II GSK 738/22

II GSK 738/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-01-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/
Krystyna Anna Stec /przewodniczący/
Mirosław Trzecki
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne
Działalność gospodarcza
Sygn. powiązane
V SA/Wa 3837/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-01-05
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji i umorzono postępowanie administracyjne
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 944
art. 94a ust. 1, art. 129b ust. 1-2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7a § 1, art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 stycznia 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 3837/21 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 14 maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazu zaprzestania prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej oraz nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 3 listopada 2020 r. nr [...]; 3. umarza postępowanie administracyjne; 4. zasądza od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz A. Sp. z o.o. z siedzibą w P. 1767 (tysiąc siedemset sześćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 stycznia 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 3837/21, oddalił skargę Apteki A. sp. z o.o. w P. (dalej: spółka, przedsiębiorca, skarżąca) na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego (dalej: GIF) z 14 maja 2021 r. w przedmiocie nakazu zaprzestania prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej oraz nałożenia kary pieniężnej.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Wspomnianą decyzją GIF, po rozpatrzeniu odwołania spółki od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w P. (dalej: [...]WIF) z 3 listopada 2020 r., którą po stwierdzeniu naruszenia przez przedsiębiorcę zakazu, o którym mowa w art. 94a ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2020 r., poz. 944 z późn. zm.; dalej: P.farm.), na podstawie ust. 3 ww. artykułu nakazał zaprzestania prowadzenia niedozwolonej reklamy, a ponadto na podstawie art. 129b ust. 1-2 P.farm. nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 5.000 zł – utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.
Organy obu instancji uznały za niedozwoloną reklamę apteki ogólnodostępnej o nazwie "B." baner wielkoformatowy, zawierający logotyp ([...]), nazwę apteki, jej adres (ul. [...]) oraz godziny otwarcia w poszczególnych dniach tygodnia, umieszczoną w K. Stały na stanowisku, że opisany komunikat przekraczał zakres dozwolonych przez ustawodawcę informacji, wyłączonych spod zakazu reklamy apteki oraz jej działalności. Zachęcał bowiem poprzez swoją formę (banera) do zapoznania się z ofertą apteki na nim przedstawionej. Dozwolenie używania w ramach reklam wielkoformatowych nazwy apteki oraz jej logotypu prowadziłoby w rezultacie do ominięcia zakazu reklamy, o którym mowa w art. 94a ust. 1 in principio P.farm.
Kierując się powyższymi ustaleniami nakazano zaprzestania stosowania niedozwolonej reklamy ww. apteki "B."
Przy nałożeniu kary pieniężnej i ustalaniu jej wysokości wzięto pod uwagę: okres prowadzenia reklamy, który trwał co najmniej od 8 czerwca 2020 r. i nie zakończył się do chwili wydania zaskarżonej decyzji, jeden rodzaj działalności reklamowej, polegający na umieszczeniu ww. reklamy wielkoformatowej w K., fakt, że baner z logotypem, nazwą apteki, adresem oraz godzinami otwarcia w poszczególnych dniach tygodnia stanowił zachętę do skorzystania z usług wskazanej na banerze apteki, postępowanie dotyczyło naruszenia zakazu reklamy jednej apteki prowadzonej przez stronę, kara służyć miała zapobiegnięciu ponownego naruszenia przepisów przez podmiot prowadzący zakazaną reklamę apteki i jej działalności, przez co musiała być dotkliwa, a jednocześnie możliwa do spełnienia. Zauważył organ, że od przedsiębiorcy uzyskującego zezwolenie na prowadzenie apteki wymagana jest znajomość przepisów regulujących ten rodzaj działalności gospodarczej, zwłaszcza art. 94a ust. 1 P.farm.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA) oddalił skargę spółki na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) jako bezzasadną.
Sąd I instancji podkreślił, że stan faktyczny sprawy był w istocie niekontrowersyjny. Przyjął, że spółka umieściła na terenie K. baner, zawierający komunikat odnośnie nazwy apteki, jej adresu, godzin otwarcia w poszczególnych dniach tygodnia, a forma graficzna komunikatu opierała się na logotypie charakterystycznym dla sieci aptek o nazwie "B."
Istota sprawy sprowadzała się natomiast do wytyczenia granicy między zakazaną reklamą "aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności", a dozwoloną "informacją o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego", w rozumieniu art. 94a ust. 1 P.farm., a ściślej, czy ustalona przez organ forma prezentacji ww. informacji, tzn. baner wielkiego formatu, może zostać uznana za "przekraczającą zakres dozwolonych przez ustawodawcę informacji wyłączonych spod zakazu reklamy". Analizując stanowiska orzecznictwa na temat charakteru wypowiedzi, czy jest reklamą (gdy nad warstwą informacyjną przeważa zachęta do nabycia towaru, tzn. taki cel przyświeca nadawcy wypowiedzi i tak odbiera ją przeciętny odbiorca, do którego została skierowana), czy wyłącznie informacją (dozwolone przez P.farm. dane są przekazywane w sposób neutralny, dostarczający wyłącznie danych o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego, tj. bez elementu zachęty do korzystania z oferty konkretnej apteki), WSA doszedł do wniosku, że o funkcji (zachęty) mogła decydować także forma, w jakiej komunikat został przekazany, mimo że nie przekazywał żadnych treści ponad te dozwolone prawem. Sąd I instancji nie zgodził się ze stanowiskiem spółki, że za dozwoloną można uznać także formę informacji w postaci banera, jeżeli elementy treściowe przekazu ograniczają się do danych wymienionych w art. 94a ust. 1 zdanie drugie P.farm. Podejście takie, jak spółki, wypaczałoby sens i cel zarówno zakazu reklamy (potrzeba ograniczenia perswazyjnej funkcji reklamy, a to z uwagi na potrzebę zapewnienia ochrony zdrowia ludzkiego), jak i dozwolenia sformułowanego w przywołanym przepisie (zapewnienie dostępności leków w obrocie detalicznym), pozwalając obchodzić tenże zakaz elementami formalnymi przekazu, tj. nadużywać prawa do informacji o działalności apteki, o którym mowa w ww. art. 94a ust. 1 zdanie drugie P.farm.
Sąd podzielił pogląd organów Inspekcji Farmaceutycznej, że baner ma pełnić zasadniczo funkcję reklamową. Odczytywane literalnie (treściowo) informacje na nim uwidocznione mieściły się w zakresie normy wynikającej ze zdania drugiego art. 94a ust. 1 P.farm.. Jednakże komunikat odczytywany kompleksowo (z uwzględnieniem umieszczenia w przestrzeni miejskiej wielkiego formatu (banera), w istocie tzw. billboardu, z logotypem apteki należącej do znanej ogólnopolskiej sieci aptek) oddawał intencję skłonienia konsumenta do skorzystania z oferty konkretnej, wymienionej w jego treści apteki. Sąd I instancji ocenił baner z perspektywy tzw. przeciętnego konsumenta i przyjął, że wspomniany konsument nie jest skłonny postrzegać ww. banera jako przekazu o charakterze informacji, lecz właśnie jako reklamę.
Natomiast dosłowne odczytanie dozwolenia wynikającego z art. 94a ust. 1 zd. drugie P.farm. uznał WSA za próbę obejścia przez skarżącą zakazu reklamy (i zarazem nadużycia prawa do informacji o działalności apteki).
Dlatego WSA nie podzielił opinii skarżącej o braku podstaw prawnych do nałożenia kary pieniężnej w trybie art. 129b ust. 1-2 P.farm.
Oceniając wysokość nałożonej kary i przesłanki jej wysokości, WSA odwołał się do ust. 2 art. 129b P.farm., stanowiącego w zdaniu drugim, że przy ustalaniu wysokości kary uwzględnia się w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów. Z kolei ust. 1 ww. artykułu określa jedynie górną granicę kary (50.000 zł), co oznacza, że wysokość kary ma charakter uznaniowy. Opierając się na uzasadnieniu decyzji, WSA uznał, że organ wziął pod uwagę ww. przesłanki. Nie wymienił kwestii uprzedniego naruszenia przepisów, co pozwalało domniemywać, że nie miała ona wpływu na wymiar kary. Istotny był zaś brak zaprzestania prowadzenia reklamy z jednej strony, jak i prewencyjny aspekt kary. Stąd uzasadnienie wysokości kary, stanowiącej 1/10 możliwej do nałożenia kwoty, mieściło się w granicach swobody decyzyjnej przyznanej przez art. 129b ust. 1-2 P.farm.
Natomiast przekonanie spółki, że charakter stwierdzonego uchybienia, jego skala, czy czas trwania, nie uzasadniały wysokości nałożonej kary pieniężnej nie oznaczało dowolności organu w ustaleniu kary.
Sąd nie dopatrzył się także naruszenia zasad ogólnych wynikających z Prawa przedsiębiorców oraz z k.p.a., mających uzasadnić reguły: "co nie jest zakazane jest dozwolone", rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść przedsiębiorcy, czy zasady zaufania. Podkreślił, że w działaniu polegającym na montażu w przestrzeni miejskiej banera z informacjami dotyczącymi funkcjonowania apteki prowadzonej przez skarżącą przeważały elementy reklamy, a nie dozwolonej prawem informacji, i tak też należało odczytywać intencję spółki. Nie było tym samym podstaw do umorzenia postępowania, tak w przedmiocie stwierdzenia naruszenia zakazu reklamy, ani tym bardziej w przedmiocie nakazu jej zaprzestania.
Sąd nie stwierdził także uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które miał obowiązek badać z urzędu, na mocy art. 134 § 1 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) złożyła spółka, wnosząc o jego uchylenie w całości i orzeczenie reformatoryjne w trybie art. 188 p.p.s.a. (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji GIF oraz poprzedzającej ją decyzji [...]WIF, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zrzekła się rozprawy.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie:
1) prawa materialnego, tj.:
a) art. 94a ust. 1, 2, 3 i 4 p.f. poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że baner usytuowany na terenie K. zawierający logotyp, nazwę apteki, adres oraz godziny otwarcia w poszczególnych dniach tygodnia stanowił niedozwoloną reklamę apteki ogólnodostępnej o nazwie "B." zlokalizowanej przy ul. [...] w K. i jej działalności;
b) art. 8, art. 11ust. 1 i art. 12 z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162 z późn. zm.; dalej: P.przeds.) przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie;
c) art. 129b ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 94a ust. 1 i 2 P.farm. i art. 107 § 1 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że decyzja nakładająca karę pieniężną może zostać wydana w sytuacji nieprowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej o nazwie "[...]" zlokalizowanej przy ul. [...] w K. i jej działalności w rozumieniu art. 94a ust. 1 p.f.;
2) przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i oddalenie przez WSA skargi, mimo że zaskarżona decyzja GIF naruszała ww. przepisy prawa materialnego, jak również przepisy postępowania: art. 6, art. 7, art. 7a, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 105 § 1 i art. 107 k.p.a.
- co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez oddalenie skargi skutkujące brakiem wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwych decyzji administracyjnych: GIF oraz poprzedzającej ją decyzji WWIF- wydanych w sprawie, a w rezultacie naruszenie art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiła argumenty na poparcie podniesionego zarzutu.
W odpowiedzi na skargą kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego i rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Pismem z 5 maja 2022 r. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców, na mocy art. 10 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców (Dz. U. z 2018 r. poz. 648) w zw. z art. 8 § 3 p.p.s.a. wstąpił do postępowania na prawach przysługujących prokuratorowi. Jednocześnie wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie reformatoryjne w trybie art. 188 p.p.s.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji GIF oraz poprzedzającej ją decyzji [...]WIF, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że w rozpatrywanej sprawie wszystkie strony zrzekły się przeprowadzenia rozprawy, Sąd odwoławczy rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, na mocy art. 182 § 3 p.p.s.a.
Przed rozpoznaniem skargi kasacyjnej należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
Rozpoznając niniejszą sprawę według przedstawionego kryterium, skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego uznał, że skarga kasacyjna częściowo została oparta na usprawiedliwionych podstawach, a tym samym wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku zasługiwał na uwzględnienie.
Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji GIF w przedmiocie nakazania zaprzestania prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej i nałożenia kary pieniężnej za naruszenie zakazu prowadzenia reklamy apteki, stwierdził, że decyzja ta została wydana prawidłowo, bez naruszenia prawa, co skutkowało oddaleniem skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że według WSA organ administracji publicznej zasadnie i w oparciu o prawidłowo rozumiany art. 94a ust. 1 P.farm., a następnie zastosowany w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, przypisał przedsiębiorcy niedozwolone prowadzenie reklamy apteki ogólnodostępnej o nazwie "B." położonej w K. przy ul. [...] oraz jej działalności za pomocą usytuowanego w K. baneru (reklamy wielkoformatowej) zawierającego treść: logotyp ([...]), nazwę apteki, jej adres (ul. [...]) oraz godziny otwarcia w poszczególnych dniach tygodnia, przy czym nie kwestionował zgodności z prawem treści zawartej na banerze, ale formę prezentacji (baner czyli reklamę wielkopowierzchniową, s. 3, 4-5 uzasadnienia wyroku) wraz z logotypem apteki należącej do ogólnopolskiej znanej sieci aptek (s. 4-5 uzasadnienia wyroku), co było podstawą wydania adresowanego do spółki nakazu zaprzestania prowadzenia reklamy apteki oraz nałożenia kary pieniężnej 5.000 zł.
Skarga kasacyjna podważa zaś stanowisko Sądu I instancji, że kontrolowana przez ten Sąd decyzja jest zgodna z prawem.
Należy przed dalszymi rozważaniami podkreślić, że nie jest sporna okoliczność ujawnienia w K. baneru (reklamy wielkoformatowej) zawierającego: logotyp ([...]), nazwę apteki ogólnodostępnej ("B."), jej adres (ul. [...]) oraz godziny otwarcia w poszczególnych dniach tygodnia. Nie jest również sporne, że treści zawarte na wspomnianym banerze oraz wynikający z nich przekaz pochodzą od spółki, do której należy apteka, której działalności dotyczył baner. Sporne natomiast było, czy komunikat na banerze, z uwagi na formę przedstawieniową (baner wielkiego formatu, w środku miasta) oraz stronę graficzną obejmującą także logotyp apteki należącej do znanej ogólnopolskiej sieci aptek, a w przypadku organów Inspekcji Farmaceutycznej - również nazwę apteki, należało uznać za reklamę apteki naruszającą zakaz z art. 94a ust. 1 zd. pierwsze P.farm. (jak uważał WSA, akceptując stanowisko organów administracji publicznej), czy też ww. komunikat ten miał wyłącznie charakter informacji o lokalizacji i godzinach pracy apteki, dozwolonej przez zdanie drugie ust. 1 art. 94a ww aktu (jak z kolei twierdziła spółka). Sporna więc była ocena prawna omawianego baneru i jego treści, a nie ustaleń odnośnie elementów komunikatu na banerze i sposobu ich prezentacji.
Odpowiadając na zarzuty z pkt 1. lit. a) i c) petitum skargi kasacyjnej, trzeba stwierdzić, że są usprawiedliwione, zarówno gdy chodzi o interpretację przez WSA art. 94a ust. 1 P.farm., że reklamę stanowi również informacja o lokalizacji i godzinach otwarcia apteki ogólnodostępnej przedstawiona na banerze wielkiego formatu, jak i co do zastosowania w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy wspomnianego przepisu oraz art. 129b ust. 1 P.farm., a komplementarny charakter tych zarzutów uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie. Skutkiem bowiem stwierdzenia prowadzenia reklamy wbrew przepisom art. 94a ust. 1 P.farm. był obowiązek Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego nałożenia kary pieniężnej w wysokości do 50.000 zł na podmiot prowadzący ww. reklamę (art. 129b ust. 1 i 2 P.farm.).
Przechodząc do oceny wykładni art. 94 ust. 1 P.farm. przyjętej przez WSA za organami IF oraz przeciwstawionej im w skardze kasacyjnej, należy wyjaśnić, że przepis ten składa się z dwóch zdań: "Zabroniona jest reklama aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego". Nie można więc wykładać tego uregulowania w ten sposób, że wypowiedź zawarta w zdaniu drugim nie pozostaje w żadnej relacji do zdania pierwszego tego przepisu. Co do pojęcia reklamy aptek bowiem prezentowany jest pogląd, że pojęcie to (za wyjątkiem, że nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego) ustawodawca potraktował stosunkowo szeroko. Naczelny Sąd Administracyjny przyjmuje w swym orzecznictwie, że reklamą jest każde działanie, które ma na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług (por. wyroki NSA z: 20 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 15/17;
12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1737/16; 18 października 2017 r., sygn. akt II GSK 5143/16; 11 października 2016 r., sygn. akt II GSK 682/15; 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GSK 97/15 oraz sygn. akt II GSK 550/15; 20 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 2583/15; 20 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 1718/13; 16 grudnia 2014 r., sygn. akt
II GSK 1981/13) i to niezależnie od form i metod tego działania oraz użytych środków (por. wyroki NSA z: 28 września 2017 r., sygn. akt II GSK 3346/15; 29 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2310/15). Przedstawione podejście koresponduje również z poglądem Sądu Najwyższego, wyrażonym w wyroku z 2 października 2007 r., sygn. akt II CSK 289/07, według którego przy rozróżnieniu informacji od reklamy trzeba mieć na uwadze, że podstawowym wyznacznikiem przekazu reklamowego jest nie tylko mniej lub bardziej wyraźna zachęta do kupna towaru, ale i faktyczne intencje podmiotu dokonującego przekazu oraz odbiór przekazu przez jego adresatów. Wypowiedź jest reklamą, gdy nad warstwą informacyjną przeważa zachęta do nabycia towaru – taki cel przyświeca nadawcy wypowiedzi i tak odbiera ją przeciętny odbiorca, do którego została skierowana.
Podobnie reklamę zdefiniowano w art. 2 lit. a) dyrektywy 2006/114/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 12 grudnia 2006 r. dotyczącej reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy porównawczej (Dz. Urz. UE L z 2006 r., Nr 376, s. 21), w którym przyjęto, że reklama oznacza przedstawienie w jakiejkolwiek formie w ramach działalności handlowej, gospodarczej, rzemieślniczej lub wykonywania wolnych zawodów w celu wspierania zbytu towarów lub usług, w tym nieruchomości, praw i zobowiązań. Co więcej, w odniesieniu do omawianej kwestii, a co za tym idzie potrzeby szerokiego rozumienia reklamy aptek, posiłkowo podnoszony jest również argument osadzony na gruncie konsekwencji wynikających z pkt 2 preambuły dyrektywy 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 listopada 2001 r. w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi, a mianowicie, że ochrona zdrowia publicznego musi być podstawowym celem wszelkich zasad regulujących produkcję, dystrybucję i stosowanie produktów leczniczych. Obrót detaliczny produktami leczniczymi – a więc ich dystrybucja – jest prowadzony zasadniczo w aptekach ogólnodostępnych, które są placówkami ochrony zdrowia publicznego, w których osoby uprawnione świadczą w szczególności usługi farmaceutyczne, a ich zadaniem jest zapewnienie dostępności leków, albowiem są one zobowiązane do posiadania produktów leczniczych i wyrobów medycznych w ilości i asortymencie niezbędnym do zaspokojenia potrzeb zdrowotnych miejscowej ludności (por. art. 86 ust. 1 i ust. 2b i 87 ust. 2 w związku z art. 68 ust. 1 i art. 95 ust. 1 P.farm.). W tym też kontekście podnosi się, że wprowadzenie przez ustawodawcę zakazu reklamy aptek oraz ich działalności motywowane było potrzebą ograniczenia perswazyjnej funkcji reklamy, a to z uwagi na potrzebę zapewnienia ochrony zdrowia ludzkiego. Zwłaszcza, że może ona doznać uszczerbku nie tylko wskutek braku dostatecznego dostępu do leków, ale również wtedy, gdy dostęp do leków jest zbyt łatwy i skutkuje ich nadużywanie (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2022 sygn. akt II GSK 1343/18; motyw 45 preambuły dyrektywy 2001/83). Do tego prowadzi zaś niewątpliwie nadto obecna i sugestywna reklama zarówno leków – które nie są zwykłym towarem rynkowym, a obrót nimi jest i musi być reglamentowany przez państwo – jak i aptek, to jest miejsc w których leki są oferowane do sprzedaży (por. wyrok NSA z 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GSK 550/15).
Akceptując przedstawioną interpretację pojęcia reklamy aptek i jej działalności, nie można pomijać okoliczności stanu faktycznego danej sprawy, który ma bowiem decydujące znaczenie dla zaktualizowania się znamion deliktu, o którym mowa w art. 94a ust. 1 P.farm. Z wymienionego przepisu prawa wynika przecież, że zabroniona jest reklama aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności, a nie stanowi reklamy tylko informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego.
Ponadto zauważyć należy, biorąc pod uwagę treść art. 94a ust.1 P.farm., że ustawodawca wyraźnie odróżnia "reklamę" od "informacji". W tym kontekście należy w pełni zaakceptować stanowisko prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazujące, że każda reklama jest jednocześnie informacją, ale nie każda informacja jest reklamą. Informacja ma stanowić prosty i obojętny w swej treści oraz formie przekaz, który jest pozbawiony cech oddziaływania mającego nakłaniać do dokonania zakupu i z tego punktu widzenia jest neutralny, albowiem ma dostarczać (wyłącznie) dane o towarze, czy też usłudze. Natomiast reklama- także będąca źródłem informacji - zawiera już jednak element perswazji, a więc element ukierunkowany na realizację określonego celu, a mianowicie wywołania zachęty do nabycia towaru lub usługi. O jego istnieniu można i należy wnioskować na podstawie treści przekazu, jego języka oraz formy, wykorzystywanego nośnika, a także co jest nie mniej istotne, kontekstu danego przekazu (por. wyroki NSA z: 23 lutego 2022r., sygn. akt II GSK 1343/18; 22 września 2022 . sygn. akt II GSK 627/19).
W tym stanie rzeczy nie można było zaakceptować stanowiska Sądu I instancji, że jest niedozwoloną reklamą apteki ogólnodostępnej umieszczenie przez spółkę baneru w K. zawierającego nazwę apteki wraz adresem, logotypem oraz dniami i godzinami otwarcia. Należy zauważyć, że sam WSA nie był konsekwentny, czy do uznania, że w niniejszej sprawie analizowany nośnik był reklamą apteki wystarczało tylko przesądzenie, że był to wielkoformatowy baner (jak twierdził WSA na s. 3 uzasadnienia wyroku), czy też i inny element, jak grafika - logotyp apteki (s. 5-6 uzasadnienia). Sąd I instancji co do nazwy apteki nie miał wątpliwości, że mieści się wśród informacji dozwolonych na gruncie art. 94a ust.1 zd. drugie P.farm. (s. 3, 5-6 uzasadnienia wyroku). Zatem, mimo że akceptował stanowisko organów, to występowała rozbieżność między WSA a organami, które art. 94a ust. 1 zd. drugie P.farm. wykładały literalnie i nie uznawały, aby nazwa apteki mieściła się w dozwolonych przez ten przepis informacjach, skoro przepis ten pozwalał tylko na informowanie o lokalizacji apteki i godzinach jej otwarcia (vide s. 5 uzasadnienia wyroku, odwołującego się do konkretnych stron decyzji organów obu instancji).
Wobec nieskutecznego podnoszenia przez spółkę naruszenia przepisów postępowania (o czym poniżej), należy przywołać orzecznictwo NSA, w którym przyjęto, że baner może być formą prezentacji informacji o lokalizacji apteki i godzinach jej pracy (por. wyroki NSA z: 22 października 2021 r. sygn. akt II GSK 778/21; 22 marca 2022 r., syn akt II GSK 2610/21; 22 września 2022 r., sygn. akt II GSK 627/19; 6 października 2022 r., sygn. akt II GSK 236/21 i II GSK 739/19, w tym przypadku do tego mobilna, podobnie jak w wyroku z 6 grudnia 2022 r., sygn. akt II GSK 1105/19; 11 stycznia 2022r. sygn. akt II GSK 2478/21; opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl), byleby treść informacji ograniczała się jedynie do lokalizacji i godzin pracy apteki.
Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, w pełni podziela przedstawione wyżej stanowisko, dotyczące konieczności szerokiego rozumienia pojęcia reklamy, w szczególności z uwzględnieniem jej celu oraz intencji prowadzącego reklamę. Równocześnie pamiętać jednak należy, że z treści zdania drugiego art. 94a ust. 1 P.farm. wynika wprost, że informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego nie stanowi reklamy. Podzielić przy tym należy pogląd, że co do zasady informacja o lokalizacji i godzinach otwarcia apteki może spowodować napływ klientów/pacjentów i w następstwie powyższego może przyczynić się do zwiększenia sprzedaży produktów leczniczych i wyrobów medycznych, w tym znaczeniu zatem mieści się w katalogu działań reklamowych. Skoro jednak informacja tej treści została wyłączona z zakazu reklamy apteki i jej działalności, a ustawodawca nie wskazał dopuszczalnych form, w jakich treści o lokalizacji i godzinach otwarcia apteki można umieścić w przestrzeni publicznej, to znaczy, że dla oceny przez organ, czy w konkretnych okolicznościach faktycznych sprawy zachodzi wyłączenie z pojęcia reklamy, o którym mowa w art. 94a ust. 1 zdanie 2 P.farm., nie mają znaczenia takie okoliczności, jak intencje towarzyszące umieszczającemu informacje, widoczność i zasięg nośnika informacyjnego, a także forma, w jakiej informacje te zostały zamieszczone. Informacje o lokalizacji i godzinach pracy apteki zostały bowiem expressis verbis wyłączone z uregulowanego w art. 94a ust. 1 zd. pierwsze P.farm. zakresu reklamy (por. wyroki NSA w sprawie II GSK 236/21, II GSK 2478/21).
Ponadto w orzecznictwie przyjęto, co skład orzekający podziela, że nazwa apteki nie została wymieniona wprost wśród wyłączeń w art. 94a ust. 1 zdanie 2 P.farm. Jednak przyjąć należy, że spełnianie funkcji informacyjnej w zakresie lokalizacji i godzin pracy apteki uzasadnia podanie również nazwy apteki, o ile sama w sobie nie zawiera treści mających charakter reklamy. Poza tym, informacja wskazująca tylko na lokalizację i godziny pracy nie byłaby w istocie informacją, gdyż nie identyfikowałaby podmiotu, którego dotyczy. Posiadanie przez apteki określonych nazw własnych jest powszechnie przyjęte i dozwolone. W zakresie pojęcia dozwolonej informacji o aptece, określonej w art. 94a ust. 1 P.farm. z natury rzeczy mieści się zatem również określenie (a więc nazwa) skonkretyzowanej apteki (por. wyroki NSA z 22 września 2022 r., sygn. akt II GSK 627/19, w sprawie II GSK 236/21 i II GSK 2478/21).
Podobnie traktowany jest element - logotyp apteki (por. wyrok NSA z 26 października 2021 r. sygn. akt II GSK 1320/21).
Również umieszczenie na banerze informującym o lokalizacji apteki i godzinach jej pracy, nazwie apteki np. strzałki z podaną odległością do apteki nie stanowi reklamy z art. 94a ust.1 P.farm., a może mieścić się w informacji o lokalizacji apteki (por. wyroki NSA o sygn. II GSK 778/21, czy II GSK 627/19).
Chodzi tylko o to, aby w konkretnych okolicznościach sprawy informacje o aptece i jej działalności, umieszczone w przestrzeni publicznej, ograniczały się jedynie do lokalizacji i godzin otwarcia apteki i powiązanej z nimi nazwy apteki, skoro informacje te mają dotyczyć konkretnej apteki.
W związku z powyższym rozumieniem art. 94a ust. 1 P.farm., zakazującego reklamy aptek i ich działalności (zd. pierwsze), ale i wyłączającego spod tego zakazu informacje o lokalizacji apteki i godzinach jej otwarcia (zd. drugie) organy Inspekcji Farmaceutycznej niezasadnie przypisały skarżącej i następnie zaakceptował Sąd I instancji, że naruszyła zakaz reklamy apteki i jej działalności. Z pewnością najbardziej sporny element przekazu – baner (którego wielkości tak naprawdę nie ustalono) i jego wielkość nie przesądzał o przekształceniu w odbiorze informacji w reklamę apteki. Tym samym nieprawidłowo zastosowano sankcję z art. 94a ust. 3 P.farm., tj. nakazano zaprzestanie prowadzenia takiej reklamy, a decyzji w tym zakresie nadano rygor natychmiastowej wykonalności (art. 94a ust. 4 P.farm.) oraz nałożono karę pieniężną na podstawie art. 129b ust. 1 i 2 P.farm. Jednocześnie wymaga podkreślenia, że sankcje z art. 94a ust. 3 i art. 129b ust. 1 P.farm. muszą być zastosowane w przypadku stwierdzenia reklamy apteki ogólnodostępnej i jej działalności. W opisanej sytuacji nieprawidłowo organy Inspekcji Farmaceutycznej wykonały, przewidziany w art. 94a ust. 2 P.farm., nadzór nad przestrzeganiem przepisów ustawy w zakresie działalności reklamowej aptek, punktów aptecznych i placówek obrotu pozaaptecznego, błędnie zaaprobowany przez Sąd I instancji.
W związku z powyższym należało podważyć prawidłowość oceny, że skarżąca naruszyła zakaz reklamy apteki oraz jej działalności.
Przedstawione argumenty – jak w pełni zasadnie należy również przyjąć – przekonują o trafności zarzutu naruszenia art. 8 P.przeds., zgłoszonego w pkt 1 lit. b) petitum skargi kasacyjnej oraz zarzutu naruszenia art. 6 k.p.a.
Nie jest jednak usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 7a, art. 11, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., zgłoszony w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej. Odwołując się do bezspornych okoliczności umieszczenia banera wielkoformatowego w K. i treści na nim zawartych, pochodzących od spółki i dotyczących apteki do niej należącej, należy podkreślić, że sporne jest – jak wynika to ze skargi kasacyjnej oraz jej uzasadnienia – to, czy forma i treść tego przekazu oraz sposób jego komunikowania stanowi niedozwoloną reklamę apteki oraz jej działalności. Chociażby już na tej podstawie należy stwierdzić brak zasadności omawianego zarzutu kasacyjnego. Skarżąca w ramach tego zarzutu kwestionowała zastosowanie art. 151 p.p.s.a., mimo że decyzja naruszała wcześniej przytoczone przepisy prawa materialnego, jak i wskazane przepisy postępowania, jednakże nie wyjaśniając , na czym miałoby polegać naruszenie przepisów postępowania i ich istotny wpływ na wynik postępowania. Należy bowiem podnieść, że ocena zarzutów opartych na podstawie z pkt 2 art. 174 p.p.s.a. nie może pomijać znaczenia okoliczności, że przez "wpływ", o którym mowa we wskazanym przepisie prawa, należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc, nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. To zaś oznacza obowiązek wykazania oraz uzasadnienia, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby inny (zob. w tej mierze również np. wyroki NSA z: 9 czerwca 2021 r. sygn. akt III FSK 3619/21; 21 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2162/13; 13 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2084/13; 27 listopada 2014 r. sygn. akt I FSK 1752/13; 10 października 2014 r. sygn. akt II OSK 793/13; 20 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2575/13).
Analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej nie umożliwia ustalenia, na czym dokładnie miałoby polegać naruszenie przepisów prawa w relacji do określonych nimi i adresowanych organów administracji wzorów zachowania, które jako wzorce kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji miałyby zostać naruszone przez WSA, a w rezultacie, jaki miałby być wpływ tego naruszenia na wynik sprawy.
Jeżeli tak, to w świetle wszystkich konsekwencji wynikających z zasady dyspozycyjności obowiązującej w postępowaniu przez Naczelnym Sądem Administracyjnym, o których mowa była powyżej (por. wyroki NSA z: 10 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 1492/18; 19 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 2523/20; 17 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 832/18; 16 lipca 2020, sygn. akt I GSK 611/20, w sprawie II GSK 778/21) oraz konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a., należało stwierdzić, że omawiany zarzut nie mógł odnieść skutku oczekiwanego przez spółkę. Spółka nie przedstawiła uchybień postępowania wyjaśniającego, naruszających reguły z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Powyższe, nie jest również bez znaczenia dla oceny zasadności zarzutu naruszenia przepisów art. 7a § 1 k.p.a., który ustanawia odpowiednio zasadę rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony. Z przepisu tego wynika, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ.
Odpowiadając na zarzut naruszenia art. 7a § 1 k.p.a. trzeba stwierdzić, że mowa jest w nim o "pozostawających w sprawie wątpliwościach prawnych co do treści normy prawnej", które – jak wynika z tego przepisu prawa – odnoszone są do procesu wykładni przepisu prawa stanowiącego podstawę prawną decyzji, nie zaś do procesu jego stosowania w relacji do ustalonego stanu faktycznego. Nie chodzi więc zatem, o jakiekolwiek wątpliwości "co do treści normy prawnej", lecz tylko i wyłącznie o wątpliwości, które "pozostają", a więc takie, których nie dało się usunąć w drodze uznanych lub nakazanych metod (reguł, dyrektyw, wskazówek) wykładni. Jeżeli tak, to nie sposób jest zasadnie zarzucać Sądowi I instancji naruszenia art. 7a § 1 k.p.a., jako wzorca kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, skoro z decyzji tej nie wynika – zważywszy na treść jej uzasadnienia – aby organy administracji publicznej rozstrzygając w rozpatrywanej sprawie znajdowały się w sytuacji, o której mowa w tym przepisie prawa. Co więcej, z uzasadnienia kontrolowanej przez Sąd I instancji decyzji wynika, że dokonując rekonstrukcji normatywnej treści przepisu art. 94a ust. 1 P.farm. organy administracji nadawały temu przepisowi prawa rozumienie oparte na orzecznictwie sądów administracyjnych. Inną kwestię stanowiła natomiast prawidłowość jego zastosowania – co nie pozostaje bez wpływu na wniosek odnośnie braku zaktualizowania się w rozpatrywanej sprawie przesłanek stosowania art. 7a § 1 k.p.a.
Z tych samych powodów niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 11 ust. 1 P.przeds. (por. wyrok NSA z 24 listopada 2021 r. sygn. akt II GSK 2028/21), szczególnie że przepis ten zawiera treść analogiczną do tej z art. 7a k.p.a.
Podobnie należało potraktować zarzut naruszenia art. 12 P.przeds., że organ prowadzi postępowanie w sposób budzący zaufanie przedsiębiorców do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Naruszenie tego przepisu spółka zawarła w podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., chociaż odnosi się ta regulacja do prowadzenia postępowania. Przy tym spółka nie wykazała, aby była traktowana z naruszeniem zasad w tym przepisie ujętych. Fakt wydania wymienionej jednostkowej decyzji administracyjnej nie dowodzi bowiem naruszenia przez organy administracji – a pośrednio także przez Sąd I instancji – ani zasady pewności prawa (uprawnionych oczekiwań), ani też zasady rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony, bezstronności, równego traktowania czy zasady proporcjonalności.
Nie wykazała także skarżąca, aby doszło do naruszenia art. 11 k.p.a., nakazującego organom administracji publicznej wyjaśnianie stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Stanowisko organów było klarowne, tak że strona mogła postawić merytoryczne zarzuty kwestionowanemu rozstrzygnięciu. W uzasadnienie decyzji znalazły się wymagane elementy. Inną kwestią pozostaje prawidłowość rozstrzygnięcia, co nie musi oznaczać formalnej nieprawidłowości decyzji.
Wbrew stanowisku skargi kasacyjnej nie można także wyrokowi Sądu I instancji zarzucić, że wydany został z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. Z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. wynika, jakie obligatoryjne elementy ma zawierać uzasadnienie wyroku. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zatem naruszenie tego przepisu może mieć miejsce wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera tych elementów. Nie może być ono łączone z ocenami i stanowiskiem, jakie prezentuje Sąd I instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, a do tego właśnie zmierza uzasadnienie omawianego zarzutu. Sąd I instancji wskazał i wyjaśnił natomiast podstawę prawną i faktyczną rozstrzygnięcia. Tak więc uzasadnienie wyroku poddanego niniejszej kontroli sądu kasacyjnego spełniało wymagania przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., a zarzut ten należało uznać za niezasadny.
W związku z powyższym, zaskarżony wyrok Sądu I instancji podlegał uchyleniu na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. Wobec tego również, że istotę rozpatrywanej sprawy należało uznać za dostatecznie wyjaśnioną, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a., rozpoznał skargę spółki na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego w przedmiocie nakazania zaprzestania prowadzenia reklamy ww. apteki i nałożenia kary pieniężnej za naruszenie wspomnianego zakazu, którą w świetle przedstawionych argumentów należało uznać za uzasadnioną, co w konsekwencji skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i umorzeniem postępowania administracyjnego w sprawie w oparciu o art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. W myśl ostatniego przepisu organ administracji publicznej obowiązany jest umorzyć postępowanie w całości lub w części w każdym przypadku, gdy stanie się ono bezprzedmiotowe. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (por. wyroki NSA z: 21 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 967/05, 14 października 2014 r., sygn. akt I OSK 530/14; 8 września 2022 r., sygn. akt II GSK 744/19; opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl). O bezprzedmiotowości postępowania można mówić wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W niniejszej sprawie taka sytuacja zaistniała i dlatego zarzut naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. okazał się zasadny.
Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 135 i art. 145 § 3 p.p.s.a. oraz art. 200 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) oraz z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265) orzekł, jak w sentencji wyroku.