcji za nieuzupełnienie danych zgłoszenia SENT, o jakich mowa w art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. a-c, f oraz i u.s.m., tzn. danych przewoźnika obejmujących jego nazwę i numer identyfikacji podatkowej, numeru rejestracyjnego środka transportu, numeru zezwolenia i numeru lokalizatora drogowego. Spór dotyczy natomiast tego, czy zaszły podstawy do odstąpienia od nałożenia kary, określone w art. 22 ust. 3 u.s.m. w części, w jakiej przepis ten formułuje podstawę odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w postaci "przypadku uzasadnionego ważnym interesem przewoźnika".
Podkreślenia także wymaga, że wyrok I instancji jako stronę skarżącą wskazał spółkę cywilną cywilnej S. s.c. [...], co nie zmienia faktu, że z treści skargi z dnia 3 listopada 2021 r. jednoznacznie wynikało, że skarżącymi byli wspólnicy tej spółki, tj. J. i A. F.. W sprawie nie doszło więc do rozpoznania skargi podmiotu nieuprawnionego, a wyłącznie do omyłkowego jego wskazania w orzeczeniu kończącym postępowanie. Podmiotami podlegającymi ukaraniu w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 22 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 104,zwanej dalej u.s.m.) są przewoźnicy. Przewoźnikiem, zgodnie z art. 2 pkt 8 u.s.m. jest podmiot prowadzący działalności gospodarczą. Podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej, co miało miejsce w badanej sprawie, są wspólnicy tej spółki, nie zaś spółka (art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, Dz.U. 2024 r., poz. 236). Jak przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, spółka cywilna nie została wyposażona przez regulacje u.s.m. w zdolność prawną (zob. uchwałę z dnia 15 października 2008 r., II GPS 5/08 oraz wyrok z dnia 5 maja 2024 r., II GSK 1621/21, CBOSA).
Usprawiedliwiony okazał się zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 22 ust. 3 u.s.m. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zastosowanie go wymagało od organu badania: okoliczności, w jakich nastąpiło naruszenie, przyczyny naruszenia, postaw przewoźnika w trakcie i po kontroli, czy naruszenie stwarzało realne zagrożenia dla wpływów podatkowych państwa, czy podmiot dopuścił się oszustwa lub innego przestępstwa oraz czy postępował niedbale nie dochowując wymaganej staranności, oraz że termin "interes publiczny" powinien być odczytywany z uwzględnieniem zasady proporcjonalności.
Stosownie do art. 22 ust. 3 u.s.m. w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2a, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3 u.s.m. Poza sporem pozostaje to, że przesłanka odstąpienia od nałożenia kary w postaci ważnego interesu przewoźnika, nie miała wpływu na wynik sprawy. Ani orzekające organy, ani też Sąd I instancji nie dopatrzyły się tej odmiany podstawy do odstąpienia od nałożenia kary, zaś wyłączną przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd I instancji była wadliwa – w przekonaniu Sądu I instancji – ocena przesłanki odstąpienia od nałożenia kary w postaci "przypadku uzasadnionego interesem publicznym". Podstawa prawna wyroku w tym zakresie obejmuje art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 22 ust. 3 u.s.m. w części dotyczącej przypadku uzasadnionego interesem publicznym. Tej też partii regulacji dotyczą sformułowane przez DIAS zarzuty skargi kasacyjnej. Zarzuty te okazały się trafne w zakresie, w jakim kwestionują wynik dokonanej przez Sąd I instancji wykładni art. 22 ust. 3 u.s.m. W przekonaniu Sądu I instancji granice pojęcia "interes publiczny" wymagały jego szerokiego rozumienia i winny obejmować nie tylko przestrzeganie prawa przez realizację nałożonych obowiązków fiskalnych wobec budżetu państwa ale i uwzględniać powinny: proporcjonalność kary, relację między wysokością kary do dochodu przewoźnika, postawę jaką prezentuje przewoźnik w trakcie kontroli i po jej zakończeniu, czy popełnia on przestępstwa (w tym oszustwa) lub inne naruszenia prawa i z jaką częstotliwością, czy postępuje nie dość starannie lub niedbale. Jak wynika z celów u.s.m. ma ona służyć ochronie legalnego handlu towarami uznanymi za wrażliwe (paliwami płynnymi, alkoholem skażonym oraz suszem tytoniowym) i ułatwiać walkę z szarą strefą, a także ograniczać poziom uszczupleń wpływów kluczowych dla państwa podatków (od