II GSK 759/23

Naczelny Sąd Administracyjny2025-10-30
NSAAdministracyjneWysokansa
alkoholzezwoleniauchwałasamorządprawo administracyjnepostępowanie sądowoadministracyjneuzasadnieniekontrola sądowa

NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu wadliwego uzasadnienia wyroku WSA, który pominął analizę formalnego uzasadnienia uchwały rady gminy.

Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora Okręgowego na uchwałę Rady Miejskiej w Wieliczce w sprawie ustalenia liczby zezwoleń na sprzedaż alkoholu. WSA stwierdził nieważność uchwały z powodu braku uzasadnienia. NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że WSA błędnie pominął analizę formalnego uzasadnienia uchwały, które istniało, i nie ocenił go merytorycznie, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Rady Miejskiej w Wieliczce od wyroku WSA w Krakowie, który stwierdził nieważność uchwały rady dotyczącej maksymalnej liczby zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych oraz zasad ich usytuowania. WSA uznał, że brak uzasadnienia projektu uchwały stanowił istotne naruszenie prawa. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 141 § 4 i art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd kasacyjny uznał, że WSA błędnie pominął analizę formalnego uzasadnienia uchwały, które zostało sporządzone przez radę, i skupił się jedynie na protokołach z posiedzeń komisji, nie oceniając merytorycznie motywów podjęcia uchwały. NSA podkreślił, że obowiązkiem sądu było zbadanie treści uzasadnienia uchwały, a nie tylko stwierdzenie jego braku. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez WSA w Krakowie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli sąd nie oceni merytorycznie istniejącego uzasadnienia, a skupi się jedynie na protokołach z posiedzeń, naruszając tym samym przepisy postępowania.

Uzasadnienie

NSA uznał, że WSA popełnił błąd, pomijając analizę formalnego uzasadnienia uchwały i nie oceniając go merytorycznie. Obowiązkiem sądu było zbadanie motywów podjęcia uchwały zawartych w jej uzasadnieniu, a nie tylko stwierdzenie jego braku lub opieranie się wyłącznie na protokołach z posiedzeń.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

u.w.t.p.a. art. 1 § 1

Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

u.w.t.p.a. art. 2 § 1

Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

u.w.t.p.a. art. 12 § 1

Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

u.w.t.p.a. art. 12 § 3

Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

u.w.t.p.a. art. 12 § 7

Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 106 § 3-5

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 18 § 2 pkt 15

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 91

Ustawa o samorządzie gminnym

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 184

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

rozporządzenie art. 143 § w związku z § 131 ust. 1 i § 12

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez WSA przepisów postępowania, w szczególności art. 141 § 4 i art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez pominięcie analizy formalnego uzasadnienia uchwały i nieocenienie go merytorycznie.

Odrzucone argumenty

Argumenty Rady Miejskiej dotyczące oddalenia skargi prokuratora przez WSA (nie zostały szczegółowo opisane w analizowanym fragmencie, ale były przedmiotem skargi kasacyjnej).

Godne uwagi sformułowania

brak uzasadnienia uchwały może w konkretnej sytuacji prowadzić do stwierdzenia nieważności uchwały, jeżeli nie jest możliwe ustalenie w inny sposób motywów jej podjęcia obowiązkiem sądu administracyjnego było poddanie go ocenie merytorycznej zasadniczo nie jest upoważniony do rozszerzania lub ograniczania relewantnych prawnie ustaleń faktycznych, które wynikają z akt sprawy

Skład orzekający

Marcin Kamiński

przewodniczący sprawozdawca

Elżbieta Czarny-Drożdżejko

sędzia

Piotr Kraczowski

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ważność uchwał samorządowych, obowiązek uzasadniania aktów prawnych przez organy władzy publicznej, zakres kontroli sądów administracyjnych nad uchwałami, interpretacja przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej, gdzie WSA pominął analizę istniejącego uzasadnienia uchwały.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne jest formalne i merytoryczne uzasadnienie decyzji administracyjnych, nawet w sprawach dotyczących pozornie rutynowych kwestii jak zezwolenia na sprzedaż alkoholu. Podkreśla rolę sądów w kontroli jakości legislacji lokalnej.

Sąd kasacyjny uchyla wyrok WSA: czy brak analizy uzasadnienia uchwały to błąd proceduralny?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 759/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
Marcin Kamiński /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Kraczowski
Symbol z opisem
6041 Profilaktyka  i   rozwiązywanie  problemów alkoholowych, ustalanie liczby punktów sprzedaży,  zasad  usytuowania miejsc
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III SA/Kr 816/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-11-30
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 106 § 3-5, art. 133 § 1, art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2151
art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 12 ust. 1, 3 i 7
Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant asystent sędziego Łukasz Gaweł po rozpoznaniu w dniu 30 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Rady Miejskiej w Wieliczce od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 listopada 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 816/22 w sprawie ze skargi Prokuratora Okręgowego w Krakowie na uchwałę Rady Miejskiej w Wieliczce z dnia 19 lipca 2018 r. nr LIII/635/2018 w przedmiocie ustalenia maksymalnej liczby zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych oraz zasad usytuowania miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
I. Przedmiot kontroli kasacyjnej.
Wyrokiem z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 816/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w Krakowie (strona skarżąca, skarżący, prokurator) na uchwałę Rady Miejskiej w Wieliczce (Rada, organ) z dnia 19 lipca 2018 r. nr LIII/635/2018, w przedmiocie ustalenia maksymalnej liczby zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych oraz zasad usytuowania miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych, stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
II. Stan sprawy wynikający z kontrolowanego wyroku.
Rada Miejska w Wieliczce, działając na podstawie art. 12 ust. 1, ust. 3 i ust. 7 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (u.w.t.p.a.) w związku z. art.18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (u.s.g.) podjęła 19 lipca 2018 r. uchwałę nr LIII/635/2018 w sprawie: ustalenia maksymalnej liczby zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych na terenie gminy Wieliczka oraz zasad usytuowania na terenie gminy Wieliczka miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych.
Na powyższą uchwałę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł Prokurator Okręgowy w Krakowie, domagając się stwierdzenia jej nieważności w całości. Zaskarżonej uchwale prokurator zarzucił istotne naruszenie prawa, tj. art. 12 ust. 1, 3, 5 i 7 w związku z art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 pkt 4 u.w.t.p.a. w związku z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP oraz § 143 z związku z § 131 ust. 1 i § 12 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (rozporządzenie), polegające na ustaleniu w § 1 i 2 ww. uchwały maksymalnej liczby zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych oraz zasad usytuowania na terenie gminy miejsc sprzedaży napojów alkoholowych o jakich mowa w art. 12 ust. 1 i 3 u.w.t.p.a. w sposób arbitralny, bez uprzedniego uzasadnienia projektu uchwały wymaganego dyspozycją ww. zapisów rozporządzenia, a w konsekwencji z naruszeniem zasady demokratycznego państwa prawnego, tj. art. 2 i art. 7 Konstytucji RP nakazującej przestrzeganie przez prawodawcę zasad poprawnej legislacji, bowiem brak uzasadnienia uniemożliwia ocenę zgodności z prawem uchwalanych przepisów przez jednostki pomocnicze na etapie ich obligatoryjnego opiniowania w myśl art. 12 ust. 5 u.w.t.p.a. - czyniąc opiniowanie to pozornym, przez organy nadzoru w oparciu o art. 91 u.s.g. oraz przez sądy administracyjne w toku kontroli zagwarantowanej art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), w szczególności z punktu widzenia realizacji przez stanowione przepisy celów i nakazów ww. ustawy, skonkretyzowanych w jej preambule, w art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 pkt 4 oraz art. 12 ust. 7 u.w.t.p.a., m.in. obowiązku podejmowania przez Radę Miejską działań zmierzających do ograniczania spożycia i dostępności alkoholu oraz obowiązku uwzględniania przy podejmowaniu ww. uchwały postanowień gminnych programów profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie w całości. Organ wskazał, że brak jest regulacji prawnych, z których wynikałoby jak mają być skonstruowane uzasadnienia uchwał. Organ uznał, że choć uzasadnienie ww. uchwały "nie jest rozbudowane", to jednak jest wystarczające, aby dokonać oceny uchwały i powodów jej podjęcia.
III. Ocena prawna wyrażona w kontrolowanym wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie opisanym na wstępie wyrokiem stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
W ocenie Sądu I instancji skarga jest zasadna, ponieważ brak uzasadnienia projektu uchwały aktu prawa miejscowego – przy jednoczesnym braku jakiejkolwiek dyskusji nad jej zapisami – stanowi o istotnym naruszeniu prawa, co uzasadnia stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości. Sąd Wojewódzki wskazał, że podstawę prawną wydania kwestionowanej uchwały stanowił w szczególności art. 12 ust. 1, 3 i 7 u.w.t.p.a., który wskazuje, że rada gminy ustala, w drodze uchwały, maksymalną liczbę zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych na terenie gminy oraz ustala zasady usytuowania na terenie gminy miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych. WSA w Krakowie podniósł, że w orzeczeniach sądów administracyjnych dotyczących rozstrzyganej kwestii wskazuje się, że w preambule powołanej ustawy ustawodawca wskazał na główny cel i przedmiot ochrony oraz wiodącą dyrektywę interpretacyjną przepisów tej ustawy stwierdzając, że życie obywateli w trzeźwości jest niezbędnym warunkiem moralnego i materialnego dobra Narodu. Cel ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi organy jednostek samorządu terytorialnego powinny realizować poprzez podejmowanie działań zmierzających do ograniczania spożycia napojów alkoholowych oraz zmiany struktury ich spożywania, inicjowania i wspierania przedsięwzięć mających na celu zmianę obyczajów w zakresie sposobu spożywania tych napojów, działania na rzecz trzeźwości w miejscu pracy, przeciwdziałania powstawaniu i usuwania następstw nadużywania alkoholu, a także wspierania działalności w tym zakresie organizacji społecznych i zakładów pracy (art. 1 ust. 1). Z art. 2 ust. 1 wynika natomiast, że zadania w zakresie przeciwdziałania alkoholizmowi wykonuje się przez odpowiednie kształtowanie polityki społecznej, w szczególności między innymi przez tworzenie warunków sprzyjających realizacji potrzeb, których zaspokajanie motywuje powstrzymywanie się od spożywania alkoholu, ograniczanie dostępności alkoholu oraz zapobieganie negatywnym następstwom nadużywania alkoholu i ich usuwanie. Sąd Wojewódzki stwierdził, że zadaniem rady gminy w oparciu o wymienione wyżej przepisy było ustalenie maksymalnej liczby zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych oraz zasad usytuowania miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych na terenie gminy, przy uwzględnieniu zapisów gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych, co z kolei winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu uchwały. Sąd I instancji podniósł, że wyrażone w ustawie cele związane z ograniczeniem nadmiernej dostępności alkoholu, zwłaszcza dla młodzieży, nie są tylko postulatami politycznymi, lecz mają charakter wiążących norm prawnych. Sąd podkreślił, że przeciwdziałanie alkoholizmowi lub wychowanie w trzeźwości wymaga środków rzeczywiście i faktycznie zmierzających do ograniczenia spożycia alkoholu i jego dostępności. Zdaniem WSA w Krakowie, treść art. 12 ust. 1 u.w.t.p.a. wskazująca na ustalanie maksymalnej liczby zezwoleń powinna być interpretowana w taki sposób, że nie można udzielań zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych ponad limit określony tak podjęta uchwałą. Nie można tego przepisu interpretować w taki sposób, aby rady gmin miały obowiązek określania maksymalnie największej liczby zezwoleń, nie biorąc pod uwagę treści i wartości określonych w samej ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a w tym przede wszystkim dążenia do ograniczania spożycia alkoholu. Sąd Wojewódzki podkreślił, że uzasadnienie uchwały pełni funkcję informacyjną oraz kontrolną. Konieczne jest bowiem wyjaśnienie, w odniesieniu do konkretnych realiów występujących na terenie danej gminy, jakie były podstawy faktyczne i prawne rozumowania, które doprowadziło organ do podjęcia w sprawie określonego rozstrzygnięcia, tak aby możliwa była ocena prawidłowości tego rozumowania. Sąd I instancji wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w swych orzeczeniach wielokrotnie wskazywał również, że na jednostkach samorządu terytorialnego ciąży obowiązek uzasadniania wszelkich rozstrzygnięć, w tym aktów prawa miejscowego. WSA w Krakowie podniósł, że uzasadnienie uchwały organu gminy warunkuje możliwość kontroli organów nadzoru i kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne. Sąd administracyjny ma prawo badać powody, które legły u podstaw każdego zaskarżonego rozstrzygnięcia, a to oznacza, że organ podejmujący to rozstrzygnięcie ma prawny obowiązek sporządzić takie uzasadnienie. Sąd Wojewódzki stwierdził następnie, że biorąc pod uwagę odpowiednie regulacje wszystkich trzech ustaw samorządowych, zgodnie z którymi przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu jednostki samorządu terytorialnego jest istotna sprzeczność uchwały z prawem oraz stanowisko judykatury, zgodnie z którym do istotnych naruszeń prawa w rozumieniu tych unormowań należy naruszenie: przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał, należy przyjąć, że brak uzasadnienia uchwały może w konkretnej sytuacji prowadzić do stwierdzenia nieważności uchwały, jeżeli nie jest możliwe ustalenie w inny sposób motywów jej podjęcia. Dla oceny motywów działania organu nie może być wystarczająca sama treść uchwały, z której nie wynikają racje, jakimi kierował się organ podejmujący rozstrzygnięcie skierowane do adresatów stojących na zewnątrz administracji i dotyczące ich sytuacji prawnej. Zdaniem WSA w Krakowie, w przesłanej dokumentacji "nie ma w istocie dowodu na jakąkolwiek dyskusję merytoryczną radnych co do zapisów projektowanej uchwały". Z treści protokołu z posiedzenia Komisji Budżetu, Mienia i Rozwoju Gospodarczego Rady Miejskiej w Wieliczce z dnia 18 lipca 2018 r. wynika, że "uchwałę należy podjąć, ponieważ bez jej nowelizacji nie będzie możliwe wydawanie zezwoleń na sprzedaż alkoholu na terenie Miasta i Gminy Wieliczka". W ten sam sposób uzasadniono konieczność podjęcia ww. uchwały na posiedzeniu Komisji Praworządności i Porządku Publicznego Rady Miejskiej w Wieliczce w dniu 19 lipca 2018 r. ("uchwałę należy podjąć, ponieważ bez jej nowelizacji nie będzie możliwe wydawanie zezwoleń na sprzedaż alkoholu na terenie Miasta i Gminy Wieliczka"). W identyczny sposób uzasadniono konieczność podjęcia ww. uchwały na posiedzeniu sesji zwyczajnej Rady Miejskiej w dniu 19 lipca 2018 r. (protokół LIII/18 z posiedzenia). Sąd I instancji stwierdził, że nie jest w stanie ustalić, jakie były merytoryczne powody podjęcia uchwały w zaskarżonym kształcie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
IV. Skarga kasacyjna i jej zarzuty.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła reprezentowana przez Burmistrza Rada, zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i oddalenie skargi, ewentualnie jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Sąd I instancji, oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Ponadto organ wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w związku z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (p.u.s.a) w związku z art. 147 § 1 i art. 151 p.p.s.a. poprzez dokonanie kontroli zaskarżonej uchwały z zastosowaniem innego niż legalność kryterium kontroli;
2) art. 141 § 4 w związku z art. 147 § 1 i art. 151 p.p.s.a. poprzez niewskazanie jakiejkolwiek normy prawnej, którą naruszałaby zaskarżona uchwała, co oznacza, że zaskarżony wyrok nie zawiera podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, co w konsekwencji uniemożliwia kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku;
3) art. 133 § 1 w związku z art. 134 § 1 w związku z art. 141 § 4 w związku z art. 147 § 1 i art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy polegające na ustaleniu, że do projektu zaskarżonej uchwały nie było dołączone uzasadnienie umożliwiające ustalenie jakie były merytoryczne powody podjęcia zaskarżonej uchwały, w sytuacji gdy uzasadnienie takie zostało sporządzone i znajduje się w aktach sprawy, co doprowadziło do bezpodstawnego stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w sytuacji gdy skarga powinna zostać oddalona.
Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.
V. Uzasadnienie prawne wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.
1. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – a więc niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego konkretyzacji przez sformułowanie zarzutów kasacyjnych.
2. W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstawy nieważności postępowania sądowego, jak również nie zaistniały podstawy do zastosowania z urzędu art. 189 p.p.s.a. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej do weryfikacji zarzutów kasacyjnych.
3. Przeprowadzona weryfikacja zarzutów kasacyjnych doprowadziła Naczelny Sąd Administracyjny do wniosku, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie w zakresie zarzutów naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a.
O ile nie jest kwestionowana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym teza, że zakresem weryfikacji podstawy kasacyjnej wynikającej z art. 141 § 4 p.p.s.a. są objęte tylko zagadnienia formalno-konstrukcyjnej i procesowej prawidłowości sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, natomiast przez odwołanie się do powyższego wzorca normatywnego nie jest dopuszczalne żądanie kontroli prawidłowości ocen prawnych sądu administracyjnego, albowiem ekscepcje w tym zakresie zmierzają już nie do kontroli formalnej prawidłowości uzasadnienia, lecz do podważenia procesu lub rezultatu sądowoadministracyjnej oceny legalności wykładni lub stosowania prawa przez kontrolowane organy, o tyle nie ulega wątpliwości, że jeżeli uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie zawiera stanowiska sądu co do całości relewantnych elementów stanu faktycznego sprawy lub jest pozbawione oceny prawnej tego rodzaju elementów, które należą do istoty sprawy, której dotyczy skarga, to tego rodzaju orzeczenie nie poddaje się następczej kontroli kasacyjnej, a sam rezultat legalnościowej weryfikacji sądu a quo jest dotknięty wadliwością procesową, która co najmniej mogła mieć istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia. Tak rozumiana wadliwość orzeczenia sądu administracyjnego może być – co miało miejsce w przedmiotowej sprawie – połączona z istotnym naruszeniem wynikającej z art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania przez sąd na podstawie – kompletnych i uwzględnionych w sposób pełny oraz zakresowo wyczerpujący – akt sprawy. Zasada ta nakazuje sądowi administracyjnego kreowanie rozstrzygnięcia w świetle stanu faktycznego sprawy, będącego podstawą oceny prawnej, na bazie materiału procesowego i dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych i sądowych (z zastrzeżeniem regulacji wynikającej z art. 106 § 3-5 p.p.s.a.), co oznacza, że sąd ten zasadniczo nie jest upoważniony do rozszerzania lub ograniczania relewantnych prawnie ustaleń faktycznych, które wynikają z akt sprawy. W razie bowiem naruszenia powyższego obowiązku może dojść do zniekształcenia ustalonej podstawy faktycznej sprawy, której dotyczy skarga, a w dalszej konsekwencji do sporządzenia istotnie wadliwego konstrukcyjnie uzasadnienia wydanego orzeczenia, które nie będzie mogło zostać poddane efektywnej weryfikacji kasacyjnej.
Kumulacja tego rodzaju naruszeń prawa procesowego miała miejsce w przedmiotowej sprawie.
Jak trafnie zauważył pełnomocnik skarżącego kasacyjnie organu, Sąd a quo w uzasadnieniu prawnym zaskarżonego wyroku (zob. s. 5-9 uzasadnienia wyroku) pominął treść sporządzonego przez skarżony gminny organ stanowiący formalnego uzasadnienia zakwestionowanej skargą uchwały z dnia 19 lipca 2018 r., pomimo iż w opisie stanu faktycznego sprawy wyraźnie przytoczono stanowisko skarżącego prokuratora, który uczynił przedmiotem zasadniczego zarzutu nie brak sporządzenia uzasadnienia do uchwały, lecz jego wadliwość treściową (merytoryczną) na tle regulacji materialnoprawnej, w tym wynikającej z art. 12 ust. 1, 3 i 7 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (u.w.t.), na tle zasad, celów oraz zadań, o których mowa w art. 1 ust. 1 oraz art. 2 ust. 1 u.w.t., związanych z realizacją polityki publicznej w zakresie ograniczania spożycia napojów alkoholowych i zmiany struktury ich spożywania oraz przeciwdziałania alkoholizmowi.
W tym sensie nie mogą zostać uznane za prawidłowe i wystarczające z punktu widzenia kontroli kasacyjnej rozważania prawne Sądu Wojewódzkiego, które ograniczono jedynie do analizy protokołu LIII/18 z przebiegu zwyczajnej sesji Rady Miejskiej w Wieliczce z dnia 19 lipca 2018 r. (s. 16-17), protokołu nr 13/18 z posiedzenia Komisji Praworządności i Porządku Publicznego Rady Miejskiej w Wieliczce z dnia 19 lipca 2018 r. oraz protokołu nr 76/18 z posiedzenia Komisji Budżetu, Mienia i Rozwoju Gospodarczego Rady Miejskiej w Wieliczce z dnia 18 lipca 2018 r., z całkowitym pominięciem motywów ujawnionych w treści formalnego uzasadnienia załączonego do zaskarżonej uchwały. Podejście to jest tym bardziej niezrozumiałe, że Sąd a quo w ogólnych uwagach na temat znaczenia uzasadnienia uchwał samorządowych wskazuje, że "brak uzasadnienia uchwały może w konkretnej sytuacji prowadzić do stwierdzenia nieważności uchwały, jeżeli nie jest możliwe ustalenie w inny sposób motywów jej podjęcia" (s. 8 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), podczas gdy w niniejszej sprawie tego rodzaju formalne uzasadnienie zostało sporządzone, a obowiązkiem sądu administracyjnego było poddanie go ocenie merytorycznej.
4. Stwierdzone powyżej naruszenia prawa procesowego sądowoadministracyjnego są konieczną i wystarczającą podstawą do wzruszenia zaskarżonego wyroku, eliminując konieczność lub potrzebę odnoszenia się do pozostałych zarzutów kasacyjnych.
W toku ponownego postępowania kontrolowany Sąd Wojewódzki usunie powyższe defekty procesu kontroli legalnościowej, zajmując prawidłowo i wyczerpująco uzasadnione stanowisko prawne na tle głównego zagadnienia spornego w przedmiotowej sprawie, to jest materialnego ujęcia zasady uzasadnialności aktów organów władzy publicznej, a więc stanowczej dyrektywy ujawniania motywów, przesłanek lub informacji, które były podstawą do podjęcia rozstrzygnięcia o określonej treści, uwzględniając przede wszystkim rozważania i przesłanki wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2023 r., II GSK 1167/22, LEX nr 3576926.
5. W tym stanie rzeczy, mając na względzie przytoczone wyżej argumenty oraz działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.
Końcowo przypomina się stronom postępowania, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2017 r., sygn. akt I OPS 1/17 (ONSAiWSA 2017/6/95), prokurator, który działając na prawach strony na podstawie art. 8 § 1 p.p.s.a., zainicjował postępowanie sądowoadministracyjne lub zgłosił w nim udział w interesie ogólnym – w celu ochrony praworządności, nie może zostać obciążony kosztami postępowania sądowoadministracyjnego.
W związku z powyższym brak jest podstaw do uwzględnienia żądania strony skarżącej kasacyjnie w zakresie zasądzenia od prokuratora zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
-----------------------
2

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI