II GSK 741/15

Naczelny Sąd Administracyjny2016-10-13
NSAAdministracyjneWysokansa
płatności bezpośrednierolnictwoARiMRwznowienie postępowanianaruszenie prawakontrolastan faktycznyk.p.a.NSA

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie o płatności bezpośrednie, uznając za zasadne wznowienie postępowania administracyjnego z powodu ujawnienia nowych okoliczności faktycznych dotyczących stanu gruntu.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J.J. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił jego skargę na decyzję o stwierdzeniu wydania decyzji przyznającej płatności bezpośrednie z naruszeniem prawa. NSA uznał, że ujawnienie nowych okoliczności faktycznych (stan działki ewidencyjnej nr 5176/1 jako lasu, a nie użytku rolnego, na dzień 30 czerwca 2003 r.) stanowiło podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., nawet jeśli organ pierwotnie nie posiadał tej wiedzy z powodu własnych zaniedbań. Skarga kasacyjna została oddalona.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną J.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Gliwicach, który utrzymał w mocy decyzję stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa decyzji przyznającej skarżącemu płatności bezpośrednie do gruntów rolnych za rok 2006. Sąd pierwszej instancji uznał, że organ administracji prawidłowo wznowił postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., ponieważ ujawniły się nowe okoliczności faktyczne – stan działki ewidencyjnej nr 5176/1, która okazała się być lasem, a nie użytkiem rolnym, na dzień 30 czerwca 2003 r. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, podkreślił, że jest związany jej granicami i zarzutami. Stwierdził, że skarga kasacyjna została sformułowana wadliwie, nie wskazując konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego, których naruszenie zarzuca. Niemniej jednak, odniósł się do argumentu skarżącego, że ujawnienie nowych okoliczności nie może wynikać z błędów lub zaniedbań organu. Sąd przywołał orzecznictwo NSA, zgodnie z którym przy wznowieniu postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie jest istotne, czy nowe okoliczności nie były znane organowi z powodu zaniedbań. Kluczowe jest, że okoliczności te mogłyby wpłynąć na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. NSA uznał, że stan działki nr 5176/1, potwierdzony kontrolą terenową i dokumentacją fotograficzną, stanowił takie "nowe okoliczności", które istniały już w dacie wydania pierwotnej decyzji, ale nie były znane organowi. W związku z tym, spełnione zostały przesłanki do wznowienia postępowania i stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. Skarga kasacyjna została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, ujawnienie się nowych okoliczności faktycznych, które mogłyby wpłynąć na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, stanowi podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., niezależnie od tego, czy brak wiedzy organu wynikał z jego błędów lub zaniedbań.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że przy wznowieniu postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie jest istotne, czy nowe okoliczności nie były znane organowi z powodu zaniedbań. Kluczowe jest, że okoliczności te mogłyby wpłynąć na odmienne rozstrzygnięcie sprawy i były prawotwórcze.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

k.p.a. art. 145 § 1 pkt 5

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ujawnienie się nowych okoliczności faktycznych, o których organ nie wiedział w dacie wydania decyzji, stanowi podstawę do wznowienia postępowania.

u.p.d.o.f. art. 6

Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru

Obowiązek przeprowadzania kontroli udzielenia i wykorzystania pomocy.

u.p.d.o.f. art. 2 § 1 i 2

Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru

Definicja producenta rolnego i gruntów rolnych kwalifikujących się do płatności.

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 art. 143b § ust. 4

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej

Definicja użytków rolnych objętych systemem jednolitej płatności obszarowej, utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej, nakładająca na organ obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 art. 23 § ust. 1

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności

Zasady przeprowadzania kontroli na miejscu.

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 art. 25 § ust. 1

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności

Kontrole na miejscu przeprowadzane są bez uprzedzenia.

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 art. 51 § ust. 1

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności

Zasady obliczania wysokości pomocy w przypadku różnic między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego lub procesowego).

p.p.s.a. art. 176

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące wniosków skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ujawnienie się nowych okoliczności faktycznych (stan działki nr 5176/1 jako lasu) stanowiło podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., nawet jeśli organ pierwotnie nie posiadał tej wiedzy z powodu własnych zaniedbań.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skargi kasacyjnej sformułowane wadliwie, nie wskazując konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego, których naruszenie zarzuca. Argument, że brak wiedzy organu o stanie gruntu nie może być wynikiem jego błędu lub zaniechania, został odrzucony w świetle orzecznictwa NSA dotyczącego wznowienia postępowania.

Godne uwagi sformułowania

brak wiedzy organu nie może być wynikiem błędu organu bądź zaniechania przeprowadzenia wszechstronnego postępowania dowodowego okoliczności te musiały być prawotwórcze, z punktu widzenia znajdującego zastosowanie w sprawie przepisu prawa materialnego kontrole na miejscu przeprowadzane są bez uprzedzenia

Skład orzekający

Małgorzata Rysz

przewodniczący sprawozdawca

Zofia Przegalińska

członek

Piotr Kraczowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w kontekście wznowienia postępowania administracyjnego, zwłaszcza w sprawach dotyczących płatności bezpośrednich i roli kontroli administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania administracyjnego i kwalifikowalności gruntów do płatności bezpośrednich. Wymaga analizy konkretnych przepisów k.p.a. i prawa rolnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i jak późniejsze ujawnienie dowodów może wpłynąć na ostateczne rozstrzygnięcie, nawet po latach. Dotyczy praktycznych aspektów kontroli w rolnictwie.

Czy błąd urzędnika sprzed lat może zniweczyć przyznane dopłaty? NSA wyjaśnia zasady wznowienia postępowania.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 741/15 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2016-10-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-04-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Rysz /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Kraczowski
Zofia Przegalińska
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Sygn. powiązane
III SA/Gl 1834/13 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2014-11-14
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 267
art. 145 par. 1 pkt 5, art. 7, art. 77 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
art. 6
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 23 ust. 1
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 13 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 listopada 2014 r. sygn. akt III SA/Gl 1834/13 w sprawie ze skargi J.J. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji ostatecznej z naruszeniem prawa w przedmiocie płatności bezpośrednich oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 14 listopada 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 1834/13, oddalił skargę J.J. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie płatności obszarowych.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Decyzją ostateczną z dnia [...] stycznia 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ż. przyznał skarżącemu – J.J. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2006, uwzględniając całość żądania zgłoszonego we wniosku.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ż. wznowił na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 i art. 150 k.p.a. postępowanie w sprawie zakończonej ww. decyzją.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ż. wydał w dniu [...] maja 2012 r. decyzję stwierdzającą – na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 151 § 2 k.p.a. - wydanie decyzji z [...] stycznia 2007 r. z naruszeniem prawa.
Organ I instancji wskazał, że wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, o istnieniu których powziął informację w dniu kontroli, o których nie posiadał informacji w dniu wydawania decyzji w 2007 r.
Organ wyjaśnił, że w wyniku kontroli terenowej przeprowadzonej w odniesieniu do wniosku J.J. o przyznanie płatności na rok 2010 stwierdzono, że działka ewidencyjna nr 5176/1 (położona w województwie ś., powiat ż., gmina i obręb J.) stanowi obszar niekwalifikujący się do płatności, który nie był utrzymywany w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. Taki stan rzeczy potwierdziła również kontrola terenowa w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz w zakresie wzajemnej zgodności w odniesieniu do danych deklarowanych przez J.J. na rok 2011 gdzie stwierdzono, że działka nr 5176/1 nie jest gruntem rolnym. Wyniki kontroli zostały ujęte w raportach z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz w zakresie wzajemnej zgodności. Stan na działce ewidencyjnej nr 5176/1 został ponownie zweryfikowany w toku wizytacji w dniu 23 maja 2012 r. Inspektorzy kontroli terenowej potwierdzili wówczas, że na działce ewidencyjnej nr 5176/1 znajduje się las. Zgromadzona dokumentacja fotograficzna potwierdziła zdaniem organu, że grunt ten nie był utrzymywany w dobrej kulturze rolnej już na dzień 30 czerwca 2003 r.
Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR w C., po rozpatrzeniu odwołania J.J., decyzją z dnia 11 września 2013 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W podstawach prawnych tej decyzji organ odwoławczy wskazał: art. 138 § 1 k.p.a., art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), a nadto art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 2 k.p.a.
W uzasadnieniu organ II instancji podzielił ocenę organu I instancji, że ujawniły się nowe istotne dla sprawy okoliczności nieznane organowi, a istniejące w dacie wydania decyzji, co stanowiło przesłankę wznowienia opisaną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Natomiast zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a. - nie mogło dojść do uchylenia decyzji, gdyż od dnia doręczenia decyzji upłynęło pięć lat. Okolicznością tą był fakt, że działka ewidencyjna nr 5176/1 nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003r., stąd powierzchnia 0,21 ha deklarowana do płatności jako działka rolna X, podlega wykluczeniu zarówno z jednolitej płatności obszarowej, jak i uzupełniającej płatności obszarowej. Potwierdzenie takiego stanu użytków na ww. działce zawiera, dokumentacja fotograficzna wykonana w dniu 18 sierpnia 2010 r. oraz ustalenia inspektorów z kontroli terenowej wskazujące, że na działce widoczne są wieloletnie drzewa liściaste i iglaste rożnej wielkości oraz zakrzaczenia tworzące miejscami zwarte, niedostępne kępy, a także wieloletnie chwasty poprzerastane pędami jeżyn. W związku z tym organ przytoczył treść art. 143b rozporządzenia Rady (WE) 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/2003, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (WEG) nr 2358/71 oraz (WE) nr 2529/2001 (Dz. U. L 270 z 21 października 2003 r.) – zgodnie z którym obszar użytków rolnych nowego Państwa Członkowskiego objęty systemem jednolitej płatności obszarowej stanowi część wykorzystywanych użytków rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., niezależnie od tego czy w tym dniu była na nich prowadzona produkcja czy też nie, przy czym wykorzystywane użytki rolne oznaczają całkowity obszar obejmujący grunty orne, trwałe użytki zielone, trwałe plantacje, ogródki przydomowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargę J.J. na powyższą decyzję stwierdził, że organ I instancji zasadnie, zgodnie przepisami prawa, wznowił postępowanie w tej sprawie, z uwagi na fakt wystąpienia podstawy do jego wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a mianowicie 1) stan gruntu stwierdzony przez inspektorów ARiMR w trakcie kontroli w dniu 19 sierpnia 2010 r. (szczegółowo opisany w protokole pokontrolnym i ujęty w materiałach fotograficznych) wskazywał, że działka rolna nr 5176/1 oznaczona jako X, do której strona otrzymała płatności na 2006 rok, nie była użytkowana rolniczo w dniu 30 czerwca 2003 r. (nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na ten dzień). Ustalenia w przedmiocie stanu użytków stwierdzonego przez inspektorów terenowych, poparte dokumentacją fotograficzną, były "nowymi okolicznościami faktycznymi" w sprawie; 2) okoliczności te, na co wskazują dowody wymienione wyżej, istniały w dniu wydania decyzji o przyznaniu stronie skarżącej płatności obszarowych, tzn. w dniu 10 stycznia 2007 r. ; 3) okoliczności te nie były znane organowi w dniu wydania decyzji, tj. w dniu 10 stycznia 2007 r., ponieważ stały się one znane temu organowi w dniu 19 sierpnia 2010 r., w wyniku kontroli przeprowadzonej przez inspektorów ARiMR na miejscu, w terenie.
W ocenie Sądu organy wydały w przedmiotowej sprawie decyzje zgodne z prawem zarówno materialnym, jak i procesowym. Prawidłowo organy te kierowały się przepisami k.p.a., a także zacytowanymi i omówionymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepisami: art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40, dalej jako ustawa o płatnościach) oraz art. 143b rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003.
Sąd I instancji nie dopatrzył się także naruszenia innych przepisów proceduralnych lub materialnych, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd przypomniał, że ubieganie się o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 następowało w oparciu o przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach. Stosownie do art. 2 ust. 1 i ust. 2 tejże ustawy osobą legitymowaną do uzyskania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwana dalej "producentem rolnym", której przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi". Warunkiem uzyskania płatności było posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. W myśl art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L. nr 141, poz.18 z dnia 30 kwietnia 2004 r., dalej rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004) jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, z wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaka, nasion i tytoniu, jak przewidziano w tytule IV rozdział 1 sekcja 2 i 5 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 i w tytule IV rozdział 10c rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 przekracza obszar stwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 3 i 5 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % obszaru stwierdzonego. W rozpoznawanej sprawie wskaźnik ten wynosił 5,2631% oraz 5,4264%.
Sąd podniósł, że już w dacie składania wniosku ubiegający się o pomoc finansową producent rolny powinien wskazywać tylko te grunty rolne, które spełniają warunki do przyznania tych płatności, to znaczy utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Należy przy tym mieć na uwadze, że utrzymywanie gruntów rolnych w dobrej kulturze nie polega wyłącznie na podejmowaniu czynności wymienionych w § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. Nr 65, poz.600 ze zm.), lecz także na spełnianiu innych warunków minimalnych wymienionych w tym rozporządzeniu. Grunty rolne porośnięte drzewami i krzewami nie mogą być uznane za utrzymywane w dobrej kulturze rolnej.
Za niezasadny Sąd I instancji uznał zarzut skarżącego, iż organ nie zawiadomił go o przeprowadzaniu oględzin. Wskazał w tym zakresie, że zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 796/2004 zamieszczonymi w Tytule II "Kontrole" są unormowane zasady przeprowadzania kontroli wniosków. Stosownie do art. 25 ust. 1 tego rozporządzenia "Kontrole na miejscu przeprowadzane są bez uprzedzenia. Jeżeli jednak nie zagrażałoby to celowi kontroli, można zawiadomić o niej z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do koniecznego minimum. Okres wyprzedzenia nie może przekraczać 48 godzin, z wyjątkiem uzasadnionych przypadków".
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J.J. domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach lub orzeczenie co do istoty sprawy oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny materiału dowodowego oraz nieuwzględnieniu w całości materiału dowodowego, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdzającej wydanie decyzji ostatecznej o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2006 z naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu kasator podniósł, że o nowych i nieznanych okolicznościach można mówić w przypadku gdy organ nie miał możliwości powzięcia informacji o tych okolicznościach na chwilę wydania decyzji. Brak wiedzy organu nie może być wynikiem błędu organu bądź zaniechania przeprowadzenia wszechstronnego postępowania dowodowego. Brak aktywności organu w gromadzeniu materiału dowodowego nie może stanowić podstawy dla zmiany decyzji ostatecznej na niekorzyść strony. Wobec tego, zdaniem kasatora, nie sposób uznać, że okoliczności wykazane przez organ stanowią "novum", co miałoby być podstawą do stwierdzenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 wydania decyzji z naruszeniem prawa.
Ponadto kasator wskazał, że organ powinien wezwać go ustosunkowania się do wykrytych rozbieżności, co dałoby mu realną możliwość udziału w postępowaniu.
Zdaniem kasatora, zarówno organy jak i Sąd I instancji nie wyjaśniły w sposób wyczerpujący oraz wszechstronny, w jaki sposób dokonano oceny, iż w latach 2010, 2011 oraz 2012 stan gruntu wskazywał, że grunt ten nie był utrzymywany w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 - zwanej dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a.
Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336).
Przy skorzystaniu w skardze kasacyjnej z podstawy określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zakres oceny Sądu jest ograniczony do badania, czy wskazane przepisy prawa materialnego zostały naruszone przez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i na czym to naruszenie polegało. Natomiast w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Sąd kontroluje, czy w trakcie orzekania przed sądem pierwszej instancji nie doszło do naruszenia wymienionych przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może więc samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować. Dodać należy, iż zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a.
Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia znacząco sformalizowanym. Aby mogła odnieść skutek w postaci jej uwzględnienia niezbędne jest jej sporządzenie w sposób zgodny z regułami ją normującymi, w szczególności podstawy kasacyjne muszą być tak skonstruowane, ażeby była możliwość odniesienia się poprzez ich treść do zaskarżonego orzeczenia.
Przechodząc do złożonego środka zaskarżenia stwierdzić należy, że w petitum skargi kasacyjnej podstawa skargi kasacyjnej nie została przez autora wskazana. Kasator zarzuca "naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na przekroczeniu swobodnej oceny materiału dowodowego oraz nieuwzględnieniu całości materiału dowodowego", nie wskazując jednak, naruszenia którego przepisu się dopatruje, formułując w ten sposób zarzut w stosunku do orzeczenia Sądu I instancji.
Już z tych przyczyn zarzut ten, jako sformułowany niezgodnie z ustawowymi wymaganiami nie mógł zostać uwzględniony. Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, nie jest bowiem uprawniony do samodzielnego "podstawiania" pod opisane przez stronę naruszenia - przepisów, które w związku z tym zostały naruszone.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazuje ponadto, że nie sposób uznać, że okoliczności wykazane przez organ stanowią "novum", co miałoby być podstawą do stwierdzenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 wydania decyzji z naruszeniem prawa. Stwierdzić należy, pomijając już kwestię umieszczenia zarzutu w uzasadnieniu, a nie w petitum skargi, że również w tym wypadku uchybiono zasadom formułowania zarzutów skargi kasacyjnej, gdyż nie podano aktu prawnego z którego pochodzi powołany przepis. Mając jednak na uwadze, że kasator odnosi się wprost do uzasadnienia wyroku Sądu I instancji, którego przedmiotem rozważań był art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., to Naczelny Sąd Administracyjny mógł zidentyfikować ten zarzut i odnieść się do niego.
Autor skargi kasacyjnej w ramach tego zarzutu podniósł, że jego zdaniem wyjście na jaw nowych okoliczności wskazanych przez organ, nie mogło stanowić istotnego "novum", mogącego być przesłanką wznowienia postępowania, zakończonego ostateczną decyzją, stwierdził bowiem, że brak wiedzy organu odnośnie okoliczności sprawy nie może być wynikiem błędu organu, bądź zaniechania przeprowadzenia postępowania dowodowego.
W świetle tak postawionego zarzutu należy wskazać, że zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 7 i skonkretyzowana art. 77 § 1 k.p.a. (mająca zastosowanie w pełnym zakresie w sprawach przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, toczących się na podstawie ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru [Dz.U. z 2004r. poz. 40 ze zm.]) istotnie nakłada na organ obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, włącznie z wyczerpującym zebraniem i rozpatrzeniem całego materiału dowodowego.
W rozpoznawanej sprawie dodatkowych istotnych ustaleń, co do spełnienia koniecznych warunków do otrzymania płatności bezpośredniej do gruntów rolnych na działce 5176/1, organ dokonał w oparciu o protokół kontroli na miejscu, przeprowadzonej w dniu 19 sierpnia 2010 r.
Zgodnie z art. 6 ww. ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR przeprowadza kontrole udzielenia i wykorzystania pomocy w zakresie zgodności z prawem i ustaleniami planu zgodnie z przyjętym planem kontroli (ust. 1). Z przeprowadzonych czynności kontrolnych sporządza się protokół (ust.7).
Podkreślić należy również, że wymóg przeprowadzania kontroli wynika z art. 23 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004. Przepis ten wskazuje, że kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Według art. 28 tego rozporządzenia z każdej kontroli na miejscu /.../ sporządza się raport, który umożliwia wgląd w szczegóły przeprowadzonych kontroli /.../.
Wynika z tego, że organ rozpoznający wniosek o przyznanie płatności nie ma obowiązku przeprowadzenia kontroli przed wydaniem każdej decyzji o przyznaniu płatności. Okoliczności istotne z punktu widzenia warunków spełnienia płatności mogą wynikać również z kontroli przeprowadzonej po wydaniu takiej decyzji, a nawet wypłaceniu płatności, jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Ponadto należy wskazać, że nie ma znaczenia, iż "okoliczności istotne" nie były znane organowi badającemu sprawę w postępowaniu "głównym" na skutek błędów organu lub w wyniku jego zaniedbań. W wyroku NSA z dnia 27 stycznia 1984 r., SA/Wr 649/83, (publ. ONSA 1984, nr 1, poz. 7), Sąd stanął na stanowisku, że przy wznowieniu postępowania w okolicznościach wskazanych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań (np. niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego), czy z innych powodów. Analogicznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 5 listopada 1998 r., III SA 1226/97, LEX nr 35503, oraz w wyroku wyrok z dnia 9 grudnia 2010 r., I OSK 1256/10, LEX nr 744959. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając niniejszą sprawę stanowisko to podziela.
Przez "nową okoliczność istotną" dla sprawy, która wyszła na jaw po zakończeniu postępowania dotyczącego przyznania płatności - w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. – należy ponadto rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, iż w sprawie zapadłaby decyzja, co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Chodzi zatem o okoliczności istotne w takim znaczeniu, że ich istnienie lub brak bezpośrednio wpływają na treść rozstrzygnięcia. Okoliczności te muszą więc być prawotwórcze, z punktu widzenia znajdującego zastosowanie w sprawie przepisu prawa materialnego.
Naczelny Sąd Administracyjny mając na uwadze powyższe podziela ocenę wyrażoną przez organ, a zaakceptowaną przez Sąd I instancji, iż z punktu widzenia treści art. 143b ust. 4 rozporządzenia Rady ( WE) 1782/2003 z dnia z dnia 29 września 2003 r. (którego wykładni dokonanej w sprawie skarżący kasacyjnie nie kwestionował) istotnymi, "nowymi okolicznościami" w sprawie był stan gruntów rolnych zgłoszonych do dopłat w 2006r., objęty wynikami kontroli przeprowadzonej przez organ, które wskazywały, że działka o nr 5176/1 nie kwalifikuje się do dopłat za 2006 r., gdyż nie była użytkowana rolniczo w dniu 30 czerwca 2003 r. Dowód w postaci protokołu poparty dokumentacją fotograficzną wskazuje, że okoliczności te istniały w dniu wydania decyzji o przyznaniu stronie skarżącej płatności bezpośrednich za 2006 r. oraz że nie były one znane organowi w dniu wydania tej decyzji, ponieważ o ich istnieniu organ powziął informacje w dniu kontroli, tzn. 19 sierpnia 2010 r. Spełnione zatem zostały przesłanki pozwalające na zastosowanie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Nie mógł zostać również uwzględniony dodatkowy zarzut postawiony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że "organ nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący oraz wszechstronny, w jaki sposób ocenił w latach 2010, 2011 i 2012, iż stan gruntu wskazuje na to, że grunt nie był utrzymywany w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 roku." Po pierwsze również w tym wypadku kasator nie połączył tego zarzutu z żadnym przepisem, co jak już wcześniej wskazano, nie spełnia wymogów stawianych skardze kasacyjnej, zawartych w art. 176 § 1 p.p.s.a.
Po drugie, wobec zarzucenia naruszenia przepisów postępowania konieczne było wykazanie, że naruszenie to mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. – czego zaniechano.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI