II GSK 739/19

II GSK 739/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-10-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-07-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca
Mirosław Trzecki /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Smoleń
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Inne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 859/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2018-12-20
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 2211
art. 94 ust. 1, art. 129b ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 141 par. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 6 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Farmaceutycznego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 859/18 w sprawie ze skargi G. Sp. z o.o. w G. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 2 marca 2018 r. nr GIF-P-L-0740/296-3/KBU/17 w przedmiocie nakazu zaprzestania prowadzenia niezgodnej z przepisami reklamy apteki i nałożenia kary pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz G. Sp. z o.o. w G. 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 20 grudnia 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 859/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi G. Sp. z o.o. w G., uchylił decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z 2 marca 2018 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w Gdańsku z 25 kwietnia 2017 r. w przedmiocie nakazu zaprzestania prowadzenia niezgodnej z przepisami reklamy apteki i nałożenia kary pieniężnej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Główny Inspektor Farmaceutyczny, wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi ewentualnie o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, zasądzenie kosztów postępowania i rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zarzucił:
1. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej "p.p.s.a."), naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. w zw. z art. art. 94a ust. 1 i 2 ustawy z 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2017 r., poz. 2211 ze zm.; dalej: "p.f.") poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że każda informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki jest wyłączona spod zakazu reklamy aptek, podczas gdy zgodnie z prawidłową wykładnią tego przepisu, za niedozwoloną reklamę apteki należy uznać także takie działanie, które ze względu na formę czy dodatkowe elementy nie stanowi wyłącznie informacji o lokalizacji oraz godzinach pracy apteki i w konsekwencji zachęca potencjalnych klientów do skorzystania z usług konkretnej apteki, zatem stanowi naruszenie zakazu reklamy aptek i ich działalności, określonego w art. 94a ust. 1 p.f.;
naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. art. 94a ust. 1 i 2 p.f. z art. 129b ust. 1 i 2 p.f. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że celem prowadzonej przez spółkę kampanii informacyjnej było przekazanie dozwolonej informacji o położeniu i godzinach pracy apteki, podczas, gdy zgodnie z prawidłowo ustalonym stanem faktycznym G. Sp. z o.o. z siedzibą w G. prowadziła kampanię promującą aptekę nazwie "[...]", zlokalizowaną w G. przy ul. [...] i jej działalności, a nie kampanię informacyjną, a tym samym naruszyła zakaz reklamy aptek określony w art. 94a ust. 1 p.f., co powinno skutkować na podstawie art. 129b ust. 1 i 2 p.f. nałożeniem kary pieniężnej przez organ, a następnie oddaleniem skargi przez Sąd;
2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez uwzględnienie skargi G. Sp. z o.o. z siedzibą w G. pomimo braku podstawy prawnej do tego rodzaju rozstrzygnięcia, tj.:
naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej: "k.p.a.") polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu poprzez uwzględnienie skargi G. Sp. z o.o. z siedzibą w G. i przyjęcie, że organ drugiej instancji naruszył art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 bowiem nie zbadał wyczerpująco istotnych okoliczności faktycznych związanych z niniejszą sprawą, podczas gdy powyższe ustalenia Sądu pierwszej instancji stały w oczywistej sprzeczności z aktami administracyjnymi i zaskarżoną decyzją, bowiem organ drugiej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i jej istotne okoliczności w zakresie naruszenia zakazu reklamy aptek i ich działalności, określonego w art. 94a ust. 1 p.f., co skutkowało na podstawie art. 129b ust. 1 i 2 p.f. nałożeniem kary pieniężnej;
naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytej kontroli zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego, a w konsekwencji przyjęcie, że Główny Inspektor Farmaceutyczny dopuścił się naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., nie uzasadniając prawidłowo zaskarżonej decyzji, podczas gdy właściwa analiza zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego prowadzi do wniosku, iż zawierała ona wyczerpujące, kompletne, zgodne z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji;
naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na braku należytej analizy okoliczności sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, poprzez ograniczenie się przez Sąd pierwszej instancji do lakonicznego i niewystarczającego określenia w treści uzasadnienia zaskarżanego wyroku w zakresie wskazań dla organu co do dalszego postępowania (tzw. wytycznych sądu dla organu), które sprowadzało się do sformułowania, iż "ponownie rozpatrując sprawę organ po przeprowadzeniu postępowania wskaże z jakiego powodu informacja o lokalizacji i godzinach otwarcia apteki (nie jej produktach) podawana w ruchu ulicznym (gdzie przeważnie jest ponad 70 decybeli) jest niedozwoloną reklamą" oraz iż: "organ nie wyczerpująco zbadał istotne okoliczności faktyczne związane z niniejsza sprawą" – bez wskazania tych okoliczności przez Sąd, co pociągało za sobą – po pierwsze – brak możliwości dokonania oceny kasatoryjnej prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu w tym zakresie, jak również brak możliwości dokonania oceny kasatoryjnej podstaw i motywów, na których oparł się Sąd pierwszej instancji, formułując rozstrzygnięcie w tym zakresie oraz po drugie – czyniąc wytyczne Sądu dla organu realnie niewykonalnymi przez organ administracji publicznej, który jest ich adresatem, z uwagi na ich lakoniczną, niejasną i niespójną treść oraz niewskazanie, jakie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejsza sprawą organ winien zbadać, w ocenie Sądu, aby spełnić zadość wymaganiom dotyczącym prawidłowej i rzetelnej analizy sprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie, zasądzenie kosztów oraz zwrócenie się przez NSA do TSUE o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, w którym odpowie na pytanie, czy art. 56 TFUE należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu w postaci art. 94a ust. 1 p.f. rozpatrywanemu w postępowaniu głównym, które w celu ochrony zdrowia publicznego nakłada całkowity zakaz reklamy apteki i ich działalności.
Pismem z 11 lipca 2019 r. Z. w W. wyraził stanowisko w sprawie.
Zarządzeniem z 6 lipca 2022 r. sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), o czym poinformowano pełnomocników stron i uczestnika postępowania.
Wnioskiem z 18 sierpnia 2022 r. skarżąca wniosła o skierowanie sprawy na rozprawie, który to wniosek nie został uwzględniony.
Następnie skarżąca i Z. zajęły stanowiska w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej, związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw do stwierdzenia nieważności w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Oceniając skargę kasacyjną przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie zakazu prowadzenie reklamy apteki, stwierdził, że decyzja ta została wydana z naruszenia prawa, co skutkowało jej uchyleniem, a także decyzji ją poprzedzającej Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że według Sądu pierwszej instancji organ administracji publicznej wadliwie przyjął, że działania skarżącej spółki polegające na przeprowadzaniu kampanii informacyjnej z wykorzystaniem mobilnego banera i głośnika stanowiły niedozwoloną reklamę apteki ogólnodostępnej.
Natomiast skarżący kasacyjnie organ zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 94a ust. 1 p.f. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 129b ust. 1 i 2 p.f. Swoje twierdzenia o tym, że banery umiejscowione na samochodzie wyposażonym w system nagłaśniający odtwarzający nagranie zawierające treści informujące o nazwie apteki, jej lokalizacji i godzinach otwarcia stanowiły zakazaną reklamę oparł ogólnie rzecz ujmując, na dwóch stwierdzeniach: po pierwsze, że opisane wyżej zachowanie spółki stanowiło kampanie promującą aptekę "[...]" i jej działalność, po drugie, że działania te zachęcały potencjalnych klientów do skorzystania z oferty tej apteki.
W rozpoznawanej sprawie ustalony przez organ stan faktyczny nie jest sporny, sporna jest jego subsumcja. Ze stanu faktycznego wynika, że skarżąca spółka podawała informacje za pomocą mobilnego baneru o treści: "Ap[...]" i głośnika, w którym podawane były dane zawierające nazwę, lokalizację oraz godziny otwarcia nowo otwartej apteki ogólnodostępnej o nazwie [...].
Zasadniczy spór w sprawie sprowadza się zaś do tego, czy forma i treść opisanego wyżej przekazu oraz sposób jego komunikowania stanowi niedozwoloną reklamę apteki oraz jej działalności, czy stanowi to tylko i wyłącznie dozwoloną informację o lokalizacji i godzinach pracy apteki, która nie jest reklamą w rozumieniu art. 94a ust. 1 p.f.. Innymi słowy, czy przedmiotowe banery zawierające informację o nazwie apteki, jej adresie oraz godzinach otwarcia stanowią niedozwolona reklamę w świetle art. 94a ust. 1 p.f. Nie chodzi więc o wątpliwości co do ustalonego stanu faktycznego, ten jest bowiem bezsporny, a jedynie o ocenę banerów medialnych pod katem tego, czy stanowią one zabronioną reklamę
Odpowiadając na zarzuty, trzeba stwierdzić, że nie są one usprawiedliwione, zarówno odnośnie do podejścia do rozumienia art. 94a ust. 1 p.f., jak i odnośnie do zastosowania w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy wymienionego przepisu prawa oraz art. 129b ust. 1 przywołanej ustawy, a komplementarny charakter tych zarzutów uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie.
Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą błędnej wykładni art. 94a ust. 1 p.f. poprzez przyjęcie, że reklamę – w rozumieniu tego przepisu – stanowić może również informacja o lokalizacji i godzinach otwarcia apteki, a w konsekwencji nieprawidłowego zastosowania art. 129b p.f. nałożenie kary za naruszenie zakazu reklamy apteki w związku z umieszczeniem banerów zawierających jedynie informację we wskazanym wyżej zakresie.
Jak prawidłowo zauważył Sąd pierwszej instancji i co znajduje potwierdzenie w bogatym orzecznictwie sądów administracyjnych, ustawodawca potraktował szeroko zawarte w art. 94a ust. 1 p.f. pojęcie reklamy aptek. Potrzeba szerokiego rozumienia reklamy aptek wywodzona jest m.in. z konieczności zapewnienia ochrony zdrowia publicznego, a w szczególności ograniczenia nadmiernego i nieuzasadnionego korzystania z produktów leczniczych. W pkt 2 wprowadzenia do dyrektywy 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 6 listopada 2001 r. w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi (Dz. Urz. WE L 311 z 28.11.2001, s. 67), wskazano, że ochrona zdrowia publicznego musi być podstawowym celem wszelkich zasad regulujących produkcję, dystrybucję i stosowanie produktów leczniczych. Obrót detaliczny produktami leczniczymi – a więc ich dystrybucja – jest prowadzony zasadniczo w aptekach ogólnodostępnych, które są placówkami ochrony zdrowia publicznego, w których osoby uprawnione świadczą w szczególności usługi farmaceutyczne, a ich zadaniem jest zapewnienie dostępności leków, albowiem są one zobowiązane do posiadania produktów leczniczych i wyrobów medycznych w ilości i asortymencie niezbędnym do zaspokojenia potrzeb zdrowotnych miejscowej ludności (zob. art. 86 ust. 1 i ust. 2b oraz 87 ust. 2 w związku z art. 68 ust. 1 i art. 95 ust. 1 p.f.). W tym też kontekście podnosi się, że wprowadzenie przez ustawodawcę zakazu reklamy aptek oraz ich działalności motywowane było potrzebą ograniczenia perswazyjnej funkcji reklamy, a to z uwagi na potrzebę zapewnienia ochrony zdrowia ludzkiego. Zwłaszcza, że może ona doznać uszczerbku nie tylko wskutek braku dostatecznego dostępu do leków, ale również wtedy, gdy dostęp do leków jest zbyt łatwy i skutkuje ich nadużywaniem. Do tego prowadzi zaś niewątpliwie nadto obecna i sugestywna reklama zarówno leków – które nie są zwykłym towarem rynkowym, a obrót nimi jest i musi być reglamentowany przez państwo – jak i aptek, to jest miejsc w których leki są oferowane do sprzedaży (zob. wyroki NSA z 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GSK 550/15 oraz z 22 października 2021 r., sygn. akt II GSK 778/21).
Naczelny Sąd Administracyjny przyjmuje w swym orzecznictwie, że reklamą jest każde działanie, które ma na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług (por. np. wyroki NSA z: 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1737/16; 18 października 2017 r., sygn. akt II GSK 5143/16; 20 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 2583/15; 11 października 2016 r., sygn. akt II GSK 682/15; 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GSK 97/15 oraz sygn. akt II GSK 550/15; 20 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 1718/13; wyrok NSA 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1981/13). Podobnie reklamę zdefiniowano w art. 2 dyrektywy 2006/114/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 12 grudnia 2006 r. dotyczącej reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy porównawczej (Dz. Urz. UE L z 2006 r., Nr 376, s. 21), w którym przyjęto, że reklama oznacza przedstawienie w jakiejkolwiek formie w ramach działalności handlowej, gospodarczej, rzemieślniczej lub wykonywania wolnych zawodów w celu wspierania zbytu towarów lub usług, w tym nieruchomości, praw i zobowiązań.
Sąd Najwyższy w wyroku z 2 października 2007 r., sygn. akt II CSK 289/07, stwierdził z kolei, że przy rozróżnieniu informacji od reklamy trzeba mieć na uwadze, że podstawowym wyznacznikiem przekazu reklamowego jest nie tylko mniej lub bardziej wyraźna zachęta do kupna towaru, ale i faktyczne intencje podmiotu dokonującego przekazu oraz odbiór przekazu przez jego adresatów. Wypowiedź jest reklamą, gdy nad warstwą informacyjną przeważa zachęta do nabycia towaru – taki cel przyświeca nadawcy wypowiedzi i tak odbiera ją przeciętny odbiorca, do którego została skierowana. Orzecznictwo sądowe wskazuje, że reklamą działalności apteki może być każde działanie zmierzające do zwiększenia sprzedaży. Reklama może przy tym przyjmować różne formy, w szczególności: haseł, sloganów, spotów TV, ulotek, billboardów, folderów, czy też gazetek, programów lojalnościowych itp.
Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznający niniejszą sprawę, w pełni podziela przedstawione wyżej stanowisko, na które szeroko powoływały się zarówno organy, jak i Sąd pierwszej instancji, dotyczące konieczności szerokiego rozumienia pojęcia reklamy.
Organy administracji, co słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, pominęły istotną dla rozpoznania niniejszej sprawy okoliczność, tj. fakt, że ustawodawca w art. 94a ust. 1 zdanie drugie p.f. wyłączył z zakresu zabronionej reklamy apteki informacje o lokalizacji i godzinach pracy apteki.
W myśl art. 94a ust. 1 p.f. zabroniona jest reklama aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. Z treści zdania drugiego przytoczonego przepisu wynika wprost, że informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego nie stanowi reklamy. Wprawdzie nazwa apteki nie została wymieniona wśród wyłączeń z art. 94a ust. 1 zdanie 2 p.f., jednak przyjąć należy, że spełnianie funkcji informacyjnej w zakresie lokalizacji i godzin pracy apteki uzasadnia podanie również nazwy apteki "[...]", która sama w sobie nie zawiera treści o charakterze reklamy. Poza tym należy podnieść, że informacja wskazująca tylko na lokalizację i godziny pracy nie byłaby w istocie informacją, gdyż nie identyfikowałaby, jakiego podmiotu dotyczy. Posiadanie przez apteki określonych nazw własnych jest powszechnie przyjęte i dozwolone. W zakresie pojęcia dozwolonej informacji o aptece określonej w art. 94a ust. 1p.f. z natury rzeczy mieści się zatem również określenie (a więc nazwa) skonkretyzowanej apteki.
Ustawodawca uznał, że w przypadku reklamy apteki lub punktu aptecznego, bądź ich działalności reklama jest zakazana, z jednym wyjątkiem, reklamy nie stanowi bowiem informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. Poza tym stwierdzeniem brak jest uszczegółowienia zakresu tego pojęcia. Ustawodawca nie określił bowiem formy dopuszczalnej informacji, miejsca i czasu jej rozpowszechniania. Nie określił także, że ze względu na zawarte intencje już tylko sama informacja o godzinach pracy apteki czy jej lokalizacji może stanowić zakazaną reklamę. Ustawodawca nie dał też żadnych normatywnych wskazówek co do wielkości, wyglądu, miejsca umieszczenia dozwolonych informacji.
Skoro informacja tej treści została wyłączona z zakazu reklamy apteki i jej działalności, a ustawodawca nie wskazał dopuszczalnych form, w jakich treści o lokalizacji i godzinach otwarcia apteki można umieścić w przestrzeni publicznej, to znaczy, że dla oceny przez organ, czy w konkretnych okolicznościach faktycznych sprawy zachodzi wyłączenie z pojęcia reklamy, o którym mowa w art. 94a ust. 1 zdanie drugie p.f., nie mają znaczenia takie okoliczności, jak intencje towarzyszące umieszczającemu informacje, widoczność i zasięg nośnika informacyjnego, a także forma, w jakiej informacje te zostały zamieszczone i to nawet przy szerokim podejściu rozumienia "reklamy apteki".
Jeśli treść informacji ogranicza się jedynie do lokalizacji i godzin pracy apteki, wówczas nie mamy do czynienia z zabronioną reklamą apteki. Informacje tego rodzaju zostały bowiem wprost wyłączone z uregulowanego w art. 94a ust. 1 p.f. zakresu reklamy (por. wyroki NSA z: 12 marca 2020 r., sygn. akt II GSK 3613/17, 2 września 2021 r., sygn. akt II GSK 443/21, 22 października 2021 r., sygn. akt 778/21, 11 stycznia 2022 r., sygn. akt II GSK 2478/21, 23 lutego 2022 r., sygn. akt II GSK 1343/18).
Sąd pierwszej instancji prawidłowo więc przyjął, że w odniesieniu do skarżącej spółki brak jest podstaw do uznania, że wbrew przepisom art. 94a p.f. prowadzi reklamę apteki oraz jej działalności. W konsekwencji brak jest również podstaw do zastosowania art. 129b ust. 1 i 2 p.f.
Nie jest też zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku. Powinno ono mianowicie zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji – wskazania co do dalszego postępowania. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną samodzielną podstawę kasacyjną, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, w tym gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy nie zawiera stanowiska sądu odnośnie do stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39; a także wyroki NSA: z 19 lutego 2019r., sygn. akt II GSK 5379/16; z 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być na tyle istotne, aby można było uznać, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), co strona skarżąca kasacyjnie powinna wykazać. W rozpoznawanej sprawie do takiego naruszenia nie doszło, gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. Sąd pierwszej instancji przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując, z jakich przyczyn uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej ustaleń Sądu w kwestionowanym zakresie. To zaś, że skarżący kasacyjnie nie podziela stanowiska Sądu pierwszej instancji i uważa, że uzasadnienie wyroku jest dla niego nieprzekonujące, nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 470/14). Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nie służy także do zwalczania ustaleń faktycznych czy oceny materiału dowodowego przyjętych za podstawę orzekania (por. wyroki NSA z: 28 listopada 2008 r., sygn. akt II FSK 1156/07, 22 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1652/11). Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można również skutecznie zwalczać stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. wyrok NSA z 22 czerwca 2016r., sygn. akt I GSK 1821/14).
Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że za pomocą tego zarzutu jej autor polemizuje w istocie ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, czego skutecznie uczynić nie może. A zatem to, że stanowisko zajęte przez Sąd pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne, nie poddaje się kontroli kasacyjnej, czy też że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.
Ponadto – wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej – należy uznać za wystarczające i jasne wskazania Sądu dla organu co do dalszego postępowania.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest chybiony.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania wskazanych w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. wskazać trzeba, że zarzut naruszenia przepisów postępowania może być uwzględniony tylko wówczas, gdy naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wykazanie potencjalnego wpływu uchybienia procesowego na wynik sprawy należy do strony wnoszącej skargę kasacyjną. Przez "wpływ", o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który chociaż nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną, wynikającym z przepisu art. 176 p.p.s.a., jest więc nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z wykazaniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Nie wystarczy zatem przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną, określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wnoszący skargę kasacyjną jest więc obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu administracyjnego mógłby być inny. Zarzuty kasacyjne nieodpowiadające wskazanym warunkom uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę ich zasadności. Zaznaczyć należy, że Sąd nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych lub ich uzasadnienia. Wskazują jedynie na istniejące – w ocenie strony skarżącej kasacyjnie – uchybienia, ale nie spełniają wymogu niezbędnego dla uwzględnienia tych zarzutów, tj. wykazania wpływu tych naruszeń na wynik sprawy.
Analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej nie udziela odpowiedzi na pytanie, na czym dokładnie – w tym zwłaszcza w świetle przedstawionych wymogów – miałoby polegać zarzucane naruszenie przepisów postępowania w relacji do określonych nimi i adresowanych wojewódzkiego sądu administracyjnego wzorców kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a w rezultacie, jaki miałby być wpływ zarzucanych naruszeń na wynik sprawy. Jeżeli tak, to w świetle wszystkich konsekwencji wynikających z zasady dyspozycyjności obowiązującej w postępowaniu przez Naczelnym Sądem Administracyjnym, o których była mowa powyżej, zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie mogły odnieść skutku oczekiwanego przez stronę skarżącą.
Mając powyższe na uwadze, NSA stwierdził, że sposób, w jaki skonstruowano oraz uzasadniono zarzut naruszenia przepisów postępowania oznaczony w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej nie daje podstaw do uznania, że skarżący kasacyjnie skutecznie podważył stan faktyczny, który przyjęty został przez Sąd pierwszej instancji – jako prawidłowo ustalony przez organ – za podstawę wyrokowania w rozpoznawanej sprawie. Podniesione w tej sprawie zarzuty procesowe wskazują jedynie na istniejące – w ocenie strony skarżącej kasacyjnie – uchybienia, ale nie spełniają wymogu niezbędnego dla uwzględnienia tych zarzutów, tj. wykazania wpływu tych naru
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). NSA uwzględnił to, że pełnomocnik skarżącej, który występował przed Sądem pierwszej instancji, sporządził w terminie określonym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedź na skargę kasacyjną.