II GSK 742/15

Naczelny Sąd Administracyjny2016-10-13
NSAAdministracyjneWysokansa
płatności rolneONWwsparcie UEARiMRkultura rolnawznowienie postępowanianaruszenie prawakontrolapostępowanie administracyjne

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie płatności ONW, uznając, że wznowienie postępowania było zasadne z powodu ujawnienia nowych okoliczności faktycznych dotyczących stanu gruntu.

Sprawa dotyczyła płatności ONW przyznanych J.J. na rok 2006. Po latach, w wyniku kontroli, stwierdzono, że działka nr 5176/1 nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej i nie kwalifikowała się do płatności. Organ wznowił postępowanie, stwierdzając wydanie pierwotnej decyzji z naruszeniem prawa. WSA oddalił skargę, a NSA utrzymał to rozstrzygnięcie, uznając, że ujawnienie stanu gruntu (lasu) stanowiło istotne 'novum' uzasadniające wznowienie postępowania, nawet jeśli wynikało z zaniedbań organu.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną J.J. od wyroku WSA w Gliwicach, który utrzymał w mocy decyzję stwierdzającą wydanie pierwotnej decyzji o przyznaniu płatności ONW z naruszeniem prawa. Sprawa dotyczyła płatności obszarowych na rok 2006. Po wydaniu ostatecznej decyzji przyznającej płatności, organ ARiMR wznowił postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., stwierdzając, że działka nr 5176/1 nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., co potwierdziły kontrole terenowe i dokumentacja fotograficzna wskazująca na obecność lasu. WSA uznał wznowienie postępowania za zasadne, wskazując na nowe okoliczności faktyczne, które istniały w dacie wydania decyzji, ale nie były znane organowi. NSA potwierdził, że ujawnienie stanu gruntu (lasu) stanowiło istotne 'novum' uzasadniające wznowienie postępowania, nawet jeśli wynikało z błędów lub zaniedbań organu w pierwotnym postępowaniu. Sąd podkreślił, że przepisy k.p.a. dotyczące wznowienia postępowania mają zastosowanie również w sprawach dotyczących wsparcia z Europejskiego Funduszu Rolniczego. NSA oddalił skargę kasacyjną, wskazując również na formalne uchybienia w jej sporządzeniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, ujawnienie nowych okoliczności faktycznych, które istniały w dacie wydania decyzji, ale nie były znane organowi, stanowi podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., niezależnie od tego, czy brak wiedzy organu wynikał z jego zaniedbań.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że przy wznowieniu postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań. Istotne jest, że okoliczności te mogły mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy i nie były znane organowi w dacie wydania decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

k.p.a. art. 145 § 1 pkt 5

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do wznowienia postępowania w przypadku wyjścia na jaw nowych okoliczności faktycznych lub dowodów, o których strona nie wiedziała w dacie wydania decyzji.

Dz. U. 2003 r. Nr 229 poz. 2273 art. 5 § 2

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej

Przepisy dotyczące wsparcia rozwoju obszarów wiejskich.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich art. 6 § 1

Warunki udzielania płatności ONW.

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli art. 51 § 1

Zasady obliczania pomocy w przypadku przekroczenia zadeklarowanego obszaru.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA (granice skargi kasacyjnej).

Pomocnicze

k.p.a. art. 149 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do wznowienia postępowania.

k.p.a. art. 151 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa.

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich § § 2

Definicja obszarów ONW.

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli art. 23 § 1

Zasady przeprowadzania kontroli na miejscu.

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli art. 25 § 1

Zasady przeprowadzania kontroli na miejscu (bez uprzedzenia).

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 176

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wnioski skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi kasacyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ujawnienie stanu gruntu (lasu) stanowiło istotne 'novum' uzasadniające wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wznowienie postępowania jest dopuszczalne nawet jeśli brak wiedzy organu wynikał z jego zaniedbań.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia przepisów postępowania przez przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego i nieuwzględnienie całości materiału dowodowego (nieprawidłowo sformułowany). Zarzut, że ujawnione okoliczności nie stanowiły 'novum' uzasadniającego wznowienie postępowania (uznany za niezasadny). Zarzut braku wyczerpującego wyjaśnienia oceny stanu gruntu w latach 2010-2012 (nieprawidłowo sformułowany i nie wykazano istotnego wpływu na wynik sprawy).

Godne uwagi sformułowania

brak wiedzy organu nie może być wynikiem błędu organu bądź zaniechania przeprowadzenia wszechstronnego postępowania dowodowego. nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań Grunty rolne porośnięte drzewami i krzewami nie mogą być uznane za utrzymywane w dobrej kulturze rolnej.

Skład orzekający

Małgorzata Rysz

przewodniczący sprawozdawca

Zofia Przegalińska

członek

Piotr Kraczowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w przypadku ujawnienia nowych okoliczności faktycznych, nawet jeśli wynikają z zaniedbań organu. Interpretacja pojęcia 'dobrej kultury rolnej' w kontekście płatności ONW."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z płatnościami rolnymi i wznowieniem postępowania administracyjnego. Formalne wymogi dotyczące skargi kasacyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak długo po wydaniu decyzji mogą ujawnić się okoliczności podważające jej zasadność, a także jak istotne są formalne wymogi w postępowaniu sądowym. Dotyczy też praktycznych aspektów rolnictwa i funduszy UE.

Czy błąd urzędnika może zniweczyć ostateczną decyzję? NSA o wznowieniu postępowania po latach.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 742/15 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2016-10-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-04-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Rysz /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Kraczowski
Zofia Przegalińska
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Sygn. powiązane
III SA/Gl 1835/13 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2014-11-14
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 267
art. 145 par. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 23 ust. 1
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 13 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 listopada 2014 r. sygn. akt III SA/Gl 1835/13 w sprawie ze skargi J.J. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji ostatecznej z naruszeniem prawa w przedmiocie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 14 listopada 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 1835/13, oddalił skargę J.J. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie płatności obszarowych na rok 2006 z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatność ONW).
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Decyzją ostateczną z dnia [...] stycznia 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ż. przyznał skarżącemu – J.J. płatności ONW do gruntów rolnych na rok 2006, uwzględniając całość żądania zgłoszonego we wniosku.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ż. wznowił na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 i art. 150 k.p.a. postępowanie w sprawie zakończonej ww. decyzją.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ż. wydał w dniu [...] maja 2012 r. decyzję stwierdzającą – na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 151 § 2 k.p.a. - wydanie decyzji z dnia [...] stycznia 2007 r. z naruszeniem prawa.
Organ I instancji wskazał, że wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, o istnieniu których powziął informację w dniu kontroli, o których nie posiadał informacji w dniu wydawania decyzji w 2007 r.
Organ wyjaśnił, że w wyniku kontroli terenowej przeprowadzonej w odniesieniu do wniosku J.J. o przyznanie płatności na rok 2010 stwierdzono, że działka ewidencyjna nr 5176/1 (położona w województwie ś., powiat ż., gmina i obręb J.) stanowi obszar niekwalifikujący się do płatności, który nie były utrzymywany w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. Taki stan rzeczy potwierdziła również kontrola terenowa w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz w zakresie wzajemnej zgodności w odniesieniu do danych deklarowanych przez J.J. na rok 2011 gdzie stwierdzono, że działka nr 5176/1 nie jest gruntem rolnym. Wyniki kontroli zostały ujęte w raportach z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz w zakresie wzajemnej zgodności. Stan na działce ewidencyjnej nr 5176/1 został ponownie zweryfikowany w toku wizytacji w dniu 23 maja 2012 r. Inspektorzy kontroli terenowej potwierdzili wówczas, że na działce ewidencyjnej nr 5176/1 znajduje się las. Zgromadzona dokumentacja fotograficzna potwierdziła zdaniem organu, że grunt ten nie był utrzymywany w dobrej kulturze rolnej już na dzień 30 czerwca 2003 r.
Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR w C., po rozpatrzeniu odwołania J.J., decyzją z dnia [...] września 2013 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W podstawach prawnych tej decyzji organ odwoławczy wskazał: art. 138 § 1 k.p.a., art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), a nadto art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 2 k.p.a.
W uzasadnieniu organ II instancji podzielił ocenę organu I instancji, że ujawniły się nowe istotne dla sprawy okoliczności nieznane organowi, a istniejące w dacie wydania decyzji, co stanowiło przesłankę wznowienia opisaną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Natomiast zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a. - nie mogło dojść do uchylenia decyzji, gdyż od dnia doręczenia decyzji upłynęło pięć lat. Okolicznością tą był fakt, że działka ewidencyjna nr 5176/1 nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej już na dzień 30 czerwca 2003 r., oraz że działka ta nie była wykorzystywana rolniczo od wielu lat, stąd powierzchnia 0,21 ha deklarowana do płatności jako działka rolna X, podlega wykluczeniu z płatności ONW. Potwierdzenie takiego stanu użytków na ww. działce zawiera, dokumentacja fotograficzna wykonana w dniu 23 maja 2012 r. oraz ustalenia inspektorów z kontroli terenowej wskazujące, że na działce widoczne są wieloletnie drzewa liściaste i iglaste różnej wielkości oraz zakrzaczenia tworzące miejscami zwarte, niedostępne kępy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargę J.J. na powyższą decyzję stwierdził, że organ I instancji zasadnie, zgodnie przepisami prawa, wznowił postępowanie w tej sprawie, z uwagi na fakt wystąpienia podstawy do jego wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a mianowicie 1) stan gruntu stwierdzony przez inspektorów ARiMR w trakcie kontroli w dniu 19 sierpnia 2010 r. (szczegółowo opisany w protokole pokontrolnym i ujęty w materiałach fotograficznych) wskazywał, że działka rolna nr 5176/1 oznaczona jako X, do której strona otrzymała płatności na 2006 rok, nie była użytkowana rolniczo już w dniu 30 czerwca 2003 r. (nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na ten dzień). Ustalenia w przedmiocie stanu użytków stwierdzonego przez inspektorów terenowych, poparte dokumentacją fotograficzną, były "nowymi okolicznościami faktycznymi" w sprawie; 2) okoliczności te, na co wskazują dowody wymienione wyżej, istniały w dniu wydania decyzji o przyznaniu stronie skarżącej płatności obszarowych, tzn. w dniu 31 stycznia 2007 r. ; 3) okoliczności te nie były znane organowi w dniu wydania decyzji, tj. w dniu 31 stycznia 2007 r., ponieważ stały się one znane temu organowi w dniu 19 sierpnia 2010 r., w wyniku kontroli przeprowadzonej przez inspektorów ARiMR na miejscu, w terenie.
W ocenie Sądu organy wydały w przedmiotowej sprawie decyzje zgodne z prawem zarówno materialnym, jak i procesowym. Prawidłowo organy te kierowały się przepisami k.p.a., a także przepisami art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.).
Zdaniem Sądu, organy prawidłowo wywiodły, że w sprawie nie zostały spełnione warunki zawarte w § 6 ust. 1 w zw. z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 73, poz. 657 ze zm.), który stanowi, że płatność ONW udziela się producentowi rolnemu: 1) który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999, z późn. zm.), oraz 2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar. Wymagania, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 EFOiGR, to m.in. prowadzenie działalności rolniczej na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego, oraz stosowanie zwykłej dobrej praktyki rolniczej, zgodnej z potrzebą ochrony środowiska naturalnego i utrzymania terenów wiejskich, w szczególności poprzez zrównoważoną gospodarkę rolną.
W myśl art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L. nr 141, poz.18 z dnia 30 kwietnia 2004 r., dalej rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004) jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, z wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaka, nasion i tytoniu, jak przewidziano w tytule IV rozdział 1 sekcja 2 i 5 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 i w tytule IV rozdział 10c rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 przekracza obszar stwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 3 i 5 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % obszaru stwierdzonego. W rozpoznawanej sprawie wskaźnik ten wynosił 5,2631%.
Sąd podniósł, że już w dacie składania wniosku ubiegający się o pomoc finansową producent rolny powinien wskazywać tylko te grunty rolne, które spełniają warunki do przyznania tych płatności, to znaczy utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Należy przy tym mieć na uwadze, że utrzymywanie gruntów rolnych w dobrej kulturze nie polega wyłącznie na podejmowaniu czynności wymienionych w § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. Nr 65, poz.600 ze zm.), lecz także na spełnianiu innych warunków minimalnych wymienionych w tym rozporządzeniu. Grunty rolne porośnięte drzewami i krzewami nie mogą być uznane za utrzymywane w dobrej kulturze rolnej.
Za niezasadny Sąd I instancji uznał zarzut skarżącego, iż organ nie zawiadomił go o przeprowadzaniu oględzin. Wskazał w tym zakresie, że zgodnie z przepisami rozporządzeniem Komisji (WE) nr 796/2004, zamieszonymi w Tytule II "Kontrole" są unormowane zasady przeprowadzania kontroli wniosków. Stosownie do art. 25 ust. 1 tego rozporządzenia "Kontrole na miejscu przeprowadzane są bez uprzedzenia. Jeżeli jednak nie zagrażałoby to celowi kontroli, można zawiadomić o niej z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do koniecznego minimum. Okres wyprzedzenia nie może przekraczać 48 godzin, z wyjątkiem uzasadnionych przypadków".
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J.J. domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach lub orzeczenie co do istoty sprawy oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny materiału dowodowego oraz nieuwzględnieniu w całości materiału dowodowego, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdzającej wydanie decyzji ostatecznej o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2010 (błędnie określony przedmiot) z naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu kasator podniósł, że o nowych i nieznanych okolicznościach można mówić w przypadku gdy organ nie miał możliwości powzięcia informacji o tych okolicznościach na chwilę wydania decyzji. Brak wiedzy organu nie może być wynikiem błędu organu bądź zaniechania przeprowadzenia wszechstronnego postępowania dowodowego. Brak aktywności organu w gromadzeniu materiału dowodowego nie może stanowić podstawy dla zmiany decyzji ostatecznej na niekorzyść strony. Wobec tego, zdaniem kasatora, nie sposób uznać, że okoliczności wykazane przez organ stanowią "novum", co miałoby być podstawą do stwierdzenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wydania decyzji z naruszeniem prawa.
Ponadto kasator wskazał, że organ powinien wezwać go ustosunkowania się do wykrytych rozbieżności, co dałoby mu realną możliwość udziału w postępowaniu.
Zdaniem kasatora, zarówno organy jak i Sąd I instancji nie wyjaśniły w sposób wyczerpujący oraz wszechstronny, w jaki sposób dokonano oceny, iż w latach 2010, 2011 oraz 2012 stan gruntu wskazywał, że grunt ten nie był utrzymywany w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 - zwanej dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a.
Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336).
Przy skorzystaniu w skardze kasacyjnej z podstawy określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zakres oceny Sądu jest ograniczony do badania, czy wskazane przepisy prawa materialnego zostały naruszone przez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i na czym to naruszenie polegało. Natomiast w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Sąd kontroluje, czy w trakcie orzekania przed sądem pierwszej instancji nie doszło do naruszenia wymienionych przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może więc samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować. Dodać należy, iż zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a.
Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia znacząco sformalizowanym. Aby mogła odnieść skutek w postaci jej uwzględnienia niezbędne jest jej sporządzenie w sposób zgodny z regułami ją normującymi, w szczególności podstawy kasacyjne muszą być tak skonstruowane, ażeby była możliwość odniesienia się poprzez ich treść do zaskarżonego orzeczenia.
Przechodząc do złożonego środka zaskarżenia stwierdzić należy, że w petitum skargi kasacyjnej podstawa skargi kasacyjnej nie została przez autora wskazana. Kasator zarzuca "naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na przekroczeniu swobodnej oceny materiału dowodowego oraz nieuwzględnieniu całości materiału dowodowego", nie wskazując jednak, naruszenia którego przepisu się dopatruje, formułując w ten sposób zarzut w stosunku do orzeczenia Sądu I instancji.
Już z tych przyczyn zarzut ten, jako sformułowany niezgodnie z ustawowymi wymaganiami nie mógł zostać uwzględniony. Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, nie jest bowiem uprawniony do samodzielnego "podstawiania" pod opisane przez stronę naruszenia - przepisów, które w związku z tym zostały naruszone.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazuje ponadto, że nie sposób uznać, że okoliczności wykazane przez organ stanowią "novum", co miałoby być podstawą do stwierdzenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 wydania decyzji z naruszeniem prawa. Stwierdzić należy, pomijając już kwestię umieszczenia zarzutu w uzasadnieniu, a nie w petitum skargi, że również w tym wypadku uchybiono zasadom formułowania zarzutów skargi kasacyjnej, gdyż nie podano aktu prawnego z którego pochodzi powołany przepis. Mając jednak na uwadze, że kasator odnosi się wprost do uzasadnienia wyroku Sądu I instancji, którego przedmiotem rozważań był art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., to Naczelny Sąd Administracyjny mógł zidentyfikować ten zarzut i odnieść się do niego.
Autor skargi kasacyjnej w ramach tego zarzutu podniósł, że jego zdaniem wyjście na jaw nowych okoliczności wskazanych przez organ, nie mogło stanowić istotnego "novum", mogącego być przesłanką wznowienia postępowania, zakończonego ostateczną decyzją, stwierdził bowiem, że brak wiedzy organu odnośnie okoliczności sprawy nie może być wynikiem błędu organu, bądź zaniechania przeprowadzenia postępowania dowodowego.
W świetle tak postawionego zarzutu należy wskazać, że istotnie do postępowania w zakresie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. 2003 r. Nr 229 poz. 2273 ze zm. dalej: ustawa z dnia 28 listopada 2003 r.) – mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Na organ nałożony jest obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, włącznie z wyczerpującym zebraniem i rozpatrzeniem całego materiału dowodowego.
W rozpoznawanej sprawie dodatkowych istotnych ustaleń, co do spełnienia koniecznych warunków do otrzymania płatności ONW na działce 5176/1, organ dokonał w oparciu o protokół kontroli na miejscu, przeprowadzonej w dniu 19 sierpnia 2010 r.
Podkreślić należy, że wymóg przeprowadzania kontroli wynika z art. 23 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004. Przepis ten wskazuje, że kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Według art. 28 tego rozporządzenia z każdej kontroli na miejscu /.../ sporządza się raport, który umożliwia wgląd w szczegóły przeprowadzonych kontroli /.../.
Wynika z tego, że organ rozpoznający wniosek o przyznanie płatności nie ma obowiązku przeprowadzenia kontroli przed wydaniem każdej decyzji o przyznaniu płatności. Okoliczności istotne z punktu widzenia warunków spełnienia płatności mogą wynikać również z kontroli przeprowadzonej po wydaniu takiej decyzji, a nawet wypłaceniu płatności, jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Ponadto należy wskazać, że nie ma znaczenia, iż "okoliczności istotne" nie były znane organowi badającemu sprawę w postępowaniu "głównym" na skutek błędów organu lub w wyniku jego zaniedbań. W wyroku NSA z dnia 27 stycznia 1984 r., SA/Wr 649/83, (publ. ONSA 1984, nr 1, poz. 7), Sąd stanął na stanowisku, że przy wznowieniu postępowania w okolicznościach wskazanych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań (np. niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego), czy z innych powodów. Analogicznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 5 listopada 1998 r., III SA 1226/97, LEX nr 35503, oraz w wyroku wyrok z dnia 9 grudnia 2010 r., I OSK 1256/10, LEX nr 744959. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając niniejszą sprawę stanowisko to podziela.
Przez "nową okoliczność istotną" dla sprawy, która wyszła na jaw po zakończeniu postępowania dotyczącego przyznania płatności - w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, iż w sprawie zapadłaby decyzja, co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Chodzi zatem o okoliczności istotne w takim znaczeniu, że ich istnienie lub brak bezpośrednio wpływają na treść rozstrzygnięcia. Okoliczności te muszą więc być prawotwórcze, z punktu widzenia znajdującego zastosowanie w sprawie przepisu prawa materialnego.
Naczelny Sąd Administracyjny mając na uwadze powyższe podziela ocenę wyrażoną przez organ, a zaakceptowaną przez Sąd I instancji, iż z punktu widzenia treści § 6 ust. 1 w zw. z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (których wykładni dokonanej w sprawie skarżący kasacyjnie nie kwestionował) istotnymi, "nowymi okolicznościami" w sprawie był stan gruntów rolnych zgłoszonych do dopłat w 2006 r., objęty wynikami kontroli przeprowadzonej przez organ, które wskazywały, że działka o nr 5176/1 nie kwalifikowała się do dopłat za 2006 r., gdyż nie spełniała warunków, aby płatność to tego gruntu została przyznana. Grunty rolne porośnięte drzewami i krzewami nie mogą być uznane za utrzymywane w warunkach zwykłej dobrej praktyki rolniczej, zgodnej z potrzeba ochrony środowiska naturalnego i utrzymania terenów wiejskich, w szczególności poprzez zrównoważoną gospodarkę rolną. Dowód w postaci protokołu poparty dokumentacją fotograficzną wskazuje, że okoliczności te istniały w dniu wydania decyzji o przyznaniu stronie skarżącej płatności ONW za 2006 r. oraz że nie były one znane organowi w dniu wydania tej decyzji, ponieważ o ich istnieniu organ powziął informacje w dniu kontroli, tzn. 19 sierpnia 2010 r. Spełnione zatem zostały przesłanki pozwalające na zastosowanie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Nie mógł zostać również uwzględniony dodatkowy zarzut postawiony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że "organ nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący oraz wszechstronny, w jaki sposób ocenił w latach 2010, 2011 i 2012, iż stan gruntu wskazuje na to, że grunt nie był utrzymywany w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 roku." Po pierwsze również w tym wypadku kasator nie połączył tego zarzutu z żadnym przepisem, co jak już wcześniej wskazano, nie spełnia wymogów stawianych skardze kasacyjnej, zawartych w art. 176 § 1 p.p.s.a.
Po drugie, wobec zarzucenia naruszenia przepisów postępowania konieczne było wykazanie, że naruszenie to mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. – czego zaniechano.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI