II GSK 775/09

II GSK 775/09 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2010-09-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-09-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Kuba /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Myślińska
Renata Kantecka
Symbol z opisem
6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne
Aplikacje prawnicze
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 109/08 - Wyrok WSA w Warszawie z 2009-05-29
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
Art. 65 pkt 1
Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Sędzia NSA Maria Myślińska Sędzia del. WSA Renata Kantecka Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 16 września 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 29 maja 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 109/08 w sprawie ze skargi A. Sz.-K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę adwokatów 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz A. Sz.-K. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 29 maja 2009 r. o sygn. akt VI SA/Wa 109/08 uwzględnił skargę A. Sz. – K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 października 2007 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów i uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie.
Sąd I instancji orzekł w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 3 lipca 2007 r. A. Sz. – K. złożyła w Okręgowej Radzie Adwokackiej w W. wniosek o wpis na listę adwokatów. Uchwałą z dnia 13 września 2007 r. Okręgowa Rada Adwokacka w W. uwzględniła wniosek i dokonała stosownego wpisu. Jak wynika z akt sprawy A. Sz. – K. w latach 2003- 2006 odbyła aplikację sądową na stanowisku mianowanego aplikanta etatowego w Sądzie Okręgowym we W., którą ukończyła egzaminem w dniach 20-21 marca i 11 kwietnia 2007 r. W okresie od 1 października 2006 r. do 10 maja 2007 r. odbyła staż w kancelarii adwokackiej. Zaś od 16 maja 2007 r. jest zatrudniona w kancelarii radcy prawnego na stanowisku prawnika.
Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia 26 października 2007 r. sprzeciwił się wpisowi A. Sz. – K. na listę adwokatów Izby Adwokackiej w W., dokonanego uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia 13 września 2007 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ podał przepisy art. 69 ust. 2 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2 i art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r.- Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.) oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006r., sygn. K 6/06 (Dz. U. Nr 75, poz. 529). Minister Sprawiedliwości stwierdził, że pomimo spełnienia pozostałych przesłanek wymaganych od kandydata na adwokata, praktyka zawodowa skarżącej nie może być uznana za dającą rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. po rozpoznaniu skargi A. Sz K na tę decyzję organu uznał, że została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa tj. art. 65 Prawa o adwokaturze.
Sąd I instancji nie zgodził się z oceną kandydata dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości Według Sądu I instancji, organ nie uwzględnił faktu, że rolą Trybunału Konstytucyjnego w tej sprawie było dokonanie oceny konstytucyjności przepisów, które nie dotyczyły rękojmi należytego wykonywania zawodu. Trybunał nie oceniał zgodności z Konstytucją art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze zawierającego wymóg nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu, lecz rozstrzygał o zgodności z Konstytucją znowelizowanego art. 66 ust.1 pkt 2 Poa, w którym to przepisie ustawodawca stworzył nową sytuację prawną w zakresie ubiegania się o wpis na listę adwokatów bez odbycia aplikacji i egzaminu adwokackiego.
Ocena spełnienia warunku rękojmi dotyczy, zdaniem Sądu, prognozowania przyszłych zachowań skarżącej, o których nie sposób wnioskować inaczej niż z prezentowanej przez kandydatkę na adwokata postawy etycznej i moralnej, a także z dotychczasowego sposobu jej postępowania, zwłaszcza oceny wykonywania dotychczasowego zawodu prawniczego. Zdaniem Sądu, klauzula dawania "swym dotychczasowym zachowaniem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata" odnosi się wprawdzie do wszystkich (ale wyłącznie) zachowań wnioskującego o wpis w sferze związanej z dotychczas wykonywaną pracą zawodową. Nie może być przy tym mylona z odrębnie i szczegółowo uregulowaną przez ustawodawcę kwestią praktycznych kwalifikacji profesjonalnych przy ubieganiu się o wpis. Stwierdzenie przez organ zbyt krótkiego okresu praktyki zawodowej wnioskodawczyni do ubiegania się o wpis na listę adwokatów uznanego za podstawową przeszkodę do uzyskania wymaganych uprawnień stanowiło naruszenie przepisów ustawy.
