II GSK 769/22

II GSK 769/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-02-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas
Jacek Boratyn /sprawozdawca/
Krystyna Anna Stec /przewodniczący/
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
V SA/Wa 3839/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-11-29
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 94a ust. 1 , art. 129b
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 189d , art. 189f § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 162
art. 8
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Jacek Boratyn (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. Sp. z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 3839/21 w sprawie ze skargi G. Sp. z o.o. w G. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutyczny z dnia 9 maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za prowadzenie reklamy apteki ogólnodostępnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od G. Sp. z o.o. w G. na rzecz Głównego Inspektora Farmaceutycznego 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 29 listopada 2021 r., sygn. V SA/Wa 3839/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej WSA w Warszawie), po rozpoznaniu skargi G. sp. z o.o., z siedzibą w G. (dalej zwanej skarżąca lub spółką) na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego (GIF) z dnia 9 maja 2021 r., nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej za prowadzenie niedozwolonej reklamy apteki ogólnodostępnej, oddalił skargę.
W stanie faktycznym sprawy [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny ([...]WIF) wszczął z urzędu postępowania w sprawie podejrzenia naruszenia przez spółkę przepisu art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 499, tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2301, dalej zwanej: P.f.), polegającego na prowadzeniu zabronionej reklamy apteki ogólnodostępnej o nazwie "A", zlokalizowanej w G. przy ul. [...]1, poprzez: umieszczeniu baloników przy wejściu do apteki, wywieszeniu plakatów z produktami z wskazanym ograniczeniem czasowym, wyłożenie folderów z produktami leczniczymi oznakowanych [...]1, wyłożenie ulotek oznakowanych [...]2. Zakres tego postępowania został następnie rozszerzony o prowadzenie zabronionej reklamy apteki poprzez numer infolinii [...] oraz oznaczenie [...].pl - adres portalu.
[...]WIF włączył do przedmiotowego postępowania nagranie połączenia telefonicznego z infolinią o numerze, z dnia 18 lutego 2020 r., notatkę służbową wraz z fotografiami z dnia 27 lutego 2020 r., notatkę służbową z dnia 28 lutego 2020 r. wraz z fotografiami, ulotkami i gazetkami, wydruk strony ziko.pl, statut fundacji [...]2, przyjęty uchwalą nr [...] Fundatora Fundacji z dnia 25 września 2019 r.
W odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień spółka wskazała, że baloniki zostały zawieszone przy wejściu do apteki na okres jednego dnia, tj. 21 lutego 2020 r., miały jednolity kolor i nie były oznaczone żadnym logotypem. Plakaty (z produktami z wskazanym ograniczeniem czasowym), na których znajdowały się produkty lecznicze i suplementy diety zostały umieszczone na zlecenie producentów produktów i zostały usunięte z apteki w dniu 12 marca 2020 r.
Foldery z produktami leczniczymi oznakowane [...]1 stanowiły reklamę producenta produktów, nie zawierały cen produktów ani żadnych oznaczeń promocyjnych, w ich treści nie została użyta nazwa "apteka" ani "A". Zostały one dostarczone do apteki w ilości 250 egzemplarzy i usunięte w dniu 13 marca 2020 r.
Ulotki oznakowane [...]2 zostały usunięte w dniu 2 marca 2020 r. Do ww. pisma dołączono oświadczenie kierownika apteki o usunięciu ww. materiałów jak również dokumentację fotograficzną przedstawiającą wygląd apteki po dokonanych zmianach.
[...]WIF, decyzją z 4 lutego 2021 r., umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia naruszenia zakazu reklamy aptek, zawartego w art. 94a ust. 1 P.f., przez stronę, poprzez prowadzenie reklamy apteki ogólnodostępnej, poprzez opisane wyżej działania, jednocześnie nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 15 000 zł z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 94a ust. 1 P.f.
GIF, decyzją z 9 maja 2021 r., po rozpatrzeniu odwołania spółki utrzymał w mocy decyzje [...]WIF.
GIF stwierdził, że art. 94a ust. 1 P.f. stanowi, iż reklama aptek i ich działalności jest zabroniona, wskazując jednocześnie, że spod powyższego zakazu wyłączona jest jedynie informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki. Przepisy nie definiują wprost pojęcia "reklamy aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności", stąd sposób jego rozumienia został wypracowany z pomocą orzecznictwa. Organ wskazał, że reklamą jest każde działanie, które ma na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług. Pojęcie reklamy aptek - której nie stanowi informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego - ustawodawca potraktował stosunkowo szeroko.
GIF uznał za bezsporne i udowodnione to, że apteka o której mowa w okolicznościach niniejszej sprawy, była w sposób zorganizowany reklamowana poprzez: umieszczenie baloników przy wejściu do apteki, wywieszeniu plakatów na których znajdowały się produkty lecznicze i suplementy diety, umieszczone w aptece, wyłożenie folderów z produktami leczniczymi oznakowanych [...]1, wyłożenie ulotek oznakowanych [...]2, eksponowanie w witrynie apteki nr telefonu infolinii, eksponowanie w witrynie apteki oznaczenia www. [...].pl.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że prowadzenie reklamy miało miejsce od lutego 2020 r., na co wskazuje tytuł folderu reklamowego [...]1 oraz daty obowiązywania obniżonych cen produktów leczniczych widoczne na plakatach: [...]3, [...]4, [...]5.
Jednocześnie, organ odwoławczy dał wiarę oświadczeniu strony zawartym w piśmie z dnia 7 października 2020 r., w zakresie w jakim wskazała ona okres ekspozycji ww. materiałów reklamowych.
Według organu odwoławczego apteka spółki była objęta akcją promocyjną, mającą na celu zwrócenie uwagi klientów na ww. aptekę, wyróżnienie jej na tle konkurencji oraz wywołanie skojarzenia, że w ograniczonym przedziale czasowym produkty znajdujące się na plakatach i w folderach [...]1 były oferowane w korzystnych, obniżonych cenach.
GIF stanął na stanowisku, że eksponowane w aptece plakaty, ulotki i foldery stanowiły reklamę produktów na nich umieszczonych, a zarazem reklamę apteki w której się znajdowały, bowiem sugerowały pacjentowi, że oferta na promowane w ten sposób produkty jest wyjątkowa i ograniczona czasowo, co jest charakterystyczne dla akcji promocyjnych i reklamowych.
W zaskarżonej decyzji zaznaczono, że w odbiorze przeciętnego konsumenta umieszczenie przed wejściem do lokalu apteki baloników, nawet takich które nie zawierają logo lub nazwy apteki może sugerować, że apteka np. zmieniła właściciela, franczyzodawcę lub obchodzi rocznicę otwarcia i że tej przyczyny dostępny w aptece asortyment objęty jest promocją cenową.
W ocenie GIF, pojawienie się przedmiotowych materiałów reklamowych tuż po zmianie nazwy apteki należącej do strony z B. (...)" na A., nie było przypadkowe i zmierzało do zainteresowania konsumentów zmianą polegającą na przystąpieniu do sieci aptek funkcjonujących pod nazwą A.
Organ zwrócił także uwagę, że apteka spółki nie prowadziła sprzedaży wysyłkowej, a zatem ww. informacje miały na celu kierowanie pacjenta do aptek znajdujących się na portalu www. [...].pl, oraz do korzystania z apteki internetowej A. mieszczącej się pod adresem [...]. W jego ocenie powyższe materiały stanowiły reklamę sieci aptek funkcjonujących pod wspólną nazwą A., i miały na celu zwiększenie sprzedaży w przedmiotowych aptekach.
Pacjent poprzez charakterystyczną szatę graficzną oraz napisy o treści: A., z łatwością kojarzył ofertę zawartą na plakatach i w folderach [...]1 z ofertą handlową apteki należącej do strony.
Zdaniem GIF, to co łączy aptekę spółki oraz sporne materiały reklamowe to fakt, że były one umieszczone w lokalu apteki (plakaty, ulotki i foldery), w witrynach lokalu apteki (numer telefonu oraz adres www.ziko.pl), oraz przed lokalem apteki (baloniki).
W tej sytuacji, zdaniem GIF ekspozycja przedmiotowych materiałów stanowiła naruszenie zakazu reklamy apteki, o którym mowa w art. 94a ust. 1 P.f.
Kontekst sytuacyjny, w jakim powyższy przekaz reklamowy docierał do odbiorcy, zdaniem organu II instancji był oczywisty, gdyż baloniki przyciągały uwagę do apteki, a znajdujące się w niej plakaty, foldery i ulotki zmierzały do zwiększenia sprzedaży asortymentu dostępnego w tej właśnie aptece, która w ten sposób zachęcała do skorzystania z jej usług.
W uzasadnieniu decyzji organ również wyjaśnił dlaczego, w jego ocenie, kara pieniężna w wysokości 15 000 zł jest adekwatna w tym przypadku.
WSA w Warszawie, po rozpoznaniu skargi spółki, wyrokiem z 29 listopada 2021 r. przedmiotową skargę oddalił.
Sąd odnosząc się do cech zakazanej przez praw reklamy aptek stwierdził, że reklama jest zatem szeroko pojmowanym informowaniem potencjalnych klientów o preferencjach obowiązujących w danej aptece, co z kolei ma zachęcać ich do korzystania z tej właśnie apteki. Reklamą działalności apteki będzie więc zamiar przyciągnięcia potencjalnych klientów do dokonania zakupu towarów sprzedawanych w aptece - niezależnie od form i metod jej prowadzenia oraz użytych do jej realizacji środków – jeśli jej celem jest zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych lub wyrobów medycznych. Może zatem przybierać różne formy zachęcania sugerujące, że ceny produktów w niej oferowanych są inne niż ceny produktów w innych aptekach.
Oznacza to, że reklamą apteki jest każde działanie skierowane do publicznej wiadomości, zmierzające do zwiększenia sprzedaży produktów leczniczych i wyrobów medycznych w niej oferowanych. Objęcie zakazem "każdego działania" wyłącza z tej dyspozycji tylko jeden stan faktyczny, określony w zdaniu 2 art. 94a ust.1 - kierowanie do publicznej wiadomości informacji o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego.
WSA w Warszawie uznał, że wskazane w zaskarżonej decyzji jako reklama aktywności spółki były działaniem mającym na celu zwiększenie poziomu sprzedaży w aptece prowadzonej przez skarżącą. Zachęcały bowiem odbiorców do zapoznania się i skorzystania z oferty dostępnej we wskazanej aptece. Były więc elementem szerszego przekazu, mającego na celu zachęcenie do zakupów w danej aptece, stanowiącego formę popularyzowania tej apteki. Zachęcały do korzystania z jej usług i zwiększenia tym samym sprzedaży, co zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem stanowi zabronią przez art. 94a P.f. reklamę apteki. Tego typu działanie stymuluje bowiem pozyskiwanie klientów, a w konsekwencji zwiększanie sprzedaży, gdyż jest zachętą do skorzystania z usług tej konkretnej apteki. W praktyce zatem prowadzi do obejścia zakazu reklamowania apteki i jej działalności.
Sąd zaznaczył jednocześnie, że argumenty wskazujące, iż plakaty na których znajdowały się produkty lecznicze i suplementy diety, były umieszczone wewnątrz apteki nie mogą zmienić powyższej oceny.
WSA w Warszawie podzielił stanowisko organu, że tym co łączy aptekę ogólnodostępną spółki oraz sporne materiały reklamowe to fakt, że były one umieszczone w lokalu apteki (plakaty, ulotki i foldery), w witrynach lokalu apteki (numer telefonu oraz adres internetowy), oraz przed lokalem apteki (baloniki).
Za prawidłowe Sąd uznał stwierdzenie GIF, że spółka przeprowadziła zorganizowaną akcję reklamową, która dla przeciętnego przechodnia niosła czytelny komunikat, że jej apteka ogólnodostępna, z uwagi na przejście pod skrzydła znanej marki, oferuje produkty, w tym produkty lecznicze, w obniżonych, korzystnych cenach.
W konsekwencji uznać należy, że podjęte przez stronę działania zmierzały do reklamowania działalności apteki poprzez zachęcanie do dokonania zakupów w tej aptece, co odpowiadało reklamie w rozumieniu art. 94a ust. 1 P.f.
W kwestii różnicy pomiędzy informacją, a reklamą WSA w Warszawie powtórzył za Sądem Najwyższym, że podstawowym wyznacznikiem przekazu reklamowego jest nie tylko mniej lub bardziej wyraźna zachęta do kupna towaru, ale i faktyczne intencje podmiotu dokonującego przekazu oraz odbiór przekazu przez podmioty, do których jest kierowany. Wypowiedź jest reklamą, gdy nad warstwą informacyjną przeważa zachęta do nabycia towaru - taki cel przyświeca nadawcy wypowiedzi i tak odbiera ją przeciętny odbiorca, do którego została skierowana.
W kwestii wysokości kary Sąd I instancji stwierdził, że prawidłowa jest ocena GIF, że kwota 15 000 zł jest adekwatna do stwierdzonego naruszenia prawa w zakresie zakazu reklamy. Nie jest bowiem znaczna, wobec możliwości jakie daje art. 129b ust. 1 P.f. (ten pozwala na wymierzenie kary w kwocie 50 000 zł). W zaskarżonej decyzji organ zaś uzasadnił szczegółowo, jakie okoliczności wziął pod uwagę wymierzając karę w powyższej wysokości. Chodzi tu o czasokres reklamy jednej apteki, obejmujący liczne aktywności, a także fakt odstąpienie od reklamowania. Jednocześnie Sąd zaznaczył, że kara musi być odpowiednio dotkliwa, ponieważ ma zapobiec ponownemu naruszeniu przepisów przez podmiot prowadzący zakazaną reklamę apteki i jej działalności. W tym aspekcie zwrócono również uwagę, że przedsiębiorca prowadzący aptekę musi wykazać się znajomością przepisów, jakie w tym względzie mają zastosowanie.
Za zasadne uznał Sąd stanowisko organu, że w okolicznościach sprawy brak było przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary, o których mowa w art. 189f § 1 K.p.a. (ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735).
Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z 29 listopada 2021 r. wniosła spółka, zaskarżając go w całości.
Zaskarżonemu wyroki zarzuciła, na podstawie art. 173 § 1 i § 2 oraz art. 177 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. (ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, oraz przepisów prawa materialnego, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.:
1) art. 141 § 4 P.p.s.a. - poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu wyroku do podniesionych przez skarżącą zarzutów w zakresie:
- arbitralnego uznania, że celem wszystkich zakwestionowanych działań w aptece spółki była reklama apteki i wyjaśnień skarżącej odnoszących się do jej rzeczywistych intencji i celów informacyjnych, nie zaś reklamy spteki,
- naruszenia art. 8 Prawa przedsiębiorców (ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 162 z późn. zm.), zgodnie z którym przedsiębiorca może podejmować wszelkie działania, z wyjątkiem tych, których zakazują przepisy prawa, podczas gdy skarżąca poniosła odpowiedzialność karną za działania mieszczące się w granicach prawa,
- równoległego nałożenia na skarżącą w odrębnym postępowaniu innej kary za praktycznie analogiczne działania, w aptece przy ul. [...]2 w G. – co zostało pominięte przy wymierzaniu kary,
- które to zarzuty miały decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy a ich pominięcie doprowadziło do wydania nieprawidłowego wyroku - zarówno w zakresie uznania wszystkich kwestionowanych działań skarżącej jako reklamy apteki jak i w zakresie rozmiaru nałożonej na skarżącą kary,
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi mimo, że decyzja GIF i poprzedzająca ją decyzja [...]WIF zostały wydane z naruszeniem art. 189d i art. 189f K.p.a poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie przy podejmowaniu decyzji zawartych w tych przepisach zasad stosowania kar pieniężnych, w szczególności kryteriów branych pod uwagę przy wymierzaniu kary oraz przesłanek odstąpienia od nałożenia kary finansowej - a przez to nałożenie na skarżącą niewspółmiernie wysokiej kary mimo istnienia podstaw do odstąpienia od jej zastosowania w ogóle lub do jej ograniczenia z powodu: niskiej wagi (ewentualnego) naruszenia, krótkiego czasu jego trwania, niezwłocznego zaprzestania kwestionowanych działań, równoległego nałożenia na skarżącą innej kary w części za to samo zachowanie (z powodu zarzutu reklamy apteki przy ul. [...]2 w G.),
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. 94a ust. 1 i art. 129b ustawy P.f. poprzez:
- błędną wykładnię art.94 a ust. 1 P.f. i uznanie, że wszystkie jej działania stanowiły reklamę apteki, podczas gdy jej celem była wyłącznie informacja o placówce lub informacja producencka o produktach, które to działania nie stanowią zakazanej reklamy aptek;
- w efekcie powyższego, niewłaściwe zastosowanie art. 129 b P.f., tj. wymierzenie kary pieniężnej wobec spółki za naruszenie zakazu reklamy w wysokości nieadekwatnej do okoliczności sprawy - zważywszy łączny wymiar kar za ten sam czyn popełniony w dwóch placówkach skarżącej.
Na tej podstawie skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o umorzenie postępowania w sprawie, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.
Oprócz tego w skardze kasacyjnej zawarto wniosek o zasądzenie na rzecz spółki kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że Sąd I instancji nie odniósł się do zarzutu skarżącej, iż plakaty nie wykraczały poza dopuszczalne informacje o produktach leczniczych.
Spółka podkreśliła, że zarówno z decyzji organów jak i zaskarżonego wyroku nie wynika, w jaki sposób i w jakim zakresie spółka miała realizować reklamę apteki internetowej i reklamę sieci poprzez wykorzystanie infolinii. Ustawa nie wyklucza możliwości przekazywania informacji o lokalizacji apteki i godzinach jej otwarcia drogą telefoniczną. Stąd wskazanie w aptece numeru telefonu, pod którym takie informacje są dostępne, nie powinno być kwalifikowane jako naruszenia zakazu z art. 94a ust. 1 Pf.
W dalszej części uzasadnienia stwierdzono, że Sąd całkowicie pominął podnoszony przez skarżącą zarzut, że w ramach równolegle wszczętego i prowadzonego odrębnie postępowania, organ nałożył na skarżącą drugą identyczną karę 15 000 zł uznając, że doszło do podobnego naruszenia zakazu reklamy apteki Skarżącej przy ul. [...]2 w G., polegającego w znacznej mierze na tych samych działaniach, jakie zostały zakwestionowane w niniejszej sprawie, dotyczącej apteki przy ul. [...]1 w G.
Zdaniem skarżącej kasacyjne, wymierzona jej kara jest za wysoka, a ponadto organ, mając na względzie art. 189f K.p.a., mógł odstąpić od jej wymierzenia.
GIF w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie, a także zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych.
Jak stanowi zaś art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
W myśl przytoczonej wyżej regulacji granice rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, zakreślają podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, zdefiniowane poprzez wskazanie przez jej autora konkretnych jednostek redakcyjnych przepisów, które według niego zostały naruszone, a także oparte na tych przepisach twierdzenia, dotyczące mających zdaniem skarżącego kasacyjnie miejsce uchybień regulacjom prawa materialnego, w postaci błędnej wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów lub też błędu w zakresie subsumpcji, czy też prawa procesowego, mogące mieć wpływ na wynik sprawy.
W niniejszym przypadku, w którym brak jest podstaw do stwierdzenia wystąpienia przesłanek nieważności, enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a., skarżąca kasacyjnie podniosła zarówno zarzuty związane zarówno z naruszeniem przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W zakresie tych ostatnich zarzuciła uchybienie art. 141 § 4 P.p.s.a. - poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do podniesionych przez nią w skardze zarzutów.
Odnosząc się to tego rodzaju argumentów spółki nie sposób uznać ich zasadności. Zarzut naruszenia między innymi art. 141 § 4 P.p.s.a., ze swej istoty nie może być samodzielną podstawą do podważenia ustaleń faktycznych sprawie, które w niniejszej sprawie są w zasadzie bezsporne. Zarówno bowiem rodzaj, jak i zakres czasowy podjęcia czynności, które zostały zakwalifikowane przez organ jako ogólnodostępna reklama apteki, nie były przedmiotem kontrowersji pomiędzy stronami postępowania sądowego. Rozbieżności pomiędzy nimi wynikały jedynie w zakresie prawnej oceny podejmowanych czynności, które według spółki, jako mające na celu wyłącznie przekazanie informacji o działalności jej apteki, nie były prawnie zakazane.
Obecnie, zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie nie budzi wątpliwości to, że przedmiotem skutecznego zarzutu kasacyjnego, dotyczącego naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., może być takie sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku, które nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego sprawy lub uniemożliwia kontrolę instancyjną tego orzeczenia (M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 174.). W niniejszym przypadku z tego rodzaju sytuacją nie mamy jednak do czynienia. WSA w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w sposób wyraźny i jednoznaczny odniósł się do stanu faktycznego sprawy, przedstawiając swoje stanowisko w tym zakresie, a przy tym uczynił to w postaci, która sprawia, iż poddaje się ono kontroli.
W tym miejscu podkreślić należy, że zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.
Z przytoczonej wyżej regulacji w sposób jednoznaczny wynika, że uzasadnienie powinno zawierać zwięzłe przedstawienie zarzutów skargi, a przede wszystkim podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku przedmiotowe wymogi spełnia, gdyż Sąd I instancji, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, wskazał wyraźnie rezultaty przeprowadzonej przez siebie wykładni przepisów, a także dokonanej analizy subsumpcji poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych.
Zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowisko prowadzi do jednoznacznego wniosku, że Sąd wykluczył możliwość uznania zasadności poglądów skarżącej kasacyjnie, na istotne w sprawie okoliczności, w świetle czego nie ulega wątpliwości, iż w tym zakresie nie podzielił zarzutów spółki w tymże zakresie. Swoje stanowisko w tym aspekcie Sąd uzasadnił w sposób logiczny i przekonujący, z powołaniem się na konkretne regulacje prawne, wobec czego nie sposób zakwalifikować jako dowolne.
Przedstawiona przez Sąd argumentacja, wskazująca na te cechy, w świetle których realizowanych w aptece spółki działań nie można uznać jedynie za informację o jej lokalizacji i godzinach otwarcia sprawia, że nie można zarzucić mu arbitralności w omawianym zakresie.
Niezależnie od powyższego w tym miejscu należy zaznaczyć, że funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga jednak szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, ale odniesienia się do tych zarzutów, których zbadanie jest niezbędne do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego.
Sąd administracyjny pierwszej instancji nie jest zobowiązany odnosić się w uzasadnieniu wydawanego orzeczenia do zarzutów i argumentacji niemających istotnego znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, albowiem pominięcie w uzasadnieniu wyroku rozważań dotyczących zarzutów niezasadnych nie stanowi naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego o istotnym wpływie na wynik sprawy (por. np.: wyroki NSA z: 5 grudnia 2018 r., sygn. akt II GSK 4421/16; 17 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1824/10; 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 850/09; 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1766/10, 28 lipca 2015 r. sygn. akt II OSK 851/15; 28 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 358/15).
Tak więc omawiany zarzut skargi kasacyjnej, oparty między innymi na twierdzeniach odnośnie naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., nie może zostać uznany za zasadny.
W odniesieniu do kolejnego zarzutu spółki, w ramach którego zarzuciła ona naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi mimo, że decyzja GIF i poprzedzająca ją decyzja [...]WIF zostały wydane z naruszeniem art. 189d i art. 189f K.p.a poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie przy podejmowaniu decyzji zawartych w tych przepisach zasad stosowania kar pieniężnych stwierdzić należy, że chociaż skarżąca kasacyjnie zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie przepisów, poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji, pomimo naruszenia przez organ przepisów postępowania (do takiej kategorii naruszeń odnosi się art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.), to powiązała ten zarzut z art. 189d i art. 189f K.p.a., które odnoszą się do zagadnień związanych z miarkowaniem i ewentualnie odstąpieniem od wymierzenia kary. Mają one więc charakter materialnoprawny, choć zostały zamieszczone w ustawie procesowej.
Jakkolwiek w ramach oceny zarzutów procesowych, odnoszenie się do samej wysokości nałożonej kary czy okoliczności w postaci nieskorzystania z możliwości odstąpienia od niej wykraczałoby poza ramy tego rodzaju zarzutów, to jednak w omawianym aspekcie stwierdzić należy, że WSA w Warszawie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku także do tych okoliczności, nie stwierdzając podstaw do uwzględnienia stanowiska spółki. W tym aspekcie zaznaczył, że nałożona na skarżącą kasacyjnie kara została wymierzona w wysokości znacząco niższej od jej maksymalnej wysokości, a kwota kary znajduje odzwierciedlenie w ilości czynności składających się na niedozwoloną reklamę.
Ostatni z zarzutów skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. 94a ust. 1 i art. 129b ustawy P.f. a to w związku z uznaniem, że wszystkie działania spółki stanowiły reklamę apteki, podczas gdy celem skarżącej była wyłącznie informacja o placówce lub informacja producencka o produktach, które to działania nie stanowią zakazanej reklamy aptek. W efekcie powyższego, niewłaściwie, zdaniem spółki, zastosowano art. 129b P.f., a w konsekwencji wymierzono skarżącej karę pieniężną za naruszenie zakazu reklamy, w wysokości nieadekwatnej do okoliczności sprawy - zważywszy łączny wymiar kar za ten sam czyn popełniony w dwóch placówkach skarżącej.
Ustosunkowując się do przedmiotowego zarzutu stwierdzić należy, że obejmuje on dwa zagadnienia, tj. niewłaściwą wykładnię art. 94a ust. 1 P.f., odnoszącego się do zakazu reklamy aptek, a także nieprawidłowe zastosowanie art. 129b P.f., stanowiącego podstawę nałożenia kary, za naruszenie wskazanego powyżej zakazu.
Jeżeli chodzi o pierwszą część zarzutu, to w tej materii stwierdzić należy, że ze swej istoty zarzut błędnej wykładni przepisu sprowadza się kwestii wadliwego zrekonstruowania normy prawnej z niego wyinterpretowanej, wyrażającego się w mylnym zrozumieniu jego treści, a przez to wadliwego ustalenia jego sensu normatywnego przez sąd administracyjny I instancji. Aby zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię mógł być rozpatrzony niezbędnym jest wykazanie na czym dokładnie polegała błędna wykładnia przepisu prawa, którego zarzut kasacyjny dotyczy oraz jaka powinna być jego wykładnia prawidłowa, co jednocześnie oznacza potrzebę podjęcia merytorycznej polemiki ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnośnie tego rodzaju kwestii spornej, a więc przeciwstawienia stanowisku nieprawidłowemu, stanowiska, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną jest prawidłowe (zob. np. wyrok NSA z dnia 6 listopada 2020 r., sygn. akt II GSK 742/20; zob. również wyroki NSA z dnia: 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II FSK 2368/18; 20 listopada 2020 r., sygn. akt II FSK 1911/18; 5 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 294/14 oraz z 20 listopada 2020 r., sygn. akt II FSK 1911/18).
W niniejszym przypadku skarżąca kasacyjnie nie wskazała, na czym zarzut błędnej wykładni art. 94b ust. 1 P.f. miał polegać, w jakim elemencie tego procesu dopuszczono się nieprawidłowości i jaki winien być rezultat prawidłowej interpretacji przedmiotowej regulacji. Z twierdzeń spółki, przytoczonych na poparcie jej zarzutu wynika, że w istocie chodzi jej nie tyle o błędną wykładnię, co nieprawidłowe, w jej ocenie, zastosowanie przedmiotowego przepisu, w powiązaniu z art. 129b ust. 1 P.f., w zakresie którego wprost wyartykułowała tego rodzaju stwierdzenia.
Tak więc pomimo nie do końca właściwego sformułowania zarzutu, nie uniemożliwiło to jego rozpoznania, w zakresie jaki dotyczy on błędnego zastosowania prawa.
Odnosząc się do przedmiotowych okoliczności stwierdzić należy, że podejmowane przez spółkę działania GIF, a następnie Sąd I instancji, prawidłowo zakwalifikowały jako reklamę uznając, iż ich istotą nie było dostarczenie klientom jedynie informacji odnośnie lokalizacji i godzin otwarcia apteki. Suma tych wszystkich działań, ocenianych łącznie, które organ zakwalifikował jako niedozwoloną reklamę, uzasadnia bowiem twierdzenie, że za ich podjęciem stała intencja zwrócenie uwagi klientów, wyróżnienia apteki na tle placówek konkurencyjnych, a także wywołania u klientów pozytywnych skojarzeń odnośnie korzystnych dla nich ofert cenowych. To zaś prowadzi do uznania zasadności stanowiska Sądu I instancji, a co za tym idzie organu, że podjęcie przez spółkę tego rodzaju działań motywowane było wyłącznie chęcią zwiększenia sprzedaży.
Uznane za niedozwoloną reklamę działania, obiektywnie służyły stworzeniu kontekstu sytuacyjnego, służącego zwróceniu uwagi potencjalnych klientów, a także zachęceniu ich do skorzystania z oferty apteki, kreowanej na wyjątkową. Taka intencja legła również u podstaw podejmowanych działań.
W związku z tym, w niniejszym przypadku zarzut błędnej subsumpcji stanu faktycznego pod normę prawną, wyinterpretowaną z art. 129b P.f., poprzez bezzasadne zastosowanie normy sankcjonującej, o której mowa we wskazanym wyżej przepisie, nie zasługuje na uwzględnienie.
Z problematyką zastosowania art. 129b ust. 1 P.f. wiąże się zagadnienie zastosowania art. 189d i art. 189f K.p.a., stanowiących uzupełnienie materialnoprawnych podstaw nakładania kar, w zakresie szczegółowych dyrektyw jej wymierzenia oraz ewentualnego odstąpienia od niej. W tym wypadku nadmienić jedynie należy, że zgodnie z art. 189 a § 2 pkt 1 K.p.a. w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, przepisów niniejszego działu ( IV a) w tym zakresie nie stosuje się.
Jak stanowi art. 129b ust. 2 P.f. karę pieniężną, określoną w ust. 1, nakłada Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w drodze decyzji. Przy ustalaniu wysokości kary uwzględnia się w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów.
Zacytowany wyżej przepis zawiera przesłanki ustalenia wysokości nakładanej kary, co wyklucza zastosowanie art. 189d K.p.a., z mocy art. 189a § 2 pkt 1 K.p.a. Stąd też zarzut naruszenia pierwszego ze wskazanych przepisów, nie może zasługiwać na uwzględnienie.
Jeżeli zaś chodzi o art. 189f K.p.a., odnoszący się do przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary, to również w tym względzie, nie można w okolicznościach przedmiotowej sprawy mówić o naruszeniu tej regulacji, w kontekście zastosowania art. 129b ust. 1 P.f. Sąd bowiem zasadnie przyznał rację organowi, że w sprawie nie zachodziły podstawy do odstąpienia od wymierzenia kary. Przeciwko uznaniu stwierdzonego naruszenia zakazu reklamy za znikome przemawia bowiem zarówno waga samego zakazu reklamy aptek ogólnodostępnych, z art. 94a ust. 1 P.f., jak również rodzaj i zakres podjętych przez spółkę działań, mających na celu zwrócenie uwagi potencjalnych klientów. Działania te nie były bowiem jednostkowe, ani przypadkowe.
Na marginesie nieniniejszych rozważań zaznaczyć jedynie należy, że wbrew sugestiom skarżącej kasacyjnie, wcześniejsze ukaranie spółki, za podobny delikt administracyjny nie może być rozpatrywane w kategoriach okoliczności uzasadniających zmniejszenie wysokości nakładanej na nią ponownie kary, czy też podstaw do odstąpienia od niej. Po pierwsze bowiem nie mamy w tym wypadku do czynienia z sytuacją, o której mowa w art. 189f § 1 pkt 2 K.p.a., tj. z ponownym nałożeniem kary za ten sam czyn, ale czyn podobny, a po drugie nieskuteczność poprzednio wymierzonej kary świadczy o tym, iż nie został osiągnięty jej cel. To zaś nie pozwala przyjąć, iż organ winien był odstąpić od wymierzenia kary.
Tak więc, mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 207 § 1 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm., zwanego dalej rozporządzeniem,) Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od skarżącej kasacyjnie spółki na rzecz GIF kwotę 2 700 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, obejmującą zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego.