II GSK 75/23

II GSK 75/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-11-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Boratyn /sprawozdawca/
Joanna Kabat-Rembelska /przewodniczący/
Małgorzata Rysz
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1182/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-07-21
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1285
art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 109
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 39ter par. 1 i par. 2 pkt 1 i pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 1373
art. 69 ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Jacek Boratyn (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. M.-Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 1182/22 w sprawie ze skargi J. M.-Ł. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od J. M.-Ł. na rzecz Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 21 lipca 2022 r., sygn. VI SA/Wa 1182/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie), po rozpoznaniu skargi sprawy ze skargi J.M. (dalej zwanej skarżącą) na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej Prezes NFZ) z dnia [...] lutego 2022 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia podlegania przez skarżącą obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, oddalił skargę.
W stanie faktycznym sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych wnioskiem z 4 października 2021 r., na podstawie art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1285, ze zm., dalej zwanej u.s.o.z.) wystąpił o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącej, z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, jako wspólnik spółki komandytowej.
Prezes NFZ, decyzją z [...] lutego 2022 r., nr [...], stwierdził istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącej z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, jako wspólnika spółki komandytowej, w okresie od 30 grudnia 2016 r. do nadal.
Organ stwierdził, że z danych zamieszczonych w Krajowym Rejestrze Sadowym oraz Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) oraz danych ZUS wynika, że skarżąca jest wspólniczką spółki komandytowej.
Ponadto, skarżąca od 2 marca do 21 sierpnia 2017 r. posiadała uprawnienie do prowadzenia indywidualnej działalności gospodarczej, która wykonywana była do 16 sierpnia 2017 r. Z informacji ZUS wynika, że skarżąca na podstawie wpisu do CEIDG zgłosiła się do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od 2 marca do 30 kwietnia 2015 r., od 1 do 3 maja 2015 r., od 4 maja do 30 września 2015 r., od 1 do 15 sierpnia 2017 r. oraz od 1 października 2015 r. do 31 lipca 2017 r. - do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego.
W okresie od 30 grudnia 2016 r. skarżąca nie dokonała zgłoszenia do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pozostawania wspólnikiem spółki komandytowej, a dokumentacja rozliczeniowa nie wykazuje składki z ww. tytułu. Spółka zgłaszała do ubezpieczeń pracowników od lutego 2017 r.
Zgodnie z korespondencją ZUS, skarżąca z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, jako wspólnik ww. spółki, od 30 grudnia 2016 r. spełnia warunki do wyłączenia z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z uwagi na inny tytuł do przedmiotowych ubezpieczeń (indywidualna działalność pozarolniczą, zatrudnienie, świadczenie emerytalne).
Skarżąca w piśmie z 3 listopada 2021 r. wyjaśniła, że spółka została wpisana do Rejestru Przedsiębiorców KRS 30 grudnia 2016 r. z 10% jej udziałem. Działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącą została wniesiona aportem do ww. spółki. Od 1 września 2017 do 31 sierpnia 2019 r. skarżąca związana była ze spółka A. sp. z o.o. umową o pracę i z tego tytułu były odprowadzane składki do ZUS. Od 1 września 2019 roku przeszła na emeryturę.
Zdaniem organu dla potrzeb podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym wspólnik spółki komandytowej uważany jest za osobę prowadzącą działalność pozarolniczą. W dalszej części uzasadnienia decyzji wyjaśniono, że pozostawanie wspólnikiem takiej spółki stanowi prowadzenie pozarolniczej działalności, a zatem obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym podlega każdy będący osobą fizyczną wspólnik spółki komandytowej zawiązanej w celu prowadzenia przez nią działalności gospodarczej i prowadzącej taką działalność.
Podleganie przez wspólnika takiej spółki obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym w okresie od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności pozarolniczej do dnia zaprzestania jej wykonywania należy więc odnosić do okresu posiadania statusu wspólnika w spółce prowadzącej działalność gospodarczą, niezależnie od rzeczywistego uczestnictwa w działalności tej spółki oraz faktycznego włączania się w prowadzenie jej spraw. W konsekwencji status komandytariusza wyznaczony treścią stosunku prawnego danej spółki komandytowej nie ma znaczenia dla powstania obowiązku ubezpieczeniowego, gdyż podleganie temu obowiązkowi nie zależy od stosunków wewnątrz takiej spółki, ale wyłącznie od pozostawania jej wspólnikami.
WSA w Warszawie, po rozpoznaniu skargi spółki od decyzji Prezesa NFZ z [...] lutego 2022 r., przedmiotową skargę oddalił.
Sąd, w uzasadnieniu wydanego wyroku podkreślił, że wspólnik spółki komandytowej objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia działalności gospodarczej, bowiem obowiązek jego ubezpieczenia powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej. W przypadku wspólników spółki komandytowej, w sytuacji spełniania przez nich warunków do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wynika z samego statusu osoby jako wspólnika tej spółki i trwa od dnia uzyskania tego statusu do dnia jego utraty, jest niezależny od prowadzenia działalności gospodarczej czy osiągania przychodów.
Innymi słowy, z perspektywy art. 8 ust. 6 pkt 4 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemie ubezpieczeń społecznych (ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1009, ze zm.). - podstawowe znaczenie ma uzyskanie statusu wspólnika spółki komandytowej, jawnej, czy jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
W przedmiotowej sprawie, bezspornym jest to, że skarżąca posiadała status wspólnika spółki komandytowej, od dnia 30 grudnia 2016 r.
WSA w Warszawie zauważył przy tym, że iż zgodnie z art. 38 pkt 8 lit. c ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 112), w KRS ujawniani są tylko wspólnicy, którzy posiadają więcej niż 10% udziałów w kapitale zakładowym. Po zmianie stanu wspólników lub ilości posiadanych przez nich udziałów, zarząd spółki jest zobowiązany złożyć aktualną listę wspólników. Wpis wspólników do KRS, ma charakter deklaratoryjny. Gdy zmiana dotyczy wspólników mających mniej niż 10% udziałów zmian w KRS nie dokonuje się, nową listę wspólników ujawnia się jedynie w aktach rejestrowych spółki (p. uchwała SN z dnia 6 czerwca 2012 r. III CZP 22/12).
Sąd I instancji nadmienił, że wbrew stanowisku skargi, wspólnik spółki objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt prowadzenia przez spółkę działalności gospodarczej, bowiem obowiązek ubezpieczenia wspólnika spółki powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd I instancji stwierdził, że fakt podnoszonego przez skarżącą zaprzestania przez spółkę prowadzenia działalności gospodarczej pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, dla której decydującym jest posiadanie przez skarżącą statusu wspólnika (komandytariusza) spółki komandytowej.
WSA w Warszawie, kontrolując zaskarżoną decyzję nie stwierdził również naruszenia przepisów postępowania. W tym zakresie uznał między innymi, że nie został naruszony art. 393 § 2 pkt 1 i 2 K.p.a., poprzez wadliwe doręczenie stronie wydruku zaskarżonej decyzji, która z tego powodu nie weszła do obrotu prawnego. Uznał, że rację ma organ twierdząc, iż decyzja została podpisana "elektronicznie" przy spełnieniu obligatoryjnych wymogów przewidzianych przez powołany wyżej przepis i nastąpiło skuteczne doręczenie tzw. "hybrydowe" zaskarżonej decyzji. Na str. 8 decyzji znajduje się bowiem potwierdzenie zgodności kopii z dokumentem elektronicznym i tabela ta zawiera wszystkie wymagane elementy: identyfikator dokumentu poprzez wymieniony tam jego nr ([...]) i pozostałe elementy: nazwę dokumentu, tytuł, sygnaturę i datę decyzji, datę podpisu i przez kogo, stanowisko, został podpisany ([...] Kierownik [...].02.2022. Natomiast w rubryce "rodzaj certyfikatu" wpisano: "certyfikat kwalifikowany podpisu elektronicznego".
Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z 21 lipca 2022 r. wniosła skarżąca, zaskarżając go w całości.
Przedmiotowemu orzeczeniu zarzuciła:
I. naruszenie przepisów postępowania, które mieć mogło wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 P.p.s.a. (ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), a mianowicie:
1) art. 145 § 1 pkt 2) P.p.s.a. w zw. z art. 393 § 2 pkt 1 i pkt 2 K.p.a. (ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.) poprzez uznanie, że wydruk decyzji doręczony stronie, zawiera informację, iż decyzja ta została wydana w postaci elektronicznej i podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym, oraz zawiera identyfikator tego pisma nadany przez system teleinformatyczny, za pomocą którego decyzja została wydana, podczas gdy doręczony skarżącej wydruk decyzji zawiera jedynie informację o jej podpisaniu elektronicznie, przez wymienioną z imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osobę, nie zawiera natomiast informacji o jej podpisaniu kwalifikowanym podpisem elektronicznym oraz identyfikatora pisma w systemie informatycznym, co powinno kwalifikować decyzję jako nieważną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2) K.p.a.,
2) art. 145 § 1 pkt 2) P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 8 K.p.a. bowiem doręczenie stronie wydruku decyzji przesyłką poleconą, przy niezachowaniu wymogów określonych w art. 393 § 2 pkt 1) i 2) K.p.a. jest równoznaczne z doręczeniem stronie decyzji niepodpisanej, co powinno ją kwalifikować jako decyzję nieważną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2) K.p.a.,
3) art. 145 § 1 pkt 2) P.p.s.a. w zw. z 393 § 2 pkt 1 i pkt 2 K.p.a. oraz 393 § 1 K.p.a. na skutek uznania, że informacja, o wydaniu decyzji w postaci elektronicznej i podpisaniu kwalifikowanym podpisem elektronicznym oraz informacja o jej identyfikatorze nadanym przez system teleinformatyczny za pomocą którego decyzja została wydana, może zostać zamieszczona poza wydrukiem stanowiącym odwzorowanie decyzji,
4) art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja kwalifikuje się do stwierdzenia jej nieważności,
5) art. 145 § 1 pkt 2) P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja kwalifikuje się do stwierdzenia jej nieważności,
6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 106 § 3 K.p.a. poprzez odmowę dopuszczenia dowodów uzupełniających z dokumentów, powołanych w treści skargi, zmierzających do ustalenia, że spółka komandytowa, której skarżąca jest wspólnikiem nie prowadziła i nie prowadzi działalności gospodarczej od czerwca 2020 r., co było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości dotyczących podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez skarżącą,
7) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 9 K.p.a. , art. 10 § 1 K.p.a. poprzez uznanie, że organ nie naruszył wskazanych wyżej przepisów, pomimo nieudzielenia niezbędnych informacji o przesłankach zależnych od strony, których niewykazanie spowodowało wydanie decyzji stwierdzającej podleganie skarżącej ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od 30 grudnia 2016 r. do nadal, w konsekwencji zaakceptowania przez Sąd jako prawidłowej decyzji organu opartej o niekompletny materiał dowodowy,
8) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. poprzez zaakceptowanie jako prawidłowej decyzji organu opartej, na niekompletnym materiale dowodowym, co narusza słuszny interes skarżącej do ustalenia w sposób zgodny ze stanem faktycznym okresu podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu,
II. naruszenie prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a mianowicie:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 września 2021 r., w zw. z art.69 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tj.: Dz.U. z 2019 r. poz.1373 z późn. zm., dalej zwana u.s.o.z.), poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dla stwierdzenia podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu wspólnika spółki komandytowej pozostaje bez znaczenia zaniechanie prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę, w konsekwencji ich błędne zastosowanie poprzez stwierdzenie, że skarżąca podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu, o którym mowa w art.8 ust.6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art.66 ust. 1 pkt 1) lit.c) u.s.o.z., pomimo tego, że A. Sp. z o.o. Sp.k. nie prowadzi działalności od czerwca 2020 r.,
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art.13 pkt 4b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dodanego ustawą z dnia 24 czerwca 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz.1621) w zw. z art. 69 ust. 1 u.s.o.z. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dla stwierdzenia podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu wspólnika spółki komandytowej pozostaje bez znaczenia zaniechania prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę, w konsekwencji ich błędne zastosowanie poprzez stwierdzenie, że skarżąca podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu, o którym mowa w art.8 ust.6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art.66 ust. 1 pkt 1) lit.c) u.s.o.z., pomimo tego, że A. Sp. z o.o. Sp.k. nie prowadzi działalności od czerwca 2020 r.,
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c u.s.o.z. dodanego ustawą z dnia 24 czerwca 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz.1621) w zw. z art.69 ust. 1 u.s.u.z. w zw. z art.8 ust.6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie, że skarżąca podlega obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako wspólnik spółki komandytowej A. Sp. z o.o. Sp.k. począwszy od 30 grudnia 2016 r. do chwili obecnej, pomimo tego że spółka ta nie prowadzi działalności gospodarczej od czerwca 2020 r.
Na tej podstawie skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, a także zasądzenie od organu na swoją rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że w przypadku, gdy w treści dokumentu zabraknie któregokolwiek z elementów, o których mowa w art.393 § 2 pkt 1) i 2) K.p.a., wydruk ten nie będzie wydrukiem, o którym jest mowa w art. 393 §1 K.p.a.
Doręczony skarżącej wydruk decyzji, nie spełnia powyższych przewidzianych prawem wymogów, bowiem wydruk nie zawiera informacji, że pismo zostało wydane w "oryginale" postaci elektronicznej i podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, ze wskazaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby, która je podpisała, a jedynie informację, że pismo zostało podpisane elektronicznie.
Wydruk decyzji doręczonej skarżącej kasacyjnie, na str.7 zawiera następującą informację: "Z upoważnienia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia KIEROWNIK Działu Uprawnień Świadczeniobiorców [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...][...]/dokumenty podpisany elektronicznie/ Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia". Ponadto wydruk decyzji nie zawiera identyfikatora tego pisma, nadanego przez system teleinformatyczny za pomocą którego pismo zostało wydane, a jedynie na str.1 decyzji znak sprawy ([...]), którego nie można jednak utożsamiać z identyfikatorem nadanym przez system teleinformatyczny.
Wydruk decyzji, stanowiący jej odwzorowanie, składa się z siedmiu stron, a na owych siedmiu stronach wydruku decyzji odwzorowującego jej treść, nie zawarto informacji, że pismo zostało wydane w postaci elektronicznej i podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym, a jedynie informację, że decyzja została podpisana elektronicznie co nie jest informacją równoważną. Ów wydruk, nie zawiera również wskazanego przez WSA w Warszawie identyfikatora pisma.
Zawarcie informacji w odrębnym "dokumencie", tj. tabeli nie stanowiącej integralnej części decyzji, nazwanym przez Sąd błędnie "8 stroną decyzji", nie świadczy o spełnieniu wymagań.
W ocenie skarżącej kasacyjnie doręczenie stronie wydruku decyzji, przy niespełnieniu chociażby jednego z obligatoryjnych warunków określonych w art. 393 § 2 pkt lit. 2 K.p.a., jest równoznaczne z doręczeniem decyzji niepodpisanej (art. 107 § 1 pkt 8 K.p.a.).
Zdaniem skarżącej art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, znajdujący zastosowanie do wspólnika spółki komandytowej do dnia 18 września 2021 r., oraz art.13 pkt 4b powołanej ustawy, znajdujący zastosowanie do wspólnika spółki komandytowej od dnia 18 września 2021 r. stanowi o ramach czasowych istnienia obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym wiążąc je do ram czasowych faktycznego prowadzenia działalność gospodarczej spółki.
Potwierdza to fakt, że przepisy wyłączają istnienie obowiązku ubezpieczenia, w czasie zawieszenia przez spółkę prowadzenia działalności gospodarczej.
Prezes NFZ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasadzenie na swoją rzecz kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych.
Jak stanowi zaś art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
W myśl przytoczonej wyżej regulacji granice rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z zasadą dyspozycyjności postępowania kasacyjnego, zakreślają, co do zasady, podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, zdefiniowane poprzez wskazanie przez jej autora konkretnych jednostek redakcyjnych przepisów, które jego zdaniem zostały naruszone, a także oparte na tych przepisach twierdzenia, dotyczące mających według skarżącego kasacyjnie miejsce uchybień regulacjom prawa materialnego czy procesowego.
W przedmiotowej sprawie, w której nie stwierdzono nieważności postępowania ani podstaw do umorzenia postępowania czy też odrzucenia skargi, formułując zarzuty skargi kasacyjnej jej autor zarzucił Sądowi I instancji zarówno naruszenie przepisów postępowania, które w jego ocenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji także niewłaściwe zastosowanie.
Ze swej istoty zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, co do zasady, winny być rozpoznane w pierwszej kolejności, gdyż ocenę prawidłowości subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przeprowadzić dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (por. np. wyrok z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11, wyrok z dnia 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08 – dost. w CBOiS).
Ta zasada nie ma jednak bezwzględnego charakteru. Zinterpretowanie prawa materialnego wyznacza bowiem kierunek prowadzonego postępowania dowodowego i w konsekwencji dokonywanych ustaleń. Dlatego też gdy źródłem wadliwego dokonania ustaleń w wyniku źle przeprowadzonego postępowania jest błędna wykładnia prawa materialnego, w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny powinien ocenić zarzuty dokonania błędnej wykładni prawa materialnego (M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 174).
W rozpoznanej przez Naczelny Sąd Administracyjny skardze jej autorka podniosła zarówno zarzuty oparte na twierdzeniach dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. W zakresie tych drugich, oprócz poruszenia kwestii, związanych z wadliwością (jej zdaniem) podpisu na decyzji, zarzuciła także niezasadne zaakceptowanie przez Sąd I instancji tego, że organ nie zebrał niezbędnego do rozpatrzenia sprawy materiału dowodowego, niewłaściwie ocenił zebrane dowody, a w konsekwencji nie uwzględnił jej wniosków dowodowych, wskazujących na to, że spółka komandytowa, której skarżąca kasacyjnie była wspólnikiem, w rzeczywistości nie prowadziła działalności gospodarczej.
Mając na względzie powyższe stwierdzić więc należy, że generalnie rzecz biorąc procesowe zarzuty skarżącej kasacyjnie podzielić można na dwie kategorie, tj. te odnoszące się do kwestii prawidłowości elektronicznego podpisania decyzji oraz poinformowania jej o tym fakcie, a także pozostałe, dotyczące prawidłowości przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. W przypadku tych drugich, dokonanie oceny ich zasadności, ściśle się wiąże z kwestią prawidłowości zaprezentowanej przez Sąd wykładni regulacji materialnoprawnych, gdyż to właśnie jej rezultaty przesądzać będą o kierunku i zakresie niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy ustaleń. Z tego więc względu, w pierwszej kolejności odnieść się należy do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego.
W tym zakresie, w pierwszych dwóch zarzutach skarżąca kasacyjnie podniosła naruszenie przez WSA w Warszawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 13 pkt 4 lub 4b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 września 2021 r., w zw. z art.69 ust. 1 u.s.o.z. poprzez ich błędna wykładnię, co doprowadziło do ich błędnego zastosowania, związanego z przyjęciem, że skarżąca kasacyjnie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu, o którym mowa w art.8 ust.6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art.66 ust. 1 pkt 1) lit. c) u.s.o.z.
Odnosząc się do tych zarzutów stwierdzić należy, że nie znajdują one uzasadnionych podstaw. Wynika to zaś przede wszystkim z tego, że Sąd I instancji nie dokonywał wykładni art. 13 pkt 4 czy tez pkt 4 b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w związku z czym nie mógł go naruszyć. Oceny legalności zaskarżonej decyzji dokonał bowiem głównie z punktu widzenia art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy ubezpieczeń społecznych, do którego odsyła art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c u.s.o.z. Jego stanowisko opierało się więc przede wszystkim na tym pierwszym przepisie.
Niezależnie od powyższego w tym miejscu należy zaznaczyć, że wskazywany jako naruszony przez WSA w Warszawie art. 13 pkt 4 czy też pkt 4 b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych odnosi się do osób fizycznych, prowadzących indywidualną działalność gospodarczą, Wskazywane przez skarżącą okoliczności związane z możliwością zawieszenia tej działalności, wyłączające podleganie ubezpieczeniu, nie mają znaczenia na gruncie przedmiotowej sprawy, w zakresie której rozważane było podleganie przez nią ubezpieczeniu zdrowotnemu, z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, jako wspólnik spółki komandytowej. Poza tym nie stwierdzono formalnego zawieszenia działalności przez skarżącą kasacyjnie.
Tak więc zasadnie Sąd przyjął, że podleganie obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, w przypadku skarżącej kasacyjnie, związane było wyłącznie z posiadaniem przez nią statusu wspólnika spółki komandytowej.
Z uwagi na powyższe stwierdzać więc należy, że brak jest podstaw do uznania zasadności tych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postepowania, w których zarzuca ona niezasadne zaakceptowanie przez Sąd I instancji niepoczynienia przez organ niezbędnych ustaleń faktycznych, tj. dotyczących tego czy spółka faktycznie prowadziła działalność gospodarczą. Z rezultatów prawidłowej wykładni odpowiednich przepisów, tj. przede wszystkim art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy ubezpieczeń społecznych, wynika, iż to czy spółka, której skarżąca była wspólnikiem faktycznie prowadziła działalność gospodarczą, nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia kwestii podlegania przez nią ubezpieczeniu zdrowotnemu.
Z tego samego względu nie sposób jest stwierdzić, że WSA w Warszawie dopuścił się naruszenia art. 106 § 3 P.p.s.a. nie uwzględniając wnioskowanych przez skarżąca kasacyjnie dowodów na okoliczność nieprowadzenia przez spółkę działalności gospodarczej. Po pierwsze bowiem Sąd I instancji nie był zobligowany do uwzględnienia przedmiotowego wniosku, jako że wskazany wyżej przepis P.p.s.a. pozostawia to do jego uznania, po drugie zaś sam fakt, że dowody te nie dotyczyły istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności sprawia, że ich nieprzeprowadzenie nie mogło mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Wykazanie tej ostatniej zależności stanowi zaś obligatoryjny element zarzutu skargi kasacyjnej, odnoszącego się do naruszenia przepisów postępowania.
W zakresie zarzutu dotyczącego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 9 i art. 10 § 1 K.p.a. stwierdzić należy, że skarżąca kasacyjnie w tym wypadku również nie wykazała w jaki sposób, podnoszone przez nią naruszenie przedmiotowych regulacji, dotyczących obowiązków informacyjnych organu, mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Poza tym, twierdzenia tego zarzutu nie przystają do regulacji prawnych, które zostały wskazane w jego treści. Poprzez omawiany zarzut skarżąca kasacyjnie zwróciła uwagę na nieudzielenia jej niezbędnych informacji o przesłankach zależnych od niej, których niewykazanie spowodowało wydanie decyzji, podczas gdyż żaden z wyżej wymienionych przepisów nie odnosi się do tego rodzaju problematyki. Do niej odnosi się bowiem art. 79a § 1 K.p.a., i to jedynie w zakresie postępowań wszczętych na wniosek strony, który skarżąca kasacyjnie pominęła.
W związku więc z powyższym, przedmiotowy zarzut, z uwagi na nieprawidłowość jego sformułowania nie mógł zostać uwzględniony.
Ostatnią kategorię zarzutów procesowych stanowią te, ujęte w skardze kasacyjnej pod numerami od 1 do 5, w których podniesiono naruszenie przepisów postępowania, w związku z wadliwą, według skarżącej kasacyjnie, realizacją przez organ obowiązków, o których mowa w art. 393 § 2 K.p.a. w efekcie czego, jej zdaniem. przyjąć należy, że decyzja, jako niepodpisana, dotknięta jest wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Do przedmiotowych zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się łącznie, ze względu na ich komplementarny charakter, gdyż odnoszą się one do tożsamej problematyki.
I tak na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca kasacyjnie poprzez omawiane zarzuty usiłuje wykazać, iż zaskarżona przez nią decyzja nie została podpisana, jako że informacje o których mowa w art. 393 § 2 K.p.a., zamieszczone zostały poza wydrukiem pisma, w tym wypadku decyzji.
Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić, jako że wszystkie wymagane wskazaną wyżej regulacją dane zostały zamieszczone w wydruku decyzji na stronie 8. Twierdzenia skarżącej kasacyjnie, że strony 8 otrzymanego przez nią dokumentu nie można traktować jako części wydruku nie znajdują uzasadnionych podstaw. W tym aspekcie wskazać bowiem należy, że informacje o których mowa w art. 393 § 2 K.p.a. nie stanowią tego rodzaju elementu decyzji administracyjnej, które winny być bezwzględnie zamieszczone przed złożonym na niej podpisem. Przepis art. 393 § 2 K.p.a. wymaga jedynie aby znalazły się one na wydruku i w niniejszym przypadku warunek ten został dopełniony. Brak jest zaś podstaw do przyjmowania, iż winny one się znaleźć w konkretnym miejscu na wydruku.
Niezależnie od powyższego zauważyć również należy, że niekompletności informacji o których mowa w art. 393 § 2 K.p.a. nie można wprost utożsamiać z brakiem podpisu na decyzji. W myśl bowiem art. 393 § 4 wydruk pisma, o którym mowa w § 1, stanowi dowód tego, co zostało stwierdzone w piśmie wydanym w postaci elektronicznej.
Oprócz tego w omawianej kwestii zwrócić należy uwagę, iż niepodpisana decyzja, wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie, jest decyzją nieistniejącą. Nie sposób więc mówić o dotknięciu jej nieważnością. Zresztą wskazując na tego rodzaju skutek i przywołując art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. skarżąca kasacyjnie nie podała czy w podnoszonym przez siebie braku podpisu upatruje rażącego naruszenia prawa czy wydania decyzji bez podstawy prawnej.
W tej więc postaci omawiane zarzuty skarżącej są nie tylko niezasadne, ale i wadliwie skonstruowane. Ta ostatnia cecha dotyczy w szczególności zarzutów oznaczonych nr 4-5, które oparte na przepisach o charakterze wynikowym, nie zawierają przy tym żadnego uzasadnienia, ani rozwinięcia.
Mając więc na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznając przedmiotowe zarzuty za niezasługujące na uwzględnienie, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Kierując się art. 204 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od skarżącej kasacyjnie spółki na rzecz Prezesa NFZ kwotę 240 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Kwota ta obejmuje zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, który sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną.