II GSK 769/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-01-18
NSAubezpieczenia społeczneWysokansa
ubezpieczenie zdrowotneskładka zdrowotnaczłonek zarząduakt powołaniaKodeks spółek handlowychustawa o świadczeniach opieki zdrowotnejinterpretacja indywidualnaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki G. Sp. z o.o. w C. dotyczącą podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego członków zarządu powołanych na mocy aktu powołania.

Spółka G. Sp. z o.o. w C. zaskarżyła decyzję Prezesa NFZ w przedmiocie interpretacji indywidualnej, kwestionując objęcie obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego członków zarządu powołanych na mocy aktu powołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 stycznia 2024 r. oddalił skargę kasacyjną, uznając, że przepis art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych obejmuje swoim zakresem również członków zarządu powołanych na podstawie art. 201 § 4 Kodeksu spółek handlowych, jeśli z tego tytułu pobierają wynagrodzenie.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez G. Sp. z o.o. w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę spółki na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie interpretacji indywidualnej. Spór prawny koncentrował się na wykładni art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a konkretnie na tym, czy obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby powołane do pełnienia funkcji członka zarządu na mocy aktu powołania, jeśli z tego tytułu pobierają wynagrodzenie. Spółka argumentowała, że pojęcie "aktu powołania" nie jest tożsame z "powołaniem" i powinno być rozumiane wąsko. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, przypomniał zasady postępowania przed NSA, zgodnie z którymi sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Sąd uznał zarzuty skargi kasacyjnej za niezasadne. W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania (art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a.), NSA stwierdził, że skarga nie wykazała istnienia związku przyczynowego między zarzucanymi uchybieniami a wynikiem sprawy. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego (art. 66 ust. 1 pkt 35a u.ś.o.z.f.), Sąd podkreślił, że wykładnia tego przepisu nie może ograniczać się do wykładni językowej, lecz powinna uwzględniać wykładnię systemową, funkcjonalną i celowościową. Analizując intencje ustawodawcy, Sąd stwierdził, że celem nowelizacji było objęcie obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego osób powołanych do pełnienia funkcji na mocy aktu powołania, które pobierają wynagrodzenie. Sąd uznał, że "akt powołania" w rozumieniu tego przepisu obejmuje również powołanie członka zarządu spółki kapitałowej na podstawie art. 201 § 4 Kodeksu spółek handlowych, które stanowi akt woli powołującej do zarządu i inicjuje stosunek organizacyjny. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że spółka podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, osoby te podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że "akt powołania" w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 35a u.ś.o.z.f. obejmuje również powołanie członka zarządu spółki kapitałowej na podstawie art. 201 § 4 KSH, które stanowi akt woli powołującej do zarządu i inicjuje stosunek organizacyjny. Wykładnia przepisu powinna uwzględniać intencje ustawodawcy, który dążył do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego osób pełniących funkcje na mocy aktu powołania, pobierających z tego tytułu wynagrodzenie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (4)

Główne

u.ś.o.z.f. art. 66 § ust. 1 pkt 35a

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Pojęcie "aktu powołania" obejmuje również powołanie członka zarządu spółki kapitałowej na podstawie art. 201 § 4 KSH, jeśli z tego tytułu pobierane jest wynagrodzenie.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

KSH art. 201 § § 4

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wykładnia art. 66 ust. 1 pkt 35a u.ś.o.z.f. powinna uwzględniać celowościową i systemową analizę, a pojęcie "aktu powołania" obejmuje powołanie członka zarządu na podstawie KSH.

Odrzucone argumenty

Wąska, wyłącznie językowa wykładnia art. 66 ust. 1 pkt 35a u.ś.o.z.f., ograniczająca "akt powołania" do specyficznych form powołania. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. z powodu rzekomo wadliwego uzasadnienia wyroku WSA.

