II GSK 738/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie obowiązku szczepień ochronnych dziecka, potwierdzając, że brak przeciwwskazań zdrowotnych czyni obowiązek wymagalnym.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej E. P. od wyroku WSA w Łodzi, który oddalił jej skargę na postanowienie Inspektora Sanitarnego w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym niewykonania obowiązku szczepień ochronnych dziecka. NSA uznał, że obowiązek szczepień jest wymagalny, jeśli nie stwierdzono przeciwwskazań zdrowotnych, a rodzic nie wykazał ich istnienia. Sąd odrzucił zarzuty dotyczące braku upomnienia i braku zaświadczenia o kwalifikacji do szczepienia, uznając je za niezasadne.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną E. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który utrzymał w mocy postanowienie Inspektora Sanitarnego nakładające grzywnę za niewykonanie obowiązku szczepień ochronnych dziecka. Skarżąca podnosiła zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, w tym brak wymagalności obowiązku z powodu nieudokumentowania braku przeciwwskazań zdrowotnych oraz wadliwość upomnienia. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest wymagalny, gdy nie stwierdzono przeciwwskazań zdrowotnych, a rodzic nie przedstawił dowodów na ich istnienie. Sąd podkreślił, że brak PESEL w upomnieniu nie dyskwalifikuje dokumentu, a brak zaświadczenia o braku przeciwwskazań nie stanowi podstawy do podważenia wymagalności obowiązku, jeśli dziecko zostało zakwalifikowane do szczepienia. Ustawa nie przewiduje prawa do odmowy zgody na szczepienie, gdy brak jest przeciwwskazań, a obowiązek ten leży po stronie rodzica.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, brak takiego zaświadczenia nie czyni obowiązku niewymagalnym, jeśli z dokumentacji medycznej wynika, że dziecko zostało zakwalifikowane do szczepień, a rodzic nie przedstawił dowodów na istnienie przeciwwskazań.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wykonanie badania kwalifikacyjnego i pozytywna kwalifikacja do szczepienia są wystarczające do uznania wymagalności obowiązku, nawet jeśli formalne zaświadczenie o braku przeciwwskazań nie zostało wydane lub nie zostało przedstawione przez rodzica. Obowiązek poddania się badaniu i szczepieniu spoczywa na rodzicu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (16)
Główne
u.z.z.ch.z. art. 5 § ust. 1 pkt 1 lit.b
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Określa obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym osób przebywających na terytorium RP.
u.z.z.ch.z. art. 17 § ust. 2, 4 i 5
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Reguluje kwestie badania kwalifikacyjnego do szczepień, wydawania zaświadczeń i konsultacji specjalistycznych.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 4 i 6 lit.c
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Dotyczy zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, w tym braku wymagalności obowiązku i braku doręczenia upomnienia.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit.c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy podstaw uchylenia decyzji lub postanowienia organu w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy oddalenia skargi przez sąd pierwszej instancji.
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 183 § § 1 i 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA i przesłanki nieważności postępowania.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy utrzymania w mocy postanowienia organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy utrzymania w mocy postanowienia organu pierwszej instancji.
u.p.e.a. art. 15 § ust. 1 w zw. z art. 15 § 3e
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Dotyczy doręczenia upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.
Rozporządzenie Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu § § 2 pkt 3
Określa dane, które powinno zawierać upomnienie, w tym PESEL lub NIP.
t. j. art. 27
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Dotyczy wymogów tytułu wykonawczego.
t. j. art. 2 § pkt 26
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Definicja szczepionki.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych § § 2 i 3
Określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych.
Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń
Odpowiedzialność za niewykonanie obowiązku szczepień.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit.b w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 u.z.z.ch.z. poprzez błędne zastosowanie skutkujące uznaniem, że obowiązek jest wymagalny, podczas gdy nie zostały wykluczone przeciwwskazania do obowiązkowych szczepień ochronnych, a dziecko było poddawane lekarskim badaniom kwalifikacyjnym. Naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 6 lit.c u.p.e.a. z uwagi na brak wymagalności obowiązku, w związku z brakiem zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, potwierdzającym kwalifikację małoletniego dziecka do obowiązkowych szczepień ochronnych. Naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia.
Godne uwagi sformułowania
obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jest bezpośrednio wykonalny wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest bezpośrednio wykonalny, a jego niedochowanie, aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego podstawowym obowiązkiem rodzica jest zgłoszenie dziecka na badanie kwalifikacyjne ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych nie przewiduje prawa pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne brak PESEL strony zobowiązanej w treści upomnienia nie dyskwalifikuje tego dokumentu
Skład orzekający
Małgorzata Rysz
przewodniczący sprawozdawca
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
sędzia
Karolina Kisielewicz-Sierakowska
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie wymagalności obowiązku szczepień ochronnych dzieci w przypadku braku przeciwwskazań zdrowotnych i braku przedstawienia przez rodzica dowodów na ich istnienie. Ugruntowanie stanowiska NSA w kwestii wadliwości upomnienia i znaczenia badania kwalifikacyjnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i prawnego związanego z obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi dzieci w Polsce. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w przypadkach, gdzie istnieją udokumentowane przeciwwskazania medyczne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego obowiązku szczepień ochronnych dzieci, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie społeczne i prawnicze. Wyrok NSA wyjaśnia kluczowe kwestie dotyczące wymagalności obowiązku i praw rodziców.
“Czy rodzic może odmówić szczepienia dziecka? NSA rozstrzyga!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 738/25 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-09-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-04-08 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Elżbieta Czarny-Drożdżejko Karolina Kisielewicz-Sierakowska Małgorzata Rysz /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6209 Inne o symbolu podstawowym 620 638 Sprawy egzekucji administracyjnej; egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Inspekcja sanitarna Sygn. powiązane III SA/Łd 480/24 - Wyrok WSA w Łodzi z 2024-11-28 Skarżony organ Inspektor Sanitarny Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 2505 art. 33 § 2 pkt 4 i 6 lit.c Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.) Dz.U. 2023 poz 1284 art. 5 ust. 1 pkt 1 lit.b w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.) Dz.U. 2024 poz 935 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia del. WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska po rozpoznaniu w dniu 25 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 listopada 2024 r. sygn. akt III SA/Łd 480/24 w sprawie ze skargi E. P. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia 8 maja 2024 r. nr 53/2024/II w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, wyrokiem z 28 listopada 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 480/24 oddalił skargę E. P. (dalej: "skarżąca") na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi (dalej: "PWIS") z 8 maja 2024 r. nr 53/2024/II w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy. Z powodu nieszczepienia dziecka Z. P., urodzonego [...] kwietnia 2019 r., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Łodzi (dalej: "PPIS") upomnieniem z 15 lutego 2023 r. wezwał matkę dziecka - skarżącą do zgłoszenia się z dzieckiem do punktu szczepień w celu wykonania zaległych szczepień ochronnych przeciw: gruźlicy, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae typu b, inwazyjnym zakażeniom Strpctococcus pneumoniae, odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce, zgodnie z obowiązującym schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży. W związku z niewykonaniem obowiązkowych szczepień ochronnych, PPIS wystawił 29 grudnia 2023 r. tytuł wykonawczy zobowiązując stronę do poddania dziecka ww. obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Łodzi wystąpił do Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi, jako organu egzekucyjnego, z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z 6 lutego 2024 r. PWIS nałożył na skarżącą grzywnę w wysokości 2000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepień ochronnych dziecka, wynikającego z tytułu wykonawczego z 29 grudnia 2023 r. wystawionego przez PPIS. Strona zgłosiła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Postanowieniem z 7 marca 2024 r. PWIS zawiesił z dniem 19 lutego 2024 r. prowadzone wobec strony postępowanie egzekucyjne. Postanowieniem z 18 marca 2024 r. PPIS oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Na powyższe postanowienie strona złożyła zażalenie. PWIS postanowieniem z 8 maja 2024 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Organ podkreślił, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych, a wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością uregulowaną w ustawie z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2022 r., poz. 2151 ze zm.). Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest bezpośrednio wykonalny, a jego niedochowanie, aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniom ochronnym. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca wniosła skargę, którą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 28 listopada 2024 r. oddalił. WSA podzielił stanowisko organów, że poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit.b osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284 ze zm., dalej: "u.z.z.ch.z."), jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale 4 "Szczepienia ochronne". W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia (§ 2 i 3). Wymienione w tytule wykonawczym choroby zakaźne zostały wskazane w § 2 rozporządzenia, jako objęte obowiązkiem szczepień ochronnych. Zgodnie z treścią cyt. powyżej art. 17 ust. 2 u.z.z.ch.z., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.ch.z.). Obowiązujące przepisy prawa nakładają na rodziców dzieci obowiązek poddania dzieci badaniu kwalifikacyjnemu oraz szczepieniu ochronnemu. Skarżąca nie wywiązała się z tego obowiązku i jednocześnie nie przedstawiła żadnych dowodów (dokumentów) wskazujących na faktyczne istnienie przeciwwskazań skutkujących koniecznością odroczenia szczepień syna ze względu na jego stan zdrowia. Wskutek powyższego syn skarżącej, będąc aktualnie w szóstym roku życia, nie został zaszczepiony przeciwko aż jedenastu chorobom zakaźnym, wymienionym w rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Obowiązek zaszczepienia dziecka był wymagalny, a wystawiony w tej sprawie tytuł wykonawczy spełniał wymogi określone w art. 27 u.p.e.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca zaskarżając go w całości i wnosząc o zamianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia organu I i II instancji. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie: 1. prawa materialnego tj.: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit.b w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 u.z.z.ch.z. poprzez błędne jego zastosowanie skutkujące uznaniem, że obowiązek jest wymagalny, podczas gdy nie zostały wykluczone przeciwwskazania do obowiązkowych szczepień ochronnych, a dziecko było poddawane lekarskim badaniom kwalifikacyjnym, 2. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi przez Sąd pierwszej instancji, w sytuacji gdy rozstrzygnięcia organów obu instancji obarczone są rażącymi naruszeniami, tj.: A) art. 33 § 2 pkt 6 lit.c z uwagi na brak wymagalności obowiązku, w związku z brakiem zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, potwierdzającym kwalifikację małoletniego dziecka do obowiązkowych szczepień ochronnych, B) na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie wniesionych zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") z uwagi na to, że strona skarżąca zrzekła się przeprowadzenia rozprawy, a organ nie wniósł o jej przeprowadzenie. Stosownie do treści z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, której przesłanki zostały enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a których istnienia w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Granice skargi są więc wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 26 września 2000 r., sygn. akt IV CKN 1518/2000, OSNC 2001/3, poz. 39 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/2004, OSP 2005/3, poz. 36, wyrok NSA z 12 września 2019 r., sygn. akt II GSK 634/19, LEX nr 2739689, (cytowane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarga kasacyjna została oparta na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to jest na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na naruszeniu przepisów postępowania których uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W takiej sytuacji, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po ustaleniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania wykładni prawa materialnego oraz subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 r., sygn. akt FSK 618/04, wyrok NSA z 3 grudnia 2024 r., sygn. akt II GSK 1000/24, LEX nr 3788107). Przystępując do rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej rozpocząć należy od najdalej idącego zarzut dotyczącego naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, tj. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. w zw. art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3 e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu poprzez brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia. Skarżąca kasacyjnie wskazuje, że z uwagi na brak w upomnieniu nr PESEL zobowiązanej, nie może być ono uznane za spełniające wymogi określone w przepisach co do danych, które powinno ono zawierać. Przede wszystkim należy podkreślić, że skarżąca kasacyjnie nie wykazała, na czym miałby polegać istotny wpływ zarzuconego naruszenia na wynik sprawy, co jest wymagane w ramach naruszeń formułowanych na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Nie każde bowiem naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę kasacyjną, ale tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przed Sądem pierwszej instancji. W orzecznictwie podkreśla się, że konieczne jest wykazanie, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło wyrok sądu administracyjnego pierwszej instancji byłby inny (por. wyrok NSA z: 4 października 2012 r., sygn. akt II FSK 437/11, 10 grudnia 2024 r., sygn. akt II GSK 1306/24, LEX nr 3825790, z 5 grudnia 2024 r., sygn. akt II GSK 1459/24, LEX nr 3832751). Zatem już tylko z tego powodu należało tak sformułowany zarzut uznać za niezasadny. Ponadto, zgodnie bowiem z § 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie danych zawartych w upomnieniu, upomnienie zawiera imię i nazwisko lub nazwę zobowiązanego i adres jego miejsca zamieszkania lub siedziby, a także znany wierzycielowi numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) albo numer identyfikacji podatkowej (NIP), albo numer identyfikacji w Krajowym Rejestrze Urzędowym Podmiotów Gospodarki Narodowej (REGON), jeżeli zobowiązany taki numer posiada. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie nie budzi uzasadnionych wątpliwości okoliczność wywiązania się przez PPIS w Łodzi z obowiązku przesłania stronie zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a. Jego skuteczne doręczenie miało miejsce 22 lutego 2023 r. Wskazano w nim obowiązek wykonania zaległych szczepień ochronnych dziecka, które zostały następnie podane w tytule wykonawczym. W upomnieniu w sposób wystarczający powołano podstawę prawną tego obowiązku oraz zidentyfikowano zobowiązanego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że brak PESEL strony zobowiązanej w treści upomnienia nie dyskwalifikuje tego dokumentu z punktu widzenia jego znaczenia w postępowaniu egzekucyjnym. Ma on bowiem stanowić wezwanie do dobrowolnego wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, przypomnienie o wykonaniu obowiązku i wezwanie do dobrowolnego jego wykonania. Dostarczone upomnienie osiągnęło wskazany cel. Nie ma więc podstaw do uznania, że nie doszło do skutecznego doręczenia skarżącej upomnienia (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 1217/23, LEX nr 3702688). Nie pojawiły się bowiem jakiekolwiek wątpliwości, zarówno co do osoby zobowiązanej do wykonania nakazu ustawowego (skarżąca), jak i osoby, która ma zostać poddana temu nakazowi (szczepieniom) - indywidualnie wskazane dziecko strony (wyrok NSA z: 10 grudnia 2024 r., sygn. akt II GSK 1306/24, LEX nr 3825790, 24 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 2217/23 LEX nr 3742916). Kolejny narzut dotyczący naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 6 lit.c u.p.e.a. z uwagi na brak wymagalności obowiązku również został uznany za niezasadny. Skarżąca kasacyjnie wskazuje przy tym na okoliczność brak zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, potwierdzającym kwalifikację małoletniego dziecka do obowiązkowych szczepień ochronnych. W odniesieniu do braku zaświadczenia należy podkreślić, że zgodnie z art. 17 ust. 2 "u.z.z.ch.z.", wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z kolei po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania. W przypadku wykonywania w jednym podmiocie leczniczym badania kwalifikacyjnego do szczepień i zabiegu podania preparatu szczepionkowego nie jest wymagane wystawienie przez lekarza zaświadczenia o wykonanym badaniu kwalifikacyjnym, gdyż wynik tego badania jest wpisany do dokumentacji medycznej dziecka prowadzonej przez podmiot. Dodatkowo trzeba zaznaczyć, że z karty uodpornienia dziecka oraz formularza zgłoszenia osoby uchylającej się od obowiązku szczepień ochronnych wynika, że u dziecka nie stwierdzono przeciwwskazań do szczepień. Stąd należy uznać, że w rozpatrywanej sprawie zostało wykonane (wymagane) badanie kwalifikacyjne do szczepień, a co za tym idzie wydane zostało stosowne orzeczenie w postaci pozytywnej kwalifikacji do szczepienia, a więc nie sposób twierdzić, że wystąpił brak wydania zaświadczenia, o którym jest mowa w art. 17 ust. 4 u.z.z.ch.z. Trafnie WSA zauważył, że w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie został przyjęty pogląd, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.z.ch.z., jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA z: 21 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3322/17 i sygn. akt II OSK 43/18; 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 459/19). Dodać także należy, że w aktach administracyjnych znajduje się kopia skierowania do poradni specjalistycznej z 18 października 2023 r. Wynika z niego jedynie, że z powodu obawy rodziców przed wystąpieniem u dziecka NOP, po konsultacji alergologicznej zalecono konsultację w poradni pediatrycznej szczepień dla dzieci z grup wysokiego ryzyka. Jednak brak jest zarówno informacji co do wyników konsultacji jak i dokumentu stwierdzającego istnienie jakiekolwiek przeciwwskazań zdrowotnych do odroczenia szczepień ochronnych ze względu na stan zdrowia dziecka. Stąd uznać należało, że dziecko skarżącej nie miało żadnych przeciwskazań do szczepień. Przechodząc do zarzutu naruszenia prawa materialnego tj.: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit.b w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 u.z.z.ch.z. poprzez błędne jego zastosowanie skutkujące uznaniem, że obowiązek jest wymagalny, podczas gdy nie zostały wykluczone przeciwwskazania do obowiązkowych szczepień ochronnych, a dziecko było poddawane lekarskim badaniom kwalifikacyjnym, zarzut ten uznać należało za nietrafiony. Z rozwiązań prawnych przyjętych na gruncie art. 5 i art. 17 u.z.z.ch.z. wynika bezpośrednio wykonalny obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym, co w zakresie odnoszącym się do cech tego obowiązku dotyczy zarówno podmiotu, na którym obowiązek ten ciąży, zakresu tego obowiązku oraz okoliczności, w których dochodzi do jego aktualizacji. Z dokumentacji medycznej wynika, że wobec niestwierdzenia przeciwwskazań do wykonania szczepień ochronnych, dziecko zostało zakwalifikowane do szczepień ochronnych. Jeżeli więc w rozpatrywanej sprawie zostało wykonane (wymagane) badanie kwalifikacyjne do szczepień, a co za tym idzie wydane zostało stosowne orzeczenie w postaci pozytywnej kwalifikacji do szczepienia, to nie sposób jest twierdzić, że brak wydania zaświadczenia, o którym jest mowa w art. 17 ust. 4 u.z.z.ch.z. mógł stanowić uzasadnioną podstawę podważania wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego - a co za tym idzie podstawę podważania wymagalności tego obowiązku (por. wyrok NSA z 20 listopada 2024 r., sygn. akt II GSK 1077/24, LEX nr 3781679). Ponadto należy jeszcze raz podkreślić, że akta administracyjne sprawy nie zawierają przy tym żadnego uznanego prawem i wydanego przez uprawnionego lekarza dokonującego kwalifikacji, zaświadczenia lekarskiego o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych (por. też wyrok NSA z 24 września 2024 r., sygn. akt II GSK 973/24, LEX nr 3774406). Trafnie przyjmuje się, że ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych nie przewiduje prawa pacjenta (tu rodziców małoletniego dziecka) do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne. Wręcz przeciwnie, statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, gdy brak jest przeciwwskazań. Jest to działanie w interesie ogółu. Jedynie więc w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.ch.). To więc na rodzicu małoletniego dziecka spoczywa prawny obowiązek, wynikający wprost z ustawy, zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza sprawującego nad nim opiekę profilaktyczną w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych w celu potwierdzenia bądź wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego (zob. wyrok NSA z 4 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 2216/23). W związku z powyższym należy stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, albowiem nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI