II GSK 755/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że ograniczenie prawa wglądu do materiału dowodowego ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa wymagało szerszego uzasadnienia niż tylko powołanie się na art. 74 § 1 k.p.a.
Sprawa dotyczyła ograniczenia prawa wglądu do materiału dowodowego w postępowaniu przed Prezesem UKE, gdzie spółka EmiTel S.A. kwestionowała możliwość utajnienia dokumentów należących do innego przedsiębiorcy (B. Sp. z o.o.). Sąd Wojewódzki uznał ograniczenie za zasadne, powołując się na art. 74 § 1 k.p.a. i tajemnicę przedsiębiorstwa. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok, stwierdzając, że samo powołanie się na tajemnicę przedsiębiorstwa nie jest wystarczające, a organ powinien rozważyć przesłankę ważnego interesu państwowego, co wymaga indywidualizacji i konkretyzacji.
Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej EmiTel S.A. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę spółki na postanowienia Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE). Postanowienia te ograniczały prawo wglądu EmiTel S.A. do materiału dowodowego w sprawie zatwierdzenia projektu oferty ramowej, ze względu na zawarte w nim informacje objęte tajemnicą przedsiębiorstwa B. Sp. z o.o. Sąd Wojewódzki uznał, że Prezes UKE prawidłowo zastosował art. 74 § 1 k.p.a. w związku z art. 206 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego, ograniczając dostęp do materiałów stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa, nawet jeśli pochodziły od podmiotu niebędącego stroną postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że stanowisko to jest błędne. Sąd kasacyjny stwierdził, że art. 74 § 1 k.p.a. nie może być samoistną podstawą do ograniczenia wglądu do akt ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa. Organ powinien rozważyć, czy w konkretnej sprawie zachodzi przesłanka "ważnego interesu państwowego", co wymaga szczegółowego uzasadnienia i indywidualizacji. NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę prawidłowej wykładni i zastosowania przepisów prawa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, samo powołanie się na tajemnicę przedsiębiorstwa nie jest wystarczającą podstawą do ograniczenia prawa wglądu. Organ powinien rozważyć przesłankę ważnego interesu państwowego, co wymaga indywidualizacji i konkretyzacji.
Uzasadnienie
NSA uznał, że art. 74 § 1 k.p.a. nie może być samoistną podstawą do ograniczenia wglądu do akt ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa. Organ powinien rozważyć, czy w konkretnej sprawie zachodzi przesłanka "ważnego interesu państwowego", co wymaga szczegółowego uzasadnienia i indywidualizacji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
k.p.a. art. 74 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ten przyznaje kompetencje do ograniczenia zasady jawności postępowania, ale wymaga rozważenia przesłanki ważnego interesu państwowego w przypadku tajemnicy przedsiębiorstwa.
u.p.t. art. 206 § 1
Ustawa z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne
Reguluje postępowanie przed Prezesem UKE, dopuszczając stosowanie przepisów k.p.a.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia orzeczenia sądu niższej instancji w postępowaniu kasacyjnym.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada związania granicami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
p.p.s.a. art. 203 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uwzględnienia skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 207 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Pomocnicze
k.p.a. art. 74 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 73
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy zasady prawa wglądu do akt sprawy.
u.p.t. art. 207 § 1
Ustawa z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne
Ma ograniczony zakres zastosowania i nie jest wyłączną podstawą do ograniczenia wglądu do materiału dowodowego.
u.z.n.k. art. 11 § 2
Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji
Definicja tajemnicy przedsiębiorstwa.
p.p.s.a. art. 157
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Instytucja uzupełnienia wyroku.
p.p.s.a. art. 156
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Instytucja sprostowania sentencji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia i zastosowanie art. 74 § 1 k.p.a. przez WSA w odniesieniu do ograniczenia prawa wglądu do materiału dowodowego ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa. Niewłaściwe uznanie, że art. 74 § 1 k.p.a. może być samoistną podstawą do ograniczenia wglądu do akt, podczas gdy należy rozważyć przesłankę ważnego interesu państwowego. Niezupełność wyroku WSA w zakresie rozstrzygnięcia o wszystkich skargach.
Odrzucone argumenty
Argumentacja WSA, że ograniczenie prawa wglądu do materiału dowodowego ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa jest dopuszczalne na podstawie art. 74 § 1 k.p.a. w zw. z art. 206 ust. 1 u.p.t.
Godne uwagi sformułowania
organ powinien rozważyć, czy i w jakim zakresie istnieją podstawy do wyłączenia prawa dostępu do części akt sprawy, obejmującej materiał zawierający informacje zakwalifikowane jako tajemnica przedsiębiorstwa, ze względu na przesłankę ważnego interesu państwowego. Nie można bowiem wykluczyć, że sporne informacje uznane przez organ za tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 11 ust. 2 u.z.n.k. mogą w całości albo w części podlegać wyłączeniu ze względu na skonkretyzowaną przesłankę ważnego interesu państwowego, o której mowa w art. 74 § 1 k.p.a.
Skład orzekający
Dorota Dąbek
sędzia
Marcin Kamiński
sprawozdawca
Zbigniew Czarnik
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ograniczenia prawa wglądu do akt w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w kontekście tajemnicy przedsiębiorstwa i ważnego interesu państwowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań przed Prezesem UKE oraz zastosowania przepisów k.p.a. w kontekście prawa telekomunikacyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego – prawa dostępu do informacji w postępowaniu administracyjnym i konfliktu między jawnością a ochroną tajemnicy przedsiębiorstwa, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Czy tajemnica przedsiębiorstwa może zamknąć dostęp do akt? NSA wyjaśnia granice jawności w postępowaniu administracyjnym.”
Dane finansowe
WPS: 460 PLN
Sektor
telekomunikacja
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 755/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-10-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-07-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek
Marcin Kamiński /sprawozdawca/
Zbigniew Czarnik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6254 Usługi telekomunikacyjne i eksploatacja sieci telekomunikacyjnych
Hasła tematyczne
Telekomunikacja
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 927/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-11-19
Skarżony organ
Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 74 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Protokolant Agata Skorupska po rozpoznaniu w dniu 3 października 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej EmiTel S.A. w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 927/19 w sprawie ze skarg EmiTel S.A. w Warszawie na postanowienia Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] oraz z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia prawa wglądu do materiału dowodowego w sprawie zatwierdzenia projektu oferty ramowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej na rzecz A. S.A. w W. 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 19 listopada 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 927/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. S.A. w W. (skarżąca, strona, spółka) na postanowienia Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE) z dnia [...] marca 2019 r. i z dnia [...] maja 2019 r. w przedmiocie ograniczenia prawa wglądu do materiału dowodowego w sprawie zatwierdzenia projektu oferty ramowej.
Sąd Wojewódzki orzekał w następującym stanie sprawy.
Dwoma decyzjami z dnia [...] stycznia 2018 r. o nr [...] i nr [...] Prezes UKE wyznaczył skarżącą jako przedsiębiorcę telekomunikacyjnego o znaczącej pozycji rynkowej na krajowym hurtowym rynku świadczenia usług transmisji programów radiofonicznych i telewizyjnych w celu dostarczania treści radiofonicznych i telewizyjnych użytkownikom końcowym oraz nałożył na niego obowiązek, o którym mowa w art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. (u.p.t.), polegający na przygotowaniu i przedstawieniu w terminie 3 (trzech) miesięcy od dnia doręczenia decyzji projektu oferty ramowej o dostępie telekomunikacyjnym.
Dwoma pismami z tej samej daty: 24 kwietnia 2018 r., które wpłynęły (data wpływu do UKE: 27 kwietnia 2018 r.) skarżąca wniosła o zatwierdzenie projektu oferty ramowej o dostępie telekomunikacyjnym w celu świadczenia usługi transmisji radiofonicznych oraz o zatwierdzenie projektu oferty ramowej o dostępie telekomunikacyjnym w celu świadczenia usługi transmisji telewizyjnych.
Pismami z 9 maja 2018 r. w każdej ze spraw, Prezes UKE zawiadomił skarżącą oraz uczestników postępowania Krajową Izbę Gospodarczą Elektroniki i Telekomunikacji z siedzibą w Warszawie ("KIGEiT"), Polską Izbę Informatyki i Telekomunikacji z siedzibą w Warszawie ("PIIT"), Polską Izbę Komunikacji Elektronicznej z siedzibą w Warszawie ("PIKE"), Krajową Izbę Komunikacji Ethernetowej ("KIKE") o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zatwierdzenia projektu oferty ramowej o dostępie telekomunikacyjnym w celu świadczenia usługi transmisji radiofonicznych oraz zawiadomił skarżącą i uczestników postępowania KIGEiT, PIIT, PIKE, KIKE oraz Polską Izbę Radiodyfuzji Cyfrowej z siedzibą w Poznaniu ("PIRC") o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zatwierdzenia projektu oferty ramowej o dostępie telekomunikacyjnym w celu świadczenia usługi transmisji telewizyjnych.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. Prezes UKE połączył postępowania: nr [...] w sprawie zatwierdzenia projektu oferty ramowej o dostępie telekomunikacyjnym w celu świadczenia usługi transmisji radiofonicznych i nr [...] dotyczące zatwierdzenia projektu oferty ramowej o dostępie telekomunikacyjnym w celu świadczenia usługi transmisji telewizyjnych celem prowadzenia jednego postępowania o zatwierdzenie wspólnej oferty ramowej o dostępie telekomunikacyjnym świadczenia usług transmisji radiofonicznych i telewizyjnych.
Prezes UKE od 3 grudnia 2018 r. do 2 stycznia 2019 r., działając na podstawie art. 15 u.p.t., przeprowadził postępowanie konsultacyjne odnośnie do projektu decyzji zatwierdzającej projekt oferty ramowej o dostępie telekomunikacyjnym w celu świadczenia usługi transmisji radiofonicznych oraz telewizyjnych.
W ramach postępowania konsultacyjnego do Prezesa UKE wpłynęło m.in. pismo ze stanowiskiem B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z [...] stycznia 2019 r. zawierające załącznik opatrzony klauzulą "Tajemnica przedsiębiorstwa B.".
Postanowieniem z [...] marca 2019 r. nr [...] ("Postanowienie I"), organ ograniczył skarżącej oraz Polskiej Izbie Informatyki i Telekomunikacji z siedzibą w Warszawie ("PIIT"), Krajowej Izbie Gospodarczej Elektroniki i Telekomunikacji z siedzibą w Warszawie ("KIGEiT"), Polskiej Izbie Radiodyfuzji Cyfrowej z siedzibą w Poznaniu ("PIRC"), Polskiej Izbie Komunikacji Elektronicznej z siedzibą w Warszawie ("PIKE"), Związkowi Pracodawców Prywatnych Mediów z siedzibą w Warszawie (dalej "ZPPM"), Związkowi Pracodawców Mediów Publicznych ("ZPMP") - uczestnikom postępowania administracyjnego wszczętego z wniosku skarżącej w sprawie zatwierdzenia projektów ofert ramowych o dostępie telekomunikacyjnym w celu świadczenia usług transmisji radiofonicznych, prawo wglądu do materiału dowodowego z zakresie informacji objętych tajemnicą przedsiębiorstwa, zastrzeżonych i zawartych w załączniku do pisma B. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "B.") z [...] stycznia 2019 r.
Pismem z 15 maja 2019 r. Prezes UKE poinformował strony, że ze względu na znaczenie dla przedmiotowej sprawy do materiału dowodowego została załączona kopia pisma B. z [...] lutego 2019 r., którego załącznik został opatrzony klauzulą "Tajemnica przedsiębiorstwa B". Organ ustalił, że przedmiotowy załącznik zawiera dane techniczne, finansowe oraz organizacyjne, które posiadają wartość gospodarczą. W związku z tym postanowieniem z [...] maja 2019 r. nr [...] ("Postanowienie II"), ograniczył skarżącej oraz PIIT, KIGEiT, PIRC, PIKE, ZPPM, ZPMP oraz KIKE - uczestnikom postępowania administracyjnego wszczętego z wniosku skarżącej w sprawie zatwierdzenia projektów ofert ramowych o dostępie telekomunikacyjnym w celu świadczenia usług transmisji i telewizyjnych, prawo wglądu do materiału dowodowego z zakresie informacji objętych tajemnicą przedsiębiorstwa, zastrzeżonych i zawartych w załączniku do pisma B. z [...] lutego 2019 r.
Spółka wniosła skargi na powyższe postanowienia organu. Skargi te zostały zrejestrowane pod sygn. VI SA/Wa 927/19 oraz VI SA/Wa 1543/19, następnie – po połączeniu obydwu spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzgnięcia – postępowanie ich dotyczące było prowadzone pod sygn. akt VI SA/Wa 927/20.
Zaskarżonym wyrokiem z 19 listopada 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił jedną ze skarg.
W ocenie Sądu Wojewódzkiego, w obu postanowieniach, uzasadniając zastosowanie art. 74 § 2 w związku z art. 74 § 1 k.p.a. w związku z art. 206 ust. 1 u.p.t., Prezes UKE zasadnie uznał za kluczową okoliczność, że ograniczenie dostępu do materiałów dotyczyło w obu postanowieniach operatora B., który nie jest stroną postępowania głównego, ale jest konkurentem skarżącej.
Zdaniem Sądu, Prezes UKE prawidłowo ustalił, że dołączone do akt tego postępowania oba załączniki do pism z [...] stycznia 2019 r. oraz [...] lutego 2019 r. (pierwsze złożone w postępowaniu konsultacyjnym prowadzonym od 3 grudnia 2018 r. do 2 stycznia 2019 r.) zostały jednoznacznie oznaczone jako "Tajemnica Przedsiębiorstwa B". Trafnie także organ ten ustalił i ocenił zakres informacji w obu załącznikach: jako dane kosztowe - w załączniku złożonym przy piśmie z [...] stycznia 2019 r. oraz jako dane techniczne, finansowe oraz organizacyjne - w załączniku złożonym przy piśmie z [...] lutego 2019 r.
W ocenie Sądu, organ prawidłowo także ustalił i ocenił, że dane tego rodzaju posiadają dla operatora wartość gospodarczą i stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, mając na uwadze definicję określoną w art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (u.z.n.k.). Sąd przyznał też rację organowi, że w przypadku rozstrzygnięcia wpadkowego dotyczącego materiałów dołączonych do akt sprawy przez organ, objętych klauzulą tajemnicy przedsiębiorstwa, a nie należących do żadnej ze stron postępowania, zastosowanie znajdą przepisy Kodeksu postepowania administracyjnego stosowane w zw. z art. art. 206 ust. 1 u.p.t.. Co do zasady bowiem, postępowanie przed Prezesem UKE prowadzone jest na podstawie Kodeksu postepowania administracyjnego ze zmianami wynikającymi z Prawa telekomunikacyjnego oraz ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych. Wprawdzie prawo wglądu do materiału dowodowego sprawy jest jednym z uprawnień strony, a jego realizacja jest gwarancją ogólnej zasady wysłuchania stron, jednak prawa te mogą ulec ograniczeniu w przypadku kolizji z uprawnieniami innych podmiotów gospodarczych, gdy zachodzą przesłanki ustawowe. Taka sytuacja zaistniała na gruncie połączonych spraw.
W niniejszej sprawie został przez organ zastosowany wyjątek przewidziany w art. 74 § 1 k.p.a. Niewątpliwie art. 74 k.p.a. przyznaje Prezesowi UKE kompetencje do ograniczenia zasady jawności postępowania. Zdaniem Sądu, postanowienie o ograniczeniu wglądu w akta sprawy, ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa, które nie jest stroną w sprawie, może zatem zostać wydane na podstawie art. 74 k.p.a. W niniejszej sprawie nastąpiło to poprzez trafne uznanie, że ochrona konkurencji przedsiębiorstwa jest w interesie publicznym, co w istocie należy utożsamić z interesem państwowym. Organ administracji będąc w posiadaniu zastrzeżonych danych przedsiębiorcy obowiązany jest chronić wartości cenne dla tego przedsiębiorcy.
Ochrona tajemnicy przedsiębiorstwa w zakresie danych kosztowych, finansowych, organizacyjnych czy technicznych, a takie dane wskazane zostały w argumentach wskazanych przez organ w obu postanowieniach, stanowi o potrzebie ich ochrony jako istotnych wartości gospodarczych, cennych dla przedsiębiorcy. Stąd zostały zapewnione jej gwarancje ochronne, nie tylko ustawowe, ale i konstytucyjne, określone w art. 20 - 22 Konstytucji. RP.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj.
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 74 § 2 k.p.a. w zw. z art. 74 § 1 k.p.a. w związku art. 207 ust. 1 w zw. z art. 206 ust. 1 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne, dalej "Pt", mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na przyjęciu, że na podstawie art. 74 § 1 k.p.a. możliwe jest ograniczenie Skarżącej wglądu do materiału przekazanego organowi przez podmiot niebędący stroną postępowania, podczas gdy w sprawie podstawę ograniczenia wglądu do materiału dowodowego mógł stanowić wyłącznie przepis art. 207 ust. 1 Pt, a ten przepis nie ma zastosowania do materiałów pochodzących od podmiotów niebędących stronami postępowania toczącego się przed Prezesem UKE, co doprowadziło do niezasadnego ograniczenia skarżącej prawa wglądu do materiału dowodowego, a w konsekwencji oddalenia skargi wniesionej przez skarżącą;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 74 § 2 k.p.a. w zw. z art. 74 § 1 k.p.a. w związku z art. 206 ust. 1 Pt, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na przyjęciu, że na podstawie art. 74 § 1 k.p.a. możliwe było ograniczenie skarżącej wglądu do materiału dowodowego ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa, co skutkowało oddaleniem skargi wniesionej przez skarżącą;
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie, że organ nie dopuścił się naruszenia polegającego na braku wszechstronnego rozważenia okoliczności uzasadniających ograniczenie wglądu do akt oraz niewyjaśnieniu w uzasadnieniu postanowień przesłanek, które w ocenie Prezesa UKE przesądziły o ograniczeniu prawa wglądu do materiału dowodowego, co doprowadziło do wydania niczym nieuzasadnionego, arbitralnego rozstrzygnięcia organu w przedmiocie ograniczenia skarżącej wglądu do materiału dowodowego, a w konsekwencji oddalenia skargi złożonej przez skarżącą.
W związku z powyższym spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonych postanowień w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w tej części do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. spółka wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Organ odwoławczy nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. postępowanie kasacyjne przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie związania granicami skargi kasacyjnej. Treść powyższej zasady ogranicza zakres rozpoznania Sądu kasacyjnego do weryfikacji zasadności zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej w odniesieniu do tej części orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, która została objęta zakresem zaskarżenia. Jedynie w drodze wyjątku – w razie stwierdzenia podstaw nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., lub przyczyn, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny jest upoważniony i zobowiązany do przekroczenia granic skargi kasacyjnej i wyjścia poza zakres zaskarżenia oraz zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej. W takiej sytuacji Sąd ten z urzędu bierze pod rozwagę podstawy wskazane w powyższych przepisach oraz sankcjonuje je niezależnie od granic zaskarżenia kontrolowanego orzeczenia oraz podniesionych zarzutów (art. 183 § 1, art. 186 i art. 189 p.p.s.a.).
Wobec niestwierdzenia podstaw z art. 183 § 2 oraz art. 189 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy do weryfikacji zasadności zarzutów kasacyjnych, które strona skarżąca kasacyjnie zakwalifikowała jako zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Zarzuty te przyjęły postać tzw. zarzutów złożonych, co oznacza, że skonkretyzowane wzorce kontroli kasacyjnej zostały skonstruowane jako kombinacja przepisów regulujących proces orzekania sądu administracyjnego w sprawie skargi na postanowienie oraz przepisów stanowiących podstawy wydania przez skarżony organ powyższego postanowienia.
Proces przeprowadzonej oceny instancyjnej podniesionych zarzutów doprowadził do jednoznacznej konkluzji, że ich zasadnicza część zasługuje na uwzględnienie, co stanowi konieczną podstawę do wzruszenia zaskarżonego wyroku.
Przede wszystkim nie sposób odmówić racji zarzutom naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zakresie, w jakim zakwestionowano prawidłowość legalnościowej oceny kontrolowanego Sądu Wojewódzkiego w odniesieniu do ustalenia stanu faktycznego sprawy incydentalnej ograniczenia prawa do wglądu do akt sprawy oraz sposobu wyjaśnienia i rozważenia okoliczności istotnych prawnie w świetle podlegającej zastosowaniu regulacji procesowej i materialnoprawnej, oraz naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 74 § 2 i art. 74 § 1 k.p.a. w zw. z art. 206 ust. 1 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (u.p.t.), przez przyjęcie, że "na podstawie art. 74 § 1 k.p.a. możliwe było ograniczenie" stronie skarżącej "wglądu do materiału dowodowego ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa".
Skarżony organ, a za nim także kontrolowany Sąd Wojewódzki, stanęły na błędnym stanowisku, że stosując ogólną podstawę procesową (art. 74 § 1 k.p.a. w zw. z art. 206 ust. 1 u.p.t.) do ograniczenia prawa strony do wglądu do akt spraw w postępowaniach przed Prezesem Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE) można dokonać swoistego uzupełnienia przesłanek z art. 74 § 1 k.p.a. przez odwołanie się do szczególnej przesłanki z art. 207 ust. 1 u.p.t. związanej z możliwością ujawnienia tajemnicy przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (u.z.n.k.). Wadliwość wykładni relewantnych przepisów w rozważanym zakresie wpłynęła, co oczywiste, na nieadekwatność i niepełność ustaleń faktycznych oraz rozważań prawnych skarżonego organu, co powinno było zostać dostrzeżone przez Sąd pierwszej instancji. Niezależnie bowiem od niemającego zastosowania w przedmiotowej sprawie trybu zastrzeżenia informacji, dokumentów lub ich części zawierających tajemnicę przedsiębiorstwa (art. 9 u.p.t.), szczególna podstawa do ograniczenia prawa wglądu do materiału dowodowego przedłożonego przez stronę w postępowaniu prowadzonym na podstawie u.p.t. przez Prezesa UKE, w drodze postanowienia ww. organu wydawanego na wniosek tego rodzaju strony, jeżeli udostępnienie powyższego materiału grozi ujawnieniem tajemnicy przedsiębiorstwa lub innych tajemnic prawnie chronionych, odnosi się jedynie do pozostałych stron (podmiotów na prawach strony), natomiast nie obejmuje innych podmiotów, które – jak w przedmiotowej sprawie podmiot: B. Sp. z o.o. w W. – przedstawiły w toku tzw. postępowania konsultacyjnego w przedmiocie projektu decyzji zatwierdzającego projekt oferty ramowej o dostępie telekomunikacyjnym w celu świadczenia usługi transmisji radiofonicznych oraz telewizyjnych stanowisko (załączniki do pism z dnia [...] stycznia 2019 r. oraz z dnia [...] lutego 2019 r.) zawierające informacje objęte klauzulą "tajemnica przedsiębiorstwa".
W związku z powyższym kontrolowany organ nie miał podstaw do zastosowania art. 207 ust. 1 u.p.t. i prawidłowo nie wskazał powyższego przepisu w podstawie prawnej zaskarżonych postanowień z dnia 6 marca 2019 r. oraz z dnia 22 maja 2019 r. Dokonując jednak wyboru właściwej podstawy prawnej (art. 74 § 2 i art. 74 § 1 w zw. z art. 73 k.p.a. oraz w zw. z art. 206 ust. 1 u.p.t.) ograniczenia dostępu do części akt sprawy (w zakresie materiału dowodowego obejmującego załączniki do pism B. Sp. z o.o. w W. z dnia [...] stycznia 2019 r. oraz z dnia [...] lutego 2019 r.), organ ten – co zostało wadliwie zaaprobowane przez Sąd pierwszej instancji – naruszył art. 74 § 1 k.p.a. przez jego błędną wykładnię i wadliwe zastosowanie w zakresie przyjęcia, że przesłanka związana z zagrożeniem ujawnienia tajemnicy przedsiębiorstwa może być samoistną podstawą do ograniczenia prawa wglądu do akt sprawy. Tymczasem zgodnie z treścią art. 74 § 1 k.p.a. zasada prawa wglądu do akt sprawy (art. 73 k.p.a.) podlega wyłączeniu w odniesieniu do akt spraw zawierających informacje niejawne o klauzuli tajności "tajne" lub "ściśle tajne", a także do innych akt, które organ administracji publicznej wyłączy ze względu na "ważny interes państwowy". O ile konieczność wyłączenia prawa do wglądu do materiałów z uwagi na obecność w nich informacji niejawnych objętych klauzulami "ściśle tajne" lub "tajne" (art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych) nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie, o tyle skarżony organ mógł i powinien był rozważyć, czy i w jakim zakresie istnieją podstawy do wyłączenia prawa dostępu do części akt sprawy, obejmującej materiał zawierający informacje zakwalifikowane jako tajemnica przedsiębiorstwa, ze względu na przesłankę ważnego interesu państwowego. W tym ostatnim przypadku nieodzowne było jednak dokonanie przez organ odpowiedniej indywidualizacji i konkretyzacji pojęcia ważnego interesu państwowego przez odniesienie go do podstaw prawnych rozpoznawanej sprawy, specyfiki i charakteru prowadzonego postępowania oraz cech stanu faktycznego sprawy, w tym rodzajowej kategorii i treściowych właściwości informacji zawartych w pismach złożonych do akt sprawy (w niniejszej sprawie: załączniki do pism B. Sp. z o.o. w W. z dnia [...] stycznia 2019 r. oraz z dnia [...] lutego 2019 r.). Nie można bowiem wykluczyć, że sporne informacje uznane przez organ za tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 11 ust. 2 u.z.n.k. mogą w całości albo w części podlegać wyłączeniu ze względu na skonkretyzowaną przesłankę ważnego interesu państwowego, o której mowa w art. 74 § 1 k.p.a. Jeżeli skarżony organ – po uzupełnieniu postępowania wyjaśniającego oraz ustaleń faktycznych i rozważań prawnych – uzna, że wskazana wyżej przesłanka ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie, będzie zobowiązany do wydania odrębnego postanowienia o wyłączeniu jawności części akt sprawy (art. 74 § 1 w zw. z art. 73 k.p.a.), a następnie – w razie złożenia lub podtrzymania wniosku o udostępnienie akt sprawy w zakresie dokonanego wyłączenia – do wydania postanowienia o odmowie wglądu do wyłączonego materiału dowodowego (art. 74 § 2 k.p.a.).
Sformułowana wyżej ocena prawna Naczelnego Sądu Administracyjnego przesądza w konsekwencji o bezzasadności zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 74 § 2 k.p.a. w zw. z art. 74 § 1 k.p.a. w zw. art. 207 ust. 1 w zw. z art. 206 ust. 1 u.p.t. Nie jest bowiem prawidłowe stanowisko strony skarżącej kasacyjnie, zdaniem której podstawę do ograniczenia prawa strony do wglądu do materiału dowodowego w sprawie mógł stanowić wyłącznie art. 207 ust. 1 u.p.t. Jak już podniesiono, przepis powyższy ma ograniczony zakres zastosowania (m.in. odnosi się tylko do wzajemnych relacji między prawami procesowymi stron danego typu postępowania prowadzonego przez Prezesa UKE, pomijając ponadto inne niż tajemnice prawnie chronione ogólne przesłanki wyłączenia prawa wglądu do akt spraw, przewidziane w art. 74 § 1 k.p.a.), a zatem zgodnie z art. 206 ust. 1 u.p.t. dopuszczalne jest uzupełniające i bezpośrednie zastosowanie przepisów art. 73-74a k.p.a. w postępowaniach przed Prezesem UKE.
Odnosząc się natomiast do podniesionego na rozprawie kasacyjnej zagadnienia skutków niezupełności zaskarżonego wyroku w zakresie rozstrzygnięcia o jednej ze skarg oraz powiązanego z nim zarzutu nieważności postępowania sądowego pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut ten jest bezzasadny z tej przyczyny, że strony nie zostają w takiej sytuacji pozbawione możności obrony swych praw (art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.) z powodu niezupełności orzeczenia, a właściwą instytucją procesową kwestionowania zupełności rozstrzygnięcia zawartego w wyroku jest instytucja uzupełnienia wyroku (art. 157 p.p.s.a.). Wada orzeczenia sądowego polegająca niezupełności rozstrzygnięcia co do przedmiotu postępowania nie może być – wbrew twierdzeniu strony skarżącej kasacyjnie – usunięta w drodze sprostowania sentencji (art. 156 p.p.s.a.), albowiem prowadziłoby to obejścia przepisów dotyczących uzupełnienia wyroku. W przedmiotowej sprawie strony postępowania sądowego pierwszej instancji nie złożyły w ustawowym terminie wniosku o uzupełnienie wyroku, pomimo iż kontrolowany Sąd Wojewódzki połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 927/19 oraz VI SA/Wa 1543/19, które dotyczyły skarg na postanowienia Prezesa UKE z dnia 6 marca 2019 r. oraz z dnia 22 maja 2019 r., a zaskarżony wyrok wydany w sprawie prowadzonej po połączeniu pod sygn. wcześniejszą (VI SA/Wa 927/19) zawierał w sentencji rozstrzygnięcie o oddaleniu jednej skargi, pozostawiając poza rozstrzygnięciem skargę drugą. Prowadzi to do wniosku, że w świetle art. 188 p.p.s.a. istnieje zasadnicza przeszkoda do uznania, że istota przedmiotowej sprawy została dostatecznie wyjaśniona.
Uwzględniając powyższe argumenty i przesłanki, Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 1 i art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. – orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania (punkt pierwszy wydanego wyroku) oraz o zasądzeniu od skarżonego organu na rzecz strony skarżącej kasacyjnie kwoty 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI