II GSK 762/16

Naczelny Sąd Administracyjny2017-12-20
NSAAdministracyjneWysokansa
komornik sądowysamorząd komorniczyprawo administracyjnestatus stronyinteres prawnyNSAMinister Sprawiedliwościpostępowanie administracyjnezawód zaufania publicznego

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Ministra Sprawiedliwości, potwierdzając prawo Izby Komorniczej do bycia stroną w postępowaniu o powołanie komornika sądowego.

Sprawa dotyczyła statusu prawnego Izby Komorniczej w postępowaniu o powołanie komornika sądowego. Minister Sprawiedliwości umorzył postępowanie odwoławcze, uznając, że Izba nie jest stroną. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił tę decyzję, przyznając Izbie status strony. NSA oddalił skargę kasacyjną Ministra, potwierdzając, że Izba Komornicza, jako samorząd zawodowy dbający o należyte wykonywanie zawodu, ma interes prawny i prawo do udziału w postępowaniu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrzył skargę kasacyjną Ministra Sprawiedliwości od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję Ministra o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie powołania komornika sądowego. Minister Sprawiedliwości argumentował, że Izba Komornicza nie jest stroną w postępowaniu o powołanie komornika, ponieważ żaden przepis prawa materialnego nie przyznaje jej takiego statusu, a jedynie rolę organu opiniodawczego. WSA uznał jednak, że Izba Komornicza, jako samorząd zawodowy reprezentujący zawód zaufania publicznego, ma konstytucyjne prawo do sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu, co obejmuje również udział w procesie naboru kandydatów. NSA w pełni podzielił stanowisko WSA, podkreślając, że Izba Komornicza posiada interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. i może być stroną w postępowaniu dotyczącym powołania komornika. Sąd uznał, że argumentacja Ministra Sprawiedliwości, kwestionująca status strony Izby, jest nieuzasadniona i narusza konstytucyjne gwarancje samorządów zawodowych. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną Ministra, potwierdzając prawo Izby Komorniczej do udziału w postępowaniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, Izba Komornicza posiada interes prawny i status strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym powołania na stanowisko komornika sądowego.

Uzasadnienie

Izba Komornicza, jako samorząd zawodowy dbający o należyte wykonywanie zawodu komornika (zawodu zaufania publicznego), ma konstytucyjne prawo do sprawowania pieczy nad tym zawodem, co obejmuje również udział w procesie naboru. Prawo to daje jej legitymację do występowania jako strona w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (6)

Główne

u.k.s.e. art. 11 § 1, 3, 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji

Przepis ten określa rolę samorządu komorniczego w procesie powoływania komorników, przyznając mu prawo do wydawania opinii, co stanowi podstawę do uznania go za stronę postępowania. Ust. 4 wyklucza stosowanie art. 106 k.p.a. w przypadku braku opinii.

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Definiuje pojęcie strony postępowania administracyjnego, która musi mieć interes prawny. Sąd uznał, że Izba Komornicza posiada taki interes.

Konstytucja RP art. 17 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Gwarantuje możliwość tworzenia samorządów zawodowych reprezentujących osoby wykonujące zawody zaufania publicznego i sprawujących nad nimi pieczę. Sąd uznał, że komornik jest zawodem zaufania publicznego, a samorząd komorniczy ma prawo do sprawowania pieczy.

Pomocnicze

k.p.a. art. 106

Kodeks postępowania administracyjnego

Reguluje kwestię współdziałania organów w postępowaniu administracyjnym. Sąd uznał, że nie ma zastosowania w tym przypadku.

k.p.a. art. 141 § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa wymogi formalne uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego. Skarga kasacyjna zarzucała naruszenie tego przepisu, ale NSA uznał zarzut za gołosłowny.

Konstytucja RP art. 45 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Gwarantuje prawo do sądu. Sąd odwołał się do orzecznictwa TK dotyczącego tego przepisu w kontekście statusu komornika.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Izba Komornicza, jako samorząd zawodowy, ma konstytucyjne prawo do sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu komornika, co obejmuje udział w procesie naboru. Prawo do sprawowania pieczy nad zawodem zaufania publicznego uzasadnia przyznanie Izbie Komorniczej statusu strony w postępowaniu o powołanie komornika. Ustawodawca, przyznając Izbie Komorniczej prawo do wydawania opinii w sprawie powołania komornika, nadał jej legitymację do występowania jako strona w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym.

Odrzucone argumenty

Minister Sprawiedliwości argumentował, że Izba Komornicza nie jest stroną w postępowaniu o powołanie komornika, ponieważ żaden przepis prawa materialnego nie przyznaje jej takiego statusu, a jedynie rolę organu opiniodawczego. Minister Sprawiedliwości zarzucił WSA naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku. Minister Sprawiedliwości zarzucił błędną wykładnię art. 28 k.p.a. i art. 11 ustawy o komornikach, polegającą na uznaniu, że Izba Komornicza ma interes prawny i jest stroną w postępowaniu o powołanie komornika. Minister Sprawiedliwości zarzucił błędną wykładnię art. 106 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. i art. 11 ustawy o komornikach, polegającą na uznaniu, że Izba Komornicza może występować jednocześnie jako organ współdziałający i strona.

Godne uwagi sformułowania

samorząd komorniczy ma status strony w postępowaniu dotyczącym powołania na stanowisko komornika. kwestionowałoby gwarantowaną przez Konstytucję RP rolę samorządu komorniczego i w konsekwencji naruszałoby jego uprawnienia. piecza obejmuje wykonywanie zawodu, a więc osoby wykonujące określony zawód zaufania publicznego. nie można zaakceptować sytuacji, w której organizację samorządu zawodowego pozbawia się realnego wpływu na to, kto będzie jej członkiem. Izba Komornicza ma interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. i może być stroną w rozumieniu tego przepisu w postępowaniu z wniosku o powołanie na stanowisko komornika.

Skład orzekający

Andrzej Kuba

sprawozdawca

Tomasz Smoleń

członek

Wojciech Kręcisz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie statusu prawnego samorządów zawodowych, w tym samorządu komorniczego, jako stron w postępowaniach administracyjnych dotyczących naboru do zawodu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej samorządu komorniczego i jego roli w procesie powoływania komorników. Może być pomocne w analogicznych sprawach dotyczących innych samorządów zawodowych, ale wymaga uwzględnienia specyfiki danego zawodu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z prawami samorządów zawodowych i ich wpływem na proces powoływania do zawodów zaufania publicznego, co jest istotne dla prawników i potencjalnych kandydatów.

Czy samorząd komorniczy ma prawo głosu przy wyborze nowych komorników? NSA odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 762/16 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2017-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-02-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Kuba /sprawozdawca/
Tomasz Smoleń
Wojciech Kręcisz /przewodniczący/
Hasła tematyczne
Zawody prawnicze
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1022/15 - Wyrok WSA w Warszawie z 2015-11-06
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2011 nr 231 poz 1376
art. 11 ust. 1, 3, 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń Protokolant Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2017 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Poznaniu delegowanego do Prokuratury Krajowej Violetty Skorupskiej na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 1022/15 w sprawie ze skargi Izby Komorniczej w W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie powołania na stanowisko komornika sądowego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz Izby Komorniczej w W. 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 listopada 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1022/15, po rozpoznaniu skargi Izby Komorniczej w W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2015 r., umarzającą postępowanie odwoławcze w sprawie powołania na stanowisko komornika sądowego, 1/ uchylił zaskarżoną decyzję oraz 2/ zasądził na rzecz Izby Komorniczej w W. zwrot kosztów postępowania.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.
Decyzją z dnia [...] października 2014 r. Minister Sprawiedliwości powołał J. G. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla W. Ś. w W.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła Izba Komornicza w W.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Minister Sprawiedliwości, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu organ stwierdził, że Izba Komornicza nie jest stroną w postępowaniu o powołaniu na stanowisko komornika sądowego. Wskazał, że żaden przepis prawa materialnego, w tym przypadku ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1376 ze zm.; powoływanej dalej jako: ustawa o komornikach) nie przyznaje organom samorządu komorniczego statusu strony w postępowaniach w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego, a decyzja o powołaniu komornika sądowego nie rozstrzyga bezpośrednio ani też pośrednio o prawach czy obowiązkach samorządu komorniczego. W ocenie organu, w ocenie prawa tego nie można również wyprowadzać z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP. Organ podkreślił, że z przepisu art. 11 ust. 4 ustawy o komornikach wynika, iż samorząd komorniczy jest organem opiniodawczym i współdziałającym przy wydawaniu decyzji w przedmiocie powołania bądź odwołania komornika, a więc samorząd komorniczy uczestniczy w tych postępowaniach na zasadach określonych w art. 106 k.p.a., przez co wykluczony jest jego jednoczesny udział, jako strony w tym postępowaniu.
Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, nieuprawnione jest powoływanie się na uchwałę NSA z dnia 22 września 2014 r., sygn. akt II GPS 1/14, ponieważ ogólna moc wiążąca uchwał abstrakcyjnych obejmuje tylko wykładnię zawartą w sentencji uchwały, w granicach wyznaczonych wnioskiem uprawnionego podmiotu. Poza tym organ podniósł, że ww. uchwała NSA dotyczy innego zagadnienia prawnego, tj. czy na podstawie art. 10 § 1 i 16 § 3 ustawy Prawo o notariacie w zw. z art. 106 i art. 28 k.p.a. izbie notarialnej przysługuje status strony w postępowaniu administracyjnym w sprawach w przedmiocie powołania lub odwołania notariusza, nie dotyczy natomiast bezpośrednio uprawnień izb komorniczych w sprawach w przedmiocie powołania lub odwołania komornika sądowego. Ponadto podkreślił, że pomimo zbliżonych uregulowań prawnych dotyczących uprawnień samorządów notarialnego i komorniczego, istnieje zasadnicza różnica w statusie prawnym notariusza i komornika sądowego. Różnice te wynikają z odmiennych funkcji i zadań powierzonych notariuszom i komornikom.
Wyrokiem z dnia 6 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.
Sąd I instancji stwierdził, że spór w niniejszej sprawie dotyczył tego, czy izbie komorniczej przysługuje status strony w postępowaniu administracyjnym w sprawach w przedmiocie powołania komornika. WSA podzielił stanowisko samorządu komorniczego, uznając, że argumentacją Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartą w uchwale z 22 września 2014 r., sygn. akt II GPS 1/14, można posłużyć się w przedmiotowej sprawie, oczywiście z założeniem, że nie ma ona charakteru wiążącego na gruncie tej sprawy. W konsekwencji należało przyjąć, że samorząd komorniczy ma status strony w postępowaniu dotyczącym powołania na stanowisko komornika. Zdaniem WSA, podzielenie stanowiska Ministra Sprawiedliwości kwestionowałoby gwarantowaną przez Konstytucję RP rolę samorządu komorniczego i w konsekwencji naruszałoby jego uprawnienia. Sąd wskazał na treść art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, zezwalającego na tworzenie w drodze ustawy samorządów zawodowych, reprezentujących osoby wykonujące zawody zaufania publicznego i sprawujących pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Sąd wskazał, że aby bezpośrednio odwoływać się do uprawnień samorządu zawodowego związanych z wykonywaniem pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu komornika, należy najpierw rozważyć, czy komornik - funkcjonariusz publiczny, to także zawód zaufania publicznego. W tym zakresie Sąd I instancji przedstawił stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który na tle art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, wielokrotnie wypowiadał się o dopuszczalności kwalifikowania komornika jako zawodu zaufania publicznego i możliwości korzystania przez samorząd komorniczy ze statusu wskazanego w tym przepisie konstytucyjnym. Z dotychczasowego orzecznictwa TK (sprawy o sygn. akt K 5/02 i SK 26/03) wynika stanowisko, zgodnie z którym: - komornik jest monokratycznym organem, wyposażonym przez państwo w określone władcze kompetencje zarówno wobec osób, jak i wobec innych instytucji publicznych; - komornik został upoważniony do nakładania kar, co jest atrybutem władzy publicznej; - zarówno art. 758 k.p.c., jak i art. 1 ustawy o komornikach, podkreślają organizacyjne i funkcjonalne powiązanie komornika z władzą sądowniczą, a więc z konstytucyjnie wyodrębnioną postacią władzy publicznej; - komornicy są strukturą wyodrębnioną, wyposażoną we władztwo, o własnych kompetencjach; - komorników powołuje organ państwowy, tj. Minister Sprawiedliwości (art. 11 ust. 1 ustawy o komornikach); ponadto symbolicznym wyrazem publicznoprawnego statusu komornika jest prawo do używania pieczęci urzędowej z godłem państwa (art. 4 ustawy o komornikach); - komornika i strony postępowania egzekucyjnego (wierzyciela i dłużnika) nie łączy stosunek o charakterze prywatnoprawnym, lecz stosunek publicznoprawny; - od pozycji prawnej komornika jako organu państwa (organu egzekucji sądowej), oddzielić należy kwestie osobistego i majątkowego statusu komornika jako określonej osoby, tzw. piastuna organu; - komornik prowadzi swoją działalność zawodową na własny rachunek (art. 3a ustawy o komornikach). Zdaniem TK, piecza obejmuje wykonywanie zawodu, a więc osoby wykonujące określony zawód zaufania publicznego (por. wyrok TK z 18 lutego 2004 r., sygn. akt P 21/02). Piecza powinna zatem obejmować także dokonywanie czynności związanych z władczym decydowaniem lub współdecydowaniem o dopuszczeniu do wykonywania zawodu (tak m.in. w wyroku TK z 30 listopada 2011 r., K 1/10). Sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu zaufania publicznego odbywa się zatem na dwóch płaszczyznach, obejmując pieczę nad działalnością członków samorządu zawodowego oraz nad procesem naboru osób do tego samorządu (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., K 6/06)..
Powołując się na orzecznictwo NSA, Sąd I instancji stwierdził, że nie można zaakceptować sytuacji, w której organizację samorządu zawodowego pozbawia się realnego wpływu na to, kto będzie jej członkiem. Nie ma zatem uzasadnienia dyskryminacja tego samorządu w zakresie "prawa do sądu", w sprawach dotyczących jego podstawowego interesu.
WSA podzielił również argumentację Trybunału Konstytucyjnego, że zróżnicowania co do zakresu przekazanej samorządowi zawodowemu pieczy nad wykonywaniem zawodu zaufania publicznego nie mogą sięgać tak daleko, iż byłoby dopuszczalne pozbawienie niektórych samorządów zawodowych możliwości sprawowania pieczy. Zaangażowanie samorządu zawodowego w wykonywanie zadań państwa z zakresu administracji publicznej połączone z narzuceniem mu reguł sprawowania pieczy właściwych dla działania państwa, określonych w art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, jako działanie w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony, nie przekreśla możliwości przypisania samorządowi własnych, indywidualnych praw i obowiązków, legitymujących do występowania w charakterze strony postępowania administracyjnego czy sądowoadministracyjnego, w sprawach dotyczących powołania na stanowisko komornika lub odwołania z tego stanowiska. Sąd wskazał, że prawo do udziału w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w charakterze strony jest warunkowane interesem prawnym indywidualnego podmiotu, nie zaś konkretną normą prawną, przyznającą taki status. WSA nie podzielił zatem twierdzenia, że żaden przepis prawny nie przyznaje radzie izby komorniczej uprawnienia do składania odwołań w sprawie powołania komornika i dlatego izba nie może być stroną w takim postępowaniu. W ocenie Sądu, cechą samorządu zawodowego, w tym samorządu komorniczego jest jego podmiotowość prawna, wynikająca z nadania mu osobowości prawnej, czyli zdolności do stawania się podmiotem praw i obowiązków. Samorząd zawodowy jest, z woli państwa, samodzielnym, odrębnym i różnym od państwa podmiotem jemu przypisanych praw (w tym praw publicznych), które wykonuje we własnym imieniu. Z podmiotowego punktu widzenia samorząd zawodowy można więc przeciwstawić państwu, co prowadzi do wniosku, że samorząd ma własny, indywidualny interes prawny, wynikający z jego obowiązków i praw podmiotowych.
Sąd I instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie uzasadnione jest podzielenie argumentacji zawartej w uchwale z 22 września 2014 r., odwołującej się do kompetencji rady izby notarialnej wynikających z art. 10 § 1 i art. 16 § 3 oraz art. 35 pkt 1 ustawy Prawo o notariacie. WSA wskazał, że ustawa o komornikach przyznaje analogiczne uprawnienia radzie izby komorniczej w art. 11 § 1 i art. 15a ust. 3 oraz art. 93 ust. 1 pkt 2. W związku z powyższym, w jego ocenie, uprawnione jest stanowisko, że prawo rady właściwej izby komorniczej do wyrażenia opinii w sprawie powołania i odwołania komornika należy traktować jako ustawowe określenie prawa samorządu komorniczego do udziału w decydowaniu o członkostwie w tej korporacji, stanowiącego element jego konstytucyjnego prawa (i obowiązku) sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu komornika. To prawo korporacji zawodowej jest źródłem jej indywidualnego interesu prawnego, polegającego na domaganiu się skontrolowania w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, czy nie zostały naruszone jej prawo i obowiązek do sprawowania pieczy, przez wydanie decyzji np. o powołaniu komornika z naruszeniem prawa, niezgodnie z wymaganiami ustawowymi, stawianymi kandydatom na to stanowisko.
Konkludując, WSA za nieprawidłowe uznał stanowisko Ministra Sprawiedliwości, iż Izba Komornicza w W. nie miała interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. i nie mogła być stroną w postępowaniu wszczętym w trybie art. 127 § 3 k.p.a. z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej powołania na stanowisko komornika J. G. Wobec naruszenia art. 7 i art. 77 w zw. z art. 28 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując, że Minister Sprawiedliwości winien rozpoznać sprawę z udziałem organu samorządu komorniczego.
Skargę kasacyjną złożył Minister Sprawiedliwości, zaskarżając powyższy wyrok w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, rozpoznania sprawy na rozprawie oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
1) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe, nieodpowiadające wymogom formalnym uzasadnienie wyroku, polegające na braku odniesienia się do argumentów prezentowanych przez organ administracji, dotyczących różnic w statucie prawnym komorników sądowych i notariuszy;
2) prawa materialnego, tj.:
a) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 11 ust. 1 ustawy o komornikach poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że izba komornicza ma interes prawny w występowaniu w postępowaniu administracyjnym dotyczącym powołania na stanowisko komornika sądowego, a w konsekwencji na uznaniu, że izba komornicza jest stroną postępowania w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego;
b) art. 106 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. oraz w zw. z art. 11 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 93 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że rada izby komorniczej w postępowaniu w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego może występować jednocześnie jako organ współdziałający w postępowaniu w trybie art. 106 k.p.a. oraz jako strona tego postępowania.
Szczegółową argumentację na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
W piśmie z dnia 13 grudnia 2017 r. Izba Komornicza w W. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej.
W dniu 19 grudnia 2017 r. wpłynęło pismo J. G. wyrażające swoje stanowisko w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zawarte w niej zarzuty są całkowicie nieusprawiedliwione.
Skarga ta została oparta w zasadniczej części na zarzutach procesowych, a jako zarzut naruszenia prawa materialnego wskazano na przepis art. 28 k.p.a. mówiący o interesie prawnym strony w występowaniu w postępowaniu administracyjnym oraz na art. 93 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach dotyczącym współdziałania organu samorządu komorniczego w podejmowaniu decyzji o powołaniu na stanowisko komornika sądowego.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zasadniczego zarzutu procesowego naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe, nieodpowiadające wymogom formalnym uzasadnienie wyroku, należy stwierdzić, że zarzut ten jest całkowicie gołosłowny i pozbawiony merytorycznego uzasadnienia, tym bardziej, że skarżący organ nie wykazał, aby ewentualne naruszenie tego przepisu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny pragnie podkreślić, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie wymagania przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż zawiera ono wszystkie istotne elementy określone w ww. przepisie, w tym również przytoczenie zarzutów strony skarżącej i stanowisko organu wraz z jego argumentacją, a ponadto wyjaśnienie szczegółowe podstawy prawnej i wskazania co do dalszego postępowania. Sąd I instancji wyraził jednoznaczny pogląd prawny w sprawie legitymacji organu samorządu komorniczego w sprawach powołania, który sprowadza się do stanowiska, że Izba Komornicza miała interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. i mogła być stroną w rozumieniu tego przepisu w postępowaniu z wniosku o powołanie na stanowisko komornika.
Uzasadnienie tego stanowiska i argumentacja Sądu I instancji nawiązywała prawidłowo do uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2014 r. w sprawie o sygn. akt II GPS 1/14 przyznającej status strony izbom notarialnym w sprawach powołania na stanowisko notariusza, ale nie była to wyłącznie argumentacja, gdyż przede wszystkim Sąd I instancji właściwie przeanalizował stan prawny wynikający z ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, prawidłowo zastosował przepis art. 93 ust. 1 pkt 2, 3 tej ustawy, dokonując pełnej jego wykładni, która zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w tej sprawie nie budzi zastrzeżeń.
Omawiając powyższe zagadnienie prawne legitymacji procesowej Izby Komorniczej w sprawach powołania na stanowisko komornika, Sąd I instancji powołał się również na wykładnię konstytucyjną art. 17 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, której dokonywał wielokrotnie Trybunał Konstytucyjny w swoich wyrokach dotyczących również komorników w sprawach sygn. akt K 5/02, K 2/07, K 21/08, SK 26/03.
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela powyższe poglądy zawarte w wyrokach Trybunału Konstytucyjnego, zarówno co do statusu zawodu komornika, do którego niewątpliwie ma zastosowanie przepis art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, a wywody Sądu I instancji zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na temat sprawowania pieczy nad wykonywaniem zawodu komornika przez organ samorządu komorniczego, zakres tej pieczy sięgający również do naboru do tego zawodu realizowanego w ramach art. 11 ustawy o komornikach, nie może być przez Ministra Sprawiedliwości kwestionowany.
Wyrazem powierzenia tej pieczy przez ustawodawcę samorządowi zawodowemu komorników jest opinia rady izby komorniczej, o której mowa w art. 11 ust. 1 ustawy.
Osoba prawna – izba komornicza (działająca przez swój organ – radę) ma, wynikające z art. 11 ust. 1 ustawy w zw. z art. 17 ust. 1 Konstytucji, uprawnienie do zajmowania stanowiska w formie opinii w sprawie powołania komornika. To uprawnienie daje jej legitymację do występowania na podstawie art. 28 k.p.a. w postępowaniu administracyjnym i w konsekwencji sądowym w tego rodzaju sprawach.
Należy się zgodzić z poglądem wyrażonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, między innymi w wyroku z dnia 23 maja 2017 r. sygn. akt II GSK 2439/15, że wyrażenie przez radę izby komorniczej opinii w sprawie powołania i odwołania komornika nie kwalifikuje się jako współdziałanie organów, o którym mowa w art. 106 § 1 k.p.a.
W doktrynie i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym panuje przekonanie, że o dopuszczalności zastosowania art. 106 k.p.a. przesądza dopiero konkretny pozakodeksowy przepis prawa, a w tym przypadku ewentualnie miałby o tym zadecydować przepis art. 11 ust. 1 ustawy o komornikach. Jednakże przepis art. 11 ust. 1 należy interpretować w zw. z ust. 4 tegoż artykułu, który przewiduje, że nieprzedstawienie opinii w terminie ustawowym (21 dni) nie stanowi przeszkody do nadania wnioskom dalszego biegu i w konsekwencji wydania decyzji bez opinii rady izby komorniczej.
Przepis ten oznacza, że wydanie decyzji przez Ministra Sprawiedliwości nie jest uzależnione od zajęcia stanowiska organu samorządu, a pogląd ten znajduje potwierdzenie w piśmiennictwie, gdzie dopuszczalność wydania decyzji bez uwarunkowania jej wyrażeniem opinii przez radę, traktowana powinna być jako opinia nie podlegająca procedurze z art. 106 k.p.a. (M. Stahl: Zakres stosowania kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Przegląd Prawa Egzekucyjnego nr 10-11 z 2007 r.).
Jeszcze raz należy podkreślić, że Sąd I instancji dokonał wszechstronnej i prawidłowej wykładni przepisów prawa art. 28 k.p.a. w związku z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP i art. 11 ust. 1 i 4 ustawy o komornikach i egzekucji, a w wyniku tej wykładni nie mógł dojść do innego przekonania, jak uznanie, że izba komornicza ma interes prawny w niniejszym postępowaniu i jest stroną tego postępowania w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego.
Absolutnie nie może stać temu na przeszkodzie wykładnia przepisu art. 106 k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy o komornikach, gdyż - jak już zaznaczono wyżej - z mocy art. 11 ust. 4 ustawy o komornikach i egzekucji brak opinii wyklucza stosowanie art. 106 k.p.a. przy podejmowaniu decyzji o powołaniu na podstawie art. 11 ust. 1.
Dlatego nie można było przyjąć, że zgodnie z treścią przepisu art. 11 ust. 1 w zw. z ust. 4 ustawy nie mamy w tej sprawie współdziałania i współkompetencji w podejmowaniu decyzji wg reguł przewidzianych w art. 106 k.p.a. i w konsekwencji ta przeszkoda w uczestniczeniu samorządu komorniczego w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w charakterze strony nie występuje.
Z tych wszystkich względów skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych zarzutów należało oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia przepis art. 204 pkt 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI