II GSK 739/09

Naczelny Sąd Administracyjny2010-09-03
NSAinneWysokansa
gry losowezakłady wzajemneautomatywygrana rzeczowapostępowanie administracyjneinterpretacja przepisówNSA

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, kwestionując sposób interpretacji przepisów dotyczących gier na automatach i wygranych rzeczowych.

Sprawa dotyczyła charakteru gier na automatach, które Minister Finansów uznał za gry na automatach w rozumieniu ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki R. Sp. z o.o. na tę decyzję. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania i błędną wykładnię prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na wątpliwości co do interpretacji przepisów dotyczących wygranych rzeczowych i konieczność dokładniejszego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła charakteru gier urządzanych na automatach, które Minister Finansów uznał za gry na automatach w rozumieniu ustawy o grach i zakładach wzajemnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. Spółki z o.o. na decyzję Ministra Finansów. Spółka wniosła skargę kasacyjną, podnosząc szereg zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, w tym wadliwego oznaczenia stron, pozbawienia strony czynnego udziału w postępowaniu, wybiórczej oceny dowodów oraz naruszenia przepisów dotyczących uzasadnienia decyzji. Zarzucono również błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 2 ust. 2a ustawy o grach i zakładach wzajemnych, w szczególności w zakresie definicji wygranej rzeczowej. Naczelny Sąd Administracyjny, po analizie zarzutów, uznał skargę kasacyjną za zasadną. Uchylił zaskarżony wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na istotne wątpliwości co do interpretacji przepisów dotyczących wygranych rzeczowych oraz konieczność dokładniejszego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przez sąd niższej instancji. NSA podkreślił, że kluczowe jest ustalenie, czy w grze występują wygrane rzeczowe o wymiernej wartości materialnej, co nie zostało w pełni wyjaśnione.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Możliwość kontynuacji gry lub zdobycie punktów kredytowych może stanowić wygraną rzeczową, pod warunkiem, że wiąże się z uzyskaniem wymiernej korzyści materialnej.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że wygrana rzeczowa to nie tylko nabycie rzeczy, ale także uprawnienie do korzystania z niej. Możliwość kontynuacji gry bez dodatkowej opłaty lub zdobycie punktów kredytowych może być taką korzyścią, ale musi mieć wymierną wartość materialną, aby odróżnić grę na automatach od gier na automatach o niskich wygranych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (44)

Główne

u.g.i.z.w. art. 2 § ust. 2a

Ustawa o grach i zakładach wzajemnych

Definicja gry na automatach, obejmująca gry o wygrane pieniężne lub rzeczowe na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych.

u.g.i.z.w. art. 2 § ust. 2b

Ustawa o grach i zakładach wzajemnych

Definicja gry na automatach o niskich wygranych, z określoną górną granicą wartości wygranych i wysokości stawki.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja strony postępowania.

k.p.a. art. 61 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Wszczęcie postępowania na wniosek lub z urzędu.

k.p.a. art. 61 § § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania.

k.p.a. art. 75 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dopuszczalność dowodów.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 78 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny przez organ wartości dowodowej dowodów.

k.p.a. art. 79 § § 1 i 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo strony do udziału w przeprowadzaniu dowodów.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.p.a. art. 84 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia decyzji.

k.p.a. art. 109 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące oznaczenia stron.

k.p.a. art. 127 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

k.p.a. art. 138 § § 1 ust. 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa wznowienia postępowania administracyjnego.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

k.p.a. art. 10

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

k.p.a. art. 61 § § 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

k.p.a. art. 75 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

k.p.a. art. 78 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

k.p.a. art. 79 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

k.p.a. art. 84 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

k.p.a. art. 85 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

k.p.a. art. 109 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

k.p.a. art. 127 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

k.p.a. art. 138 § § 1 ust. 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

u.g.i.z.w. art. 2 § ust. 3

Ustawa z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych

Tryb rozstrzygania o charakterze gier.

p.p.s.a. art. 174 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 174 § ust. 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie zaskarżonego wyroku.

p.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres działania sądów administracyjnych.

Pomocnicze

u.g.i.z.w. art. 42 § pkt 6

Ustawa o grach i zakładach wzajemnych

Wskazuje na obowiązek organu podania jednostkowej wartości wygranej rzeczowej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez organ administracji, w tym wadliwe oznaczenie stron i pozbawienie strony czynnego udziału. Błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego dotyczących gier na automatach i wygranych rzeczowych.

Odrzucone argumenty

Argumenty WSA dotyczące prawidłowego określenia strony postępowania. Argumenty WSA dotyczące dopuszczalności wykorzystania dowodów z postępowań karno-skarbowych. Argumenty WSA dotyczące prawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego i oceny dowodów.

Godne uwagi sformułowania

Wygraną rzeczową jest nie tylko uzyskanie własności rzeczy, lecz również nabycie uprawnienia do korzystania z rzeczy na podstawie innego tytułu prawnego. Możliwość kontynuacji gry na automacie odpowiadająca nabyciu uprawnienia do korzystania z automatu stanowiącego przedmiot stosunku obligacyjnego pomiędzy graczem a podmiotem prowadzącym działalność w zakresie gier na automatach. Wygraną rzeczową mogą być również punkty, tzw. kredyty (...) uzyskane w trakcie gry na automacie, pod warunkiem, że ich pozyskanie przez gracza wiąże się z uzyskaniem przezeń wymiernej korzyści materialnej.

Skład orzekający

Maria Myślińska

przewodniczący sprawozdawca

Jan Bała

sędzia

Maria Jagielska

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących gier na automatach, definicja wygranej rzeczowej, wymogi postępowania administracyjnego w sprawach o charakter gier."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów ustawy o grach i zakładach wzajemnych w kontekście konkretnych automatów i mechanizmów gry.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy interpretacji przepisów dotyczących gier hazardowych, co jest tematem budzącym zainteresowanie ze względu na potencjalne ryzyko i regulacje prawne. Kwestia wygranej rzeczowej i jej wymiernej wartości jest kluczowa.

Czy punkty na automacie to wygrana rzeczowa? NSA rozstrzyga kluczową kwestię w grach hazardowych.

Sektor

gry hazardowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 739/09 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2010-09-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-08-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Bała
Maria Jagielska
Maria Myślińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Gry losowe
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 152/09 - Wyrok WSA w Warszawie z 2009-04-30
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7,art. 8, art. 10, art. 28, art. 61 § 4, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 79 § 1 i 2, art. 80, art. 84 § 1, art. 85 § 1, art. 107 § 3, art. 109 § 1, art. 127 § 3, art. 138 § 1 ust. 2, art. 145 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2004 nr 4 poz 27
art. 2 ust. 2a, art. 42 pkt 6
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 19 grudnia 2003 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o grach i zakładach wzajemnych
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Myślińska (spr.) Sędzia NSA Jan Bała Sędzia del. WSA Maria Jagielska Protokolant Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 3 września 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. Spółki z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 30 kwietnia 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 152/09 w sprawie ze skargi R. Spółki z o.o. w G. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia o charakterze gier na automatach 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnymi w W. 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz R. Spółki z o.o. w G. kwotę 320 (trzysta dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 152/09, oddalił skargę R. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...], w przedmiocie rozstrzygnięcia o uznaniu gier za gry na automatach, z następującym uzasadnieniem.
W dniu 4 lutego 2008 r. do Ministerstwa Finansów wpłynęło pismo Urzędu Celnego w G. z prośbą o rozstrzygnięcie w trybie art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.) charakteru gier urządzanych na automatach "[...]" – nr fabryczny usunięty, "[...]" – nr fabryczny [...], "[...]" – nr fabryczny usunięty. Złożenie pisma było związane z ustaleniami kontroli przeprowadzonej w lokalu "[...]" w B. przy ul. [...], w którym funkcjonowały opisane automaty.
Minister Finansów wszczął postępowanie administracyjne, które zakończyło się wydaniem w dniu [...] czerwca 2008 r. decyzji, na podstawie której organ uznał, iż gry prowadzone na automatach "[...]"– nr fabryczny usunięty, "[...]" – nr fabryczny [...], "[...]" – nr fabryczny usunięty, są grami na automatach w rozumieniu przepisów ustawy o grach i zakładach wzajemnych. W uzasadnieniu Minister Finansów podał, że gry na przedmiotowych automatach są grami na urządzeniach elektromechanicznych. Wyposażone są one w zestawy ruchomych (obrotowych) bębnów, na których umieszczone są określone symbole. Automaty te wyposażone są we wrzutniki monet o nominałach 1, 2 lub 5 zł. Po zakredytowaniu automatów monetami o odpowiednich nominałach grający otrzymuje punkty kredytowe, za które może prowadzić grę. W przypadku wygranej – uzyskania określonego układu symboli na ruchomych bębnach automatów – grający uzyskuje dodatkowe punkty kredytowe, jednakże po upływie wykupionego czasu gry automaty wyłączają się bez względu na wynik gry. Po dokonaniu dodatkowej opłaty grę można kontynuować, a niewykorzystane w poprzedniej grze kredyty zostają przeniesione na poczet kolejnej gry, sumując się z nowymi kredytami. Minister Finansów oparł się na aktach sprawy postępowania karno-skarbowego, a zwłaszcza zawartej w nich opinii wydanej przez Politechnikę [...] Katedrę Technologii Maszyn z dnia 5 stycznia 2008 r.
Nie zgadzając się z decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. R. Sp. z o.o. z siedzibą w G. złożyła do Ministra Finansów wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Minister Finansów decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. postanowił utrzymać w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. w niniejszym postępowaniu, jest podmiot, który organizował gry na automatach, tj. R., a nie właściciel tych urządzeń, tj. firma F., [...], Nederlandse Antillen.
Organ wskazał, że postępowanie administracyjne prowadzone było zgodnie z zasadami k.p.a.: praworządności (art. 6), prawdy obiektywnej (art. 7) oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8) poprzez zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu (art. 10), należyte i wyczerpujące informowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9), z wyjaśnieniem stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy (art. 11). Przed wydaniem decyzji z dnia [...] czerwca 2008 r. organ zapoznał się z całością zgromadzonych materiałów, co znalazło odzwierciedlenie w treści decyzji. Zgodnie z art. 7 k.p.a. podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie.
Organ wyraźnie wskazał uzasadnienie faktyczne i prawne dla podjętego rozstrzygnięcia, wyjaśniając stronie przesłanki, jakimi kierował się rozstrzygając przedmiotową sprawę.
Organ podniósł, że spór dotyczy interpretacji przepisów materialnoprawnych art. 2 ust. 2a ustawy o grach i zakładach wzajemnych. O tym, czy w rozumieniu tych przepisów mamy do czynienia z grą na automatach, nie decyduje sposób i forma wypłacania (realizacji) wygranej przez sam automat, czy przez pracownika obsługi. Jest to okoliczność drugorzędna. Tak samo bez znaczenia jest postać wygranej, która w myśl ustawy może być pieniężna lub rzeczowa. Przedmiotowa ustawa nie zawiera definicji wygranej rzeczowej, nie określa też cech umowy gry, co uzasadnia odwołanie się w tym względzie do odpowiednich przepisów prawa cywilnego i ich wykładni doktrynalnej.
Minister Finansów stwierdził, że wygraną jest możliwość kontynuowania uprzednio rozpoczętej gry przy zwiększonym poziomie trudności, wymagającym większych umiejętności bez konieczności dokonywania nowej opłaty. W badanych automatach ponownie wrzucając monetę gracz miał do dyspozycji nowe kredyty oraz te niewykorzystane w poprzedniej grze. Przeniesione z poprzedniej gry wygrane punkty kredytowe dawały szansę pełnego wykorzystania czasu gry przy kolejnym uruchomieniu automatu. Nie ma znaczenia czy wygraną można skonsumować w tej samej grze, czy też grając dalej w tę samą grę. W istocie gracz otrzymuje wygraną w postaci punktów o określonej wartości, które może przeznaczyć na dalszą grę. W ocenie organu stan faktyczny sprawy był jasny i bezsporny i nie było potrzeby sporządzania kolejnych opinii biegłych ani też przeprowadzania rozprawy administracyjnej, o które to dowody wnioskowała skarżąca spółka.
Na decyzję organu spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., zarzucając jej:
1) rażącą obrazę przepisów art. 109 § 1 k.p.a. w zw. z art. 61 § 4 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a., poprzez ewidentnie wadliwe oznaczenie stron postępowania, w wyniku którego w toku postępowania pominięto stronę, które to naruszenie prowadzi do obligatoryjnego wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., co stanowi podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. b) p.p.s.a.,
2) rażącą obrazę przepisu art. 61 § 1 k.p.a., poprzez wszczęcie postępowania administracyjnego na wniosek innego podmiotu aniżeli strony - na wniosek Urzędu Celnego w S., co stanowi rażące naruszenie prawa, którego konsekwencją zgodnie z przepisami art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w zw. z art. 145 § 1 ust. 2 p.p.s.a., winno być stwierdzenie nieważności decyzji;
3) rażącą obrazę przepisów art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 85 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie podjęcia przez organ administracji publicznej wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co oczywiście miało istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy;
4) rażącą obrazę przepisów art. 79 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a., poprzez całkowite pozbawienie strony ustawowego prawa udziału w przeprowadzaniu dowodów, co nie tylko miało istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy, ale również stanowi wadę kwalifikowaną, polegającą na uniemożliwieniu stronie wzięcia udziału w postępowaniu, które to naruszenie prowadzi do obligatoryjnego wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i stanowi podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. b) p.p.s.a.,
5) rażącą obrazę przepisu art. 10 k.p.a., poprzez uniemożliwienie stronie wyrażenia ostatecznego stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy, co dowodzi, iż strona skarżąca bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, jakie to uchybienie stanowi podstawę wznowienia postępowania przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., co stanowi podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. b) p.p.s.a.,
6) rażącą obrazę przepisu art. 80 k.p.a., poprzez wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału oraz oczywiście błędne ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia, pozostające w opozycji do zgromadzonych materiałów, co oczywiście miało istotny wpływ na wynik sprawy,
7) rażącą obrazę przepisu art. 84 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, mimo iż w okolicznościach niniejszej sprawy wymagane są wiadomości specjalne, co oczywiście miało wpływ na wynik przedmiotowej sprawy,
8) rażącą obrazę przepisu art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niesprostanie wymogowi sporządzenia wnikliwego i logicznego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia wraz z uzasadnieniem podstawy faktycznej, co oczywiście miało wpływ na wynik postępowania, poprzez uniemożliwienie kontroli prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia;
9) błędną wykładnię przepisu art. 2 ust. 2a ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych oraz nieuwzględnienie przy dokonywaniu wykładni dyspozycji przepisu art. 42 pkt 6 wskazanej ustawy, mającą oczywiście wpływ na wynik sprawy, poprzez wadliwe przyjęcie, że będące przedmiotem niniejszego postępowania urządzenia do gry, umożliwiają prowadzenie gier o wygrane rzeczowe.
W uzasadnieniu zarzutów skargi strona w całości powtórzyła swoją argumentację z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy oraz wskazała na uchybienia organu w toczącym się postępowaniu administracyjnym.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. stwierdził, że organ prawidłowo określił stronę postępowania. Przedsiębiorstwo zagraniczne będące właścicielem automatów nie ma bezpośredniego interesu prawnego, aby występować w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest rozstrzygnięcie charakteru gry na automatach.
W ocenie Sądu zarzut wszczęcia postępowania na wniosek podmiotu nieuprawnionego (Urzędu Celnego w S.) należy uznać za nietrafny, bowiem jak wynika z treści wysłanego do strony zawiadomienia o wszczęciu postępowania Minister Finansów wszczął postępowanie w sprawie niniejszej z urzędu w celu sprawdzenia czy gry urządzane przez skarżącą na automatach w "[...]" są grami na automatach w rozumieniu ustawy o grach i zakładach wzajemnych. Okoliczność, że impulsem do podjęcia przez Ministra działania z urzędu była informacja Urzędu Celnego o wynikach kontroli przeprowadzonej we wspomnianym barze oraz wątpliwość, co do charakteru gier, nie zmienia postaci rzeczy, że organ działał z urzędu, bowiem ustawa o grach i zakładach wzajemnych nie wprowadza żadnych ograniczeń, co do działania z urzędu w trybie art. 2 ust. 3.
Odnosząc się do podniesionych przez stronę zarzutów procesowych wskazać należy, że zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Na gruncie przepisów k.p.a. nie występują żadne ograniczenia w możliwości wykorzystania w postępowaniu administracyjnym dowodów zgromadzonych w toku postępowania karnego lub karno-skarbowego.
Sąd uznał za niezasadny zarzut skargi dotyczący przeprowadzenia przez organ administracji wybiórczego postępowania dowodowego. Postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo, sprowadzało się ono m.in. do dopuszczenia dowodów z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania karno-skarbowego [...]. Automaty były badane przez biegłego w obecności przedstawiciela skarżącej. Powyższe dowody zgromadzone w toku postępowania karno-skarbowego zostały uwzględnione i ocenione przez Ministra Finansów. Dokonana przez organ ocena dowodów była zgodna z dyrektywą zawartą w art. 80 k.p.a., tzn. była ona swobodna, lecz nie dowolna.
W ocenie Sądu oparcie rozstrzygnięcia o dowody zgromadzone w postępowaniu przygotowawczym [...] nie pozbawiło strony należnych jej praw, w tym prawa do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Prezes skarżącej spółki J. M., upoważniony do jej jednoosobowego reprezentowania uczestniczył czynnie w postępowaniu karno-skarbowym i w prowadzonym w jego ramach postępowaniu dowodowym.
W toku postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca, pismem organu z dnia 20 sierpnia 2008 r., została pouczona o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Nie jest uzasadniony zarzut, iż wnioskowane przez stronę dowody nie zostały przeprowadzone, bowiem strona nie wskazała, czemu miały one służyć, ani jakie okoliczności pozostają niejasne bez ich przeprowadzenia. Postępowanie dowodowe służy wyjaśnieniu stanu sprawy i aby podnosić zarzut jego wadliwego przeprowadzenia należy wykazać, że z powodu naruszeń przepisów o postępowaniu dowodowym i nieprzeprowadzenia wnioskowanych dowodów, sprawa nie jest wyjaśniona należycie, gdyż pozostają zagadnienia niewyjaśnione. W sprawie niniejszej strona takich zarzutów nie sformułowała i nie wskazała w skardze, co pozostaje niejasne.
Kontrolując poczynione przez organ ustalenia faktyczne Sąd uznał, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, są one kompletne i prawidłowe, a wyprowadzone z nich wnioski co do charakteru gier prowadzonych na badanych automatach, są właściwe.
W ocenie Sądu opinie biegłych znajdujące się w aktach sprawy nie są ze sobą sprzeczne, a przeciwnie uzupełniają się wzajemnie, a każda z nich kładzie nacisk na inny aspekt zagadnienia, zaś ustalenia poczynione przez organ w żadnym punkcie nie są z nimi sprzeczne.
Organ prawidłowo ustalił, że gra może być kontynuowana w wykupionym czasie gry, gdy gracz może grać dalej już nie dzięki kredytom uzyskanym na starcie za uiszczoną opłatę, a dzięki punktom zdobytym za sprawą swojej sprawności w grze. Gra ta toczy się na drugim rzędzie bębnów, gdzie punkty są korzystniej naliczane. W wyniku tego, skoro gracz ma możliwość zdobycia większych punktów, ma też szansę wykorzystania całego czasu gry. Jak wskazał biegły, korzyścią dla grającego jest możliwość gry o większe punkty, niż na dolnej części pulpitu. Ilość zdobytych punktów jest też istotna i z tego względu, że po upływie opłaconego czasu gry, gracz może opłacić kolejną grę, w której zdobyte wcześniej punkty zostaną mu doliczone.
Sąd wskazał, że w przypadku przedmiotowych automatów występują dwa rodzaje wygranych. Pierwszy to możliwość prowadzenia gry w wykupionym czasie, ale nie za przyczyną kredytów uzyskanych na starcie, a przy wykorzystaniu punktów zdobytych w grze, dzięki którym gracz przechodzi na wyższy poziom bębnów, na którym punkty są liczone korzystniej. Korzyścią dla niego jest prowadzenie dłuższej gry, bez ponoszenia dodatkowej opłaty. I mimo że dzieje się to w opłaconym wcześniej czasie tej gry, to gracz korzysta ze zdobytych punktów dalszą grą, gdyż w sytuacji gdyby tych punktów nie zdobył, grę by zakończył nawet wówczas, gdyby nie upłynął wykupiony czas gry. Korzyścią dla niego jest większa szansa pełnego wykorzystania opłaconego czasu gry. W tej sytuacji wprowadzenie ogranicznika czasowego nie powoduje, że taka wygrana traci cechy wygranej w rozumieniu ustawy o grach i zakładach wzajemnych.
Drugim rodzajem wygranej jest możliwość zaliczenia punktów zdobytych w już zakończonej, z powodu upływu opłaconego czasu gry, w kolejnej grze uruchomionej po wrzuceniu następnej monety. Wygraną są zdobyte punkty, które można przeznaczyć na dalszą grę na automacie, co stwarza możliwość wydłużenia tej gry, przy założeniu, że wydłużenie to będzie mieściło się w ponownie wykupionym czasie gry. Ta szansa wydłużania czasu gry jest także i w tym przypadku korzyścią, którą uzyskuje gracz.
Sąd wskazał, że ze wszystkich opinii biegłych wynika, że realny czas gry zależy od liczby zakupionych lub wygranych, dzięki sprawności gracza, punktów kredytowych. Gracz niesprawny gra krócej niż to przewiduje zakupiony czas gry, zaś gracz sprawny może wykorzystać cały zakupiony czas, a nawet zgromadzić punkty kredytowe, które wykorzysta w kolejnej grze. Punkty kredytowe są więc wygraną rzeczową, bo to od ich ilości zależy rzeczywisty czas gry.
Takie rozumienie wygranej rzeczowej w odniesieniu do gry na automatach jest zgodne z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Sąd podzielił stanowisko Ministra Finansów, że pojęcie wygranej obejmuje każdą korzyść wynikającą z przebiegu gry, w tym możliwość jej kontynuowania. Możliwość kontynuowania gry oznacza w gruncie rzeczy sposobność korzystania z automatu do gier o czas dłuższy, związany z przyznaną wygraną (uprawnieniem do bezpłatnego korzystania z rzeczy). Nie idzie tu zatem o większą lub mniejszą satysfakcję grającego z udanego wyniku gry, lecz o możliwość bezpłatnego prowadzenia gry, równoznacznego z przedłużonym korzystaniem z automatu do gier, będącym następstwem wygranej. Tym samym Sąd uznał, że Minister Finansów dokonał prawidłowej wykładni art. 2 ust. 2a o grach i zakładach wzajemnych i zasadnie rozstrzygnął, że przedmiotowe gry podlegają przepisom ww. ustawy. Dla ustawowego pojęcia gry na automatach, zarówno satysfakcja grającego, jak i jego umiejętności i doświadczenie, nie mają prawnego znaczenia. Organ - wbrew twierdzeniom skargi - prawidłowo przyjął, że czas trwania gier na przedmiotowych automatach nie jest stały i nie jest z góry określony. Określona jest jedynie maksymalna granica czasu, przez jaki będą prowadzone gry, zależna od wniesionej opłaty. W przypadku niekorzystnego przebiegu gry, który zależy od zręczności gracza, grający kończy grę przed upływem opłaconego czasu gry, tj. w momencie utraty wszystkich punktów kredytowych. Oznacza to, że nie jest wskazany stały czas gry, przez który grający będzie miał na pewno możliwość prowadzenia gry.
Sąd zgodził się z oceną organu, iż będące przedmiotem niniejszego postępowania urządzenia do gry umożliwiają prowadzenie gier o wygrane rzeczowe.
Skargę kasacyjną wniosła R. Sp. z o.o. z siedzibą w G.i, na podstawie art. 173 § 1 oraz art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zaskarżając w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
1) na zasadzie art. 174 ust. 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na uchybieniu art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w z zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. dalej p.u.s.a.) przez nieuwzględnienie skargi skarżącej – naruszenie art. 151 p.p.s.a. – pomimo wadliwości przeprowadzonego przez organ postępowania administracyjnego, mającej istotny wpływ na wynik sprawy administracyjnej, polegającej na niezastosowaniu przez organ art. 138 § 1 ust. 2 in fine k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. wobec wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek innego podmiotu aniżeli strony – na wniosek Urzędu Celnego w S., co dowodzi bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego wszczętego przez podmiot nieposiadający interesu prawnego w sprawie; wskazane uchybienie miało wpływ na wynik sprawy bowiem uwzględnienie skargi skutkowałoby odmiennym jej wynikiem;
2) na zasadzie art. 174 ust. 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na uchybieniu art. 145 § 1 ust. 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w z zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. przez nieuwzględnienie skargi skarżącej – naruszenie art. 151 p.p.s.a. – pomimo naruszenia przez organ w toku postępowania administracyjnego przepisów prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego:
a) w szczególności: art. 109 § 1 k.p.a. w zw. z art. 61 § 4 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a., poprzez ewidentnie wadliwe oznaczenie stron postępowania, w wyniku którego pominięto w toku postępowania stronę, które to naruszenie prowadzi do obligatoryjnego wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.,
b) w szczególności: art. 79 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a., poprzez całkowite pozbawienie strony ustawowego prawa udziału w przeprowadzaniu dowodów, co miało istotny wpływ na wynik zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego oraz stanowi wadę kwalifikowaną, polegającą na uniemożliwieniu stronie wzięcia udziału w postępowaniu, które to naruszenie prowadzi do obligatoryjnego wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.,
c) w szczególności art. 10 k.p.a., poprzez uniemożliwienie stronie wyrażenia ostatecznego stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy, co dowodzi oczywiście, iż strona skarżąca bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, jakie to uchybienie stanowi podstawę wznowienia postępowania przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.;
wskazane uchybienie miało wpływ na wynik sprawy, bowiem uwzględnienie skargi skutkowałoby odmiennym jej wynikiem;
3) na zasadzie art. 174 ust. 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na uchybieniu art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w z zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. przez nieuwzględnienie skargi skarżącego - naruszenie art. 151 p.p.s.a. - pomimo naruszenia przez organ w toku postępowania administracyjnego przepisów prawa wskazanych poniżej (lit. a – f), mającego istotny wpływ na wynik sprawy administracyjnej a nadto przedstawienie stanu sprawy wbrew istotnemu stanowi rzeczy:
a) w szczególności: art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 85 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie podjęcia przez organ administracji publicznej wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co oczywiście miało istotny wpływ na wynik zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego,
b) w szczególności art. 80 k.p.a., poprzez wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału oraz wyprowadzenie oczywiście błędnych logicznie wniosków z ustalonych przez organ faktów przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia, pozostające w opozycji do zgromadzonych materiałów, co oczywiście miało istotny wpływ na wynik zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego,
c) w szczególności art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, mimo iż w okolicznościach niniejszej sprawy wymagane są wiadomości specjalne, co oczywiście miało wpływ na wynik zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego,
d) w szczególności art. 85 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z oględzin objętych przedmiotem postępowania urządzeń do gier, mimo iż w okolicznościach niniejszej sprawy zachodziła taka potrzeba, co oczywiście miało wpływ na wynik zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego,
e) w szczególności art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka W. Ż., mimo iż w okolicznościach niniejszej sprawy zachodziła taka potrzeba, co oczywiście miało wpływ na wynik zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego,
f) w szczególności art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niesprostanie wymogowi sporządzenia wnikliwego i logicznego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia wraz z uzasadnieniem podstawy faktycznej, co oczywiście miało wpływ na wynik postępowania, poprzez uniemożliwienie kontroli prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz pozbawienie strony informacji o przesłankach rozstrzygnięcia;
wskazane uchybienie miało wpływ na wynik sprawy, bowiem uwzględnienie skargi skutkowałoby odmiennym jej wynikiem;
4) na zasadzie art. 174 ust. 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na uchybieniu art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w z zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. przez nierozpoznanie zarzutów skargi z dnia 22 grudnia 2008 r. oznaczonych numerami 5 i 9, a zatem niepełną kontrolę administracji publicznej, wskazane uchybienie miało wpływ na wynik sprawy, bowiem rozpoznanie i uwzględnienie pominiętych zarzutów skargi skutkowałoby odmiennym jej wynikiem; oczywistą konsekwencją nierozpoznania wskazanych zarzutów jest wadliwość sporządzonego uzasadnienia, bowiem w tym zakresie nie zawiera podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, co z kolei uniemożliwienia zajęcie stanowiska przez skarżącą;
5) na zasadzie art. 174 ust. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w z zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. naruszenie prawa materialnego poprzez dokonanie wadliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji administracyjnej, przez niewłaściwe zastosowanie na skutek dokonanej wadliwej wykładni przepisu art. 2 ust. 2a ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.) oraz zignorowanie przy dokonywaniu wykładni dyspozycji przepisu art. 42 pkt 6 wskazanej ustawy, skutkujące wadliwym przyjęciem, że przepis art. 2 ust. 2a ustawy o grach i zakładach wzajemnych znajduje zastosowanie w okolicznościach mniejszej sprawy. W konsekwencji czego z naruszeniem przepisu art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) p.p.s.a. Sąd I instancji oddalił skargę z dnia 22 grudnia 2008 r.
Wskazując na powyższe uchybienia, skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz przyznanie należnych kosztów według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca szeroko odniosła się do wskazanych zarzutów, wskazując, że stanowią one w dużej mierze powtórzenie zarzutów skargi do WSA.
W szczególności skarżąca podniosła, że postępowanie administracyjne toczyło się "na wniosek" Urzędu Celnego w S., który nie ma w przedmiotowej sprawie statusu strony postępowania administracyjnego.
Skarżąca podniosła ponadto, iż przepisom ustawy o grach i zakładach wzajemnych podlegają wyłącznie gry o wygrane rzeczowe. Dokonanie rozróżnienia powoduje, że z istoty samej regulacji nie obejmuje ona wszystkich gier. Stwierdzenie, iż wygraną rzeczową jest każda korzyść wynikająca z gry jest uproszczeniem.
Skarżąca podkreśliła, że organ administracji publicznej orzekając, iż dana gra umożliwia wygraną rzeczową, zgodnie z obowiązkiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.) oraz dyspozycją art. 42 ust. 6 ustawy o grach i zakładach wzajemnych, zobligowany jest do podania jednostkowej wartości wygranej rzeczowej uzyskanej przez gracza. Jeżeli nie jest możliwym ustalenie nawet jednostkowej wartości rzekomej wygranej, to zgodnie z wykładnią systemową, taka wygrana nie może być uznana za rzeczową.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawach: 1) naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która nie zachodzi w niniejszej sprawie (art. 183 § 2 p.p.s.a.).
Skarga kasacyjna oparta jest na obydwóch podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a.
Zarzuty sprowadzają się głównie do stwierdzenia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. niewłaściwie zastosował na skutek błędnej wykładni art. 2 ust. 2a ustawy o grach i zakładach wzajemnych do wadliwie ustalonego faktycznego, przyjmując, że gra na automatach wymienionych w osnowie decyzji Ministra Finansów utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją jest grą, o jakiej mowa w wymienionym przepisie. Najliczniejsza grupa zarzutów dotyczy błędów w zakresie dokonywania ustaleń faktycznych, czyli naruszenia przepisów postępowania.
Naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie to tak zwany błąd subsumcji, czyli wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Możność oceny zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego przez jego błędne zastosowanie zależna jest więc od tego, czy nie budzą wątpliwości zaakceptowane przez Sąd I instancji ustalenia faktyczne organu administracji publicznej.
Błędna wykładnia zachodzi wtedy, gdy norma prawna jest wadliwie rozumiana. Kontrola zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego jest możliwa wtedy, gdy ustalenia faktyczne nie są skutecznie zakwestionowane.
Z art. 3, art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 1 ustawy o grach i zakładach wzajemnych wynika, że urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier losowych niestanowiących przedmiotu monopolu państwa, zakładów wzajemnych, gier na automatach i gier na automatach o niskich wygranych, jest dozwolone wyłącznie na podstawie zezwolenia.
W wymienionych przepisach, a także w art. 1, art. 2 ust. 1 – ust. 3 wyraźnie rozróżniono odrębnie definiowane przedmioty działalności, co do których prowadzenia dopuszczalne jest udzielanie zezwoleń. Są to: gry losowe, zakłady wzajemne, gry na automatach i gry na automatach o niskich wygranych.
Według definicji zawartych w art. 2 ust. 2a i ust. 2b ustawy o grach i zakładach wzajemnych zarówno gry na automatach, jak i gry na automatach o niskich wygranych, to gry o wygrane pieniężne lub rzeczowe na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych, z tym jednak, że cechą wyróżniającą gry na automatach o niskich wygranych jest określona przez ustawodawcę górna granica wartości wygranych i wysokości jednorazowej stawki za udział w grze. Ustawodawca odwołuje się więc do elementu wartości wygranej pieniężnej lub rzeczowej.
W niniejszej sprawie jest bezsporne, że oceniana gra nie jest grą na automatach o wygrane pieniężne. Rozważać więc należy, czy w grze występują wygrane rzeczowe.
Bezsporne jest, że automaty wyposażone są we wrzutniki monet o nominałach 1, 2 lub 5 zł; po zakredytowaniu automatów monetami o odpowiednich nominałach grający otrzymuje punkty kredytowe, za które może prowadzić grę (1 zł - 4 min., 2 zł - 8 min., 5 zł - 20 min.); w przypadku uzyskania określonego układu symboli na ruchomych bębnach automatów grający uzyskuje dodatkowe punkty kredytowe, jednakże po upływie wykupionego czasu gry automaty wyłączają się bez względu na wynik gry skutkiem działania tak zwanego symulatora czasowego; po dokonaniu dodatkowej opłaty gra może być znów prowadzona, a niewykorzystane w poprzedniej grze kredyty zostają przeniesione na poczet kolejnej gry sumując się z nowymi kredytami.
W orzecznictwie i doktrynie utrwalił się pogląd, zgodnie z którym "wygraną rzeczową" w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych jest nie tylko uzyskanie własności rzeczy, lecz również nabycie uprawnienia do korzystania z rzeczy na podstawie innego tytułu prawnego (por. m.in. uchwałę SN z 24 listopada 1999 r., I KZP 33/99, OSNKW 2000/1-2/9, aprobowaną w glosach: S. Zabłockiego, Palestra 2000/2-3/172, O. Górnioka OSP 2000/6/96; wyrok NSA z 30 listopada 2004 r., GSK 967/04, ONSAiWSA 2005/5/104). Konsekwencją przyjęcia takiego poglądu jest stanowisko, że wygraną rzeczową może być również możliwość kontynuacji gry na automacie odpowiadająca nabyciu uprawnienia do korzystania z automatu stanowiącego przedmiot stosunku obligacyjnego pomiędzy graczem a podmiotem prowadzącym działalność w zakresie gier na automatach. Stanowisko takie jest najczęściej prezentowane jako wystarczające do oceny charakteru gry w sprawach, w których ustalenia faktyczne pozwalają na przyjęcie, że wygraną rzeczową jest możność kontynuowania gry bez konieczności, wymaganego w sytuacji braku wygranej, uiszczania opłaty za kontynuację gry (korzystanie z automatu). W niniejszej sprawie niezależnie od tego czy gra, za której prowadzenie uiszczono opłatę (1, 2 lub 5 zł), toczy się z powodzeniem czy nie, kończy się najdalej z upływem czasu określonego nominałem wrzuconej monety, a ewentualność wykorzystania zdobytych punktów kredytowych w następnym okresie korzystania z automatu zależna jest od uiszczenia następnej stawki. Za korzystanie z jednego okresu używania automatu uiszczana jest ta sama kwota niezależnie od tego, czy w opłaconym przedziale czasowym gra trwa przez pełny okres, czy też krócej.
W orzecznictwie przeważa pogląd, zgodnie z którym istotnym elementem, od którego wystąpienia zależne jest uznanie, że w grze na automatach lub automatach o niskich wygranych występuje wygrana rzeczowa, jest możność przypisania wygranej cech wymiernej korzyści materialnej (por. wyrok NSA z 3 kwietnia 2003 r., II SA 2509/01, LEX nr 194496; wyrok NSA z 26 września 2006 r., II GSK 119/06, LEX nr 272205 z glosą aprobującą E. Kosińskiego, Glosa 2009/4/26). W uchwale z dnia 15 czerwca 2007 r., I KZP 14/ 07 (OSNKW 2007/7-8/54) Sąd Najwyższy stwierdził, że "Wygraną rzeczową w rozumieniu art. 2 ust. 2a oraz ust. 2b ustawy (...) o grach i zakładach wzajemnych mogą być również punkty, tzw. kredyty (punkty kredytowe) (...) uzyskane w trakcie gry na automacie, pod warunkiem, że ich pozyskanie przez gracza wiąże się z uzyskaniem przezeń wymiernej korzyści materialnej, choćby korzyść ta była niższa od uiszczonej stawki za grę".
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęcie innych założeń, to jest oderwanie pojęcia "wygrana rzeczowa" od wymiernej wartości, wyłączałoby możliwość rozróżnienia, czy konkretna gra jest grą na automatach, czy też traktowaną przez ustawodawcę odrębnie grą na automatach o niskich wygranych definiowaną przy użyciu przesłanki górnej granicy wartości wygranych. W niniejszej sprawie Minister Finansów i Sąd I instancji zakwalifikowali grę jako grę na automatach (art. 2 ust. 2a ustawy o grach i zakładach wzajemnych), a nie jako grę na automatach o niskich wygranych (art. 2 ust. 2b omawianej ustawy).
Sąd I instancji w ogóle nie przedstawił ustalenia, jaką konkretnie korzyść materialną uzyskuje gracz, wobec tego nie jest jasne, dlaczego uznał, że gra jest tą, o której mowa w art. 2 ust. 2a ustawy o grach i zakładach wzajemnych. Minister Finansów powołał się natomiast na sporządzoną na potrzeby postępowania karno-skarbowego opinię Katedry Technologii Maszyn Politechniki [...] z dnia 5.01.2008 r. Przytoczona opinia nie usuwa wątpliwości co do sposobu obliczenia wartości "wygranej rzeczowej", a ponadto wynika z niej, że przedmiotowe automaty "posiadają program gry losowej", a zatem wprowadzono pojęcie gry, o którym mowa w art. 2 ust. 1 cyt. ustawy. Podkreślić przy tym należy, że brak jest podstaw do dopuszczenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym dowodu z dokumentu, który w istocie ma charakter opinii biegłego (por. wyrok NSA z dnia 25.09.2000 r. FSA 1/00).
Dokonane dotąd ustalenia faktyczne zaakceptowane przez Sąd I instancji nie pozwalają na usunięcie wątpliwości wynikających odnośnie rodzaju gry w świetle wymienionych przepisów prawa materialnego. Z tych też powodów zasadne są zarzuty naruszenia art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) w zw. z art. 141 § 4 i w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., zmierzające do wykazania, że nie wyjaśniono stanu faktycznego sprawy w sposób pozwalający na zastosowanie prawa materialnego.
R. Sp. z o.o. stoi a stanowisku, że wadą postępowania administracyjnego było oparcie ustaleń faktycznych na dowodach zgromadzonych w postępowaniu karno-skarbowym. Słusznie Sąd I instancji podnosi, że ustawodawca w art. 75 § 1 k.p.a. nakazuje dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Wobec tego nie jest wadą postępowania administracyjnego wykorzystanie jako środków dowodowych dokumentów zgromadzonych w aktach innych postępowań. Nie można wykluczyć, że powstanie konieczność wykorzystania wiadomości specjalnych powołanego w postępowaniu administracyjnym biegłego, względnie celowość przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Przedwczesne byłoby jednoznaczne określenie środków, jakie powinny być wykorzystane w sprawie administracyjnej. W tym sensie nie są zasadne zarzuty naruszenia art. 84 § 1, art. 85 § 1 i art. 86 k.p.a. w powiązaniu z przepisami ustawy procesowej.
Prowadzenie dowodów z dokumentów zgromadzonych w innych postępowaniach nie jest równoznaczne z naruszeniem zasad określonych w art. 10 § 1, art. 79 § 1 i § 2 oraz w art. 81 k.p.a., o ile strona miała realną możliwość zapoznania się z tymi dokumentami, w szczególności gdy nie utrudniano dostępu do akt.
Regulacja zawarta w art. 79 § 1 i § 2 k.p.a. dotyczy uprawnień strony związanych z prowadzeniem dowodu z zeznań świadków, biegłych lub z oględzin. Zauważyć należy, że jak dotąd w sprawie administracyjnej nie przeprowadzono dowodu z opinii biegłego. Powoływana opinia wyraża stanowisko jednostek organizacyjnych, do których zwracał się organ prowadzący postępowanie karno-skarbowe. W postępowaniu administracyjnym stanowi on jedynie dowód z dokumentu prywatnego, niekorzystający z podwyższonej mocy dowodowej dokumentów urzędowych z braku cech wymienionych w art. 76 § 1 i § 2 k.p.a. Podobnie, Minister Finansów nie prowadził dowodu z zeznań świadków, a jedynie z dokumentu w postaci protokołu zeznań.
Art. 141 § 4 p.p.s.a., którego naruszenie zarzucono, reguluje zakres niezbędnych elementów konstrukcyjnych uzasadnienia wyroku. Zarzut naruszenia tego przepisu jest skuteczny przede wszystkim wtedy, gdy Sąd I instancji sporządza uzasadnienie orzeczenia w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną i tym samym uchybienie ma wpływ na wynik sprawy. Sytuacja taka może wystąpić w szczególności, gdy wojewódzki sąd administracyjny nie odnosi się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze.
Wbrew zarzutom zgłoszonym w połączeniu z art. 141 § 4 p.p.s.a. (pkt 4 skargi kasacyjnej) Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. ustosunkował się do nich.
Chybiony jest zarzut naruszenia przepisów postępowania, polegającego na wszczęciu postępowania na wniosek podmiotu niebędącego stroną, co strona wiąże z okolicznościami, że postępowanie wszczęto po złożeniu przez Urząd Celny w G. pisma zawierającego prośbę o wydanie decyzji na podstawie art. 2 ust. 3 ustawy o grach i zakładach wzajemnych, po czym pisma i decyzje doręczano temu podmiotowi.
Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie wszczyna się na wniosek strony lub z urzędu. Ustawa o grach i zakładach wzajemnych nie zawiera przepisów szczególnych we wskazanym zakresie. R. Sp. z o.o. nie kwestionuje faktu, iż Minister Finansów wszczął postępowanie z urzędu, o czym zawiadomił spółkę zgodnie z wymogiem określonym w art. 61 § 4 k.p.a. W tej sytuacji nie budzi wątpliwości, że postępowanie wszczęto i prowadzono z urzędu. Okoliczność, że inny podmiot zawiadomił właściwy organ o sytuacji wymagającej wszczęcia postępowania w przedmiocie określonym w art. 2 ust. 3 ustawy o grach i zakładach wzajemnych i był informowany o podejmowanych czynnościach i wydawanych aktach nie świadczy o tym, że postępowanie było prowadzone na wniosek tego podmiotu.
Nie jest zatem zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 109 § 1 i art. 61 § 4 oraz art. 28 k.p.a. poprzez wadliwe oznaczenie strony postępowania, którą powinien być również właściciel automatów.
Ustawodawca w art. 28 k.p.a. łączy status strony postępowania z przymiotem przysługującego jej interesu prawnego. Interes prawny wywodzić należy z przepisów prawa materialnego. W art. 1 ustawy o grach i zakładach wzajemnych ustawodawca, określając zakres stosowania ustawy, stwierdza, że "Ustawa określa warunki urządzania i zasady prowadzenia działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych, gier na automatach i gier na automatach o niskich wygranych". Przedmiotem regulacji ustawowych jest więc urządzanie i prowadzenie określonej działalności. Wywodzony z przepisów tej ustawy interes prawny musi wiązać się z działalnością opisaną w cytowanym art. 1. Urządzanie i prowadzenie takiej działalności jest niezależne od zakresu i charakteru praw rzeczowych lub obligacyjnych do urządzeń służących działalności. Wobec tego nie można wywodzić interesu prawnego z tej tylko podstawy, że określonemu podmiotowi przysługują prawa rzeczowe do urządzeń wykorzystywanych przy prowadzeniu regulowanej omawianą ustawą działalności.
Strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuca naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie wyrażenia ostatecznego stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy, co dowodzi jej zdaniem, iż strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, które to uchybienie ma stanowić jej zdaniem podstawę wznowienia postępowania przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Rozwinięcie zarzutu wskazuje, że jako naruszony wskazywany jest art. 10 § 1 in fine k.p.a. Strona nie przedstawia uzasadnienia pozwalającego przyjąć, że uchybienie miało wpływ na wynik sprawy, wychodząc z założenia, że każde naruszenie ostatnio wskazanego przepisu skutkuje uchyleniem decyzji przez sąd administracyjny. Tymczasem zarzut naruszenia art. 10 k.p.a., przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków, może odnieść skutek tylko wówczas, gdy strona wykaże, że uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyrok NSA z 18 maja 2006 r., II OSK 831/05, ONSAiWSA 2006/6/157). Podniesiony w niniejszej sprawie zarzut nie jest skuteczny, zważywszy że R. Sp. z o.o. nie wskazała jakichkolwiek czynności, których przeprowadzenie uniemożliwiło wskazywane uchybienie. Przedwczesna jest ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego w sposób określony w pkt 5 skargi kasacyjnej. Zasadność części zarzutów naruszenia przepisów postępowania sprawia, że nie jest uzasadnione odnoszenie się do tegoż zarzutu.
Z wymienionych powodów na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylono zaskarżony wyrok.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI