II GSK 788/19

II GSK 788/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-10-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-07-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/
Zbigniew Czarnik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1623/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2018-12-12
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 1410
art. 169 ust. 1 pkt 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 28, art. 156 § 1 pkt 2, art. 113 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2000 nr 94 poz 1037
art. 12, art. 551, art. 553 § 1 i 2, art. 493 § 2
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant Joanna Legieć po rozpoznaniu w dniu 18 października 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 1623/18 w sprawie ze skargi F. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 marca 2017 r. nr Sp. 189.2014 w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od F. S.A. z siedzibą w W. na rzecz Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej 1700 (tysiąc siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12 grudnia 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 1623/18 po rozpoznaniu skargi F. S.A. z siedzibą w W. (dalej: F., Uprawniony) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Urząd, UP) z 27 marca 2017 r. nr Sp. 189.2014 w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz orzekł o kosztach postępowania sądowego.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
W dniu 27 maja 2014 r. do UP wpłynął wniosek A. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: Wnioskodawca, Uczestnik) o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na słowno-graficzny znak towarowy "Syrena" nr [1], udzielonego na rzecz F. Znak ten przewidziano do oznaczania następujących towarów i usług: samochody i części do nich zawarte (klasa 12); obsługa i naprawa samochodów (klasa 37). Jako podstawę prawną żądania wskazał art. 169 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 169 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1410; dalej p.w.p.). Wnioskodawca twierdził, że Uprawniony nie używał spornego znaku w odniesieniu do ww. towarów i usług w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat. Podniósł, że produkcja samochodów "S." została ostatecznie zakończona w 1983 r., czyli ponad 30 lat temu. Natomiast sporny znak został zgłoszony w 2005 r. i zarejestrowany w 2007 r., lecz F. nie rozpoczęła jego rzeczywistego używania.
Co do interesu prawnego, Wnioskodawca wywodził go z faktu, że sporny znak stanowi przeszkodę dla rejestracji znaku towarowego "Syrenka" nr [2], przeznaczonego do sygnowania towarów i usług ujętych w klasach 11, 12, 37 i 42, o czym informował UP oraz z art 20 i art. 22 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, gdyż ww. znak blokuje zastosowanie wybranej przez Wnioskodawcę nazwy towaru. Żądał stwierdzenia wygaśnięcia spornego prawa ochronnego z dniem 22 czerwca 2012 r.
W odpowiedzi na wniosek Uprawniony wniósł o jego oddalenie. Podnosił, że Wnioskodawca nie wykazał posiadania interesu prawnego w stwierdzeniu wygaśnięcia spornego prawa. Ponadto wszczęcie postępowania nie da Wnioskodawcy prawa do prowadzenia działalności i oznaczania nowego samochodu nazwą "S.2", gdyż to Uprawniony dysponuje pełnymi prawami majątkowymi związanymi z samochodem oznaczanym spornym znakiem towarowym. Wykazywał, że sporny znak był i jest używany od 22 czerwca 2012 r. za jego zgodą i wiedzą. Podnosił, że czynił też starania, aby za jego zgodą zostały wprowadzone do obrotu samochody osobowe sygnowane tym znakiem, m.in. w oparciu o zawartą 17 lutego 2012 r. ze T. sp. z o.o. umowę o współpracy w zakresie projektu "S.1", którego celem było wykonanie replik tego samochodu. Uprawniony przedłożył materiały reklamowe pokazujące samochód z nazwą "S.", kopie umów licencyjnych z lat 2008-2011 na produkcję i dystrybucję miniatur samochodów z tym znakiem, kopię umowy z 2012 r. o współpracy w zakresie rekonstrukcji samochodu S.1, której celem było wykonanie prototypu samochodu F. S.1 produkowanego w latach 1957-1960. Podnosił także, że 5 lutego 2013r. zawarł z uprawnionym do znaku towarowego "Syrena" o nr [...] porozumienie o współistnieniu znaków towarowych "Syrena" ze względu na planowane podjęcie wspólnych działań, które mają służyć produkcji zrekonstruowanych samochodów S.
W dalszych pismach strony uzupełniały argumentację na poparcie swoich stanowisk. Uprawniony podniósł także, że Wnioskodawca zgłosił znak towarowy "Syrenka" nr [2] w złej wierze i dlatego fakt zgłoszenia nie może stanowić źródła interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia spornego prawa. Wnioskodawca, zarzut zgłoszenia ww. znaku w złej wierze uznał za nieuzasadniony, podając, że nie można upatrywać złej wiary w nawiązaniu do historycznego znaku towarowego w sytuacji, gdy ten znak nie jest rzeczywiście używany w obrocie.
W piśmie z 21 marca 2017 r. Uprawniony wniósł na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego rozpoznania jego powództwa wniesionego przeciwko Wnioskodawcy do Sądu Okręgowego w Łodzi o ochronę prawa do znaku towarowego "Syrena" powszechnie znanego na terytorium Polski. Organ oddalił ten wniosek.
Urząd opisaną decyzją z 27 marca 2017 r., na podstawie art.169 ust. 1 pkt 1 oraz art. 169 ust. 2 i ust. 6 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1410; dalej: p.w.p.) oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p., stwierdził wygaśnięcie prawa ochronnego na ww. znak towarowy "Syrena" z dniem 22 czerwca 2012 r.
Urząd stanął na stanowisku, że Wnioskodawca posiada interes prawny, oparty na art. 20 i art. 22 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, w stwierdzeniu wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy. Sporne prawo stanowiło przeszkodę w udzieleniu ochrony na słowno- graficzny znak towarowy "Syrenka" nr [2], zgłoszony w Urzędzie. Znak towarowy "Syrena" nr [1] i zgłoszony nr [2] były podobne w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.
Urząd podał, że używanie znaku towarowego w rozumieniu art. 169 p.w.p. musi mieć miejsce na terytorium Polski, powinno być rzeczywiste oraz dotyczyć towarów objętych ochroną. Niespełnienie jednego z tych warunków w określonym przedziale czasowym może prowadzić do utraty prawa ochronnego poprzez stwierdzenie jego wygaśnięcia. Przy definiowaniu rzeczywistego używania znaku UP odwołał się do art. 153 ust. 1 i art. 154 p.w.p. Zauważył, że używanie znaku ma następować w sposób zarobkowy lub zawodowy. Uważał też, że prawo do korzystania z monopolu, jaki daje prawo ochronne udzielone na znak towarowy, ze względu na zagrożenie jakie stwarza art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., nie jest tylko uprawnieniem podmiotu, na rzecz którego udzielono ochrony, lecz jest równocześnie jego obowiązkiem. Założeniem udzielenia prawa ochronnego jest, aby znak towarowy był używany w sposób rzeczywisty.
Urząd stanął na stanowisku, że przedstawione przez Uprawnionego dowody nie potwierdzały, aby w badanym okresie sporny znak towarowy był używany w Polsce w sposób rzeczywisty do oznaczania towarów i usług: samochody i części do nich zawarte w klasie 12, obsługa i naprawa samochodów ujęte w klasie 37.
Organ podał, że decyzję o udzieleniu prawa ochronnego na znak "Syrena" wydano 21 czerwca 2007 r. i stąd badaniu należało poddać dowody dotyczące okresu od 22 czerwca 2007 r. Uprawniony zaś odnosił się do okoliczności historycznych, które miały miejsce przed udzieleniem spornego prawa bądź przedstawił dowody pochodzące z okresu po dacie wniesienia wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia spornego prawa, a jeszcze inna część dokumentów nie była opatrzona jakąkolwiek datą, która umożliwiałaby ocenę ich wartości dowodowej.
Zdaniem UP umowy licencyjne na produkcję i dystrybucję miniatur samochodów oraz katalogi tych miniatur nie potwierdzały rzeczywistego używania znaku "Syrena". Obowiązek używania znaku towarowego odnosi się do towarów, do oznaczania których dany znak został zarejestrowany, a miniatury samochodów stanowią zabawki ujęte w klasie 28 Klasyfikacji Nicejskiej, czyli zupełnie inne towary. Również umowa, której celem było wytworzenie repliki prototypu samochodu S.1, nie doprowadziła do powstania jakiegoś modelu samochodu. Rzeczywistego używania spornego znaku nie potwierdzała także umowa o współpracy w zakresie rekonstrukcji samochodu S.1. Urząd wyjaśnił, że sam zamiar używania znaku oraz czynności przygotowawcze do realizacji tego zamiaru nie stanowiły rzeczywistego używania znaku. Podobnie używanie znaku spornego wyłącznie w funkcji reklamowej nie stanowiło rzeczywistego jego używania.
Odnosząc się do stanowiska Uprawnionego o istnieniu ważnych powodów usprawiedliwiających nieużywanie znaku w rozumieniu art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., UP nie dopatrzył się takich powodów. Powoływane przez Uprawnionego przeszkody nie miały charakteru obiektywnego, lecz były związane ze zwykłym ryzykiem gospodarczym, dotyczącym bieżącej działalności każdego przedsiębiorcy. Uwarunkowania polskiego rynku motoryzacyjnego, wysokie koszty wdrożenia projektu samochodu osobowego "S.", czy inne problemy natury ekonomicznej wskazywane przez Uprawnionego nie stanowiły ważnych powodów usprawiedliwiających nieużywanie spornego znaku. Uprawniony, zwlekając z rozpoczęciem używania spornego znaku, nie działał w sposób właściwy dla tzw. "rozsądnego przedsiębiorcy". Zdaniem UP, przeszkoda w używaniu spornego znaku nie powstała na skutek nadzwyczajnych okoliczności zewnętrznych, niezależnych od Uprawnionego. Zatem do zaprzestania używania znaku nie doszło bez winy Uprawnionego. Nieużywanie zaś znaku towarowego otwierało (nienakładanie znaku na towary trafiające do odbiorców) możliwość dla innych podmiotów, mających w tym interes prawny, żądania stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego.
Zdaniem UP twierdzenia Uprawnionego odnośnie długotrwałego procesu wprowadzenia do obrotu samochodów osobowych na rynku polskim były sprzeczne z zeznaniami świadka, który podawał, że na uruchomienie produkcji samochodu potrzeba od 5 do 6 lat przygotowań. Skoro decyzja o udzieleniu prawa ochronnego na sporny znak towarowy została wydana 21 czerwca 2007 r., to zdaniem Urzędu, Uprawniony miał obiektywną możliwość rozpoczęcia produkcji samochodów najpóźniej 6 lat po wydaniu decyzji, czyli w 2013 r. Tymczasem przyznał, że przed datą wszczęcia niniejszego postępowania, tj. dniem 27 maja 2014 r., został wyprodukowany tylko jeden samochód oznaczony spornym znakiem "Syrena".
Oznaczało to, według UP, że Uprawniony nie wykazał używania spornego znaku w obrocie po dacie udzielenia prawa ochronnego w sposób rzeczywisty dla towarów i usług z klas 12 i 37, jak i faktu, że nieużywanie znaku towarowego było usprawiedliwione. Organ uznał więc za uzasadniony wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy "Syrena" nr [1] z powodu nieużywania tego znaku i stwierdził wygaśnięcie spornego prawa w całości w dacie, w której upływał pięcioletni termin określony w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., czyli z dniem 22 czerwca 2012 r.
Zdaniem UP nie zachodziła sytuacja, w której rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależałoby od wcześniejszego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w postępowaniu cywilnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi Uprawnionego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2016 r., poz. 718; dalej: p.p.s.a.) stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, gdyż została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Uznał, że Wnioskodawca utracił osobowość prawną, nie istniał w chwili wydania decyzji od blisko dwóch lat, został wykreślony z rejestru 29 października 2015 r., o czym UP poinformowano. Organ zaś podnosił w odpowiedzi na skargę, że A.1 wstąpiła w prawa i obowiązki A. sp. z o.o.
Zdaniem WSA istota sprawy sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy pominięcie przez Urząd, że strona tego postępowania zmarła i skierowanie do niej decyzji, stanowiło naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. czy też art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. W obu przypadkach organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, z tym, że w pierwszym decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, a w drugim - decyzji, która została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie.
Sąd przyjął, że zgodnie z przeważającym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej stanowi rażące naruszenie prawa. To stanowisko miało zastosowanie w sprawie, choć w sprawie nie występowała osoba fizyczna, a nieistniejąca osoba prawna, gdyż według WSA, koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty. Osoba prawna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną.
