II GSK 77/07

Naczelny Sąd Administracyjny2007-04-19
NSAAdministracyjneWysokansa
osoby niepełnosprawnedofinansowaniewynagrodzeniaterminyforma elektronicznaustawa o rehabilitacjiTrybunał KonstytucyjnyKonstytucja RPprawo materialnepostępowanie administracyjne

NSA uchylił wyrok WSA i decyzje administracyjne dotyczące odmowy dofinansowania wynagrodzeń dla osób niepełnosprawnych, uznając, że przepisy ograniczające możliwość składania dokumentów drogą elektroniczną były niezgodne z Konstytucją.

Sprawa dotyczyła odmowy wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych z powodu niezłożenia wymaganych dokumentów w terminie drogą elektroniczną. Sąd I instancji uznał terminy te za materialnoprawne, niepodlegające przywróceniu. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i decyzje administracyjne, opierając się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który uznał przepisy ograniczające formę składania dokumentów do elektronicznej za niezgodne z Konstytucją.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej H. M.-K. Zakładu Krawieckiego "H." od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Polityki Społecznej odmawiającą wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Problem wynikał z niezłożenia przez skarżącą wymaganych informacji i wniosku w ustawowym terminie, a także z powodu uchybienia formie elektronicznej transmisji danych. Sąd I instancji uznał terminy te za materialnoprawne, co skutkowało brakiem możliwości przywrócenia terminu i odmową dofinansowania. Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje administracyjne. Kluczowym argumentem NSA był wyrok Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt P 25/06), który uznał przepisy ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych za niezgodne z Konstytucją w zakresie, w jakim ograniczały możliwość składania dokumentów wyłącznie do formy elektronicznej, nie przewidując alternatywnych rozwiązań w przypadku obiektywnych trudności z transmisją danych. NSA stwierdził, że stosowanie tych przepisów w okolicznościach sprawy stanowiło naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Terminy te, w kontekście ich skutków (utrata prawa do dofinansowania), mają charakter materialnoprawny, jednakże przepisy je wprowadzające zostały uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją w zakresie, w jakim ograniczały formę składania dokumentów wyłącznie do elektronicznej.

Uzasadnienie

Sąd I instancji uznał terminy za materialnoprawne, co uniemożliwiało ich przywrócenie. NSA, opierając się na wyroku TK, stwierdził, że przepisy te w zakwestionowanym zakresie nie mogą być stosowane, co skutkuje uchyleniem decyzji odmawiających dofinansowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.r.o.n. art. 26c § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Termin do złożenia informacji o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych. Pierwotnie uznany za materialnoprawny, następnie zakwestionowany przez TK w zakresie formy elektronicznej.

u.r.o.n. art. 26c § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Termin do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania. Pierwotnie uznany za materialnoprawny, następnie zakwestionowany przez TK w zakresie formy elektronicznej.

Pomocnicze

u.r.o.n. art. 26c § ust. 1 a)

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Sposób przekazywania informacji i wniosków drogą elektroniczną.

u.r.o.n. art. 26c § ust. 4 a)

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Przesłanka odmowy wypłaty dofinansowania w przypadku nieuzgodnienia salda.

u.r.o.n. art. 26 § ust. 2

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Możliwość składania informacji w formie pisemnej przy zatrudnianiu do 5 pracowników.

k.p.a. art. 58 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący przywrócenia terminu, który nie miał zastosowania w ocenie organów i sądu I instancji ze względu na materialnoprawny charakter terminów.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący stwierdzenia nieważności decyzji.

k.c. art. 121

Kodeks cywilny

Przepis dotyczący zawieszenia biegu przedawnienia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepisy ustawy o rehabilitacji zawodowej ograniczające formę składania dokumentów do elektronicznej są niezgodne z Konstytucją RP (na podstawie wyroku TK P 25/06). Naruszenie prawa materialnego miało istotny wpływ na wynik sprawy. Odmowa wypłaty dofinansowania była przedwczesna z powodu braku informacji o saldzie od PFRON.

Odrzucone argumenty

Terminy do złożenia informacji i wniosku o dofinansowanie mają charakter materialnoprawny i nie podlegają przywróceniu (argumentacja sądu I instancji i organów, podważona przez NSA).