W skardze kasacyjnej od wyroku Sądu I instancji Minister Sprawiedliwości na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. zarzucił:
- naruszenie przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.) z uwagi na niezasadne przyjęcie, ze okoliczności sprawy dotyczącej A. Sz. – K. przemawiają za uznaniem, że daje ona rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata w rozumieniu wskazanego przepisu, gdy tymczasem prawidłowa subsumcja ustalonego stanu faktycznego doprowadziłaby do przeciwnego wniosku,
- naruszenie przepisów postępowania tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niewyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku kwestii odnoszących się do kryteriów i zasad zastosowanych przez Ministra Sprawiedliwości do oceny praktyki zawodowej A. Sz. – K. oraz braku odniesienia się do tej części uzasadnienia Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego kwestii warunków i przesłanek, które powinny zostać spełnione przez kandydatów starających się o wpis na listę adwokatów, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Minister Sprawiedliwości podniósł, że Sąd I instancji przyjął i zastosował błędny pogląd, że doświadczenie zawodowe powinno być liczone również przed zdaniem przez A. Sz. – K. egzaminu sędziowskiego. Taki pogląd Sądu I instancji jest, zdaniem organu, sprzeczny z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 19 kwietnia 2006 r. k 6/06 wyraźnie sformułował, jakie kryteria powinny być wzięte pod uwagę w zakresie oceny praktyki zawodowej kandydatów. Intencją Trybunału było bowiem wskazanie, że okres doświadczenia zawodowego należy liczyć dopiero po zdanym egzaminie, w tym przypadku po egzaminie sędziowskim. Okres pracy przed egzaminem to, w ocenie organu, czas nauki kandydata. Natomiast rzeczywiste zdobywanie doświadczenia zawodowego występuje po zdanym egzaminie. Na poparcie swojego stanowiska Minister Sprawiedliwości powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2008 r. o sygn. akt GSK 552/08 oraz na wyrok z dnia 2 lipca 2008 r. o sygn. akt II GSK 227/08. W dalszej części uzasadnienia organ skarżący zarzucił Sądowi I instancji, że zaskarżony wyrok nie spełnia wymogów formalnych odnoszących się do uzasadnienia orzeczenia określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. Otóż Sąd I instancji nie wyjaśnił podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Zaś uzasadniając swoje stanowisko, wybiórczo odniósł się do sprawy, gdyż nie ocenił wniosków płynących z wspomnianego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lecz zajął się oceną roli orzeczniczej Trybunału.
Mając powyższe na względzie Minister Sprawiedliwości wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona i podlega oddaleniu. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie objętej przedmiotową skargą kasacyjną nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wymienionych w § 2 wspomnianego przepisu ustawy. Zakres badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczać będą zatem zarzuty podniesione przez Ministra Sprawiedliwości w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna organu opiera się na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. tj. na zarzucie naruszenia przepisów prawa materialnego polegającego na niewłaściwym zastosowaniu art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058), dalej p.o.a. przez przyjęcie, że uczestnik postępowania A. Sz. – K. daję rękojmię do prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, gdyż nie posiada doświadczenia zawodowego wymaganego dla podjęcia pracy w zawodzie adwokata. Minister Sprawiedliwości wychodzi bowiem z założenia, że zdobywanie umiejętności koniecznych do wykonywania zawodu adwokata przez osoby legitymujące się egzaminem sędziowskim powinno odbywać się po zdanym egzaminie sędziowskim i wtedy jest ono brane pod uwagę przy ocenie kandydata ubiegającego się o wpis na listę adwokatów. Zdobywanie takiego doświadczenia nie jest, w ocenie organu, możliwe w trakcie odbywania innej aplikacji niż adwokacka, w tym przypadku sądowej. Według organu praktyka w kancelarii adwokackiej A. Sz. – K. nie dawała wystarczającej rękojmi do wykonywania zawodu adwokata.
Z kolei w ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego Minister Sprawiedliwości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nieodniesienie się w uzasadnieniu wyroku do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego rękojmi.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można zgodzić się z zarzutem naruszenia przez Sąd I instancji art. 65 pkt 1 p.o.a. W myśl art. 65 pkt 1 p.o.a. na listę adwokatów może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. A. S. – K., jak wynika z akt sprawy, w latach 2003 - 2006 odbyła aplikację sądową na stanowisku mianowanego aplikanta etatowego w Sądzie Okręgowym we W., którą ukończyła egzaminem w dniach 20-21 marca i 11 kwietnia 2007 r. W okresie od 1 października 2006 r. do 10 maja 2007 r. odbyła staż w kancelarii adwokackiej. Zaś od 16 maja 2007 r. jest zatrudniona w kancelarii radcy prawnego na stanowisku prawnika. Natomiast wniosek o wpis na listę adwokatów złożyła w dniu 3 lipca 2007 r. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 kwietnia 2006 r. o sygn. akt K 6/06 podkreślił, że aplikacja sądowa i egzamin sędziowski przygotowuje i weryfikuje przydatność osoby do podjęcia wysoce odpowiedzialnej funkcji sędziego i trudno było przyjąć, że złożenie egzaminu sędziowskiego stanowi zbyt niski wymóg znajomości prawa dla przyjęcia w poczet w poczet korporacji zawodowej adwokatów. W dalszej części uzasadnienia Trybunał zaznaczył, że wątpliwości może wzbudzić dopuszczenie do zawodu adwokata osób z odbytą aplikacją i zdanym egzaminem prokuratorskim lub notarialnym z uwagi na odmienność zakresu przedmiotowego kształcenia oraz zróżnicowanie profilu powinności zawodowych adwokata i prokuratora oraz notariusza. Taki przypadek nie wystąpił jednak w rozpoznawanej sprawie. Istotnie jak podnosi Trybunał we wspomnianym orzeczeniu przepływ z jednego zawodu do drugiego nie może odbywać się automatycznie bez oceny umiejętności niezbędnych dla należytego wykonywania nowego dla danej osoby zawodu prawniczego. Ustawodawca nie zdefiniował w ustawie pojęcia rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Jest to wyrażenie nieostre, któremu trudno przypisać jednoznaczną treść. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy
zgodzić się w tej kwestii z poglądem przedstawionym w omawianym orzeczeniu Trybunału, iż miernikiem rękojmi powinny być umiejętności praktyczne kandydata ubiegającego się o wpis na listę adwokatów, przez które należałby rozumieć doświadczenie zdobyte w świadczeniu pomocy prawnej w kancelarii adwokackiej. Trudno bowiem przyjąć, aby tylko nieskazitelny charakter oraz nienaganne zachowanie kandydata na adwokata pozwoliły zweryfikować jego przydatność do wykonywania tego zawodu. Trzeba jednak pamiętać, że rozważania Trybunału na temat rękojmi zostały jedynie dokonane w celu uzasadnienia potrzeby dokonania zmian w wówczas obowiązującym stanie prawnym, który dopuszczał do zawodu adwokata osoby z ukończoną inną aplikacją, które bez jakiejkolwiek praktyki mogły starać się o wpis na listę adwokatów. A. Sz. – K. ukończyła aplikację sądową i złożyła egzamin sędziowski z wynikiem pozytywnym. Posiada zatem gruntowną wiedzę prawniczą obejmującą wszystkie dziedziny prawa niezbędną do pracy na stanowisku sędziego a tym bardziej w zawodzie adwokata. Co więcej, w trakcie szkolenia aplikacyjnego uczestniczka postępowania odbyła od 1 października 2006 r. do 10 maja 2007 r. staż w kancelarii adwokackiej, w trakcie
którego mogła poznać specyfikę pracy w zawodzie adwokata. Zaś od 17 maja 2007 r. pracuje w kancelarii radcy prawnego w charakterze prawnika. Mając na uwadze te fakty można stwierdzić, że A. Sz. – K. wykazuje określone doświadczenie zawodowe, które w połączeniu ze zdobytą w trakcie aplikacji sądowej wiedzą praktyczną i teoretyczną daję gwarancję prawidłowego wykonywania czynności adwokata.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. to, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest on chybiony. Zgodnie z treścią tego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska pozostałych stron podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie oraz wskazanie co do dalszego postępowania organu, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpoznana. Uzasadnienie wyroku Sądu I instancji odpowiada wszystkim wymienionym w art. 141 § 1 kryteriom. Sąd I instancji przedstawił motywy prawne i faktyczne, jakimi kierował się przy wydawaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Nieodniesienie się Sądu I instancji w uzasadnieniu orzeczenia do argumentacji zaprezentowanej przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygn. akt K 6/06 w zakresie oczekiwanym przez organ skarżący nie jest naruszeniem mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie naruszenie może w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a. prowadzić do uchylenia wyroku Sądu I instancji.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a i art. 204 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.