Sąd I instancji odwołał się do art. 12 Kodeksu spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 z późn. zm.; dalej: k.s.h.) oraz art. 493 § 2 k.s.h., że w przypadku połączenia spółek, skutek powstaje z dniem wpisania połączenia do rejestru właściwego według siedziby, odpowiednio spółki przejmującej albo spółki nowozawiązanej. Wpis ten wywołuje skutek wykreślenia spółki przejmowanej albo spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki, z uwzględnieniem art. 507 k.s.h. W myśl art. 494 § 1 k.s.h. status strony, przysługujący osobie prawnej, wygasa z chwilą jej połączenia się z inną spółką. Sukcesorem jej praw i obowiązków staje się spółka przejmująca. Z chwilą wykreślenia spółka traci zdolność prawną - nie może być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego, nie można wobec niej wszcząć ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia.
Natomiast zaskarżoną decyzję Urząd skierował do A. sp. z o.o. Skierowanie decyzji do nieistniejącej osoby prawnej, która w chwili wydawania decyzji nie miała już przymiotu strony, według WSA, stanowiło przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji, określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Odnośnie twierdzeń Uprawnionego, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., Sąd uznał je za błędne, gdyż przepis ten dotyczy podmiotu, który nie zakończył swojego bytu prawnego, lecz nadal posiada osobowość prawną. Przytoczył wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w wyroku z 17 grudnia 1998 r., sygn. akt IV SA 2272/9 (LEX nr 45697).
Zauważył też WSA, że z odpowiedzi na skargę wynikała wiedza UP o przekształceniu A. sp. z o.o. w A.1 S.A., a mimo to skierował organ decyzję do podmiotu nie istniejącego w chwili jej wydania. Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja podlegała wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał jej merytorycznie pod względem zgodności z prawem, uznając to za przedwczesne.
Sąd I instancji uznał, że wyrok NSA z 13 czerwca 2007 r., sygn. akt I GSK 1771/06, został wydany w odmiennym stanie faktycznym ,gdyż po wydaniu błędnej decyzji organ dokonał sprostowania w tej decyzji prostując nazwę strony – jej formę prawną, co nie wystąpiło w kontrolowanej sprawie. Zwrócił też uwagę na sytuacje, kiedy postępowanie administracyjne jest prowadzone wobec jednostki mającej w sprawie interes (obowiązek) prawny, jednakże w wyniku oczywistej omyłki nastąpiło błędne oznaczenie strony w decyzji oraz drugą, w której postępowanie administracyjne jest prowadzone wobec jednostki, która w danej sprawie nie ma w ogóle interesu (obowiązku) prawnego. W pierwszym przypadku zachodzi wadliwość nieistotna decyzji, którą można usunąć w drodze rektyfikacji, natomiast w drugim przypadku występuje wadliwość istotna decyzji będąca podstawą stwierdzenia nieważności decyzji. W niniejszej sprawie decyzja została skierowana do podmiotu nie istniejącego, a więc było to uchybienie istotne, które nie podlegało sprostowaniu.
Z powyższym wyrokiem nie zgodził się Urząd i wystąpił ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA). Zaskarżył orzeczenie w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
1. prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie tj. art. 491 i nast. k.s.h. (Dz. U. z 2017 poz. 1577, z późn. zm.), w szczególności art. 491 § 1, art. 493 § 2 oraz 494 § 1 i 2 k.s.h. i przyjęcie, że będąca stroną postępowania spółka A.1 S.A. (dawniej: A. sp. z o.o.), powstała w wyniku połączenia (przejęcia), podczas gdy do oceny zaskarżonej decyzji powinny zostać zastosowane art. 551 i nast. k.s.h., w szczególności art. 552 i art. 553 § 1 i 2 k.s.h., traktujące o przekształceniu spółki, gdyż spółka A.1 S.A. powstała wskutek przekształcenia spółki A. sp. z o.o. (wprost wynika KRS nr [...]), co w konsekwencji doprowadziło do kontroli wydanej przez Urząd decyzji z uwzględnieniem skutków prawnych płynących z połączenia (przejęcia) spółek, a nie ich przekształcenia i przeprowadzone przez Sąd rozważania pomijają okoliczność, że w przypadku przekształcenia nie dochodzi do powstania nowego podmiotu prawnego a jedynie do zmiany formy prawnej, a co za tym idzie, do błędnej kwalifikacji prawnej zaistniałego w zaskarżonej decyzji błędu;
2. przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 113 § 1 k.p.a. (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096), przez bezpodstawne przyjęcie, że w sytuacji, gdy w toku postępowania doszło do przekształcenia podmiotu będącego stroną postępowania, ale w decyzji błędnie wskazano formę prawną strony, okoliczność ta stanowi istotną wadę decyzji skutkującą stwierdzeniem jej nieważności, gdyż decyzja została skierowana do podmiotu nieistniejącego, podczas gdy jest to oczywista omyłka pisarska, która może podlegać sprostowaniu i nie było podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji;
3. przepisów postępowania tj. art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia z naruszeniem tego przepisu tj. oceny zaistniałej w niniejszej sprawie sytuacji z punktu widzenia błędnego założenia, że doszło do połączenia (przejęcia) spółek, a nie do przekształcenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w spółkę akcyjną oraz zawarcie sprzecznych twierdzeń odnośnie oceny dostrzeżonej wadliwości kontrolowanej decyzji, gdyż z jednej strony Sąd doszedł do przekonania, iż zaskarżona decyzja została skierowana do podmiotu nieistniejącego, a więc jest dotknięta wadą istotną, dającą podstawę do stwierdzenia jej nieważności na mocy art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., z drugiej zaś strony, odnosząc się do podniesionej przez Urząd argumentacji wskazującej, iż dostrzeżony błąd stanowi oczywistą omyłkę pisarską wskazał, że powołany przez Urząd wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2007 r., sygn. akt I GSK1771/06, "wydany jest w odmiennym stanie faktycznym, gdyż po wydaniu błędnej decyzji organ dokonał sprostowania w tej decyzji prostując nazwę strony - jej formę prawną. Natomiast w niniejszej sprawie organ takiego sprostowania nie dokonał" (s. 14 wyroku], czyli de facto Sąd dopuszcza w zaistniałych w niniejszej sprawie okolicznościach sprostowanie decyzji na mocy art. 113 § 1 k.p.a., czyli uznaje zaistniałą wadliwość decyzji za nieistotną, a co za tym idzie, za nie dającą podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, co pozostaje w sprzeczności z rozstrzygnięciem w sprawie i rodzi uzasadnione wątpliwości, czy Sąd dokonał oceny prawnej zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem rzeczywistego stanu faktycznego, jak również w jaki sposób Sąd kwalifikuje zaistniałą w sprawie wadliwość decyzji.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 203 pkt 2 p.p.s.a wnosił o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie wyroku i rozpoznanie sprawy co do istoty; rozpoznanie sprawy na rozprawie; zwrot niezbędnych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Argumentację na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
Uprawniona w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosiła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie od skarżącego kasacyjnie organu kosztów postępowania kasacyjnego.
Obecni na rozprawie przed NSA w dniu 18 października 2022 r. pełnomocnicy: Urzędu i Uprawnionego zajęli stanowiska, jak w ww. pismach.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 174 p.p.s.a. (Dz. U. z 2022 r. poz. 2325 z późn. zm.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, gdyż w myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.
Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, choć nie wszystkie zgłoszone w niej zrzuty były uzasadnione.
Należy wyjaśnić, że przedmiotem zaskarżenia do WSA była decyzja Urzędu z 27 marca 2017 r. rozpoznająca pozytywnie wniosek A. sp. z o.o. z siedzibą w K. i stwierdzająca wygaśnięcie z dniem 22 czerwca 2012 r. prawa ochronnego na znak towarowy "Syrena" nr [1]. Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku podzielił zarzuty Uprawnionego, że decyzja UP została skierowana po stronie Wnioskodawcy do A. sp. z o.o., która utraciła osobowość prawną i w chwili wydania decyzji nie istniała od prawie dwóch lat, co skutkowało stwierdzeniem nieważności decyzji Urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Przed oceną zarzutów skargi kasacyjnej wymagały ustalenia kwestie związane ze zmianami po stronie Wnioskodawcy. Bezsporne było, że w dacie wydawania zaskarżonej decyzji A. sp. z o.o. została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego (dalej: KRS) w dniu 29 października 2015 r., co potwierdzały wpisy w KRS nr [...]. Równocześnie w tym samym rejestrze w Dziale 6 Rubryce 4 wpisano, że nastąpiło przekształcenie A. sp. z o.o. z siedzibą w K. w A.1 S.A. z siedzibą w K. na podstawie art. 551 § 1 i nast., k.s.h. (por. informacja odpowiadająca odpisowi pełnemu z rejestru przedsiębiorców, k. -44-57 akt sądowych). Tę samą informację przekazał pełnomocnik Wnioskodawcy podczas rozprawy przed Urzędem w dniu 30 listopada 2015 r., twierdząc, że stroną postępowania jest A.1 S.A. wskutek sukcesji generalnej (protokół rozprawy, k.- 391 akt adm.), przedstawiając jednocześnie informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z KRS nr [...] z 30 listopada 2015 r., z którego także wynikało, że A.1 S.A. powstała wskutek przekształcenia A. sp. z o.o. i wpis został dokonany 19 października 2015 r. (k. -325-331 akt adm.).
Jednocześnie Urząd będąc poinformowanym o powyższym fakcie, do końca postępowania administracyjnego, łącznie z zaskarżoną decyzją, jako Wnioskodawcę wskazywał A. sp. z o.o. Stanowisko organu było nieprawidłowe, bo nie uwzględniało aktualnego stanu prawnego Wnioskodawcy, ale nie oznaczało to jeszcze, że decyzja z 27 marca 2017 r. była obciążona wadą nieważności.
Z kolei Sąd I instancji przyjął, że doszło do połączenia spółek w trybie art. 491 i nast. k.s.h., w szczególności art. 493 § 2, art. 494 § 1 k.s.h. Sąd nie wyjaśnił, na jakiej podstawie przyjął, że w oparciu o te uregulowania Spółka utraciła byt prawny i nastąpiło wykreślenie A. sp. z o.o. z Krajowego Rejestru Sądowego. Nie wynikała ta okoliczność z materiału dowodowego dołączonego do akt administracyjnych oraz akt sądowych. Dlatego to ustalenie podstawy wykreślenia A. sp. z o.o. z Krajowego Rejestru Sądowego przez WSA było nieprawidłowe, co następnie wpłynęło na prawidłowość stanowiska Sądu I instancji stwierdzającego nieważność decyzji.
Gdy chodzi o przekształcenie spółki w trybie art. 551 i nast. k.s.h. i jego skutki, należy zauważyć, że w myśl art. 551 § 1 k.s.h. spółka jawna, spółka partnerska, spółka komandytowa, spółka komandytowo-akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, spółka akcyjna (spółka przekształcana) może być przekształcona w inną spółkę handlową (spółkę przekształconą). Z przepisu art. 553 § 1 k.s.h. wynika natomiast, że spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki spółki przekształcanej.
W judykaturze, jak i w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że istotą przekształcenia (transformacji) jest zmiana formy prawnej, w której funkcjonuje dany podmiot. Podmiot przekształcany nie jest traktowany jako podmiot likwidowany, gdyż prowadzona przez niego działalność, przy wykorzystaniu tego samego majątku, będzie kontynuowana w innej formie prawnej przez tenże podmiot. W związku z tym na gruncie prawa prywatnego sformułowano pogląd, że w wyniku przekształcenia następuje kontynuacja, a nie następstwo prawne, bowiem tylko sam podmiot podlega zmianie, a nie zamianie na inny podmiot (np. A. Kidyba, Komentarz aktualizowany do art. 301-663 Kodeksu spółek handlowych, LEX/el. 2022).
W rozważaniach podjętych w uchwale Sądu Najwyższego z 29 listopada 2017r. sygn. akt III CZP 68/17 (OSNC 2018/6/60, LEX nr 2405318) Sąd ten stwierdził, że "normatywna konstrukcja przekształcenia spółek handlowych (tzw. przekształcenie sensu stricto) opiera się na realizacji zasady kontynuacji (ciągłości). Z zasady tej, wyrażonej w art. 553 § 1-3 k.s.h., eksponującej sferę podmiotową przekształcenia wynika, że spółka poddana procesowi przekształcenia jest tym samym podmiotem, a na skutek przekształcenia zmienia się tylko forma prawna prowadzonej działalności. Przekształcenie oznacza zatem zmianę typu spółki przy zachowaniu tożsamości podmiotowej w zakresie praw i obowiązków. W konsekwencji w przypadku przekształcenia nie dochodzi do sukcesji praw i obowiązków. W wypowiedziach przedstawicieli doktryny podkreśla się, że zarówno przed, jak i po przekształceniu mamy do czynienia z tym samym podmiotem, który w wyniku przekształcenia zmienia jedynie formę prawną ("szatę prawną") na inny ustawowy typ spółki. Tym założeniom konstrukcyjnym nie przeczy przyjęte w ustawie rozróżnienie terminologiczne pomiędzy "spółką przekształcaną" a "spółką przekształconą", służy bowiem ono jedynie zasygnalizowaniu zmiany formy prawnej spółki przed i po przekształceniu, nie zaś akcentowaniu odrębności podmiotowo-organizacyjnej pomiędzy spółkami uczestniczącymi w procesie transformacyjnym. Tożsamość podmiotowa spółek oznacza, że spółka przekształcona nie wstępuje w prawa i obowiązki o charakterze cywilnoprawnym przysługujące spółce przekształcanej, lecz z dniem przekształcenia spółce przekształconej przysługują wszelkie prawa i obowiązki spółki przekształcanej (art. 553 § 1 k.s.h.). Innymi słowy, mimo przeprowadzonego przekształcenia nadal w odniesieniu do tych praw i obowiązków chodzi o tę samą spółkę. Wyrażona w art. 553 § 1 k.s.h. zasada kontynuacji obejmuje zarówno prawa i obowiązki prywatnoprawne (art. 553 § 1 k.s.h.), jak i publicznoprawne (art. 553 § 2 k.s.h.).".
Podobnie w wyroku SN z 13 września 2017 r. (Lex nr 2390748) stwierdzono, że przekształcenie podmiotowe spółki handlowej stanowi kontynuację dotychczasowej spółki, tylko w nowej formie prawnej, co oznacza, że jest to nadal ta sama, choć nie taka sama spółka. Staje się ona jako spółka przekształcona podmiotem wszystkich praw i obowiązków spółki przekształcanej, o charakterze cywilnoprawnym i organizacyjnym (art. 551 § 1 i art. 553 k.s.h.). Jest to podobne, ale nie tożsame z sukcesją uniwersalną, która jako skutek występuje w razie łączenia lub podziału spółek handlowych, bo w wypadku przekształcenia nie ma sukcesora (jak w przypadku nabycia spadku) i przeniesienia praw na inną osobę, ale wynika to ze zmiany organizacyjno-prawnej struktury spółki przy zachowaniu tożsamości podmiotu i jest to neutralne dla praw i obowiązków, których podmiotem spółka ta cały czas pozostaje (por. też wyroki NSA z: 21 września 2021 r., sygn. akt I FSK 1645/19 i IFSK 1615/19; 22 marca 2022 r. sygn. akt II FSK 648/21; opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl).
W związku z powyższym uznać należy, że między spółką przekształcaną, a spółką przekształconą zachodzi tożsamość podmiotowa, a nie następstwo prawne. Osoba prawna zawiązana w wyniku przekształcenia innej osoby prawnej wstępuje więc w przewidziane w przepisach prawa wynikające z prawa ochronnego na znak towarowy (por. także art. 162 ust. 1 i 6 p.w.p.,), a co za tym idzie, spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki spółki przekształcanej.
W tej sytuacji nieuzasadnione było także twierdzenie WSA, że status A. sp. z o.o. wygasł z chwilą jej połączenia, bo taka sytuacja nie wystąpiła i nie można mówić o skutkach kierowania decyzji do tego podmiotu analogicznych jak do osoby fizycznej, która zmarła.
Wobec powyższego należało podzielić stanowisko Urzędu co do skutków przekształcenia spółek w trybie art. 551 i nast. k.s.h. Oznaczało to, że Wnioskodawca jedynie zmienił formę prawną, w której funkcjonuje, tym samym zachował tożsamość podmiotową ze spółką przekształcaną. Skoro w wyniku przekształcenia formy prawnej spółki nastąpiła kontynuacja, to nie można zgodzić się z twierdzeniem, że wskazanie jako adresata w decyzji Urzędu poprzedniej formy prawnej Wnioskodawcy skutkować powinno nieważnością tej decyzji, co uczynił niezasadnie Sąd I instancji.
Organ od prawie dwóch lat wiedział o przekształceniu formy prawnej Wnioskodawcy i nie uwzględnił tego w swoich czynnościach, co było błędem, w świetle art. 169 ust. 2 p.w.p. w zw. z art. 28 k.p.a. Przepis ten stosowany w omawianym postępowaniu nakazywał wnioskodawcy wykazywanie się interesem prawnym w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego w trakcie całego postępowania rozpoznawczego. Jednakże to uchybienie nie skutkowało nieważnością zaskarżonej decyzji, bo nie stanowiło rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., właśnie z uwagi na skutki przekształcenia przewidziane w art. 551 i art. 553 k.s.h. Uchybienie to powinno zostać wyeliminowane w trybie sprostowania decyzji.
Wobec powyższego jako uzasadnione należało uznać zarzuty: naruszenia prawa materialnego sformułowany w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej oraz przepisów postępowania, tj. art. 145 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 113 § 1 k.p.a. ujęty w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej.
Natomiast za niezasadny należało potraktować zarzut z pkt 3 petitum skargi kasacyjnej, to jest naruszenia art.141 § 4 p.p.s.a. Należy wyjaśnić, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że nie zawiera wszystkich istotnych elementów bądź niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego orzeczenia. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie sądu I instancji obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyroki NSA z: 13 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1485/11; 25 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 1751/11, opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji generalnie realizuje powyższe wymagania, gdyż poddawało się kontroli, z czym również nie miał trudności autor skargi kasacyjnej formułując wcześniej omówione zarzuty.
Skoro uzasadnienie WSA zawierało stanowisko co do stanu faktycznego, przez który należy rozumieć nie tylko zwięzłe (krótkie, lakoniczne) przedstawienie dotychczasowego przebiegu postępowania przed organami administracji, ale także, jako wyodrębniony element, stan faktyczny sprawy przyjęty przez sąd (zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09; opubl. ONSAiWSA 2010 z. 3, poz. 39), to nie było podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Za pomocą tego zarzutu nie można natomiast zwalczać zaaprobowanej przez Sąd podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czy też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego (por. wyroki NSA z: 27 lipca 2012 r., sygn. akt I FSK 1467/11; 13 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 358/12; 15 września 2022 r., sygn. akt II GSK 743/19; opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl), a taką próbę podjął Urząd, polemizując ze stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Przy tym należy zauważyć, że problem, który doprowadził Sąd I instancji do stwierdzenia nieważności decyzji nie był rozważany w zaskarżonej decyzji, a dopiero stanowisko w tej kwestii Urząd zajął w odpowiedzi na skargę, która nie jest uzupełnieniem decyzji. Dlatego też trudno WSA zarzucać deficyty w uzasadnieniu wyroku w odniesieniu do problemu, którym organ w zaskarżonej decyzji się nie zajmował.
Jak już zaznaczono, rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania wyroku sądu I instancji w obszarze wyznaczonym zarzutami wnoszącego skargę kasacyjną. Sąd ten nie może natomiast wkraczać w kompetencje sądów I instancji i samodzielnie dokonywać oceny aktów będących przedmiotem wyroków tych sądów w przypadku, gdy sąd ten skupił się na jednej kwestii i nie przeszedł do merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji. Dlatego w ponownym postępowaniu, rzeczą Sądu I instancji będzie merytoryczna kontrola decyzji i odniesienie się do dalszych zarzutów skargi.
W związku z dostrzeżonymi uchybieniami orzeczono w myśl art. 185 § 1 p.p.s.a. jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust.1 pkt 1 lit. b i ust.1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265 z późn. zm.). Na koszty te składają się: wpis od skargi kasacyjnej (500 zł), wynagrodzenie radcy prawnego -1200 zł., łącznie 1700 zł.