II GSK 790/25

II GSK 790/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-12-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Zalewski
Jacek Boratyn
Joanna Sieńczyło - Chlabicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne
Aplikacje prawnicze
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2531/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-11-21
Skarżony organ
Rada Adwokacka
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1564
art. 65 pkt 1, art. 75 ust. 2
Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia NSA Dariusz Zalewski Sędzia del. WSA Jacek Boratyn Protokolant asystent sędziego Łukasz Gaweł po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 2531/24 w sprawie ze skargi J.L. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 12 lutego 2024 r. nr DO.66-PO-15.1.2024 w przedmiocie wpisu na listę aplikantów adwokackich 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na rzecz J.L. 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 listopada 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 2531/24, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. L. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 12 lutego 2024 r. nr DO.66-PO-15.1.2024 w przedmiocie wpisu na listę aplikantów adwokackich: uchylił zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w Poznaniu z dnia 14 listopada 2023 r. (pkt 1) oraz zasądził na rzecz skarżącego 697 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2).
Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.
I
Wnioskiem z dnia 8 października 2023 r. J. L. (dalej: strona, skarżący), po uzyskaniu pozytywnego wyniku z egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką, zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w Poznaniu (dalej: ORA, organ I instancji) o wpis na listę aplikantów adwokackich.
Do wniosku skarżący przedłożył oświadczenie, które miało następującą formę: "oświadczam, że nie toczyło się i nie toczy się przeciwko mojej osobie postępowanie karne i/lub dyscyplinarne". Skarżący - używając niebieskiego długopisu - przekreślił fragment "nie toczyło się i nie toczy się".
Pismem z dnia 27 października 2023 r. ORA wezwała skarżącego do przedłożenia oświadczenia, że nie toczyło i nie toczy się przeciwko niemu postępowanie karne i (lub) dyscyplinarne. Jednocześnie ORA wyjaśniła, że okoliczność ta ze złożonego przez skarżącego oświadczenia nie wynika. Nadto ORA poinformowała skarżącego, że w przypadku złożenia przez niego oświadczenia, że toczy się wobec niego postępowanie karne lub dyscyplinarne, zwraca się do niego o złożenie stosownych dokumentów potwierdzających ten fakt.
Skarżący w odpowiedzi złożył oświadczenie, że zdarzenie, w związku z którym jest uczestnikiem postępowania karnego odnosi się do wypożyczenia i zwrotu auta w 2014 r., a sprawa jest prowadzona przed Sądem Okręgowym w Gdańsku od 2017 r. pod sygnaturą akt [...]. W tymże oświadczeniu skarżący wskazał, że postawione mu zarzuty pozostają bez związku z zarzutami wobec innych osób i mają charakter incydentalny. Do oświadczenia skarżący załączył fragment aktu oskarżenia go o dwa czyny, jeden z art. 273 a drugi z art. 291 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 17; dalej: k.k.).
Uchwałą z dnia 14 listopada 2023 r. ORA - działając na podstawie z art. 65 pkt 1-3, art. 68 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 oraz ust. 4 w zw. z art. 75 ust. 2, i 5 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1564; dalej: p.o.a. lub ustawa Prawo o adwokaturze) - odmówiła wpisania skarżącego na listę aplikantów adwokackich.
Według organu I instancji skarżący nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego, bowiem nie przedstawił wymaganych dokumentów, które oddawałyby rzeczywisty stan rzeczy w zakresie rękojmi.
Uchwałą z dnia 12 lutego 2024 r. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (dalej: Prezydium NRA, organ odwoławczy) - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.) w zw. z art. 65 pkt 1 p.o.a. - utrzymało w mocy uchwałę ORA z dnia 14 listopada 2023 r.
Organ odwoławczy podkreślił, że co prawda, wymóg złożenia oświadczenia o prowadzonych przeciwko kandydatowi postępowaniach karnych lub dyscyplinarnych istotnie nie figuruje expressis verbis wśród ustawowych warunków z art. 68 ust. 3 p.o.a., jednak niewątpliwie organ samorządu adwokackiego ma nie tylko prawo, ale i obowiązek zbadania wszystkich okoliczności, mogących mieć wpływ na ocenę rękojmi z art. 65 pkt 1 p.o.a. Żądanie złożenia stosownego oświadczenia w tym zakresie było więc całkowicie uprawnione jako że dokument taki dostarcza podstawowej informacji o kandydacie, eliminując (w razie treści negatywnej) konieczność dalszego badania sprawy w zakresie okoliczności zdarzeń leżących u podstaw toczących się postępowań.
Zdaniem Prezydium NRA, skarżący nie ma racji, zarzucając uchwale naruszenie zasady domniemania niewinności. Fakt wszczęcia przeciwko kandydatowi postępowania karnego nie czyni go winnym, ale stwarza uzasadnione wątpliwości co do legitymowania się przez niego cechą nieskazitelności charakteru i dawania rękojmi właściwego wykonywania zawodu, opartej o dotychczasowe postępowanie (art. 65 pkt 1 p.o.a.). Jednocześnie organ odwoławczy zwrócił uwagę na okoliczność, że ORA, jako podstawę dla swego rozstrzygnięcia wskazała brak przedstawienia wymaganego dokumentu, nie zaś okoliczności podważające istnienie po stronie kandydata rękojmi z uwagi na toczące się postępowanie karne. Oceniając zachowanie skarżącego w trakcie procedury wpisowej, Prezydium NRA uznało, że cechuje je zamierzona przez kandydata nielojalność i próba ukrycia istotnej okoliczności.
Zdaniem organu odwoławczego wykreślenie z formularza najważniejszej części oświadczenia i pozbawienie go jakiejkolwiek treści świadczy jednoznacznie o intencji skarżącego i jego dążeniu do uzyskania wpisu z założeniem, że organ przez nieuwagę pominie brak dokumentu i nie będzie dalej badał sprawy. Ten aspekt postępowania skarżącego, w ocenie Prezydium NRA, odebrał mu możliwość powoływania się na nieskazitelność charakteru, niezależnie od przyszłych ostatecznych efektów postępowania karnego.
Sąd I instancji - uwzględniając skargę strony - stwierdził, że zarówno Prezydium NRA, wydając zaskarżoną uchwałę, jak i ORA, wydając swą uchwałę w dniu 14 listopada 2023 r., dopuściły się obrazy przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 75 ust. 2 p.o.a. w zw. z art. 65 pkt 1 p.o.a.
W ocenie WSA - z samej treści obu uchwał - nie sposób dowiedzieć się, na czym w istocie polegały mankamenty złożonego przez skarżącego oświadczenia, odnośnie toczących się wobec niego postępowań karnych i (lub) dyscyplinarnych.
Ponadto, ORA w uchwale zwróciła uwagę na okoliczność, że pismem z dnia 27 października 2023 r. wezwała skarżącego do przedłożenia oświadczenia, że nie toczyło i nie toczy się przeciwko niemu postępowanie karne i (lub) dyscyplinarne, pomijając już jednakże milczeniem kwestię udzielonej przez skarżącego odpowiedzi na wspomniane wezwanie i przedłożonych przez niego wyjaśnień. Tymczasem na złożonym przez skarżącego w trakcie postępowania wpisowego oświadczeniu, które miało określoną formę tj.: - "oświadczam, że nie toczyło się i nie toczy się przeciwko mojej osobie postępowanie karne i/ lub dyscyplinarne" - skarżący wyraźnie (używając niebieskiego długopisu) przekreślił fragment "nie toczyło się i nie toczy się".
Powyższe dało asumpt do wystosowania przez ORA skierowanego do skarżącego wezwania z dnia 27 października 2023 r. do przedłożenia oświadczenia, że nie toczyło i nie toczy się przeciwko niemu postępowanie karne i (lub) dyscyplinarne. Jednocześnie ORA wyjaśniła, że okoliczność ta ze złożonego przez skarżącego oświadczenia nie wynika. Nadto ORA poinformowała skarżącego, że w przypadku złożenia przez niego oświadczenia, że toczy się wobec niego postępowanie karne lub dyscyplinarne, zwróciła się do niego o złożenie stosownych dokumentów potwierdzających ten fakt. I skarżący w odpowiedzi złożył oświadczenie, że zdarzenie, w związku z którym jest uczestnikiem postępowania karnego odnosi się do wypożyczenia i zwrotu auta w 2014 r., a sprawa jest prowadzona przed Sądem Okręgowym w Gdańsku od 2017 r. pod sygnaturą akt [...]. W tymże oświadczeniu skarżący wskazał, że postawione mu zarzuty pozostają bez związku z zarzutami wobec innych osób i mają charakter incydentalny. Do oświadczenia załączył, jak należy domniemywać, fragment aktu oskarżenia go o dwa czyny, jeden z art. 273 a drugi z art. 291 § 1 k.k.
Jednakże, pomimo, że skarżący udzielił oczekiwanej przez ORA odpowiedzi, wyjaśniając swoją sytuację w kontekście toczących się wobec niego postępowań karnych, to ORA, okoliczność tę przy ocenie rękojmi kandydata w istocie zupełnie pominęła w swym rozstrzygnięciu. Co więcej, ORA skonstatowała, że skarżący nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego, bowiem nie przedstawił wymaganych dokumentów, które oddawałyby rzeczywisty stan rzeczy w zakresie rękojmi. Tym samym ORA, z jednej strony uznała za zasadne zobowiązać skarżącego do wyjaśnienia, w przypadku, w którym toczy się wobec niego postępowanie karne lub dyscyplinarne, do złożenia stosownych wyjaśnień i dokumentów a z drugiej, już przedstawionych przez skarżącego wyjaśnień i dokumentów, nie wzięła w ogóle pod uwagę przy rozpatrywaniu sprawy. W ocenie Sądu I instancji nie sposób uznać, aby takie działanie organu I instancji czyniło zadość statuowanej w art. 8 k.p.a. zasadzie budzenia zaufania do władzy publicznej, abstrahując, że pominięcie przedłożonych przez stronę dowodów, stanowi oczywiste naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. Co więcej, także organ odwoławczy zupełnie pominął podnoszone przez skarżącego zarówno w toku postępowania przed organem I instancji, jak i już postępowania odwoławczego okoliczności, uznając, że zachowanie skarżącego cechowała zamierzona nielojalność i próba ukrycia istotnej okoliczności.
Następnie, WSA wyjaśnił, że samo wymaganie przez organy samorządu adwokackiego złożenia przez kandydata na aplikanta adwokackiego oświadczenia o prowadzonych przeciwko niemu postępowaniach karnych lub dyscyplinarnych, jest jedynie środkiem pozwalającym tymże organom na dokonanie oceny kandydata, pod kątem spełniania przez niego statuowanych w art. 65 pkt 1 p.o.a., przesłanek nieskazitelnego charakteru oraz rękojmi prawidłowego wykonywania czynności aplikanta adwokackiego. Natomiast oceny w tym zakresie winno się dokonywać właśnie poprzez pryzmat całego postępowania kandydata zarówno w sferze zawodowej, jak i prywatnej, w pewnym reprezentatywnym dłuższym okresie czasu. Tymczasem takiej oceny ewidentnie zabrakło także na etapie rozstrzygania sprawy przez Prezydium NRA.
Z treści zaskarżonej uchwały jasno wynika bowiem, że organ odwoławczy uznał okoliczności podnoszone przez skarżącego co do toczącego się w stosunku do niego postępowania karnego oraz przedłożone przez niego dokumenty za irrelewantne dla oceny jego rękojmi, z uwagi na przypisanie skarżącemu zamierzonej nielojalności poprzez próbę ukrycia istotnej okoliczności przy składaniu oświadczenia o określonej treści. Jednakże stwierdzenie powyższe, poczynione przez organ odwoławczy, nie zostało w żaden sposób uzasadnione i w istocie ma charakter jedynie supozycji. Nie sposób bowiem z treści skarżonej uchwały wywnioskować, na podstawie jakich to przesłanek organ II instancji przypisał skarżącemu intencję próby uzyskania wpisu w drodze oczekiwania na błąd organu wpisowego, w sytuacji, w której skarżący, dysponując formularzem oświadczenia o z góry przyjętej treści – wyraźnie i czytelnie przekreślił fragment "nie toczyło się i nie toczy się". Co istotne, sam formularz wspomnianego oświadczenia nie zawiera żadnych możliwości opcjonalnego ujęcia w nim informacji o aktualnie toczących się wobec kandydata (lub zakończonych) postępowaniach karnych lub dyscyplinarnych. Nie sposób w tej sytuacji z lakonicznie ujętego uzasadnienia skarżonej uchwały podjętej przez organ odwoławczy dowiedzieć się, jaki winien być, zdaniem Prezydium NRA, właściwy sposób wypełnienia oświadczenia przez kandydata, w stosunku do którego toczą się (lub toczyły) postępowania karne lub dyscyplinarne, skoro samo przekreślenie fragmentu "nie toczyło się i nie toczy się" nie jest, w ocenie tegoż organu, w takiej sytuacji prawidłowe.
W istocie więc przychylenie się do stanowiska zaprezentowanego przez Prezydium NRA, skutkowałoby ograniczeniem oceny rękojmi kandydata na aplikanta adwokackiego tak naprawdę jedynie do konieczności złożenia przez niego oświadczania o określonej formule, z której wynika, że przeciwko temu kandydatowi nie toczyło się i nie toczy się postępowanie karne i (lub) dyscyplinarne. Każdy inny przypadek, w którym kandydat nie mógłby złożyć oświadczenia o tej właśnie treści skutkowałby uniemożliwieniem mu ubiegania się o wpis na listę aplikantów adwokackich. A taki wymóg byłby wprost wymogiem pozaustawowym, gdyż ustawa Prawo o adwokaturze mówi jedynie o ocenie rękojmi kandydat, a nie wypowiada się na temat jego karalności tudzież zawisłych postępowań karnych lub dyscyplinarnych.
Jednocześnie, WSA uznał, że do naruszenia przez organy obu instancji obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, doszło wskutek naruszenia przez nie art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze, poprzez błędną wykładnię tegoż przepisu, w myśl której to wykładni, przyjętej przez organy, ocena, czy kandydat na aplikanta adwokackiego swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania swych obowiązków, sprowadza się w istocie do przedłożenia przez niego oświadczenia o z góry przyjętej treści, potwierdzającego, że w stosunku do tegoż kandydata nie toczyło się i nie toczy się postępowanie karne i (lub) dyscyplinarne. Tymczasem, oświadczenie to stanowi jedynie środek służący możliwości dokonania przez organy samorządu adwokackiego oceny rękojmi kandydata do wpisu na listę aplikantów adwokackich. Zatem nawet w sytuacji, w której kandydat ten nie może złożyć wymaganego oświadczenia, gdyż toczyło się lub toczy się w stosunku do niego postępowanie karne i (lub) dyscyplinarne, a o tym fakcie poinformował organ wpisowy, to okoliczność ta per se nie wyklucza w żaden sposób konieczności dokonania poprzez organy samorządu adwokackiego całościowej oceny dotychczasowego zachowania kandydata w kontekście rękojmi prawidłowego wykonywania przez niego w przyszłości obowiązków aplikanta. A skoro w realiach niniejszej sprawy oceny takiej organy obu instancji nie dokonały, pomijając w swych rozważaniach przedłożone przez skarżącego dokumenty, to ich ocena w przedmiocie rękojmi prawidłowego wykonywania przez skarżącego czynności aplikanta w rozumieniu art. 65 pkt 1 p.o.a., jest niewystraczająca. Zdaniem WSA, przedłożone przez skarżącego dokumenty i wyjaśnienia jak najbardziej mają wpływ na ocenę zachowania skarżącego i powinny być wzięte pod uwagę przez organy przy ocenie spełniania przez niego przesłanki z art. 65 pkt 1 w zw. z art. 75 ust. 2 p.o.a.
W konsekwencji, ponownie rozpoznając sprawę, w pierwszej kolejności ORA, uwzględni wskazaną wyżej ocenę prawną i w tym kontekście odniesie się do wszystkich okoliczności faktycznych mających wpływ na ocenę skarżącego pod kątem spełnienia przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego, o której mowa w art. 65 pkt 1 p.o.a., uwzględniając także przedłożone przez skarżącego dokumenty i wyjaśnienia.
II
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Prezydium NRA, zaskarżając orzeczenie w całości i domagając się jego uchylenia w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
- na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 65 pkt 1 w zw. z art. 75 ust. 2 p.o.a. przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że skarżący jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu aplikanta adwokackiego, podczas gdy skarżący z uwagi na toczące się wobec niego postępowanie karne i oskarżenia Go o czyny z art. 273 i 279 § 1 k.k., jak również nielojalność skarżącego i próbę ukrycia istotnej okoliczności związanej z toczącym się postępowaniem karnym wobec Niego, nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu aplikanta adwokackiego;
- na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisu postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 151 p.p.s.a. poprzez nieoddalenie skargi w całości, podczas gdy materiał dowodowy i przedłożone w sprawie dokumenty świadczyły o braku podstaw do uchylenia decyzji organu II i I instancji.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.
Zamierzonego skutku nie mógł odnieść zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. poprzez nieoddalenie skargi w całości, podczas gdy materiał dowodowy i przedłożone w sprawie dokumenty świadczyły o braku podstaw do uchylenia decyzji organu II i I instancji.
Podkreślenia wymaga, że przepis art. 151 p.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Jest to przepis ogólny (blankietowy) i ta jego właściwość sprawia, że na stronę skarżącą, chcącą powołać się na zarzut naruszenia tej regulacji nałożona została powinność powiązania go z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym uchybił sąd I instancji w toku rozpatrywania sprawy (por. wyroki NSA z dnia: 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 379/14; 28 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 229/13; 14 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 384/13; 24 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 563/11). Tego zaś wymogu skarga kasacyjna nie spełnia, co skutkuje niezasadnością tego zarzutu.
Na usprawiedliwienie nie zasługuje również zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. zarzut naruszenia art. 65 pkt 1 w zw. z art. 75 ust. 2 p.o.a. Zdaniem skarżącego kasacyjnie organu, Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni ww. przepisów przyjmując, że skarżący jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu aplikanta adwokackiego, podczas gdy skarżący z uwagi na toczące się wobec niego postępowanie karne o czyny z art. 273 i 279 § 1 k.k., jak również nielojalność skarżącego i próbę ukrycia istotnej okoliczności związanej z toczącym się postępowaniem karnym, nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu aplikanta adwokackiego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 65 pkt 1 w zw. z art. 75 ust. 2 p.o.a. Natomiast, jak trafnie stwierdził WSA, to organy dokonały błędnej wykładni tych przepisów przyjmując, że ocena, czy kandydat na aplikanta adwokackiego swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania swych obowiązków, sprowadza się w istocie do przedłożenia przez skarżącego oświadczenia o z góry przyjętej treści, potwierdzającego, że w stosunku do tegoż kandydata nie toczyło się i nie toczy się postępowanie karne i (lub) dyscyplinarne. Tymczasem, jak podkreślił WSA, oświadczenie to stanowi jedynie środek służący możliwości dokonania przez organy samorządu adwokackiego oceny rękojmi kandydata do wpisu na listę aplikantów adwokackich. Zatem nawet w sytuacji, w której kandydat nie może złożyć wymaganego oświadczenia, gdyż toczyło się lub toczy się w stosunku do niego postępowanie karne i (lub) dyscyplinarne, a o tym fakcie poinformował organ wpisowy, to ta okoliczność per se nie wyklucza w żaden sposób konieczności dokonania poprzez organy samorządu adwokackiego całościowej oceny dotychczasowego zachowania kandydata w kontekście rękojmi prawidłowego wykonywania przez niego w przyszłości obowiązków aplikanta.
Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie organu - Sąd I instancji, w żadnym miejscu swojego uzasadnienia nie przesądził (nie uznał), że skarżący jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu aplikanta adwokackiego. WSA podkreślił, że obowiązujące przepisy w odniesieniu do adwokatów (w realiach niniejszej sprawy także do aplikantów adwokackich) nie przewidują automatyzmu utraty nieskazitelnego charakteru i w konsekwencji braku dawania rękojmi należytego wykonywania zawodu, w przypadku wszczęcia postępowania karnego albo jego prowadzenia w wobec osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów (lub aplikantów adwokackich).
Jak przyjmuje NSA w orzecznictwie, dokonywana na podstawie art. 65 pkt 1 w zw. z art. 75 ust. 2 p.o.a. ocena osoby ubiegającej się o wpis na listę aplikantów adwokackich, nie może odbywać się na poziomie abstrakcyjnych rozważań, przypuszczeń lub insynuacji. Podstawą do podważenia kompetencji osoby ubiegającej się o taki wpis nie mogą być niepełne lub nierzetelne ustalenia faktyczne lub niewyczerpująco zebrany w postępowaniu uchwałodawczym materiał dowodowy (zob. wyrok NSA z dnia 13 lutego 2024 r., sygn. akt II GSK 2180/22). W innych orzeczeniach z kolei stwierdzono, że nawet fakt wniesienia aktu oskarżenia przeciwko osobie ubiegającej się o wpis na listę adwokatów (tu na listę aplikantów adwokackich), nie stanowi dostatecznej podstawy do odmowy tego wpisu. Nie może tym samym stanowić wyłącznej podstawy do odmowy wpisu (zob. np. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2022 r., sygn. akt II GSK 1908/18; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. akt II GSK 324/09). Obowiązujące przepisy w odniesieniu do adwokatów i aplikantów adwokackich nie przewidują bowiem automatyzmu w tym zakresie (zob. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2025 r., sygn. akt II GSK 146/25).
Ponownie rozpoznając sprawę, organ wykona wytyczne zawarte w kontrolowanym wyroku WSA, zaakceptowane przez NSA - uwzględniając ocenę prawną w nim zawartą i w tym kontekście odniesie się do wszystkich okoliczności faktycznych mających wpływ na ocenę skarżącego - pod kątem spełnienia przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego, o której mowa w art. 65 pkt 1 p.o.a. w zw. z art. 75 ust. 2 p.o.a., biorąc także pod uwagę przedłożone przez skarżącego dokumenty i wyjaśnienia.
W tym stanie rzeczy, skoro żaden z zarzutów nie może być uznany za usprawiedliwiony, wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku nie mógł zostać uwzględniony.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi za nieusprawiedliwione i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).