Godne uwagi sformułowania

"akt powołania" jest każdego rodzaju czynnością powołania, nadania mandatu, czy też powierzenia mandatu członka zarządu wykładnia przywołanego przepisu prawa – aby jej rezultat mógł być uznany za prawidłowy, nie może pomijać potrzeby odwołania się do wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej "aktem powołania" w rozumieniu tego przepisu prawa jest również "akt woli powołania do zarządu" spółki kapitałowej materializujący się w powołaniu członka zarządu spółki na podstawie art. 201 § 4 k.s.h.

Skład orzekający

Wojciech Kręcisz

przewodniczący sprawozdawca

Andrzej Skoczylas

sędzia

Cezary Pryca

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego członków zarządu spółek kapitałowych, zwłaszcza w kontekście nowelizacji ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji powołania na mocy aktu powołania i pobierania wynagrodzenia. Może wymagać analizy w kontekście innych przepisów prawa pracy czy KSH w zależności od konkretnego stanu faktycznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla spółek kapitałowych i ich zarządów – podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Wykładnia przepisów przez NSA jest kluczowa dla prawidłowego rozliczenia składek.

Czy członek zarządu spółki musi płacić składkę zdrowotną? NSA wyjaśnia kluczowy przepis.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 769/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas
Cezary Pryca
Wojciech Kręcisz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
657
Hasła tematyczne
Ubezpieczenia
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2559/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-01-04
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 141 § 4, art. 174 pkt 2,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1285
art. 66 ust. 1 pkt 35a
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1467
art. 201 § 4
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. Sp. z o.o. w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 stycznia 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 2559/22 w sprawie ze skargi G. Sp. z o.o. Sp. k. w C. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 26 sierpnia 2022 r. nr 154/2022/BP w przedmiocie interpretacji indywidualnej w zakresie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od G. Sp. z o.o. w C. na rzecz Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 4 stycznia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 2559/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. Sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 26 sierpnia 2022 r., nr 154/2022/BP, w przedmiocie interpretacji indywidualnej.
Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpiła spółka zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na jej rzecz od organu administracji kosztów (w tym kosztów zastępstwa procesowego) według norm przepisanych.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 66 ust. 1 pkt 35 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1285 z późń. zm. – dalej "u.ś.o.z.f") poprzez jego nieprawidłową wykładnię tego przepisu i stwierdzenie, że aktem powołania będzie każda czynność zmierzająca do nadania funkcji i należy go rozumieć jako każdego rodzaju czynność powołania, czynność nadania mandatu, powierzenie danej osobie mandatu członka zarządu podczas gdy wskazane znaczenie nie może odpowiadać analizowanemu pojęciu, z uwagi na fakt, że pojęcie "akt powołania" i "powołanie" nie są tożsame znaczeniowo.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono także naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez dokonanie niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej i utrzymanie w mocy zaskarżonej interpretacji podczas wnioski Sądu I instancji przedstawione w uzasadnieniu orzeczenia jawią się jako wewnętrznie sprzeczne i niezgodne z zasadami logiki.
Odpowiadając na skargę kasacyjną organ administracji wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie na jego rzecz od skarżącej spółki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Z zarzutów skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie interpretacji indywidualnej w zakresie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – najogólniej rzecz ujmując – wynika, że w odpowiedzi na wniosek o wydanie interpretacji indywidulanej co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów prawa dotyczących podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego organ administracji publicznej zasadnie uznał przedstawione w nim (w kontekście opisu stanu przyszłego) stanowisko skarżącej spółki, za nieprawidłowe, albowiem aktem powołania w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych jest każdego rodzaju czynność powołania, nadania mandatu, czy też powierzenia mandatu członka zarządu, a z przywołanego przepisu prawa nie wynika, aby ustawodawca różnicował sytuację osób sprawujących funkcję członka zarządu w zależności od sposobu powołania.
Zarzuty skargi kasacyjnej wyznaczające, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie uzasadniają twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie. Innymi słowy, zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają trafności stanowiska Sądu I instancji, że kontrolowana decyzja nie jest niezgodna z prawem.
Odpowiadając na zarzuty skargi kasacyjnej, za nieuzasadniony należało uznać, oparty na podstawie z pkt 1 art. 174 p.p.s.a., zarzut naruszenia art. 3 § 1 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a.
Przede wszystkim z tego powodu, że nie czyni on zadość wymogom określonym w art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. (zob. np. wyroki NSA z dnia: 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2162/13; 27 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1752/13; 10 października 2014 r., sygn. akt II OSK 793/13).
Przez "wpływ", o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem, a związek ten, jakkolwiek nie musi być realny (uchybienie mogło mieć istotny wpływ), to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy, co wymaga uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, a więc innymi oznacza obowiązek wykazania oraz uzasadnienia, że następstwa zarzucanych uchybień były – co trzeba podkreślić – na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby (mógłby być) inny. Skoro przy tym na gruncie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest mowa o "naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", to za uzasadniony trzeba uznać i ten wniosek, że nie chodzi o każde (jakiekolwiek) naruszenia przepisów postępowania, lecz o naruszenie kwalifikowane jego skutkiem, a mianowicie skutkiem, którego wpływ może nie pozostawać bez wpływu na inny wynik sprawy, co wymaga – jak powyżej wyjaśniono – uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia prawa na wynik sprawy.
Uzasadnienie skargi kasacyjnej (por. s. 3 – 9) nie zawiera wskazanego i zarazem koniecznego elementu, co prowadzi do wniosku o braku skuteczności omawianego zarzutu kasacyjnego.
Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika bowiem na czym miałoby polegać naruszenie przez Sąd I instancji przepisów art. 3 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a., które Sąd ten miałby naruszyć kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, a ponadto na czym miałby polegać istotny wpływ zarzucanego naruszenia wymienionych przepisów postępowania na wynik sprawy. Zwłaszcza, że wymienione przepisy prawa, których naruszenie zarzuca storna skarżąca nie zostały nawet przywołane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Zarzut ich naruszenia poprzez "[...] dokonanie niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej [...]" oraz poprzez zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wniosków, które zdaniem skarżącej spółki "[...] jawią się jako wewnętrznie sprzeczne i niezgodne z zasadami logiki" należy więc uznać za niezasadny, a co za tym idzie nieskuteczny.
Zwłaszcza, gdy niezależnie od deficytów uzasadnienia omawianego zarzutu kasacyjnego podnieść również, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (zob. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09) lub sporządzone jest w taki sposób, że nie jest możliwa kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, albowiem funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda jego kontroli, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej.
