II GSK 794/15

II GSK 794/15 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2015-07-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-04-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Krystyna Anna Stec
Małgorzata Korycińska /przewodniczący sprawozdawca/
Marzenna Zielińska
Symbol z opisem
6167 Rybołówstwo morskie, i rybactwo śródlądowe
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 2061/12 - Postanowienie NSA z 2015-04-14
IV SA/Wa 911/12 - Wyrok WSA w Warszawie z 2012-09-28
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i orzeczenia organów I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 76 poz 671
§ 2 pkt 22
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 kwietnia 2005 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenia przepisów o  rybołówstwie.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 190 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2004 nr 62 poz 574
art. 34 pkt 4, art. 63 ust. 4
Ustawa z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie.
Dz.U.UE.L 2002 nr 358 poz 59 art. 26 ust. 1, ust. 3, ust. 4, art. 20
Rozporządzenie Rady (WE) NR 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w  ramach wspólnej polityki rybołówstwa.
Dz.U.UE.L 2007 nr 180 poz 3 art. 1, art. 2
Rozporządzenie Komisji (WE) NR 804/2007 z dnia 9 lipca 2007 r. ustanawiające zakaz połowów dorsza w Morzu Bałtyckim (podobszary 25-32,  wody WE) przez statki pływające pod banderą Polski
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Anna Stec Marzenna Zielińska Protokolant Beata Cisek-Chojnacka po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 28 września 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 911/12 w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o rybołówstwie 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Okręgowego Inspektora Rybołówstwa Morskiego w S. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...], 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz J. M. 4600 (cztery tysiące sześćset) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., wyrokiem objętym skargą kasacyjną, oddalił skargę J. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2012 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o rybołówstwie.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Okręgowy Inspektor Rybołówstwa Morskiego w S. wymierzył skarżącemu karę w wysokości 20 000 zł za to, że będąc armatorem statku rybackiego UST-2 o długości całkowitej większej niż 10 m, w dniach od 20 do 23 października 2007 r. wykonywał rybołówstwo morskie, prowadząc połowy dorsza w Morzu Bałtyckim, w podobszarze 25, podczas rejsu połowowego z naruszeniem przepisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 804/2007 z dnia 9 lipca 2007 r. ustanawiającego zakaz połowów dorsza w Morzu Bałtyckim (podobszary 25 - 32, wody WE) przez statki pływające pod banderą polską (Dz.U.UE.L.2007.180.3; dalej: rozporządzenie nr 804/2007). Jak wynika z kart dziennika połowowego podczas rejsu jednostka złowiła i przywiozła do portu ok. 6054 kg dorsza w relacji pełnej.
Zaskarżoną decyzją Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ wyjaśnił, że zakaz połowów dorsza w Morzu Bałtyckim (podobszary 25-32, wody WE) przez statki pływające pod banderą Polski ustanowiony w art. 2 rozporządzenia nr 804/2007 wprowadzony został w związku z wyczerpaniem kwoty połowowej dorsza przyznanej Polsce na te obszary na 2007 rok. Zakaz obowiązywał w okresie od dnia 11 lipca 2007 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. W ocenie Ministra w sprawie nie istniała potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego, ani też potrzeba powoływania biegłych, na okoliczność wyczerpania kwoty połowowej dorsza na 2007 r. Organy administracji, wydając decyzję o nałożeniu kary pieniężnej, mają obowiązek stosować obowiązujące przepisy prawa. Takim przepisem jest art. 1 i art. 2 rozporządzenia nr 804/2007.
W ocenie organu w sprawie nie została naruszona ogólna zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, mimo iż decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi - specjalne zezwolenie połowowe nie została w wyniku wydania przez KE rozporządzenia nr 804/2007 wyeliminowana z obrotu prawnego. Zdaniem organu decyzja ta nie musiała być bowiem wyeliminowana, gdyż nastąpiła częściowa utrata uprawnień w niej określonych z mocy prawa, właśnie wskutek zaistnienia przesłanek określonych w art. 2 rozporządzenia nr 804/2007.
Organ wyjaśnił ponadto, że jeśli chodzi o zasady wymierzania administracyjnych kar pieniężnych, to z treści art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie (Dz. U. Nr 62, poz. 574 ze zm.) wynika wprost, iż ich nakładanie jest obligatoryjne, a więc kwestia winy nie może mieć w tej sytuacji znaczenia. Zgodnie z § 2 pkt 22 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 kwietnia 2005 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenie przepisów o rybołówstwie (Dz. U. Nr 76, poz. 671 ze zm.; dalej: rozporządzenie z dnia 21 kwietnia 2005 r.), wysokość kary pieniężnej, która może być wymierzona armatorowi statku rybackiego o długości całkowitej równej albo większej niż 10 m za prowadzenie połowów organizmów morskich, których ogólna kwota połowowa została wyczerpana – wynosi od 20 000 do 110 000 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę wskazał, że w sprawie bezsporne jest, że skarżący naruszył zakaz połowu dorsza ustanowiony w art. 2 rozporządzenia nr 804/2007 ustanawiającego zakaz połowów dorsza w Morzu Bałtyckim, które zawiera przepisy Wspólnej Polityki Rybackiej Unii Europejskiej, o których mowa w art. 63 ust. 1 pkt 1 ustawy o rybołówstwie.
Sąd stwierdził, że podniesione w skardze zarzuty zmierzają przede wszystkim do podważenia i w konsekwencji odmowy zastosowania w sprawie powołanego rozporządzenia nr 804/2007.
W myśl art. 249 zd. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej z dnia 25 marca 1957 r. (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm.) – o treści obowiązującej w 2007 r., rozporządzenie nr 804/2007 wiązało w całości i było bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich Unii Europejskiej, w tym także w Polsce. Zdaniem Sądu nie ulega więc wątpliwości, iż przedmiotowe rozporządzenie było wiążące w całej swojej treści.
Stwierdzenie w art. 1 przedmiotowego rozporządzenia o uznaniu, że z dniem jego wejścia w życie połowy dorsza dokonywane w Morzu Bałtyckim (podobszary 25-32, wody WE) przez statki pływające pod banderą Polski wyczerpały część kwoty przyznaną Polsce na 2007 r., nie jest sprzeczne z preambułą tego rozporządzenia, ponieważ sformułowanie "wyczerpały część kwoty" należy odnieść do ogólnej kwoty połowów zasobów rybnych i grup zasobów rybnych ustalonych rozporządzeniem Rady (WE) nr 1941/2006 z dnia 11 grudnia 2006 r. powołanym w pkt 1 preambuły do rozporządzenia Komisji z dnia 9 lipca 2007 r.
Zdaniem Sądu normatywny charakter tych okoliczności polegający na ich umieszczeniu w rozporządzeniu nr 804/2007, wykluczał uwzględnienie przez Sąd w sprawie prowadzenia dowodów na okoliczność nieprzekroczenia przez Polskę w 2007 r. przyznanej kwoty połowowej dorsza na 2007 r. Z tych samych przyczyn nie można organom orzekającym zarzucać naruszenia prawa w zaniechaniu przeprowadzenia dowodu na tę okoliczność, która normatywnie została określona w samym rozporządzeniu Komisji (UE).
W związku z powyższym, w ocenie Sądu, organy orzekające zobowiązane były do uznania połowów dorsza prowadzonych ze statku rybackiego po dniu 11 lipca 2007 r., którego skarżący był armatorem, za naruszenie art. 34 ust. 4 ustawy o rybołówstwie, w którym zabroniono połowu organizmów morskich, których ogólna kwota połowowa została wyczerpana.
Sąd stwierdził, że nie mógł zostać uwzględniony zarzut, że rozporządzenie nr 804/2007 dotyczy wyłącznie podobszarów Bałtyku Wschodniego (25-32) i nie może stanowić podstawy ustalenia faktu wyczerpania kwoty połowowej przyznanej na cały obszar Bałtyku składający się również z obszarów Bałtyku Zachodniego. Jak już bowiem wcześniej wyjaśniono skarżący dokonywał połowów na podobszarze 25 Morza Bałtyckiego – a zatem na tej części, w której Komisja Europejska rozporządzeniem nr 804/2007 zakazała statkom pływającym pod banderą Polski połowów dorsza w określonym terminie.
Zdaniem Sądu nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia § 2 pkt 22 rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2005 r. z uwagi na wymierzenie kary za jeden połów, w sytuacji gdy zdaniem skarżącego przepis ten przewiduje jedną sankcję za prowadzenie połowów, nie zaś za jeden połów, a w stosunku do skarżącego toczą się inne postępowania dotyczące połowów tego samego rodzaju. W ocenie Sądu racjonalna jest wykładania stosownej regulacji zastosowana przez organ, który poszczególne czyny, skutkujące wymierzeniem kary, wiąże z odrębnymi rejsami.
Za niezasadny Sąd uznał również zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w zakresie ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego jako przesłanek wymiaru kary, ponieważ organ wymierzył skarżącemu karę w wysokości dolnej granicy, a zatem karę minimalną. Przepisy ustawy o rybołówstwie nie przewidują możliwości złagodzenia kary bądź odstąpienia od jej wymierzenia, a zatem sytuacja majątkowa skarżącego nie mogła mieć w tej sytuacji wpływu na rozstrzygnięcie.
Sąd nie zgodził się ze skarżącym także co do zarzutu, że specjalne zezwolenie połowowe jest skuteczne przez cały okres, na jaki zostało wydane. Granicę czasową może stanowić przekroczenie ogólnej kwoty połowowej, bądź wprowadzenie zakazu połowów – na zasadach opartych o ogólnie obowiązujące prawo.
W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji powołał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).
II
Skargę kasacyjną wniósł J. M. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:
1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 oraz 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267; dalej:, k.p.a.) w zw. z art. 34 pkt 4 i art. 63 ust. 1 pkt 2 ustawy o rybołówstwie w zw. z § 2 pkt 22 rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2005 r. oraz w zw. z art. 151 p.p.s.a. polegające na nieuzasadnionym oddaleniu skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2012 r., pomimo iż zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi narusza art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a., w zakresie, w jakim organ zaniechał dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego w kierunku ustalenia czy w momencie dokonywania ukierunkowanych połowów dorszy podczas rejsu połowowego doszło do wyczerpania ogólnej kwoty połowowej przyznanej Polsce na rok 2007;
2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z akapitem 3 i 5 preambuły oraz art. 1 i 2 rozporządzenia nr 804/2007 w zw. z art. 26 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach wspólnej polityki rybołówstwa (Dz. U. UE L 358 z dnia 31 grudnia 2002 r.) w zw. z art. 151 p.p.s.a., polegające na nieuzasadnionym oddaleniu skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2012 r., w wyniku nieuzasadnionego przyjęcia, iż treść akapitu 3 i 5 preambuły rozporządzenia nr 804/2007 oraz art. 1 i 2 tego rozporządzenia w niniejszym postępowaniu dotyczącym nałożenia kary pieniężnej z tytułu deliktu administracyjnego przesądza o tym, że ogólna kwota połowowa przyznana Polsce na rok 2007 została przekroczona, podczas gdy w rzeczywistości treść rozporządzenia nr 804/2007 dotyczy wyłącznie wyczerpania zasobów obszaru Bałtyku Wschodniego (obszarów 25-32), a nie dotyczy w ogóle rzekomego wyczerpania ogólnej kwoty połowowej
- względnie, z ostrożności procesowej formułując powyższy zarzut, w następujący sposób:
naruszenie prawa materialnego, a mianowicie akapitu 3 i 5 preambuły do rozporządzenia nr 804/2007 oraz art. 1 i 2 tego rozporządzenia w zw. z § 2 pkt 22 rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2005 r., poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na błędnym uznaniu, iż treść akapitu 3 i 5 preambuły do rozporządzenia nr 804/2007 oraz art. 1 i 2 tego rozporządzenia przesądza erga omnes - we wszelkich sprawach i wszelkich postępowaniach, w tym w postępowaniu dotyczącym pociągnięcia do odpowiedzialności z tytułu naruszenia § 2 pkt 22 rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2005 r. - o tym, że ogólna kwota połowowa przyznana Polsce na rok 2007 została przekroczona;
3. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie § 2 pkt 22 rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2005 r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na utożsamieniu znamienia odpowiedzialności w postaci prowadzenia "połowów organizmów morskich, których ogólna kwota połowowa została wyczerpana" z dokonywaniem połowów wbrew przepisom ustanawiającym zakaz połowów.
4. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 106 § 3 p.p.s.a., polegające na bezpodstawnym oddaleniu wniosków dowodowych skarżącego z dokumentów w postaci: prywatnej opinii prof. I. D., pisma Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z października 2010 r. oraz pytania deputowanego do Parlamentu Europejskiego Marka Gróbarczyka wraz z odpowiedzią udzieloną przez Komisję Europejską na okoliczność niewyczerpania ogólnej kwoty przyznanej Polsce na 2007 r. i niewiarygodności danych świadczących o wyczerpaniu ogólnej kwoty połowowej przyznanej Polsce na 2007 r. w wyniku nieuzasadnionego przyjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że jest to okoliczność nieistotna dla sprawy jako, że wiąże się z oceną legalności rozporządzenia nr 804/2007 a nie z oceną legalności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2012 r.;
5. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. w zw. z art. 5 ustawy o rybołówstwie w zw. z art. 151 p.p.s.a, polegające na nieuzasadnionym oddaleniu skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2012 r., w wyniku nieuzasadnionego przyjęcia, iż wykonywanie uprawnień do połowu określonej ilości dorsza zgodnie z treścią ostatecznych decyzji administracyjnych (w żaden w sposób niewyeliminowanych z obrotu prawnego) w postaci licencji połowowej i specjalnego zezwolenia połowowego może stanowić działanie w jakikolwiek sposób naruszające prawo.
Z daleko posuniętej ostrożności procesowej, na wypadek nieuwzględnienia wyżej wskazanych zarzutów, zarzucam:
6. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 139 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., polegające na nieuzasadnionym oddaleniu skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2012 r., w wyniku bezpodstawnego przyjęcia, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą podstawy do zastosowania art. 139 k.p.a.
7. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie § 2 pkt 22 rozporządzenia w z dnia 21 kwietnia 2005 r. w zw. z art. 63 ust. 1-3 ustawy o rybołówstwie oraz art. 64 ust. 4 ustawy o rybołówstwie w zw. z art. 2 Konstytucji i art. 92 ust. 1 Konstytucji polegające na niezastosowaniu art. 2 Konstytucji i art. 92 ust. 1 Konstytucji poprzez pominięcie okoliczności, iż wprowadzenie kary minimalnej w § 2 pkt 22 rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2005 r. narusza zakres upoważnienia ustawowego określonego w art. 63 ust. 1-3 ustawy o rybołówstwie oraz ogranicza w istotny sposób możliwości zrealizowania w procesie wymierzania kar, sformułowanej w art. 63 ust. 4 dyrektywy różnicowania kar w zależności od rodzaju naruszenia o społecznej jego szkodliwości.
Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie naruszenia § 2 pkt 22 rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2005 r. Podnosząc ten zarzut autor skargi kasacyjnej trafnie wywiódł, że powołany przepis narusza zakres upoważnienia ustawowego w części w jakiej określa dolne granice kary pieniężnej. Wskazany w tym zarzucie problem był uprzednio dostrzeżony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z dnia 17 maja 2012 r. sygn. akt II GSK 539/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/),) a został rozstrzygnięty już po wniesieniu skargi kasacyjnej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 marca 2015 r. sygn. akt K 31/13. W punkcie 4a sentencji wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że § 2- § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 kwietnia 2005 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenie przepisów o rybołówstwie w zakresie, w jakim określają dolne granice kar pieniężnych są niezgodne z art. 63 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie w związku z art. 2 i art. 92 ust. 1 Konstytucji. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał stwierdził, że "Minister Rolnictwa określając w rozporządzeniu z 2005 r. górne granice kar, nie wykroczył poza wysokość określoną w ustawie, to jednak – w części dotyczącej określenia dolnej granicy za dane przekroczenie – zaostrzył reżim przewidziany w ustawie o rybołówstwie. Ustawodawca nie ustanowił dolnej granicy kar, zaś minister, ustalając dolne stawki, spowodował, że w wypadku stwierdzenia określonego naruszenia, organ wymierzający kary (okręgowy inspektor rybołówstwa morskiego) nie może nałożyć kary w wysokości niższej niż przewidziana w rozporządzeniu z 2005 r. W konsekwencji uniemożliwił realne stosowanie kryterium szkodliwości czynu." Trybunał dalej wykazywał, że "gdyby ustawodawca widział konieczność określenia dolnej granicy odpowiedzialności za konkretne naruszenie, to dałby temu wyraz, odpowiednio formułując przepis typizujący dany rodzaj naruszenia, albo skonstruowałby upoważnienie ustawowe zawierające wyraźne wskazania, że minister jest umocowany do określenia górnej i dolnej granicy odpowiedzialności" i w efekcie przyjął, że "wprowadzenie kary minimalnej nie ma dostatecznej podstawy prawnej, nie mieści się w ogólnym upoważnieniu do określenia wysokości kar. Nie ulega wątpliwości, że ustanowienie kary minimalnej ogranicza w istotny sposób możliwość zrealizowania w procesie wymierzenia kar sformułowanej w art. 63 ust. 4 ustawy o rybołówstwie dyrektywy zróżnicowania kar w zależności od rodzaju naruszenia i społecznej jej szkodliwości".
W myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Określenie "moc powszechnie obowiązująca" przybliża walor wyroków Trybunału do źródeł prawa powszechnie obowiązującego w rozumieniu art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie dotyczącym kręgu adresatów, którzy powinni zapadłe judykaty respektować i dokonywać ich wdrożenia. W świetle powołanej treści art.190 ust.1 Konstytucji RP nie powinno budzić wątpliwości, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując skargę kasacyjną od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego powinien uwzględnić stan niekonstytucyjności istniejący również wówczas, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją RP aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane zaskarżone orzeczenie, zapadło już po wydaniu wyroku przez sąd pierwszej instancji.
Mając na uwadze treść pkt 4a sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzić należy, że § 2 pkt 22 rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2005 r. jakkolwiek dalej obowiązuje to na skutek wyroku TK nie może być stosowany w zakresie, w którym określa wysokość dolnej granicy kary. W piśmiennictwie przyjmuje się, że złożoność skutków wyroku takiego jak zapadł w sprawie o sygn. akt K 31/13 polega na tym, że w zakresie, który nie został wskazany w sentencji, kontrolowany przepis nie zostaje uznany za sprzeczny z Konstytucją; skutek taki następuje wyłącznie w odniesieniu do zakresu wskazanego w sentencji orzeczenia (por. Z. Czeszejko-Sochacki, L. Garlicki, J. Trzciński: Komentarz, s. 214; L. Garlicki: Uwagi o charakterze prawnym orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, (w:) Studia nad prawem).
Przenosząc te uwagi na rozpoznawaną skargę kasacyjną podkreślić należy, że na skarżącego – armatora statku rybackiego o długości całkowitej większej niż 10 m- nałożono karę pieniężną w oparciu o przepis § 2 pkt 22 rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2005 r. Przepis ten stanowi, że wysokość kary za prowadzenie połowów morskich, których ogólna kwota połowowa została wyczerpana wynosi od 20 000 zł do 110 000zł. W dacie wydania decyzji o nałożeniu kary organ nie mógł wymierzyć kary w wysokości niższej niż przewidziana jako dolna jej granica w powołanym przepisie. Ta sytuacja, o czym już była mowa, zmieniła się w związku z omówionym powyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Orzeczenie Trybunału oznacza, że obecnie organ wymierzający karę za określony delikt administracyjny może ją wymierzyć stosując ustawowe kryterium szkodliwości naruszenia, o którym mowa w art. 63 ust. 4 ustawy o rybołówstwie, nie będąc związany dolną granicą wysokości kary.
Zgodnie z art. 188 p.p.s.a. jeżeli nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny może uchylić zaskarżone orzeczenie i rozpoznać skargę. W tym przypadku Sąd orzeka na podstawie stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku. W rozpoznawanej sprawie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zachodzi podstawa do zastosowania tego przepisu, gdyż zarzut skargi kasacyjnej zmierzający do podważenia ustaleń stanu faktycznego jest nieusprawiedliwiony.
W myśl art. 3 ust. 1 lit. e Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (który stanowił podstawę funkcjonowania UE w dacie wydania rozporządzenia nr 804/2007) działalność Wspólnoty obejmowała na warunkach i zgodnie z harmonogramem przewidzianym w Traktacie wspólną politykę w dziedzinach rolnictwa i rybołówstwa.
Wspólna polityka rybołówstwa realizowana była między innymi poprzez rozporządzenie nr 2371/2002. Zgodnie z art. 26 tego rozporządzenia Komisja ocenia i kontroluje stosowanie zasad wspólnej polityki rybołówstwa przez Państwa Członkowskie oraz ułatwia współpracę i koordynację pomiędzy nimi (ust. 1). Jeżeli istnieje dowód, że działalność połowowa prowadzona w danym obszarze geograficznym może doprowadzić do poważnego zagrożenia dla ochrony żywych zasobów wodnych, Komisja może podjąć środki zapobiegawcze (ust. 3). W przypadku gdy została wyczerpana kwota, przydział lub dostępny udział Państwa Członkowskiego, Komisja może, na podstawie dostępnych informacji, natychmiast zatrzymać działalność połowową (ust. 4). Natomiast według art. 20 omawianego rozporządzenia, na wniosek Komisji Rada, stanowiąc większością kwalifikowaną, podejmuje decyzję w sprawie limitów połowowych i/lub nakładu połowowego oraz w sprawie rozdziału możliwości połowowych między Państwa Członkowskie, jak również w sprawie warunków związanych z takimi limitami. Możliwości połowowe rozdziela się pomiędzy Państwa Członkowskie w taki sposób, żeby zapewnić każdemu Państwu Członkowskiemu względną stabilność działalności połowowej dla każdego zasobu lub łowiska.
Powołując ostatnio wskazany przepis, Rada Unii Europejskiej przyjęła rozporządzenie nr 1941/2006 z dnia 11 grudnia 2006 r. ustalające wielkości dopuszczalnych połowów i inne związane z nimi warunki dla niektórych zasobów rybnych i grup zasobów rybnych mające zastosowanie do Morza Bałtyckiego na 2007 r. Mając na uwadze to rozporządzenie oraz uwzględniając cytowany wyżej art. 26 ust. 4 rozporządzenia nr 2371/2002, Komisja Europejska rozporządzeniem nr 804/2007 ustanowiła zakaz połowów dorsza w Morzu Bałtyckim przez statki pływające pod banderą Polski. Rozporządzenie nr 804/2007 w art. 1 stanowi: "Uznaje się, że z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia połowy dorsza dokonywane w Morzu Bałtyckim (podobszary 25-32, wody WE) przez statki pływające pod banderą Polski wyczerpały część kwoty przyznaną Polsce na 2007 r.". Z kolei na mocy art. 2 tego rozporządzenia statkom pływającym pod banderą Polski zakazano połowów dorsza w Morzu Bałtyckim (podobszary 25-32, wody WE) od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia do dnia 31 grudnia 2007 r. W tym okresie zakazano również przechowywania na statku, przeładunku lub wyładunku ryb pochodzących z tego stada złowionych przez te statki.
W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że skarżący naruszył zakaz połowów dorszów wprowadzony art. 2 omówionego rozporządzenia. Wbrew wywodom autora skargi kasacyjnej, WSA nie uchybił zatem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., gdyż istotne z punktu widzenie przesłanek materialnoprawnych powstania deliktu okoliczności zostały w sprawie ustalone. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa nadto, że w sytuacji, gdy kwestia wyczerpania kwoty przyznanej Polsce została "przesądzona" przepisem unijnym, brak jest podstaw do kwestionowania tego poprzez przeprowadzenie dowodu z opinii czy też w oparciu o treść korespondencji prowadzonej pomiędzy ministrem a Komisją Europejską. Z tej przyczyny zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. uznać należało za nieusprawiedliwiony.
Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwiony uznał także zarzut naruszenie art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 16 § 1 k.p.a. i w związku z art. 5 ustawy o rybołówstwie . W ocenie skarżącego do naruszenia tych przepisów doszło w wyniku nieuzasadnionego przyjęcia, że wykonywanie uprawnień do połowu określonej ilości dorsza zgodnie z treścią ostatecznej decyzji może stanowić działanie "w jakikolwiek sposób naruszający prawo". Skład orzekający w tej sprawie podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 15 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 1101/10 (treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/), że wadliwe jest założenie, iż specjalne zezwolenie połowowe jest skuteczne przez cały okres, na jaki zostało wydane - aż do czasu wyczerpania przyznanej nim kwoty połowowej. Granicę czasową, do jakiej połowy w oparciu o to zezwolenie mogą być wykonywane może stanowić przekroczenie ogólnej kwoty połowowej (art. 34 pkt 4 ustawy o rybołówstwie), bądź wprowadzenie, znajdującego oparcie w przepisach, zakazu połowów. Okoliczności te, wynikające z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, nie naruszają zatem praw wynikających z uzyskanego specjalnego zezwolenia połowowego.
Za niezrozumiały w okolicznościach tej sprawy należy uznać zarzut naruszenia art. 139 k.p.a. Zauważyć bowiem należy, że w tej sprawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, nie zaś jak wskazuje skarżący w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, czego konsekwencją miało być wymierzenie kary surowszej niż poprzednio. W takim stanie sprawy nie mogło dojść do naruszenia art. 139 k.p.a. i wyrażonej w nim zasady reformationis in peius.
Nie jest także zasadny zarzut, że ustalenia dotyczące przełowienia zawarte w rozporządzeniu nr 804/2007 nie są skuteczne erga omnes. Zgodnie z art. 249 Traktatu ustanawiającego Unię Europejską Komisja uchwala rozporządzenia. Rozporządzenie ma zasięg ogólny. Wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich. Nie ma zatem żadnych wątpliwości, że rozporządzenie nr 804/2007 w całości jest skuteczne erga omnes.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądów autora skargi kasacyjnej, że rozporządzenie nr 804/2007 " nie dotyczy w ogóle rzekomego wyczerpania ogólnej kwoty połowowej". Zgodnie z art. 4 rozporządzenia nr 1941/2006 limity połowowe i przydział tych limitów państwom członkowskim określono w załączniku I do tego rozporządzenia. Załącznik ten - zgodnie z jego tytułem - zawiera limity w rozbiciu według gatunku i obszarów, zatem zgodnie z przytoczoną wyżej definicją terminu "zasób". Załącznik wyszczególnia TAC i kwoty według zasobów oraz przydziały dla poszczególnych państw. Według tabel załącznika, dokonując przydziałów państwom członkowskim na Morzu Bałtyckim na 2007 r., wskazano gatunek i obszar. Polsce - odnośnie dorsza - przydzielono 10.784 ton tego gatunku z podobszaru 25-32 oraz 3.118 ton z podobszaru 22-24.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie sposób zatem odczytywać znaczenia "ogólnej kwoty połowowej" w oderwaniu od limitów połowowych, a te - jak wykazano - dotyczą zasobu rozumianego jako gatunek występujący na określonym obszarze.
Ponieważ usprawiedliwiony okazał się jedynie zarzut naruszenia prawa materialnego - § 2 pkt 22 rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę uchylając decyzję organów obu instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji biorąc pod uwagę treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 marca 2015 r. sygn. akt K 31/13 przy wymiarze kary weźmie pod uwagę dyrektywę społecznej szkodliwości naruszenia, o której mowa w art. 63 ust. 4 ustawy o rybołówstwie.
Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a. a także § 18 ust.1 pkt 1 lit. a i § 18 ust.1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2013 poz. 461) orzekł jak w sentencji.