Godne uwagi sformułowania

uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję przepisy te, w zakresie jakim to uczynił Trybunał Konstytucyjny, zostały wyeliminowane z ustawy i nie mają mocy obowiązującej naruszenie zasady proporcjonalności poprzez zachwianie proporcji pomiędzy efektami kwestionowanej regulacji a zakresem ciężarów nakładanych na obywatela

Skład orzekający

Małgorzata Korycińska

przewodniczący

Andrzej Kuba

członek

Cezary Pryca

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących terminów i formy składania dokumentów w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z dofinansowaniem do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych i wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który zmienił stan prawny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa pokazuje, jak orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego może wpływać na rozstrzygnięcia sądów administracyjnych i chronić prawa obywateli przed nadmiernymi rygorami formalnymi.

Nieterminowe złożenie dokumentów nie zawsze oznacza utratę prawa do dofinansowania – NSA powołuje się na Konstytucję!

Dane finansowe

WPS: 280 PLN

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 77/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-04-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-02-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Kuba
Cezary Pryca /sprawozdawca/
Małgorzata Korycińska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Osoby niepełnosprawne
Inne
Sygn. powiązane
III SA/Wa 1664/05 - Wyrok WSA w Warszawie z 2005-10-04
Skarżony organ
Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska, Sędziowie NSA Andrzej Kuba, Cezary Pryca (spr.), Protokolant Piotr Mikucki, po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. M.-K. Zakładu Krawieckiego "H." w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 1664/05 w sprawie ze skargi H. M.-K. Zakładu Krawieckiego "H." w B. na decyzję Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty dofinansowania 1) uchyla zaskarżony wyrok, 2) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 6 kwietnia 2005 r. numer [...], 2) zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz H. M.-K. kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 października 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1664/06, oddalił skargę H. M.-K. Zakład Krawiecki "H." w przedmiocie odmowy wypłaty dofinansowania za okres sprawozdawczy obejmujący styczeń 2005 r. oraz umorzenia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia miesięcznej informacji o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych.
Sąd I instancji oparł się na następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia 13 maja 2005 r., nr [...] Minister Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 6 kwietnia 2005 r., nr [...], którą organ I instancji odmówił skarżącej wypłaty dofinansowania za okres sprawozdawczy obejmujący miesiąc styczeń 2005 r. oraz umorzył postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do złożenia miesięcznej informacji o wynagrodzeniach, zatrudnianiu i stopniach niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych za miesiąc styczeń 2005 r., z uwagi na brak poprawnie złożonych dokumentów w terminie przewidzianym ustawą z dnia 27 sierpnia 1997 r. - o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) - dalej: u.r.o.n.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko zaprezentowane w decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, iż terminy wskazane w art. 26 c) ust. 1 pkt 1 i 2 u.r.o.n. (tj. terminy do składania informacji o wynagrodzeniu, zatrudnieniu i stopniu niepełnosprawności pracowników oraz do złożenia wniosku o dofinansowanie) mają charakter materialnoprawny, a zatem uchybienie tym terminom wywołuje skutek prawny polegający na braku nabycia prawa lub obowiązku w ramach administracyjnego stosunku materialnoprawnego. Podniósł, iż stosowną informację za miesiąc styczeń 2005 r. skarżąca złożyła zarówno z uchybieniem terminu jak i formy, co skutkowało odmową wypłaty wynagrodzenia za wskazany okres.
Odnosząc się do wniosku strony o przywrócenie terminu do złożenia informacji i wniosku o wypłatę dofinansowania Minister Polityki Społecznej potwierdził brak możliwości zastosowania w tej sprawie art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - dalej: k.p.a. Za prawidłowe uznał rozstrzygnięcie organu I instancji w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie złożonego wniosku.
Orzekając w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podał, że zgodnie z art. 26 a) ust. 1 u.r.o.n. pracodawcy zatrudniającemu osoby niepełnosprawne, które nie osiągnęły wieku emerytalnego i zostały ujęte w ewidencji prowadzonej przez Fundusz, przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, wypłacane raz na dwa miesiące. Warunkiem wypłaty dofinansowania jest złożenie przez pracodawcę miesięcznych informacji o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych oraz wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania za dwa miesiące, w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego wniosek dotyczy [art. 26 c) ust. 1 pkt 1 i 2 u.r.o.n.]. Zgodnie z art. 26 c) ust. 1 a) u.r.o.n. - informacje i wniosek pracodawca przekazuje w formie dokumentu elektronicznego przez teletransmisję danych oraz pobiera drogą elektroniczną potwierdzenie wysłanej informacji lub wniosku. Przepis art. 26 ust. 2 u.r.o.n. dopuszcza możliwość składania informacji w formie dokumentu pisemnego tylko w przypadku zatrudniania przez pracodawcę nie więcej niż 5 pracowników.
Sąd I instancji zważył, iż istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma ustalenie, czy terminy określone w 26 c) ust. 1 pkt 1 i 2 u.r.o.n. są terminami prawa materialnego, czy też terminami procesowymi. Cytując treść wyroku Sądu Najwyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że przy rozstrzyganiu tego typu wątpliwości należy brać pod uwagę nie tyle sformułowanie ustawy, ile głównie skutek upływu terminu. Jeżeli skutek ten polega na wygaśnięciu prawa podmiotowego lub na niemożności jego realizacji, termin ma charakter prawnomaterialny. Terminem prawa materialnego jest więc termin, który ogranicza w czasie dochodzenie przed powołanym do tego organem lub inną jednostką i realizację praw podmiotowych, a jego bezskuteczny upływ powoduje wygaśnięcie prawa. Z reguły data końcowa terminu zawitego prawa materialnego jest oznaczona przez podanie czasu trwania danego terminu. Zdaniem Sądu takie określenie zawiera art. 26 c) ust. 1 u.r.o.n. przewidując konkretny termin na złożenie przez pracodawcę stosownych informacji oraz wniosku. Od jego zachowania zależy zaś niewątpliwie nabycie uprawnienia dla uzyskania dofinansowania do wynagrodzeń niepełnosprawnych pracowników. Niezłożenie w ustawowym terminie wniosku skutkuje wygaśnięciem prawa do dofinansowania.
Sąd I instancji przypomniał, że aczkolwiek charakter terminów zawitych mają również terminy procesowe w tym sensie, iż ich bezskuteczny upływ pozbawia stronę możliwości skutecznego dokonania określonej czynności procesowej, istnieje jednak generalna możliwość ich przywrócenia. W orzecznictwie i doktrynie nie budzi jednak wątpliwości, iż terminów prawa materialnego nie można przywrócić (por. uchwała NSA z dnia 14 października 1996r., OPK 19/96, ONSA 1997, nr 2, poz. 56, w której Sąd przyjął, iż złożenie po terminie wniosku o charakterze materialnoprawnym stanowi okoliczność wystarczającą do wydania decyzji odmownej). Przywrócenie terminu prawa materialnego jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie takich przepisów jest brak, a zatem należało uznać za zasadne stanowisko organów odmawiające zastosowania w sprawie art. 58 § 1 k.p.a. Ponadto Sąd I instancji wskazał, że prawodawca przewidział możliwość przywracania niektórych terminów związanych z realizacją prawa do dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych – m.in. obowiązujące od 1 czerwca 2005 r. przepisy § 3 ust. 2 a) i § 4 ust. 2 a) rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 grudnia 2003 r. - w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 232, poz. 2330 ze zm.) - przypadki te nie miały jednak zastosowania w sprawie będącej przedmiotem skargi.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 115 Kodeksu cywilnego, Sąd I instancji stwierdził, iż z akt sprawy wynika, że na dzień 21 lutego 2005 r. datowany jest jedynie złożony przez stronę wniosek o "przesunięcie terminu do złożenia dokumentów INF D-P za miesiąc styczeń 2005 r.", zakwalifikowany przez organy jako wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności, o których mowa powyżej. Tą okoliczność potwierdziła sama strona zarówno we wniesionej do Sądu skardze, jak i w uzasadnieniu odwołania z dnia 25 kwietnia 2005 r. od decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych podnosząc, iż "(...) mimo braku dostępu do dokumentacji i urządzeń firmy w dniu 21 lutego 2005 r. pracodawca powiadomił PFRON o tych nadzwyczajnych okolicznościach i o zakazach wprowadzonych przez władze policyjne, prosząc jednocześnie o przesunięcie terminu do złożenia sprawozdania". W ocenie Sądu rozważania dotyczące formy złożonych przez stronę danych należało w tej sytuacji uznać za niemające znaczenia dla sprawy - skoro bowiem z akt sprawy wynika, że strona nie dotrzymała materialnoprawnego terminu do złożenia miesięcznej informacji o wynagrodzeniu, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych za właściwy okres, a przez to nie dopełniła wymogów formalnoprawnych, a powyższe uchybienie skutkować musiało odmową wypłaty wynagrodzenia za wskazany okres.
Sąd nie zgodził się ze skarżącą, iż w przedmiotowej sprawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie bowiem z art. 66 u.r.o.n. - w sprawach nienormowanych przepisami tej ustawy stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego, Kodeks Cywilny oraz Kodeks Pracy. Sąd wskazał, że instytucja zawieszenia, o której mowa w uzasadnieniu skargi, nie może znaleźć zastosowania w sprawie, zgodnie bowiem z przepisami Kodeksu cywilnego ma ona zastosowanie do biegu przedawnienia roszczeń (art. 121 Kodeksu cywilnego).
Strona skarżąca wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając go w całości, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła:
1) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.):
- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z 26 c) ust. 1 pkt 1 u.r.o.n. poprzez przyjęcie bez podstawy prawnej, że przepis ten ustanawia materialnoprawny termin do złożenia miesięcznej informacji o wynagrodzeniach, którego niedotrzymanie powoduje utratę prawa do uzyskania dofinansowania wynagrodzeń wypłacanych osobom niepełnosprawnym, gdy tymczasem przepis ten ustanawia termin podlegający przywróceniu na podstawie art. 58 § 1 k.p.a.;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, przez ich niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ustawy p.p.s.a.):
- art. 26 c) ust. 4 a) w zw. z art. 26 c) ust. 3 u.r.o.n. poprzez przedwczesne przyjęcie, że zaszła materialnoprawna przesłanka do odmowy wypłaty dofinansowania wynagrodzeń wypłacanych osobom niepełnosprawnym polegająca na nieuzgodnieniu salda przez skarżącą, gdy tymczasem skarżąca nie otrzymała od Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych informacji o saldzie przysługującego dofinansowania do wynagrodzenia za miesiąc styczeń 2005 r., co było warunkiem uzgodnienia salda, a tym samym nie został otwarty dla skarżącej termin do jego uzgodnienia.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że stanowisko Sądu zaprezentowane w zaskarżonym wyroku co do materialnoprawnego charakteru terminów z art. 26 c) ust. 1 pkt 1 i 2 u.r.o.n. jest błędne. Terminem materialnym jest bowiem okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw i obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego. Terminem procesowym jest okres do dokonania czynności procesowej przez podmioty postępowania lub uczestników postępowania. Zgodnie z art. 26 a) ust. 1 u.r.o.n. pracodawcy zatrudniającemu osoby niepełnosprawne, które nie osiągnęły wieku emerytalnego i zostały ujęte w ewidencji prowadzonej przez Fundusz, przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń tych pracowników niepełnosprawnych wypłacane raz na dwa miesiące. W ocenie skarżącej analiza tego przepisu prowadzi do jednoznacznego wniosku, że stosunek materialnoprawny wynika z faktu zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Z cytowanego przepisu nie wynika, aby dofinansowanie przysługiwało pod warunkiem kumulatywnego spełnienia warunku zatrudnienia i złożenia wniosku o dofinansowanie. Wprawdzie przepis art. 26 a) ust. 6 u.r.o.n. stanowi, że miesięczne dofinansowanie wypłaca Fundusz przez okres roku w wysokości proporcjonalnej do wymiaru czasu pracownika na zasadach określonych w art. 26 b) i 26 c), lecz świadczy to tylko o tym, że uprawnienie do dofinansowania powstało, ale dla jego realizacji niezbędne jest dokonanie czynności procesowych, jakimi są w tym wypadku: złożenie informacji o wynagrodzeniach (INF-D) i złożenie wniosku o wypłatę dofinansowania (WN-D).
Ponadto zdaniem skarżącej sama ustawa – u.r.o.n. reguluje dość wyraźnie charakter miesięcznych informacji o wynagrodzeniach. Przepis art. 26 b) normuje zasady ustalania wysokości miesięcznego dofinansowania. Ma on charakter przepisu procesowego, normującego zręby postępowania dowodowego. Z art. 26 b) ust. 1 ustawy wynika mianowicie, że miesięczne dofinansowanie ustala się w oparciu o dane zawarte w ewidencji prowadzonej przez Fundusz oraz informacje przekazane do Funduszu.
Skarżąca wskazała, że skoro ustawowo wyznaczony termin do złożenia miesięcznej informacji o wynagrodzeniach jest terminem do złożenia dokumentu będącego dowodem w sprawie, to nie może on być terminem o charakterze materialnoprawnym, lecz terminem procesowym. Zatem znajduje do niego zastosowanie przepis art. 58 § 1 k.p.a., stąd też w razie uprawdopodobnienia, że uchybienie mu nastąpiło bez winy wnioskodawcy, powinien on zostać przywrócony.
Sąd I instancji przyjął, że termin do złożenia informacji o wynagrodzeniach ma charakter materialnoprawny. Ponadto zdaniem strony skarżącej ustalenie, że skarżąca utraciła prawo do uzyskania dofinansowania wynagrodzeń zostało dokonane przez Ministra Finansów bez podstawy prawnej i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powinien był stwierdzić nieważność wydanej decyzji. Skoro zaś Sąd nie zastosował przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., który ma charakter materialnoprawny, dopuścił się naruszenia tych przepisów.
Skarżąca wyjaśniła także, że z przepisów u.r.o.n. nie wynika, aby niezłożenie informacji o wynagrodzeniach INF-D w terminie przewidzianym w art. 26 c) ust. 1 pkt 1 u.r.o.n. spowodowało wygaśnięcie uprawnienia pracodawcy, który spełniał wcześniej swe świadczenia wzajemne do świadczenia ze strony PFRON polegające na zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Podmiot, który z własnej woli wykonuje za władze publiczne ich konstytucyjne obowiązki – w zaufaniu do państwa i stanowionego przez nie prawa – nie może być pozbawiony w demokratycznym państwie prawnym prawa do odszkodowania (choćby ryczałtowego) za wynikły stąd uszczerbek majątkowy tylko z tej racji, iż z przyczyn niezależnych nie mógł złożyć stosownego wniosku. Gdyby ustawa zawierała taki przepis, to można by mu zasadnie zarzucić sprzeczność z art. 2 i art. 21 ust. 1 w związku z art. 69 Konstytucji RP. Ustawa – u.r.o.n. takiego przepisu nie zawiera, a Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku w drodze wykładni wydobywa z art. 26 ust. 1 pkt 1 u.r.o.n. treść, która uczyniłaby z tego przepisu przepis pozostający w oczywistej niezgodności z powołanymi wyżej przepisami Konstytucji RP.
Zdaniem strony skarżącej wydanie decyzji o odmowie wypłaty dofinansowania było przedwczesne z tego powodu, że art. 26 c) ust. 4 a) u.r.o.n. stanowi, iż w wypadku nieuzgodnienia salda w terminie do końca miesiąca następującego po miesiącu złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania, Fundusz wydaje decyzję o odmowie wypłaty tego dofinansowania. Z zestawienia tego przepisu z przepisem art. 26 c) ust. 3 wynika, że możliwość wypowiedzenia się przez stronę w sprawie salda zostaje otwarta dla strony, gdy zgodnie z tym ostatnim przepisem Fundusz poinformuje ją o wysokości przysługującego dofinansowania do wynagrodzenia. Stąd też materialnoprawna przesłanka do odmowy wypłaty dofinansowania zajdzie wtedy, gdy po otwarciu dla niej terminu do uzgodnienia salda, nie dokona ona tego w terminie do końca miesiąca następującego po miesiącu złożenia wniosku o wypłatę.
W związku z przedstawieniem Trybunałowi Konstytucyjnemu przez Naczelny Sąd Administracyjny, w sprawie o sygnaturze akt II GSK 395/05, pytania prawnego dotyczącego zgodności z Konstytucją RP art. 26c ust. 1 pkt 1 i pkt 2 oraz ust. 1a w związku z ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.), postanowieniem z dnia 24 maja 2006 r. zostało zawieszone postępowanie w sprawie niniejszej, gdyż wiąże się ono z kwestią poruszoną w pytaniu prawnym. W wyroku z dnia 6 lutego 2007 r., sygn. akt P 25/06 Trybunał Konstytucyjny uznał wskazane przepisy za niezgodne z art. 2 w związku z art. 32 ust. 1 oraz art. 69 Konstytucji RP, w związku z czym Naczelny Sąd Administracyjny podjął z urzędu zawieszone postępowanie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarzut naruszenia prawa materialnego, a w szczególności przepisu art. 26c ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.), zwana dalej ustawą o rehabilitacji zawodowej, przez niewłaściwe ich zastosowanie okazał się zasadny, a to z przyczyn następujących.
Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 lutego 2007 r. sygn. akt P 25/06 orzeczono, że art. 26c ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 1a i ust. 6 ustawy o rehabilitacji zawodowej w zakresie, w jakim ogranicza możliwość złożenia miesięcznych informacji o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników oraz możliwość złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania za dwa miesiące tylko do formy transmisji danych w formie dokumentu elektronicznego, bez zapewnienia innego sposobu dokonania tych czynności w sytuacji, gdy skorzystanie z tej drogi transmisji danych stało się obiektywnie niemożliwe lub istotnie utrudnione, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 32 ust. 1 oraz art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Z powyższego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wynika, że w stanie faktycznym jaki zaistniał w niniejszej sprawie – opóźnienie pracodawcy w przekazaniu informacji, o których mowa w art. 26c ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej w formie transmisji danych w formie dokumentu elektronicznego z powodu awarii systemu elektronicznego - stosowanie przepisu art. 26c ust. 1 pkt 2 ust. 1a omawianej ustawy stanowiło naruszenie prawa materialnego, gdyż przepisy będące podstawą prawną zaskarżonej decyzji zostały zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny i nie korzystają z domniemania zgodności ich z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Przepisy te, w zakresie jakim to uczynił Trybunał Konstytucyjny, zostały wyeliminowane z ustawy i nie mają mocy obowiązującej.
Trybunał Konstytucyjny obszernie uzasadnił, dlaczego te przepisy są niezgodne z powołanymi wzorcami konstytucyjnymi, a mianowicie art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 69 Konstytucji RP.
Wskazana regulacja prawna zdaniem Trybunału Konstytucyjnego nie jest niezbędna dla ochrony i realizacji interesu publicznego, z którym pozostaje w związku. Niezbędne do realizacji wspomnianego celu publicznego są raczej instrumenty pozwalające na należyte wywiązanie się przedsiębiorcy z nałożonych obowiązków w różnych sytuacjach, a więc również i w takich, w których z powodów losowych nie może dojść w określonym terminie do przekazania informacji w drodze elektronicznej transmisji danych. Potrzebne są instrumenty przewidujące wówczas inne sposoby przekazania wymaganych danych Funduszowi.
Trybunał podkreślił również, że naruszona została zasada proporcjonalności poprzez zachwianie proporcji pomiędzy efektami kwestionowanej regulacji a zakresem ciężarów nakładanych na obywatela, gdy ciężarem związanym z obowiązkiem informacyjnym jest ryzyko utraty prawa do należnego pracodawcy dofinansowania z powodu niezłożenia w ustawowym terminie koniecznych wniosków i informacji w ustawowo określony sposób.
Konsekwencje prawne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy płynące z omawianego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego polegają na uwzględnieniu zarzutu skargi kasacyjnej ewidentnego obecnie naruszenia prawa materialnego, a konkretnie przepisów art. 26c ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej, co pozwalało na zastosowanie przepisu art. 188 p.p.s.a., gdyż w sprawie tej nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skoro podstawę prawną zaskarżonej decyzji, zaakceptowaną w zaskarżonym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, stanowił przepis prawa materialnego art. 26c ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej, który został skutecznie zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny w cyt. wyżej orzeczeniu, to zaskarżona decyzja musiała być uchylona z powodu naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji publicznej weźmie pod uwagę nowy stan prawny zaistniały po wydaniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w zakresie obowiązku przekazywania miesięcznej informacji przez pracodawcę o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych, w sytuacjach kiedy wystąpiły trudności w teletransmisji danych drogą elektroniczną co do sposobu tego przekazu.
Ponadto należy podkreślić, że jeżeli w siedzibie pracodawcy doszło do zdarzenia, które uniemożliwiło przesłanie do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych danych o zatrudnieniu osób niepełnosprawnych zawartych w miesięcznym sprawozdaniu oraz wniosku o dofinansowanie wymaganą przez ustawę drogą elektroniczną, w określonym prawem terminie, to w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego zastosowanie przepisu sankcyjnego pozbawiającego pracodawcę dofinansowania (art. 26c ust. 4a ustawy o rehabilitacji zawodowej) nie znajdowało uzasadnionych podstaw.
W konsekwencji należało ocenić jako zasadny również zarzut opisany w punkcie 2 skargi kasacyjnej, odnoszący się do nieuzgodnienia salda przez skarżącą, gdy tymczasem skarżąca nie otrzymała od Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych informacji o saldzie przysługującego dofinansowania do wynagrodzenia za styczeń 2005 r., gdyż informacja ta jest warunkiem uzgodnienia salda przez podmiot wnioskujący o dofinansowanie. Zarzut ten został bowiem oparty na naruszeniu przepisów, których konstytucyjność w świetle rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego została zakwestionowana.
Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 188 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.
Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia przepis art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI