II GSK 772/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Mazowieckiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za nieprzestrzeganie obowiązku zakrywania nosa i ust. WSA uznał, że rozporządzenie Rady Ministrów z 19 kwietnia 2020 r. wprowadzające ten obowiązek było niezgodne z Konstytucją RP (art. 92 ust. 1) i przekroczyło delegację ustawową zawartą w art. 46a i 46b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. W konsekwencji, nałożenie kary na podstawie tego rozporządzenia było bezprawne. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, stwierdził, że zarzuty organu były niezasadne. NSA podkreślił, że WSA prawidłowo ocenił, iż rozporządzenie z 19 kwietnia 2020 r. wykraczało poza delegację ustawową, a nie rozporządzenie z 31 marca 2020 r., jak błędnie sugerował organ w skardze kasacyjnej. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając tym samym legalność wyroku WSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie podstaw prawnych do nakładania obowiązków w stanie epidemii oraz kontroli rozporządzeń wykonawczych przez sądy administracyjne.
Dotyczy konkretnego okresu pandemii i specyfiki rozporządzeń wydawanych w tym czasie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy rozporządzenie Rady Ministrów wprowadzające obowiązek zakrywania nosa i ust w miejscach ogólnodostępnych podczas stanu epidemii było zgodne z delegacją ustawową zawartą w ustawie o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozporządzenie to wykraczało poza delegację ustawową, która pozwalała na nakładanie takich obowiązków jedynie na osoby chore i podejrzane o zachorowanie.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji uznał, że rozporządzenie RM z 19 kwietnia 2020 r. naruszyło art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, ponieważ nie mogło uzupełniać, rozbudowywać ani modyfikować delegacji ustawowej. Obowiązek zakrywania nosa i ust miał charakter powszechny, co wykraczało poza upoważnienie ustawowe.
Czy organ administracji może nałożyć karę pieniężną za naruszenie obowiązku nałożonego na podstawie niezgodnego z prawem rozporządzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, akt administracyjny wydany na podstawie rozporządzenia niezgodnego z prawem musi być uznany za wydany z naruszeniem prawa.
Uzasadnienie
Skoro obowiązek zakrywania nosa i ust został nałożony bez podstawy prawnej z powodu wadliwości rozporządzenia, to nałożenie sankcji administracyjnej za jego naruszenie było niezgodne z prawem.
Czy sąd administracyjny powinien zawiesić postępowanie i zadać pytanie prawne Trybunałowi Konstytucyjnemu w sytuacji wątpliwości co do zgodności przepisów ustawy z Konstytucją?
Odpowiedź sądu
Nie w tej konkretnej sytuacji, ponieważ sąd pierwszej instancji nie wyraził takich wątpliwości i nie oceniał zgodności samej ustawy z Konstytucją, a jedynie zgodność rozporządzenia z ustawą i Konstytucją.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA nie miał obowiązku zawieszania postępowania i zadawania pytania prawnego, ponieważ nie powziął wątpliwości co do zgodności przepisów ustawy z Konstytucją, a jedynie ocenił rozporządzenie jako wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej.
Czy naruszenie zasady czynnego udziału strony (art. 10 k.p.a.) było podstawą do uchylenia decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd pierwszej instancji uznał zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. za zasadny, wskazując na brak adnotacji o przyczynach niedopuszczenia strony do czynnego udziału.
Uzasadnienie
WSA stwierdził, że brak jest adnotacji wymaganej przez art. 10 § 3 k.p.a., co uniemożliwia ocenę, czy wyłączenie strony od udziału w postępowaniu było uzasadnione.
Przepisy (16)
Główne
u.z.z. art. 48a § ust. 1 pkt 5
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Podstawa do nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków.
u.z.z. art. 46b § pkt 4
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Podstawa do ustanowienia obowiązku stosowania środków profilaktycznych, w tym zakrywania nosa i ust, ale tylko dla osób chorych i podejrzanych o zachorowanie.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej przez WSA.
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzekania co do istoty sprawy przez WSA.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
Konstytucja RP art. 92 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wymóg zgodności rozporządzeń z ustawą i jej celem.
Konstytucja RP art. 52 § ust. 1-3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenie wolności konstytucyjnych wymaga podstawy prawnej.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 kwietnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii art. § 18 § ust. 1 pkt 2
Obowiązek zakrywania nosa i ust (uznany za niezgodny z prawem).
Pomocnicze
u.z.z. art. 46 ust. 4
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
u.z.z. art. 46a
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Podstawa do wydawania rozporządzeń w stanie epidemii.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 176 § § 1 pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymóg wskazania konkretnych przepisów naruszonych przez sąd w skardze kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 marca 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów art. § 18 § ust. 1
Wspomniane w kontekście podstawy prawnej, ale nieobowiązujące w dacie zdarzenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozporządzenie Rady Ministrów z 19 kwietnia 2020 r. wprowadzające obowiązek zakrywania nosa i ust wykraczało poza delegację ustawową. • Nałożenie kary pieniężnej na podstawie niezgodnego z prawem rozporządzenia jest bezprawne. • Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.
Odrzucone argumenty
Argumenty organu w skardze kasacyjnej dotyczące błędnej wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego.
Godne uwagi sformułowania
rozporządzenie wykonawcze wykraczało w tej części poza granice delegacji ustawowej, ponieważ nie może jej uzupełniać, rozbudowywać ani modyfikować • akt administracyjny wydany na podstawie takiego rozporządzenia musi być uznany za wydany z naruszeniem prawa • obowiązek zakrywania nosa i ust ma charakter powszechny, w związku z tym wykracza poza ustawową delegację
Skład orzekający
Dorota Dąbek
przewodniczący
Małgorzata Rysz
sprawozdawca
Marek Krawczak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie podstaw prawnych do nakładania obowiązków w stanie epidemii oraz kontroli rozporządzeń wykonawczych przez sądy administracyjne."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego okresu pandemii i specyfiki rozporządzeń wydawanych w tym czasie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnie znanych obostrzeń pandemicznych i kluczowej kwestii zgodności działań administracji z prawem, co ma duże znaczenie praktyczne i społeczne.
“Czy kara za brak maseczki była legalna? NSA rozstrzyga kluczową kwestię zgodności z prawem obostrzeń pandemicznych.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.