towarów i usług oraz akcyzowego). Kary za niedopełnianie obowiązków zgłoszenia w trybie u.s.m. nie mają charakteru fiskalnego; mają wymierzać represje w stosunku do podmiotów nieuczciwych i pełnić rolę prewencyjną. W ocenie Sądu I instancji, organ rozpatrujący odwołanie dokonał zawężającej interpretacji interesu publicznego z art. 22 ust. 3 u.s.m. nie uwzględniając wspomnianych aspektów tego pojęcia. Taka, zaprezentowana przez Sąd I instancji wykładnia art. 22 ust. 3 u.s.m. w części obejmującej "przypadek uzasadniony interesem publicznym" jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego błędna i naruszenie to odpowiada wymogom naruszenia prawa materialnego z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. w realiach określonych w art. 188 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że art. 22 ust. 3 u.s.m. wprowadza wyraźną delimitację dwóch samodzielnych podstaw odstąpienia od nałożenia kary: a) ważnego interesu podmiotu (przewoźnika) oraz b) interesu publicznego. Sąd I instancji wskazując na okoliczności, jakie winien wziąć pod rozwagę organ celno-skarbowy stosując art. 22 ust. 3 u.s.m. w części odnoszącej się do interesu publicznego (art. 22 ust. 3 in media parte u.s.m.) w nieuprawniony sposób atomizował okoliczności stanowiące desygnaty interesu skarżących (z art. 22 ust. 3 ab initio u.s.m.), a następnie te okoliczności zsumował z podstawami, które rzeczywiście wpisują się w interes publiczny, ale rozpatrywane samodzielnie, już nie okazały się – w przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego – dostateczne do uwzględnienia skargi na decyzję. Po pierwsze, jak wynika z akt sprawy, skarżący dopuścili się przy okazji wykonywania przewozu poddanego kontroli niewątpliwego naruszenia obowiązków określonych w art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. a-c, f oraz i u.s.m., co spowodowało wszczęcie wobec nich postępowania, w którym jednoznacznie wykazano podstawę nałożenia kary. Zakres danych, jakich brakowało w zgłoszeniu był rozległy i nie wynikał ani z okazjonalnego błędu, ani omyłki pisarskiej. Zgłoszenie nie posiadało całego szeregu kluczowych dla kontroli państwa nad przewozami towarów wrażliwych, danych, w postaci: a) danych przewoźnika obejmujących jego nazwę i numer identyfikacji podatkowej, b) numeru rejestracyjnego środka transportu, c) numeru zezwolenia i d) numeru lokalizatora drogowego. Braki zgłoszenia stanowiły więc następstwo błędnego systemowo podejścia przedsiębiorcy do obowiązków ustawowych. Po drugie, Sąd I instancji zobowiązał organ II instancji przy ponownym rozpatrywaniu odwołania do uwzględnienia m.in.: a) proporcjonalności wymierzanej kary do wagi naruszenia, b) relacji między wysokością kary a dochodem przewoźnika, c) postawy przewoźnika w trakcie kontroli, d) postawy przewoźnika po zakończeniu kontroli, e) oceny, czy przewoźnik popełnia przestępstwa (w tym oszustwa) lub inne naruszenia prawa, f) częstotliwości popełnianych naruszeń, g) oceny czy przewoźnik postępuje starannie czy też niedbale. Wszystkie te probierze powołania się na interes publiczny w swej istocie odnoszą się nie do interesu Państwa, czy też wspólnoty publicznoprawnej, ale do interesu, tzn. postaw i ocen rzeczywistości społecznej, samych skarżących. Interes publiczny jest odmianą generalnej klauzuli odsyłającej, wymagającą dokonywania wartościowania wyłącznie w obrębie wartości doniosłych dla działalności Państwa, dla związku publicznoprawnego, o walorze ogólnospołecznym, państwowym (por. L. Leszczyński, Klauzule generalne w stosowaniu prawa, Lublin 2003, ss. 64 i 81). Proporcjonalność kary do wagi naruszenia nie mogła podlegać ocenie organu, bowiem przepis prawa w postaci art. 22 ust. 2 u.s.m. bezwzględnie narzuca za czyn z art. 5 ust. 4 u.s.m. karę w wymiarze 10 000 zł. Relacja wysokości ciężaru do dochodu podmiotu ukaranego jest klasyczną podstawą udzielania zwolnienia z obowiązku i jej źródłem jest zagrożenie kondycji finansowej zapewniającej minimalny poziom funkcjonowania lub bytu zainteresowanego. Wpisuje się więc w interes strony, a nie w interes publiczny. Również okoliczności, w jakich doszło do naruszenia i nastawienie podmiotu popełniającego delikt do obowiązków ustawowych, uwzględniające sferę psychiczną (stopień dbałości, zapobiegliwość) oraz woluntarną (dążenie do naruszenia prawa, zawinienie), wykazują związek wyłącznie z właściwościami samych skarżących i nie wiążą się z żadną wartością ogólnopaństwową, o walorze dobra publicznego. To zatem, czy rozległe braki zgłoszenia stanowiły wynik okazjonalnego błędu podmiotu, który zwykle dochowuje optymalnej staranności w sprawach swojej działalności gospodarczej, nie mogło z założenia być podciągane pod względy dyktowane interesem publicznym. Jak trafnie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 sierpnia 2023 r., II GSK 14/21 (CBOSA), nałożenie kary nie godzi w interes publiczny gdy dotyczy działań profesjonalnego podmiotu, na którym ciążą większe obowiązki w zakresie przestrzegania prawa, niż ma to miejsce w sytuacji gdy nie mamy do czynienia z profesjonalną działalnością zarobową. Gdyby wolą ustawodawcy było wartościowanie wymierzenia kary, względnie odstępowanie od jej wymierzenia stosownie do skali naruszenia, pozwoliłby na stosowanie odpowiednich przewidzianych do tego mechanizmów, w tym miarkowania wymiaru kary w trybie art. 189d k.p.a. lub uwzględniania znikomej wagi czynu w trybie art. 189f k.p.a. Te zaś rozwiązania w badanej sprawie wyraźnie wyłączono (art. 17 ust. 5 u.s.m. i at. 189a zd. końcowe k.p.a.). Te desygnaty okoliczności, które mogły z punktu widzenia aksjologii wynikać z interesu skarżących nie mogły przemawiać za odstąpieniem od wymierzenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 u.s.m. w części odnoszącej się do "przypadku uzasadnionego interesem publicznym", jak przyjął to błędnie Sąd I instancji. Podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że interes publiczny w rozumieniu m.in. art. 22 ust. 3 u.s.m., nie może być modyfikowany "okolicznościami występującymi po stronie przewoźnika" (wyrok z dnia 18 kwietnia 2024 r., II GSK 1541/23, Lex nr 3713450). Te natomiast względy, które Sąd I instancji podniósł jako związane z rzeczywistą ochroną interesów Państwa, tzn. wymóg oceny czy: czyn wypełnia znamiona przestępstwa, czy kara zadziała prewencyjnie na przyszłość i zrealizuje funkcję u.s.m. – nie okazały się dostateczne, aby orzec o odstąpieniu od wymierzenia kary. Gdyby penalizacja naruszeń z art. 22 ust. 2 u.s.m. miała znaczenie jurydyczne dla wymierzenia kary, to samo karanie za te czyny odbywałoby się w postępowaniu karnym, a nie administracyjnym. Nie może być traktowane w kategoriach usprawiedliwionego interesem publicznym przypadku z art. 22 ust. 3 u.s.m. to, że obywatel nie popełnia przestępstwa! Uchylanie skutków wyraźnej zasady wymierzania kary pieniężnej o jasno zakreślonej wysokości (10 000 zł) za naruszenie jednoznacznie skwantyfikowane przez ustawę (art. 5 ust. 4 u.s.m.) tylko z tego powodu, że podmiot wywiązuje się – jak każdy uczestnik obrotu publicznoprawnego – ze zobowiązań podatkowych, wyraźnie wykracza poza funkcję art. 22 ust. 3 u.s.m., którą jest, jak już to wykazywano wcześniej, uwalnianie od kary jedynie w przypadkach, wymagających nadzwyczaj mocnych aksjologicznie podstaw uchylenia przepisu nakazującego karanie. Jak już to podkreślono wcześniej, zakres naruszenia, mierzony liczbą braków zgłoszenia (nieuzupełnionego o elementy wymagane przez art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. a-c, f oraz i u.s.m.) był znaczny. Wskazywał na to, że realizacja przewozów w przedsiębiorstwie skarżących (spółce cywilnej) z pominięciem całego szeregu danych zgłoszenia SENT uchodziła za akceptowalną postawę wobec prawa. Jak przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego występowanie wielości naruszeń w reżimie u.s.m. nie może prowadzić do premiowania z powołaniem się na interes publiczny, podmiotów, które zwielokrotniają takie naruszenia (wyrok z dnia 16 października 2024 r., II GSK 83/24, Lex nr 3820268).
Spór w badanej sprawie sprowadzał się wyłącznie do wyników wykładni prawa materialnego w postaci art. 22 ust. 3 u.s.m. i nie były wymagane od organów – wbrew ocenie Sądu I instancji – żadne dodatkowe czynności, zwłaszcza postępowania wyjaśniającego, stąd Naczelny Sąd Administracyjnym prezentując odmienny wynik wykładni względem tego, jaki przedstawił Sąd I instancji, uznał istotę sprawy za dostatecznie wyjaśnioną i orzekł, na podstawie art. 188 p.p.s.a., jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).