II GSK 789/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-01-09
NSAtransportoweŚredniansa
prawo lotniczekara pieniężnaprzewoźnik lotniczyinformacja APIstraż granicznaprzedawnieniepostępowanie administracyjneNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną przewoźnika lotniczego od wyroku WSA w Warszawie, utrzymując karę pieniężną za przekazanie nieprawdziwej informacji o pasażerze.

Spółka R. I. złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Prezesa ULC o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 18 000 zł za przekazanie nieprawdziwej informacji API dotyczącej pasażera. Skarżąca podnosiła zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym przedawnienia kary. NSA uznał skargę kasacyjną za niezasadną, oddalając ją i utrzymując w mocy karę pieniężną.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki R. I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę spółki na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego (ULC) o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 18 000 zł. Kara została nałożona za przekazanie przez przewoźnika nieprawdziwej informacji dotyczącej pasażera (nieprawidłowy numer paszportu) na lotnisku w Balicach. Spółka zarzucała naruszenie przepisów postępowania, w szczególności przedawnienie prawa do wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej, który miał być stosowany na mocy odesłania z Prawa lotniczego. WSA uznał, że przepis ten nie miał zastosowania, ponieważ Straż Graniczna nie prowadziła kontroli w rozumieniu Ordynacji podatkowej, a jedynie przekazała wniosek o ukaranie. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za niezasadne. Sąd podkreślił, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) nie mogły być skuteczne, gdy podnoszono w ich ramach kwestie materialnoprawne, takie jak przedawnienie. NSA stwierdził również, że uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające i nie naruszało art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd nie znalazł podstaw do skierowania pytań prejudycjalnych do TSUE ani do zwrócenia się do składu siedmiu sędziów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) nie mogą być skuteczne, gdy podnoszą w ich ramach kwestie materialnoprawne, takie jak przedawnienie prawa do wszczęcia postępowania.

Uzasadnienie

Skarga kasacyjna jest środkiem sformalizowanym i zarzuty muszą być stawiane we właściwej podstawie prawnej. Podnoszenie kwestii materialnoprawnych (przedawnienie) w ramach podstawy dotyczącej naruszenia przepisów postępowania jest wadliwe formalnie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (35)

Główne

Prawo lotnicze art. 209u § ust. 1 pkt 2

Prawo lotnicze

Statutuje odpowiedzialność przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie wykonywania przewozu lotniczego z tytułu przekazania nieprawdziwej informacji, o której mowa w art. 202a Prawa lotniczego.

Dz.U. 2017 poz 959 art. 209u § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze

Pomocnicze

Prawo lotnicze art. 202a

Prawo lotnicze

Informacja dotycząca pasażerów znajdujących się na pokładzie statku powietrznego, który będzie lądował na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zawierająca m.in. numer i rodzaj dokumentu podróży.

Prawo lotnicze art. 202a § ust. 3 pkt 3

Prawo lotnicze

Informacja zawierać ma m.in. numer i rodzaj dokumentu podróży.

Prawo lotnicze art. 202a § ust. 4

Prawo lotnicze

Przekazywana przez przewoźnika lotniczego na wniosek komendanta placówki Straży Granicznej właściwego ze względu na miejsce przekroczenia granicy państwowej Rzeczypospolitej Polskiej przez pasażerów, gdy jest to konieczne do zwalczania nielegalnej migracji lub usprawnienia kontroli granicznej.

Prawo lotnicze art. 209u § ust. 2

Prawo lotnicze

Prawo lotnicze art. 209w § ust. 5

Prawo lotnicze

Odesłanie do przepisów Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym do 1 kwietnia 2019 r.

O.p. art. 165b § § 1

Ordynacja podatkowa

Reguluje termin na wszczęcie postępowania administracyjnego.

O.p. art. 233 § § 1 pkt 2 lit. a

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 208 § § 1

Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa formalne wymogi uzasadnienia wyroku.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 187 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 189 § § 1 i 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 111 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 15 § § 1 pkt 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 179

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189 § § 1 i 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Dz.U. 2023 poz 2110 art. 202a

Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze

Dz.U. 2023 poz 2110 art. 209u

Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze

Dz.U. 2020 poz 1325 art. 165b § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Dz.U. 2019 poz 2325 art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 165b § 1 O.p. w zw. z art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego (przedawnienie postępowania). Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. (lakoniczne uzasadnienie WSA).

Godne uwagi sformułowania

Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym. Zarzuty kasacyjne muszą być stawiane we właściwej podstawie z art. 174 p.p.s.a. Straż Graniczna nie prowadziła kontroli w rozumieniu art. 165b § 1 O.p. i to nie ten organ nakładał karę. Wniosek ten nie jest wnioskiem w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, niezależnie od tego jaką nomenklaturą posługuje się Prawo lotnicze.

Skład orzekający

Zbigniew Czarnik

przewodniczący

Andrzej Skoczylas

sędzia

Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących formalnych wymogów skargi kasacyjnej oraz rozgraniczenia kompetencji organów w sprawach kar administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów Prawa lotniczego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu bezpieczeństwa lotniczego i odpowiedzialności przewoźników, ale jej rozstrzygnięcie opiera się głównie na formalnych zarzutach procesowych, co czyni ją mniej interesującą dla szerszej publiczności.

NSA: Błędy formalne w skardze kasacyjnej mogą przekreślić szanse na uchylenie kary pieniężnej.

Dane finansowe

WPS: 18 000 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 789/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/
Zbigniew Czarnik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Lotnicze prawo
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 705/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-10-13
Skarżony organ
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2110
art. 202a,  art. 209u
Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 1325
art. 165b § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art.. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2017 poz 959
art. 209u ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant asystent sędziego Magdalena Czyżewska po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 705/21 w sprawie ze skargi R. I. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 15 grudnia 2020 r. nr LOB.0260.147.2020.ULC.2 w przedmiocie kary pieniężnej za przekazanie przez przewoźnika nieprawdziwej informacji dotyczącej lotu 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R. I. na rzecz Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego 2 700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie, sąd I instancji) wyrokiem z 13 października 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 705/21, oddalił skargę R., I. (dalej: spółka, skarżąca) na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego (dalej: Prezes ULC) z 15 grudnia 2020 r., w przedmiocie kary pieniężnej za przekazanie przez przewoźnika nieprawdziwej informacji dotyczącej lotu.
Pismem z 28 grudnia 2017 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w Krakowie – Balicach (dalej: Komendant) skierował do Prezesa ULC wniosek o wymierzenie spółce kary pieniężnej w wysokości 18 000 zł na podstawie art. 209u ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz. U. z 2017 r. poz. 959 z późn. zm.; dalej: Prawo lotnicze) w związku z przekazaniem nieprawdziwej informacji dotyczącej numeru paszportu (dalej: nieprawdziwa informacja API) pasażera lotu z dnia 9 grudnia 2017 r. nr FR 4084 z Tel Awiwu (Izrael).
Pismem z 10 sierpnia 2020 r. Prezes ULC zawiadomił spółkę o wszczęciu postępowania administracyjnego na skutek wniosku Komendanta z 28 grudnia 2017 r.
Decyzją z 7 września 2020 r. Prezes ULC, na podstawie art. 209u ust. 1 pkt 2 i ust. 2 Prawa lotniczego w związku z art. 209w Prawa lotniczego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1580 i 1495 oraz z 2020 r. poz. 284 i 1378) nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 18.000 zł w związku z przekazaniem przez przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie wykonywania przewozu lotniczego nieprawdziwej informacji API za lot z dnia 9 grudnia 2017 r. nr [...] z T. (I.).
Zaskarżoną decyzją z 15 grudnia 2020 r. Prezes ULC utrzymał w mocy decyzję własną z 7 września 2020 r. w przedmiocie nałożenia na spółkę kary pieniężnej za przekazanie nieprawdziwej informacji API.
WSA w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę spółki.
Zdaniem Sądu I instancji, stan faktyczny został w rozpoznawanej sprawie ustalony prawidłowo, na podstawie zgromadzonych zgodnie z przepisami prawa dowodów i ich rzetelnej oceny. Nie można organowi przypisać naruszenia art. 7, art. 77 § 1 czy art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256; dalej: k.p.a.). Decyzja została należycie i przekonująco uzasadniona, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.
Zdaniem WSA, prawidłowo wyłożono i zastosowano przepisy prawa materialnego. Nałożenie na stronę skarżącą kary nastąpiło na podstawie z art. 209u ust. 1 pkt 2 Prawa lotniczego. WSA stwierdził, że przepis ten statuuje odpowiedzialność przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie wykonywania przewozu lotniczego z tytułu przekazania nieprawdziwej informacji, o której mowa w art. 202a Prawa lotniczego, to jest informacji dotyczącej pasażerów znajdujących się na pokładzie statku powietrznego, który będzie lądował na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl art. 202a ust. 3 pkt 3 Prawa lotniczego, wspomniana informacja zawierać ma m. in. numer i rodzaj dokumentu podróży, a zgodnie z art. 202a ust. 4 tej ustawy przekazywana jest przez przewoźnika lotniczego na wniosek komendanta placówki Straży Granicznej właściwego ze względu na miejsce przekroczenia granicy państwowej Rzeczypospolitej Polskiej przez pasażerów znajdujących się na pokładzie statku powietrznego. Wniosek taki kierowany jest wówczas, gdy jest to konieczne do zwalczania nielegalnej migracji lub usprawnienia kontroli granicznej.
Sąd I instancji dodał, że wskazany obowiązek przewoźników w zakresie przekazywania danych pasażerów, został ustanowiony w wyniku wdrożenia przepisów art. 3 i nast. dyrektywy Rady 2004/82/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie zobowiązania przewoźników do przekazywania danych pasażerów (Dz.Urz.UE.L.261). Nieprzekazanie chociażby jednego z elementów informacji - w świetle punktu 1 preambuły oraz art. 4 ust. 1 tej dyrektywy - skutkować ma sankcjami finansowymi nakładanymi na przewoźników lotniczych.
Zdaniem Sądu I instancji, ustalenia faktyczne w sprawie nie budziły wątpliwości. Wynikało z nich, że wnioskiem z 19 października 2017 r., Komendant wystąpił do skarżącego o przekazanie informacji o pasażerach lotów spoza państw UE/EOG/CH realizowanych w terminie od 28 października 2017 r. do 31 marca 2018 r. W odniesieniu do lotu z T. do Krakowa z 9 grudnia 2017 r., w przekazanej przez przewoźnika informacji podano nieprawidłowy numer paszportu jednego z pasażerów, co wynika z kopii jego paszportu. WSA podkreślił, że w związku z tym zasadnie Komendant wystąpił do Prezesa ULC o wymierzenie skarżącemu kary pieniężnej w związku ze stwierdzonym naruszeniem.
Zdaniem WSA w tych okolicznościach zasadnie wszczęto postępowanie i nałożono na skarżącego karę w wysokości wskazanej w art. 209u ust. 1 pkt 2 Prawa lotniczego. Natomiast, nieuzasadniony był zarzut naruszenia art. 165b § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 z późn. zm., dalej: O.p.). Sąd uznał, że choć w sprawie znajdują zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej, a to z mocy odesłania z art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego w brzmieniu obowiązującym do 1 kwietnia 2019 r. to jednak nie miała miejsca kontrola, wyznaczająca początkowy termin na wszczęcie postępowania administracyjnego. Tym samym nie otworzył się unormowany w art. 165b § 1 O.p. termin na wszczęcie postępowania, a więc nie doszło do przekroczenia takiego terminu.
Spółka złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a., a w każdym przypadku o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Jednocześnie skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi spółka zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 165b § 1 O.p. w zw. z art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego (w brzmieniu sprzed dnia 1 kwietnia 2019 r.), polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji, gdy Organ błędnie nie zastosował art. 165b § 1 O.p. w zw. z art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego, podczas gdy postępowanie administracyjne w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej przed Organem toczyło się w wyniku uchybień wykrytych po stronie Skarżącego przez Komendanta Placówki Straży Granicznej w Krakowie - Balicach, skutkiem czego Organ wydał, a następnie utrzymał w mocy decyzję z 7 września 2020 r., mimo wszczęcia i prowadzenia przeciwko Skarżącemu postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej po upływie terminu 6 miesięcy od dnia ujawnienia przez funkcjonariuszy Straży Granicznej nieprawidłowości dotyczących wykonania przez Skarżącego lotu będącego przedmiotem tego postępowania, tj. po upływie terminu przedawnienia prawa do jego wszczęcia,
co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia:
- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi i niestwierdzenie nieważności w całości decyzji z 15 grudnia 2020 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z 7 września 2020 r., w sytuacji gdy decyzje te zostały wydane przez Prezesa ULC z rażącym naruszeniem prawa, polegającym na prowadzeniu postępowania administracyjnego pomimo upływu terminu przedawnienia prawa do jego wszczęcia;
- ewentualnie - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie w całości decyzji z 15 grudnia 2020 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z 7 września 2020 r., w sytuacji gdy decyzja z 15 grudnia 2020 r. została wydana przez Prezesa ULC z naruszeniem art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p. w zw. z art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego (w brzmieniu sprzed dnia 1 kwietnia 2019 r.), polegającym na utrzymaniu w mocy poprzedzającej ją decyzji z 7 września, wydanej w warunkach przedawnienia możliwości wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej, a zatem w warunkach bezprzedmiotowości postępowania;
- art. 145 § 3 p.p.s.a w zw. z art. 208 § 1 O.p. w zw. z art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego (w brzmieniu sprzed dnia 1 kwietnia 2019 r.), poprzez nieuwzględnienie skargi i nieumorzenie postępowania administracyjnego w całości, pomimo że było ono bezprzedmiotowe, z uwagi na jego wszczęcie i prowadzenie pomimo upływu terminu przedawnienia prawa do jego wszczęcia;
2) art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez niewyczerpujące wyjaśnienie podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia, w tym w szczególności nad wyraz lakoniczne uzasadnienie stanowiska o braku podstaw zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 165b § 1 O.p. w zw. z art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego. co doprowadziło do niepełnego wyjaśnienia podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia, a w konsekwencji uniemożliwiło kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes ULC wniósł o jej oddalenie w całości oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie organ nie wniósł o przeprowadzenie rozprawy.
Pismem procesowym z 16 maja 2022 r. spółka wniosła, z uwagi na występujące w sprawie zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości oraz rozbieżności w dotychczasowym orzecznictwie WSA w Warszawie w zbliżonych stanach faktycznych, o zwrócenie się do składu siedmiu sędziów z pytaniem prawnym w trybie art. 187 § 1 p.p.s.a. dotyczące zakresu odesłania z art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego (w brzmieniu sprzed 1 kwietnia 2019 r.) i możliwości zastosowania w sprawie art. 165b § 1 o.p.
Pismem z 2 stycznia 2025 r. spółka wniosła o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) pytania prejudycjalnego: "Czy art. 4 oraz art. 5 Dyrektywy Rady 2004/82/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie zobowiązania przewoźników do przekazywania danych pasażerów (Dz. U. UE. L. z 2004 r. Nr 261, str. 24), interpretowane w świetle art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz. U. UE. C. z 2007 r. Nr 303, str. 1 z późn. zm.) należy interpretować w ten sposób, że z uwagi na zasadę proporcjonalności, a także prewencyjny cel regulacji, oraz konieczność zapewnienia przewoźnikom skutecznego prawa do obrony oraz odwołania, stoją na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu przewidzianemu w art. 202a w zw. z art. 209u ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz. U. z 2023 r. poz. 2110 z późn. zm.), które to dokonuje transpozycji ww. dyrektywy w zw. z art. 189g § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), w zakresie, w jakim regulacja ta przewiduje 5 letni termin na nałożenie administracyjnej kary pieniężnej za naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 202a Prawa lotniczego, jednocześnie nie limitując terminu na wszczęcie postępowania oraz zawiadomienie przewoźnika o toczącym się postępowaniu?". Jednocześnie spółka przedstawiła w tym zakresie stanowisko uzupełniające w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny na rozprawie w dniu 9 stycznia 2025 r. na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. połączył do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt: II GSK 2741/21, II GSK 189/22, II GSK 369/22,
II GSK 370/22, II GSK 498/22, II GSK 514/22, II GSK 580/22, II GSK 679/22,
II GSK680/223, II GSK780/22, II GSK 783/22, II GSK 789/22, II GSK 1104/22.
Obecni na tej rozprawie pełnomocnicy: spółki oraz organu podtrzymali dotychczasowe stanowiska.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub sąd drugiej instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej.
Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na
naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Rozpoznawana skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna spółki nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.
W rozpoznawanej sprawie zarzutem najdalej idącym co do skutków prawnych jest sformułowany w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Podnosząc ten zarzut spółka twierdzi, że uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji narusza dyspozycję art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem sąd nie wyjaśnił w sposób dostateczny podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Zarzut tak postawiony jest nietrafny. Sąd drugiej instancji zwraca uwagę, że art. 141 § 4 p.p.s.a. określa formalne wymogi uzasadnienia wyroku. Poprawnie sporządzone uzasadnienie wyroku ma składać się z elementów wskazanych w tym przepisie. Zatem naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może mieć miejsce tylko wówczas, gdy uzasadnienie nie ma tych elementów. Artykuł 141 § 4 p.p.s.a. nie może być podstawą do kwestionowania merytorycznej strony uzasadnienia wyroku. Tym bardziej nie może on stanowić uzasadnienia dla subiektywnie ujmowanych braków argumentacyjnych. W rozpoznawanej sprawie analiza treści uzasadnienia prowadzi do wniosku, że sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy wyjaśnił podstawę prawną nieuwzględnienia skargi. W kontekście tych uwag należy podkreślić, że art. 141 § 4 p.p.s.a. określając wymogi formalne uzasadnienia wyroku nie formalizuje sposobu ich wypełnienia. Oznacza to, że przepis ten nie nakłada na autora uzasadnienia warunków formalnych, w jakich następuje spełnienie tych wymogów. Sposób realizacji tych warunków jest pozostawiony autorowi. Z treści kontrolowanego uzasadnienia wyroku wynika jednoznacznie, jakie były motywy leżące u podstaw przyjętego rozstrzygnięcia. Tym samym sąd pierwszej instancji spełnił prawem nakazane warunki. Wobec powyższego rozpoznawany zarzut należało uznać za niezasadny.
Charakter oraz wzajemne powiązanie zarzutów przedstawionych w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej uzasadniały ich łączne rozpatrzenie. Zdaniem NSA, zarzuty dotyczące naruszenia przez skarżony wyrok art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 165b § 1 O.p. w zw. z art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego, są niezasadne, przy czym ich niezasadność wynika z wadliwości formalnej. Sąd II instancji zauważa i podkreśla, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym. Z tego powodu jej sporządzenie ustawa powierza profesjonalnemu podmiotowi. Postępowanie kasacyjne może toczyć się tylko w granicach wyznaczonych przez stronę. Zakres tego postępowania określają zarzuty kasacyjne stawiane we właściwej podstawie kasacyjnej. Sąd II instancji nie może modyfikować ustaleń wskazanych przez stronę ani domniemywać podstaw i zakresu zaskarżenia wyroku. W doktrynie i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że zarzuty kasacyjne muszą być stawiane we właściwej podstawie z art. 174 p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie ten wymóg nie został spełniony. Z treści zarzutów wprost wynika, że spółka stawia rozpoznawany zarzut w podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Jednoznacznie określa, że chodzi jej o naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z tym tylko, że w ramach tak określonej podstawy kasacyjnej podnosi naruszenie art. 165b § 1 O.p. z odesłaniem do art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego. Wskazany przepisy reguluje materię związaną z nałożeniem kary, zatem jest to zagadnienie materialne, a nie procesowe. Wprawdzie art. 165b § 1 O.p. odnosi się do wszczęcia postępowania, a więc wiąże się on z procedurą, jednak z treści tego przepisu wynika dopuszczalność wszczęcia postępowania ze względu na przedmiot sprawy, a więc dotyczy on materialnej strony takiego postępowania, bowiem wszczęcie i prowadzenie postępowania zarówno na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i Ordynacji podatkowej możliwe jest tylko wówczas, gdy istnieje sprawa w materialnym rozumieniu, gdyż decyzja zawsze rozstrzyga sprawę w tym znaczeniu.
W odniesieniu zaś do przyjętej przez skarżącą kasacyjnie argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Straż Graniczna nie prowadziła kontroli w rozumieniu art. 165b § 1 O.p. i to nie ten organ nakładał karę. Funkcjonariusze Straży Granicznej dokonują kontroli w zakresie przyznanych im kompetencji w stosunku do osób przekraczających granicę. Uzyskane w ten sposób informacje i dokonane ustalenia mogą być podstawą wszczęcia postępowania przez właściwy organ, a więc w tym przypadku Prezesa ULC. Postępowanie takie może być wszczęte dopiero po uzyskaniu informacji przez ten organ. Z kolei Prezes ULC wszczyna to postępowanie z urzędu, niezależnie od tego, że Straż Graniczna występuje do Prezesa ULC z wnioskiem o ukaranie przewoźnika. Wniosek ten nie jest wnioskiem w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, niezależnie od tego jaką nomenklaturą posługuje się Prawo lotnicze. Z tego powodu Straż Graniczna swoim wnioskiem nie wszczyna postępowania, tylko informuje – w zakresie swoich kompetencji – o stwierdzonych uchybieniach. Dopiero one mogą być podstawą wszczęcia właściwego postępowania o ukaranie przez Prezesa ULC.
Jednocześnie NSA stwierdza, że analiza akt rozpoznawanej sprawy prowadzi do wniosku, że Prezes ULC prowadził postępowanie z uchybieniami procesowymi, których sąd I instancji nie wytknął. Jednak ta okoliczność nie może być podstawą do uchylenia skarżonego wyroku, skoro skarga kasacyjna nie stawia w tym zakresie żadnych zarzutów.
Na zakończenie trzeba odnotować, że NSA rozpoznając skargę kasacyjną uznał, że nie stwierdziwszy wątpliwości w sprawie, nie miał podstaw do skierowania do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, pytania prejudycjalnego zgłoszonego przez skarżącą w piśmie z 2 stycznia 2025 r.
Z omówionych powodów NSA nie dostrzegł również potrzeby przedstawienia składowi siedmiu sędziów tego sądu w trybie art. 187 § 1 w zw. z art. 15 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zagadnienia prawnego, które budzi poważne wątpliwości - jak wnioskowała skarżąca w piśmie procesowym z 16 maja 2022 r.
Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 z późn. zm.). Zasądzona kwota 2700 zł stanowi zwrot kosztów za sporządzenie i wniesienie w terminie przewidzianym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedzi na skargę kasacyjną oraz udział w rozprawie przed NSA pełnomocnika organu, który występował przed sądem pierwsze] instancji (pkt 2 sentencji).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI