II GSK 792/25

II GSK 792/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-07-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Kręcisz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1384/24 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2024-12-18
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 281, art. 271 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2018 poz 2115
art. 368 ust. 1, art. 368 ust. 2a
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P.B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 1384/24 w zakresie odrzucenia skargi o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 2594/19 w sprawie ze skargi P.B. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony dnia 26-29 marca 2019 r. z dnia 20 września 2019 r. nr DZ-II.614.93.2019 w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 1384/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę P.B. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 2594/19 w sprawie ze skargi P.B. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony dnia 26 - 29 marca 2019 r. z dnia 20 września 2019 r., nr DZ-II.614.93.2019, w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego
Ze skargą kasacyjną od powyższego postanowienia wystąpił P.B., zaskarżając to postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości. Skarżący wniósł również o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 281 w zw. z art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") poprzez błędne przyjęcie, że niedopuszczalne jest wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 2594/19 z uwagi na fakt, że w egzaminacyjnym postępowaniu odwoławczym na stałe funkcjonuje główna Komisja Egzaminacyjna II stopnia, a dodatkowa Komisja Odwoławcza pełni tylko funkcje pomocnicze, podczas gdy na etapie inicjowania postępowania sądowoadministracyjnego nie istniała już dodatkowa Komisja Odwoławcza, zaś w jej rolę nie wstąpiła główna Komisja Odwoławcza, a żadnych zadań i funkcji nie może wykonywać organ nieistniejący w strukturze administracji publicznej, co stanowić powinno podstawę do wznowienia postępowania sądowego.
Odpowiadając na skargę kasacyjną organ administracji wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Organ wniósł również o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Pismem procesowym z dnia 17 czerwca 2025 r. organ administracji poinformował, że podtrzymuje wniosek o przeprowadzenie rozprawy i wnosi o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który na podstawie art. 281 p.p.s.a. odrzucił skargę strony o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 2594/19, w sprawie ze skargi na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony dnia 26-29 marca 2019 r. z dnia 20 września 2019 r., nr DZ-II.614.93.2019, w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego, a to wobec braku jej dopuszczalności, a mianowicie wobec braku dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego wymienionym wyrokiem.
Operując zgodnie z zasadą dyspozycyjności obowiązującą w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną w granicach stawianych w niej zarzutów, trzeba stwierdzić, że nie podważa ona zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia.
W punkcie wyjścia wymaga podkreślenia, że z art. 281 p.p.s.a, który stanowił prawną podstawę wydania zaskarżonego postanowienia wynika, że na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie, jakkolwiek po rozważeniu stanu sprawy może połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy.
Wobec treści oraz funkcji przywołanego przepisu prawa za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że na rozprawie dochodzi do powtórnego badania okoliczności warunkujących dopuszczalność wznowienia postępowania, co swoim zakresem obejmuje uprawnienie sądu administracyjnego do zbadania, czy podniesione w skardze o wznowienie postępowania przesłanki wznowienia realnie zaistniały, a w konsekwencji i ten wniosek, że skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu zarówno wtedy, gdy nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jak i wówczas, gdy zostanie ustalone, że powołana w skardze ustawowa podstawa nie zachodzi (zob. w tej mierze np. wyrok NSA z dnia 23 maja 2006 r., sygn. akt I FSK 30/06 oraz wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2005 r., sygn. akt GSK 1242/04 oraz przywołane tam orzecznictwo).
Innymi słowy, samo sformułowanie (wskazanie) podstawy wznowienia w sposób, który odpowiada przepisom ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest wystarczające dla przyjęcia, że skarga rzeczywiście opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że wskazywana podstawa wznowienia nie zachodzi, co oznacza, że taka skarga nie jest oparta na ustawowej podstawie wznowienia i podlega odrzuceniu.
Ze wskazywanej przez stronę podstawy wznowieniowej wynika, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania, a ponadto, że nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe.
W świetle przywołanego powyżej rozumienia art. 281 p.p.s.a. – do którego odwołał się Sąd I instancji (s. 5 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia), i którego, co nie mniej istotne, strona skarżąca nie kwestionuje – nie ma podstaw, aby twierdzić, że kontrolowane postanowienie nie jest zgodne z prawem.
Podstawą jego wydania nie było bowiem – wbrew stanowisku strony skarżącej – wadliwe – jej zdaniem – "[...] przyjęcie, że niedopuszczalne jest wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 2594/19 z uwagi na fakt, że w egzaminacyjnym postępowaniu odwoławczym na stałe funkcjonuje główna Komisja Egzaminacyjna II stopnia, a dodatkowa Komisja Odwoławcza pełni tylko funkcje pomocnicze, podczas gdy na etapie inicjowania postępowania sądowoadministracyjnego nie istniała już dodatkowa Komisja Odwoławcza, zaś w jej rolę nie wstąpiła główna Komisja Odwoławcza, a żadnych zadań i funkcji nie może wykonywać organ nieistniejący w strukturze administracji publicznej, co stanowić powinno podstawę do wznowienia postępowania sądowego" lecz stwierdzenie, że w sprawie nie zaktualizowała się wskazywana przez stronę podstawa wznowienia postępowania, a mianowicie podstawa, o której jest mowa w pkt 2 art. 271 p.p.s.a. Podkreślając w relacji do treści tego przepisu prawa, że przesłanki wznowieniowe podlegają interpretacji ścisłej (por. wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 281/12) – co siłą rzeczy prowadzi do wniosku, że ocena przesłanek dopuszczalności wniesienia skargi o wznowienie postępowania nie tworzy pola do ich rozszerzającej wykładni – trzeba stwierdzić, że strona skarżąca nie uwzględnia jednak znaczenia wszystkich konsekwencji wynikających z treści art. 368 ust. 2a ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2115) oraz jego funkcji – o których trzeba także wnioskować na podstawie zastrzeżenia zawartego w jego zdaniu drugim – a co za tym idzie, że komisje (dodatkowe), o których jest w nim mowa nie są, w tym zwłaszcza w sensie ustrojowym, autonomiczne wobec komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości (art. 368 ust. 1 przywołanej ustawy). Zarówno treść, jak i funkcje art. 368 ust. 2a ustawy o radcach prawnych oraz cel jego ustanowienia – z którego nota bene wynika, co trzeba podkreślić, że zadaniem komisji, o których jest w nim mowa jest rozpoznawanie odwołań od uchwał o wynikach danego egzaminu radcowskiego z wszystkimi konsekwencjami tego stanu rzeczy, co tym samym uzasadniało przyjęcie przez Sąd I instancji, że pełnomocnictwo udzielone przez członków Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 26-29 marca 2019 r. pełnomocnikowi reprezentującemu komisję egzaminacyjną II stopnia zachowało swoją skuteczność w kwestionowanym przez skarżącego postępowaniu sądowym również po zakończeniu prac tej dodatkowej komisji, albowiem nie zostało odwołane przez organ, o którym jest mowa w art. 368 ust. 1 przywołanej ustawy – sprzeciwiają się więc tezie, że "[...] na etapie inicjowania postępowania sądowoadministracyjnego nie istniała już dodatkowa Komisja Odwoławcza, zaś w jej rolę nie wstąpiła główna Komisja Odwoławcza [...]".
Jeżeli w tym też kontekście – i zarazem w korespondencji do stanowiska Sądu I instancji (s. 7-8 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia) – odwołać się do znaczenia konsekwencji wynikających z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2021 r., sygn. akt II GSK 814/20, który oddalono skargę kasacyjną strony od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 2594/19, o wzruszenie którego strona wystąpiła w trybie wznowienia postępowania, to prezentowane w skardze kasacyjnej stanowisko należało uznać za tym bardziej nieuzasadnione.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 182 § 1 p.p.s.a. oraz art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia. W odpowiedzi natomiast na zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosek o zasądzenie kosztów postępowania trzeba stwierdzić, że nie zasługiwał on na uwzględnienie, albowiem przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07).