Zupełnie inną kwestią jest natomiast – co trzeba podkreślić w odpowiedzi na omawiany zarzut w zakresie, w którym oceny oraz wnioski zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku strona skarżąca podważa, jako "[...] wewnętrznie sprzeczne i niezgodne z zasadami logiki" – siła przekonywania argumentów zawartych w uzasadnieniu orzeczenia. Brak przekonania strony skarżącej o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa – którego prawidłowość, aby mogła być oceniona wymaga postawienia innych zarzutów kasacyjnych – czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami wnoszącego skargę kasacyjną, nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt więc, że stanowisko zajęte przez sąd administracyjny I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, że uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Dlatego – co należy podkreślić – polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu administracyjnego I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., albowiem poprzez zarzut jego naruszenia nie można skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. np. wyroki NSA z dnia: 26 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1131/13; 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2081/13; 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13; 18 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1779/13).
Odpowiadając natomiast na zarzut błędnej wykładni art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – jego merytorycznej ocenie nie sprzeciwia się wskazanie w petitum skargi kasacyjnej jednostki redakcyjnej pkt 35 art. 66, co należy uznać za omyłkę, albowiem w uzasadnieniu omawianego zarzutu skarżąca spółka wprost odnosi się do pkt 35a art. 66 przywołanej ustawy – przypomnienia wymaga, że przepis ten został wprowadzony do porządku prawnego ustawą z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw, z mocą obowiązującą od dnia od 1 stycznia 2022 r.
W brzmieniu ukształtowanym ustawą nowelizującą z dnia 9 czerwca 2022 r., z mocą obowiązującą od dnia 1 lipca 2022 r., przywołany przepis prawa stanowi, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby powołane do pełnienia funkcji na mocy aktu powołania oraz prokurenci, które z tego tytułu pobierają wynagrodzenie podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym niezależnie od kwalifikacji do źródła przychodu w rozumieniu ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, z wyłączeniem osób uzyskujących przychody, o których mowa w art. 13 pkt 5 lub 6 tej ustawy, których roczne wynagrodzenie z tego tytułu nie przekracza kwoty 6000 zł.
Z uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej z dnia 29 października 2021 r. wynika przy tym, że wprowadzenie rozwiązania polegającego na podleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego osób powołanych do pełnienia funkcji na mocy aktu powołania, które z tego tytułu pobierają wynagrodzenie, motywowane było potrzebą zapewnienia zrównania praw i obowiązków – w stanie prawnym poprzedzającym wprowadzenie omawianych zmian, brak było bowiem samoistnego tytułu prawnego do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym osób pełniących funkcje członka zarządu, w tym członka zarządu spółki akcyjnej, czy też spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – potrzebą zapewnienia dodatkowych środków w systemie powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego, a ponadto potrzebą pełniejszej realizacji zasady solidaryzmu społecznego.
Intencje oraz cele działania ustawodawcy w omawianym – i spornym w sprawie – zakresie, których konsekwencją jest objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym osób powołanych do pełnienia funkcji na mocy aktu powołania, które z tego tytułu pobierają wynagrodzenie, w odniesieniu do których tytuł taki pierwotnie (to jest do czasu wprowadzenia omawianych zmian) nie istniał, nie są bez znaczenia. Rekonstrukcja normatywnej treści art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, aby mogła być uznana za prawidłową nie może bowiem pomijać, ani motywów działania ustawodawcy, ani też celów, których realizacji służyło podjęcie interwencji ustawodawczej w omawianym zakresie.
Stąd też, w opozycji do stanowiska skarżącej spółki eksponującego znaczenie argumentu z wykładni językowej – wspieranego przy tym argumentem z treści art. 13 ust. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przeciwstawianej art. 66 ust. 1 pkt 35a przywołanej ustawy w zakresie, w jakim pierwszy z tych przepisów prawa stanowi o "przychodach otrzymywanych przez osoby niezależnie od ich powołania, należące do składów zarządów [...]", zaś drugi o "osobach powołanych do pełnienia funkcji na mocy aktu powołania [...]" – trzeba podkreślić, że wykładnia przywołanego przepisu ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie może ograniczać się do rezultatu wynikającego z jego językowej wykładni i siłą rzeczy do bezpośredniego jego rozumienia, a to wobec enigmatyczności samego terminu "bezpośredniego rozumienia prawa" oraz wynikających z tego konsekwencji o niepożądanym charakterze (M. Zieliński, Osiemnaście mitów w myśleniu o wykładni prawa, "Palestra", 2011, nr 3 - 4, s. 20 i n.). Jeżeli więc – co trzeba uznać za aksjomat – omnia sunt interpretanda, to wykładnia prawa – w tym wykładnia przywołanego przepisu prawa – aby jej rezultat mógł być uznany za prawidłowy, nie może pomijać potrzeby odwołania się do wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej, a w konsekwencji do potrzeby uwzględniania ich wyniku. Zwłaszcza, gdy podkreślić, że sam proces wykładni prawa opiera się na założeniu racjonalności ustawodawcy, wewnętrznej spójności aktu prawnego oraz całego systemu prawa, co prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wykładnia językowa nie daje jednak pożądanego rezultatu, a mianowicie prowadzi do ustalenia znaczenia normy prawnej bez koniecznego uwzględnienia pełnego (społecznego, ekonomicznego i aksjologicznego) kontekstu jej obowiązywania, to pominięcie (samonarzucającego się) rezultatu wykładni językowej może być usprawiedliwione koniecznością nadania interpretowanemu przepisowi prawa znaczenia, które uczyni je najtrafniejszym prakseologicznie (zob. w tej mierze np. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 1025/13). Jak podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 stycznia 1993 r., sygn. akt III ARN 84/92), wykładnia gramatyczno – słownikowa jest tylko jednym z przyjmowanych powszechnie w rozumowaniu prawniczym sposobów wykładni, a wnioski z niej płynące mogą być również często mylące i prowadzić do merytorycznie błędnych, niezgodnych z rzeczywistymi intencjami ustawodawcy wniosków i dlatego też musi być uzupełniona wnioskami płynącymi z zastosowania innych rodzajów wykładni, a mianowicie historycznej, systemowej, funkcjonalnej, logicznej, a ponadto celowościowej, która w odniesieniu do indywidualnych spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych uznana jest za najodpowiedniejszą i najlepiej prowadzącą do rozszyfrowywania intencji i celów ustawodawcy.
Uwzględniając powyższe, wobec przywołanych powyżej motywów działania ustawodawcy oraz celów ustawy nowelizującej z dnia 29 października 2021 r. za uzasadniony należałoby uznać wniosek, że użyta dla potrzeb redakcji art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych konwencja językowa – a mianowicie "powołanie do pełnienia funkcji na mocy aktu powołania" – nie ogranicza hipotezy rekonstruowanej normy prawnej do sytuacji wskazywanej przez stronę skarżącą, a mianowicie istnienia "aktu powołania" sensu stricto odnoszącego się do sposobu powołania do pełnienia funkcji członka zarządu, któremu w zakresie odnoszącym się właśnie do sposobu powierzenia wymienionej funkcji można i należałoby przeciwstawić ten sposób jej powierzenia, którym jest na przykład wybór.
Abstrahując już nawet od tego, że strona skarżąca nie wyjaśnia – albowiem nic takiego nie wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej – jak należałoby, jej zdaniem, rozumieć pojęcie "aktu powołania", czy też pojęcie "aktu", na podstawie którego miałoby następować powołanie do pełnienia funkcji członka zarządu – a deficytu tego w żadnym stopniu, ani też zakresie nie usuwa zabieg polegający na przeciwstawieniu treści art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przepisowi art. 13 ust. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – wobec istoty spornej w sprawie kwestii oraz opisu stanu przyszłego przedstawionego we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej – który siłą rzeczy, a także w zestawieniu z art. 66 ust. 1 pkt 35a przywołanej ustawy pozostawia poza zakresem jakichkolwiek rozważań przepis art. 68 ustawy – Kodeks pracy – nie można tracić z pola widzenia znaczenia konsekwencji wynikających z art. 201 § 4 ustawy Kodeks spółek handlowych, który stanowi, że członek zarządu jest powoływany i odwoływany uchwałą wspólników, chyba że umowa spółki stanowi inaczej.
Jak podkreśla się bowiem w orzecznictwie sądowym, "powołanie" o którym stanowi art. 201 § 4 k.s.h. należy rozumieć jako ustanowienie zarządu, co oznacza, że jest nim każda forma prowadząca do nawiązania stosunku organizacyjnego do pełnienia funkcji, a więc na przykład wybór, powołanie, wskazanie. Powołanie do zarządu należy więc pojmować w kategorii czynności prawnej, w ramach której wyrażony zostaje akt woli organu/podmiotu/osoby powołującej do zarządu, która materializuje się z chwilą sformułowania aktu powołania, inicjując stosunek organizacyjny (korporacyjny) powołanej osoby ze spółką, na podstawie którego dana osoba zyskuje status członka zarządu i realizuje związane z tym statusem prawa i obowiązki (zob. np. wyroki Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 21 marca 2018 r., sygn. akt III AUa 1266/17 oraz z dnia 28 czerwca 2017 r., sygn. akt III Aua 1989/16). Powołanie w skład zarządu spółki kapitałowej – którego przy tym nie można i nie należy utożsamiać z powołaniem w rozumieniu prawa pracy – stanowi więc akt inwestytury na określoną funkcję (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 19 listopada 2013 r., sygn. akt I PK 120/13; 2 grudnia 2004 r., sygn. akt I PK 51/04).
"Powołanie", o którym jest mowa w art. 201 § 4 k.s.h., rozumiane w utrwalonym orzecznictwie sądowym, jako "akt woli powołania do zarządu" – czy też, jako "akt inwestytury na określoną funkcję" – nie sprzeciwia się więc temu, a wręcz uzasadnia, aby przyjąć, że wymienione pojęcie "powołania" odpowiada sytuacji opisanej w hipotezie normy prawnej rekonstruowanej z art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a mianowicie sytuacji "powołania do pełnienia funkcji na mocy aktu powołania", a w konsekwencji, że podlega dyspozycji tej normy prawnej, a mianowicie, że obejmuje obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym osoby powołane do pełnienia funkcji (członka zarządu spółki kapitałowej) na mocy aktu powołania, jeżeli z tego tytułu pobierają wynagrodzenie. Przedstawione podejście – co należy podkreślić w opozycji do stanowiska strony skarżącej – nie skutkuje więc pomijaniem w procesie wykładni art. 66 ust. 1 pkt 35a przywołanej ustawy znaczenia konsekwencji mających wynikać z operowania przez ustawodawcę pojęciem "aktu". Tak bowiem nie jest, skoro – jak w pełni zasadnie należałoby przyjąć w świetle przedstawionych argumentów – "aktem powołania" w rozumieniu tego przepisu prawa jest również "akt woli powołania do zarządu" spółki kapitałowej materializujący się w powołaniu członka zarządu spółki na podstawie art. 201 § 4 k.s.h. i nawiązaniu w ten sposób stosunku organizacyjnego (korporacyjnego) powołanej osoby ze spółką.
Jeżeli przy tym podkreślić, że omawiane podejście do rozumienia art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych koresponduje z intencjami ustawodawcy, albowiem celem zmian wprowadzonych ustawą nowelizującą z dnia 29 października 2021 r. było ustanowienie tytułu prawnego do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym osób powołanych do pełnienia funkcji na mocy aktu powołania, które z tego tytułu pobierają wynagrodzenie, to omawiany zarzut kasacyjny tym bardziej należy uznać za nieusprawiedliwiony. Istota zmian wprowadzonych przywołaną ustawą nowelizującą wyraża się bowiem w ustanowieniu obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu osób, w odniesieniu do których obowiązek ten, a co za tym idzie tytuł prawny do objęcia tym obowiązkiem, pierwotnie – to jest do czasu wprowadzenia zmian – nie istniał.
Osobami podlegającymi obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu w rozumieniu przywołanego przepisu prawa, są więc również – jak należałoby przyjąć w świetle wszystkich przedstawionych argumentów – osoby, które na podstawie art. 201 § 4 k.s.h. zostały powołane do pełnienia funkcji członka zarządu spółki kapitałowej, jeżeli z tytułu tak nawiązanego i łączącego członka zarządu ze spółką stosunku organizacyjnego – który pierwotnie, co należy podkreślić, nie stanowił samoistnego tytułu do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym – pobierają wynagrodzenie podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Zarzut błędnej wykładni art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych należało więc uznać za niezasadny.
W rekapitulacji należało więc stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach i nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego wyroku.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI