Orzeczenie · 2025-11-26

II GSK 741/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2025-11-26

NSAAdministracyjneWysokansa

szczepienia ochronneobowiązek szczepieńgrzywna w celu przymuszeniapostępowanie egzekucyjnezdrowie publiczneprawa rodzicielskieKonstytucja RPNSAadministracja sanitarna

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną P. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę skarżącego na postanowienie Ministra Zdrowia. Postanowienie to utrzymało w mocy decyzję Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego o nałożeniu na P. J. grzywny w celu przymuszenia w wysokości 400 zł. Grzywna została nałożona z powodu uchylania się skarżącego od poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zgodnie z Narodowym Programem Szczepień Ochronnych. Skarżący podniósł szereg zarzutów, w tym naruszenie przepisów dotyczących powierzania zadań egzekucyjnych, brak podstawy prawnej do ustalenia terminu szczepienia, niezastosowanie przepisów o prawach pacjenta, a także naruszenie przepisów Konstytucji RP, w tym praw do ochrony zdrowia, życia osobistego i wolności wyznania, argumentując, że szczepienia stanowią eksperyment medyczny wymagający zgody. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym jest zgodny z prawem i Konstytucją. Sąd podkreślił, że ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi stanowi podstawę prawną obowiązku, a Program Szczepień Ochronnych, ogłaszany w formie komunikatu, ma charakter techniczny i wykonawczy, nie tworząc samodzielnie prawa. NSA odrzucił również argumenty dotyczące naruszenia praw konstytucyjnych, wskazując na ważny interes społeczny w ochronie zdrowia publicznego i proporcjonalność ingerencji. Sąd potwierdził legalność działań organów egzekucyjnych oraz prawidłowość nałożonej grzywny.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie legalności obowiązku szczepień ochronnych dzieci, zgodności z Konstytucją RP, dopuszczalności stosowania grzywny w celu przymuszenia w przypadku uchylania się od tego obowiązku, a także interpretacja roli Programu Szczepień Ochronnych i badań kwalifikacyjnych.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i prawnego związanego z obowiązkowymi szczepieniami, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych przypadków egzekucyjnych.

Zagadnienia prawne (4)

Czy organ egzekucyjny (PPWIS) mógł skutecznie nałożyć grzywnę w celu przymuszenia za uchylanie się od obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym, jeśli obowiązek ten wynikał z Programu Szczepień Ochronnych ogłaszanego komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, obowiązek szczepień wynika z ustawy, a Program Szczepień Ochronnych ma charakter techniczny i wykonawczy, nie tworząc samodzielnie prawa. Działania organów były legalne.

Uzasadnienie

NSA uznał, że ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi stanowi podstawę obowiązku szczepień, a komunikat GIS jedynie dookreśla jego techniczne aspekty. Działania egzekucyjne były zgodne z prawem.

Czy obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym narusza przepisy Konstytucji RP, w tym prawa do ochrony zdrowia, życia osobistego, wolności wyznania i zakazu eksperymentów medycznych bez zgody?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, obowiązek szczepień jest zgodny z Konstytucją RP, stanowi ingerencję proporcjonalną w sferę praw jednostki w celu ochrony zdrowia publicznego i spełnia wymogi zasady proporcjonalności.

Uzasadnienie

NSA powołał się na orzecznictwo ETPC i własne, wskazując, że obowiązek szczepień realizuje nadrzędne cele społeczne, a prawa rodzicielskie nie są absolutne. Grzywna była proporcjonalna i służyła wymuszeniu wykonania obowiązku.

Czy niewykonalność obowiązku szczepienia może wynikać z braku badania kwalifikacyjnego, jeśli to rodzic odmówił jego przeprowadzenia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, brak badania kwalifikacyjnego wynikający z odmowy rodzica nie stanowi trwałej, niezależnej i obiektywnej przyczyny niewykonalności obowiązku.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że to na rodzicu ciąży obowiązek zgłoszenia się z dzieckiem na badanie kwalifikacyjne. Odmowa badania jest tożsama z odmową szczepienia i stanowi podstawę do zastosowania środka przymuszenia.

Czy porozumienie między Wojewodą a PPWIS w sprawie powierzenia zadań egzekucyjnych było skuteczne i czy PPWIS miał kompetencje do nałożenia grzywny?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, porozumienie było skuteczne, a PPWIS działał jako organ wykonujący, stosując środki egzekucyjne względem istniejącego obowiązku ustawowego.

Uzasadnienie

NSA uznał, że porozumienia takie przekazują zadania techniczno-wykonawcze, nie naruszając modelu rozdziału kompetencji. PPWIS działał jako wierzyciel i organ egzekucyjny zgodnie z przepisami.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę kasacyjną P. J. od wyroku WSA w Warszawie.

Przepisy (24)

Główne

u.p.e.a. art. 119 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.z.c.z. art. 5 § 1

Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

u.z.c.z. art. 5 § 2

Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

u.z.c.z. art. 17 § 1

Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

u.z.c.z. art. 17 § 10

Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

u.z.c.z. art. 17 § 11

Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

r.m.z.o.s.o. art. 5 § 1

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych

Pomocnicze

u.o.w.a.r.w. art. 20 § 2

Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie

k.p.a. art. 8 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 122 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 5 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 17 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 30

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 27

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Konstytucja RP art. 87