II GSK 732/21

II GSK 732/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Sobocha-Holc
Małgorzata Rysz
Wojciech Kręcisz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Drogi publiczne
Kara administracyjna
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GSK 3313/15 - Wyrok NSA z 2017-08-08
VI SA/Wa 2860/14 - Wyrok WSA w Warszawie z 2015-05-27
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono wyrok NSA, uchylono wyrok wsa, uchylono decyzję  I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 188, art. 282 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 54
art. 19 ust. 1 i ust. 3
Ustawa z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw
Dz.U. 2012 poz 1137
art. 64, art. 140aa ust. 1-3
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
Dz.U. 2013 poz 260
art. 41
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
Dz.U.UE.L 1996 nr 235 poz 59 art. 3, art. 7, załącznik nr I pkt 3.1 i pkt 3.4
Dyrektywa Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiająca dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty  maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu  międzynarodowym.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Beata Sobocha-Holc Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi J. T. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3313/15 ze skargi kasacyjnej J. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2860/14 w sprawie ze skargi J. T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. wznawia postępowanie zakończone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3313/15; 2. uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3313/15 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 2860/14; 3. uchyla decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...]; 4. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz J. T. 7017 (siedem tysięcy siedemnaście) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3313/15 oddalił skargę kasacyjną J. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2860/14 w sprawie ze skargi J. T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 30 czerwca 2014 r. nr BP.502.557.2014.0155.OP8.9768 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym.
Z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że w dniu 10 lutego 2014 r. w miejscowości B., na drodze krajowej nr [...], o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z: ciągnika marki Scania o nr rej. [...] oraz naczepy marki Lambert o nr rej. [...]. Transport był wykonywany na rzecz przedsiębiorcy J. T.
Pojazd został zważony na wadze stacjonarnej nr 09/13 do ważenia dynamicznego. W wyniku pomiarów stwierdzono, że nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu wynosił 12,23 t (po odjęciu możliwych błędów ważenia) i został przekroczony o 2,23 t, tj. o 22,3% od dopuszczalnej wartości. Kierowca nie przedstawił wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdu ponadnormatywnego kategorii VII.
Biorąc powyższe pod uwagę, Opolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 64 oraz art. 140aa ust. 1-3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm., powoływanej dalej jako p.r.d.), decyzją z dnia 29 kwietnia 2014 r. nałożył na J. T. karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za brak zezwolenia kategorii VII.
Po rozpatrzeniu odwołania strony od tej decyzji Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia 30 czerwca 2014 r., utrzymał w całości w mocy decyzję organu I instancji, uznając, że w trakcie przewozu ładunku podzielnego doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia kategorii VII na przejazd pojazdem nienormatywnym w rozumieniu art. 2 ust. 35a p.r.d. Podstawą sklasyfikowania naruszenia jak za brak zezwolenia kategorii VII było przekroczenie nacisku na pojedynczej osi napędowej o 22,3% od dopuszczalnej wartości wynoszącej 10 t, tj. przekroczenie, które spełniało parametr wskazany w załączniku nr 1 Lp. 7 do p.r.d.
Wyrokiem z dnia 27 maja 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 2860/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. T. na ww. decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 30 czerwca 2014 r.
W ocenie Sądu I instancji, podstawą nałożenia kary w przypadku przekroczenia dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi na drogę jest okoliczność kategorii drogi, po której poruszał się pojazd i dopuszczalnego parametru pojedynczej osi na drogę, którą wyznacza art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 260, dalej u.d.p.) i rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wydane na podstawie art. 41 ust. 2 u.d.p. Mając zatem na uwadze, że pojazd skontrolowano na drodze krajowej nr [...], gdzie dopuszczalny nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu na drogę wynosi do 10 t, WSA w Warszawie zaakceptował przyjęcie przez organy I i II instancji tej wartość graniczną do obliczenia wysokości naruszenia polegającego na braku zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach.
J. T. złożył od wyroku WSA w Warszawie z dnia 27 maja 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 2860/14 skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. Skarżący wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, tj.:
a. art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) p.r.d. w zw. z art. 64d p.r.d. poprzez ich błędną wykładnię sprowadzającą się do przyjęcia, że wysokość kary pieniężnej za brak zezwolenia kategorii VII uzależniona jest od kryterium kategorii (rodzaju) drogi, po której porusza się pojazd, podczas gdy przepis art. 64d w zw. z lp. 7 załącznika nr 1 do p.r.d. nie stanowi o takim kryterium, ustalając przy tym jako jedyne kryterium parametr nacisku osi, a w konsekwencji ich niewłaściwe zastosowanie;
b. art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b) p.r.d. w zw. z art. 64d p.r.d. poprzez jego niezastosowanie i tym samym nieprzyjęcie, że dla ustalenia wysokości kary pieniężnej za brak zezwolenia kategorii VII podstawą jest wyłącznie przekroczenie parametru nacisku na oś do 11,5 tony, a nie kategoria (rodzaj) drogi, po której pojazd się poruszał.
Skarżący postawił również zarzut naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a poprzez uzasadnienie zaskarżonego wyroku w sposób nieodpowiadający wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. i brak rozpoznania, oceny oraz ustosunkowania się do zarzutów skargi dotyczących prędkości, z jaką poruszał się pojazd w trakcie przeprowadzanej procedury jego ważenia - w kontekście zarzutu skargi kasacyjnej wskazującego na udzielone kierowcy nieprawidłowe pouczenie o prędkości przejazdu w trakcie ważenia dotyczące wagi innej niż ta, która wykorzystana została podczas kontroli - co mogło mieć istotny wpływ na ostateczny i potwierdzony protokołem kontroli wynik ważenia, a tym samym na wynik sprawy;
b. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niedokonanie oceny stanu faktycznego sprawy na podstawie całokształtu zebranych w sprawie i dostępnych Sądowi dowodów oraz niewyjaśnienie i pominięcie faktów utrwalonych protokołem kontroli, z których wynika, iż udzielone kierowcy pouczenie o dopuszczalnej prędkości przejazdu przez wagę dotyczyło wagi innej niż ta, która została wykorzystana podczas kontroli, a to przez pryzmat przyjętego przez Sąd orzekający stanowiska w odniesieniu do innych potwierdzonych protokołem kontroli okoliczności, których ocenę przeprowadzono w oparciu o postanowienia tegoż samego protokołu, uznanego wówczas za dokument posiadający urzędową i wiążącą moc;
c. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. wobec niedokonania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyczerpującego wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku w części odnoszącej się do powodów, dla których kryterium kategorii (rodzaju) drogi uznane zostało przez Sąd jako podstawa wyników pomiarów nacisku osi i wysokości kary pieniężnej, zamiast podnoszonego przez stronę kryterium dopuszczalnego nacisku przewidzianego dla zezwolenia kategorii VII, a tym samym oparcie stanowiska Sądu I instancji wyłącznie na twierdzeniach organu wskazujących na przyjętą przez organ metodykę ustalenia rodzaju zezwolenia, bez dokonania przez Sąd dogłębnej analizy obowiązujących w tym zakresie przepisów.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący stwierdził, że podstawowym kryterium ustalenia wysokości kary pieniężnej w przypadku stwierdzenia braku zezwolenia kategorii VII może być wyłącznie parametr nacisku na oś wskazany wprost pod lp. 7 załącznika nr 1 do p.r.d. (11,5 t) i tylko jego przekroczenia mogą być sankcjonowane karą pieniężną za brak zezwolenia kategorii VII, przy zastosowaniu oczywiście odpowiedniej wysokości kary pieniężnej określonej w art. 140ab ust. 1 pkt 3 p.r.d.
Powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3313/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną oraz zasądził na rzecz organu zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu tego wyroku NSA stwierdził, że dla oceny dopuszczalnych nacisków osi miarodajne są przepisy o drogach publicznych, określające dopuszczalne naciski dla danej drogi. Tych "norm" dopuszczalnych nacisków osi nie można zatem poszukiwać w ustawie - Prawo o ruchu drogowym, w szczególności w załączniku nr 1 określającym przesłanki udzielania zezwoleń na przejazd pojazdem nienormatywnym w kategoriach od I do VII i różnicującym te przesłanki stosownie do kategorii zezwolenia. Stopniowanie w załączniku nr 1 przekroczeń parametrów pojazdów, które ze względu na te przekroczenia stają się pojazdami nienormatywnymi służy wyłącznie określeniu kategorii zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.
Skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej powołanym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2017 r., wskazując jako podstawę prawną art. 19 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 22 ustawy z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 54) w zw. z art. 272 § 2a zdanie pierwsze, art. 275 zdanie drugie i 279 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.).
Skarżący wniósł o:
1. wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3313/15;
2. uwzględnienie skargi poprzez uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2015 r. w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 2860/14 i przekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie;
3. uwzględnienie skargi i na podstawie art. 282 § 2 w zw. z art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i b) i art. 135 p.p.s.a.:
a) uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2015 r. w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 2860/14,
b) rozpoznanie skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 30 czerwca 2014 r. i uchylenie w całości decyzji z dnia 30 czerwca 2014 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 29 kwietnia 2014 r., ewentualnie;
4. uwzględnienie skargi i na podstawie art. 282 § 2 w zw. z art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i b) i art. 135 p.p.s.a.:
a) uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2015 r. w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 2860/14,
b) rozpoznanie skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 30 czerwca 2014 r. i uchylenie w całości decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 30 czerwca 2014 r. nr oraz poprzedzającej ją decyzji Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 29 kwietnia 2014 r.,
c) orzeczenie o zwrocie na rzecz skarżącego zapłaconej przez skarżącego w dniu 13.11.2017 r. kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł (nałożonej ww. decyzją Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 29 kwietnia 2014 r. wraz odsetkami jak dla zaległości podatkowych za okres od dnia zapłaty tj. od dnia 13.11.2017 r. do dnia wydania prawomocnego orzeczenia skutkującego koniecznością zwrotu środków zapłaconych przez skarżącego w wyniku wykonania decyzji ostatecznej, a to wobec faktu, iż - uwzględniając wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 marca 2019 r. w sprawie C-127/17 - nie istnieją podstawy do ustalenia, iż przekroczenie nacisków na oś dokonane zostało w wielkościach określonych w ww. decyzji Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, a tym samym nie istnieją podstawy do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości określonej ww. decyzją Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego;
5. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, związanych ze skargą o wznowienie postępowania oraz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych dotyczących postępowania sądowego zakończonego zaskarżonym orzeczeniem.
Główny Inspektor Transportu Drogowego nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga o wznowienie postępowania zasługuje na uwzględnienie.
Z istoty żądania wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3313/15, którym oddalono skargę kasacyjną strony od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2860/14 w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia wynika, że zasadności tego żądania strona upatruje w podstawie wynikającej z art. 19 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (w związku z art. 272 § 2a p.p.s.a.).
Celem regulacji wymienionej ustawy nowelizującej – jak wynika to z uzasadnienia jej projektu (druk nr 719 Sejmu IX kadencji) – jest wprowadzenie zmian zmierzających do usunięcia lub modyfikacji niezgodnych z prawem unijnym przepisów krajowych oraz, co nie mniej istotne, usunięcia skutków ich stosowania w związku z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 marca 2019 r. w sprawie C – 127/17. W wyroku tym Trybunał orzekł, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do dyrektywy Rady 96/53/WE. Ze stanowiska TSUE wynika, że art. 7 wymienionej dyrektywy, jako wyjątek od ustanowionej w jej art. 3 ust. 1 zasady swobodnego ruchu pojazdów powinien podlegać wykładni ścisłej (zawężającej) co oznacza, że przewidziany w przywołanym przepisie brak dostosowania infrastruktury drogowej należy odnosić do sytuacji szczególnych, a mianowicie do sytuacji przykładowo w przepisie tym wymienionych, co ma z kolei tę konsekwencję, że za równoważne wymienionym sytuacjom szczególnym nie można uznać sytuacji kreowanych na gruncie krajowej ustawy o drogach publicznych, której art. 41 ust. 2 i ust. 3 ustanawia dalej jeszcze idące wyjątki oraz warunki przemieszczania się po drogach krajowych pojazdów odpowiadających określonym w pkt 3.1 i pkt 3.4 załącznika nr I tej dyrektywy unijnej wartościom nacisku osi. Z uwagi na ich zakres oraz powszechnie obowiązujący charakter sytuacje te stanowią bowiem ograniczenia w stosowaniu zasady swobodnego ruchu pojazdów. Tym samym, wynikające z prawa krajowego ograniczenia mające zastosowanie w zależności od rodzajów dróg – co motywowane jest jakością infrastruktury drogowej – nie mogą być usprawiedliwiane treścią art. 7 dyrektywy Rady 96/53/WE, gdyż wynikający z tego przepisu wyjątek niweczyłby zasadę ustanowioną w art. 3 tej dyrektywy.
Ustawa z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw zmierza więc do pełnego wdrożenia wyroku TSUE w sprawie C – 127/17 poprzez zapewnienie zgodności krajowego ustawodawstwa z przepisami dyrektywy Rady 96/53/WE – co oznacza zapewnienie możliwości poruszania się pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t po drogach publicznych w Polsce bez konieczności uzyskiwania zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego – oraz, co istotne, poprzez wprowadzenie rozwiązań ukierunkowanych na usunięcie skutków stosowania przepisów krajowych niezgodnych z prawem unijnym.
Zgodnie bowiem z art. 19 ust. 1 i ust. 2 przywołanej ustawy, w sprawie określonej w art. 18 ust. 1 – to jest w sprawie zakończonej decyzją ostateczną dotyczącą zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego albo nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia, o którym mowa w pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia, w zakresie przejazdu dokonanego w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia wejścia w życie wymienionej ustawy – zakończonej prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego można żądać wznowienia postępowania przed tym sądem w związku z orzeczeniem przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej niezgodności przepisów krajowych nakładających obowiązek posiadania zezwoleń umożliwiających poruszanie się po drogach publicznych pojazdów o nacisku pojedynczej osi do 11,5 t z dyrektywą Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającą dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, a wznowienia postępowania można żądać niezależnie od trasy przejazdu pojazdu lub miejsca jego załadunku lub rozładunku.
Przepis art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw – wobec zachowania terminu do wniesienia skargi, o którym mowa w art. 19 ust. 3 wymienionej ustawy – stanowi więc (samodzielną) podstawę wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3313/15, którym oddalono skargę kasacyjną strony od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2860/14 w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł za wykonywany w dniu 10 lutego 2014 r. przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.
Co więcej, oparte na wymienionym przepisie prawa żądanie skargi o wznowienie postępowania zakończonego przywołanym prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest usprawiedliwione.
Ponownie rozpoznając sprawę w granicach zakreślonych podstawą wznowienia trzeba bowiem stwierdzić, że wobec treści art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2020 r. oraz wobec braku usprawiedliwionych podstaw dla ustanawiania w prawie krajowym w odniesieniu do pojazdów odpowiadających określonym w pkt 3.1 oraz 3.4 załącznika I do wymienionej dyrektywy wartościom nacisku osi dalej idących wyjątków, niż wynikające z art. 7 tej dyrektywy (z art. 41 ustawy o drogach publicznych wynikało, że pojazdy o maksymalnym nacisku osi napędowej nieprzekraczającym wartości 11,5 t są objęte zakresem ograniczeń wynikających z art. 41 ust. 2 i ust. 3 wymienionej ustawy krajowej, zaś pojazdy nieprzekraczające maksymalnego nacisku pojedynczej osi wynoszącego 10 t, objęte są zakresem ograniczeń wynikających z art. 41 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 przywołanej ustawy, a zniesienie wskazanych ograniczeń wymagało spełnienia warunku posiadania specjalnego płatnego zezwolenia nie pozostającego w związku ze stopniem uszkodzenia dróg), które wobec ich ograniczającego charakteru stanowiły jednocześnie warunek przemieszczania się po polskich drogach krajowych, stwierdzony w toku kontroli nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu wynoszący 12,23 t nie uzasadniał stwierdzenia przekroczenia maksymalnego dopuszczalnego nacisku osi napędowej pojazdu o 22,3 %, lecz w relacji do ustanowionego w pkt 3.4.1 załącznika nr I do Dyrektywy nr 96/53/WE poziomu 11,5 t jego przekroczenie o 6,34 %, to jest przekroczenie dopuszczalnej wartości o nie więcej niż 10 %, co oznaczało brak podstaw do nałożenia na stronę kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł.
W świetle powyższego trzeba stwierdzić, że skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3313/15 jest uzasadniona i podlega uwzględnieniu, albowiem wskazana podstawa wznowienia oraz wykazana powyżej jej zasadność nie pozostaje bez wpływu na treść zaskarżonego wyroku.
Z art. 282 § 2 p.p.s.a., w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z dnia 9 kwietnia 2015 r. wynika, że po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd oddala skargę o wznowienie albo ją uwzględnia stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem, który wznowił postępowanie lub uchyla zaskarżone orzeczenie i skargę odrzuca lub postępowanie umarza.
Podkreślając, że w doktrynie procesu sądowoadministracyjnego wznowienie postępowania określane jest, jako środek obalania prawomocności orzeczeń, który umożliwia ponowne rozpoznanie – i takim też normatywnym zwrotem "ponownego rozpoznania sprawy" operuje ustawodawca na gruncie przywołanego przepisu prawa – i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty w celu zagwarantowania prawidłowości (zgodności z prawem) wydanego w tej sprawie rozstrzygnięcia, a co więcej, że prawomocność zaskarżonego wyroku stoi na przeszkodzie odnowieniu postępowania, a przeszkoda ta ustaje dopiero wraz z uchyleniem zaskarżonego wyroku, co znajduje swoje potwierdzenie w argumencie z treści art. 284 p.p.s.a., który sprzeciwia się tzw. jedności procesowej (zob. K. Sobieralski, Glosa do wyroku NSA z dnia 28 czerwca 2016 r., II FSK 494/14, ZNSA 2017 nr 2 s. 151 i n.), a ponadto, że uwzględnienie skargi o wznowienie postępowania następuje – co trzeba podkreślić – przy odpowiednim stosowaniu przepisów o postępowaniu przed sądem, który wznowił postępowanie, trzeba stwierdzić, że jakkolwiek w art. 282 § 2 p.p.s.a. ustawodawca wprost nie wskazał, że w określonych nim warunkach odnoszących się do "uwzględnia skargi i odpowiedniego stosowania przepisów o postępowaniu przed sądem, który wznowił postępowanie", uwzględnienie skargi wiąże się z uchyleniem czy też zmianą zaskarżonego wyroku, to jednak wobec wskazanej istoty oraz celu instytucji wznowienia postępowania za uzasadniony należy uznać wniosek, że w wyniku uwzględnienia skargi o wznowienie postępowania powinno również zapaść rozstrzygnięcie o uchyleniu (lub zmianie) zaskarżonego wyroku (Zob. H. Knysiak – Sudyka, t. 4 do art. 282 p.p.s.a. w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz (red. T. Woś), wyd. VI – Lex; A. Kabat, t. 3 do art. 282 p.p.s.a. w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II – Lex/el. 2021).
Z przedstawionych powodów oraz stosownie do przedstawionego rozumienia art. 282 § 2 p.p.s.a. należało więc uchylić wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3313/15, a w konsekwencji wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2860/14 w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Jednocześnie, wobec charakteru istoty sprawy odnoszącego się do stwierdzonego i przypisywanego stronie naruszenia oraz odpowiadającej temu naruszeniu sankcji administracyjnej, na podstawie art. 188 p.p.s.a. podlegały również uchyleniu zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz poprzedzającą ją decyzja organu administracji I instancji. Stwierdzone w trakcie kontroli przekroczenie maksymalnego dopuszczalnego nacisku osi napędowej pojazdu nie uzasadniało bowiem nałożenia na stronę kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł.
Jakkolwiek przy tym z art. 19 ust. 5 i ust. 6 ustawy z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw odpowiednio wynika, że w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania, o którym mowa w ust. 1, wydane zostanie prawomocne orzeczenie skutkujące koniecznością zwrotu środków zapłaconych lub ściągniętych od strony w wyniku wykonania decyzji ostatecznej albo prawomocnego orzeczenia, o którym mowa w ust. 1, w orzeczeniu tym określa się również kwotę podlegającą zwrotowi wraz z odsetkami (ust. 5) oraz, że odsetki ustala się za okres od dnia zapłaty lub ściągnięcia tej kwoty od strony do dnia wydania prawomocnego orzeczenia skutkującego koniecznością zwrotu środków zapłaconych lub ściągniętych od strony w wyniku wykonania decyzji ostatecznej albo prawomocnego orzeczenia, o którym mowa w ust. 1, w wysokości jak dla zaległości podatkowych (ust. 6), to jednak w rozpatrywanej sprawie nie doszło do zaktualizowania się wszystkich koniecznych przesłanek stosowania wymienionych przepisów prawa skutkujących możliwością określenia kwoty podlegającej zwrotowi wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych od dnia zapłaty do dnia wydania prawomocnego orzeczenia, albowiem na dzień orzekania w sprawie w jej aktach brak jest dowodu uiszczenia kwot mających podlegać zwrotowi.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 282 § 2 w związku z art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego i wznowieniowego orzeczono na podstawie art. 200, art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490), a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265), zasądzając od GITD na rzecz skarżącego 7017 zł, przy czym na koszty te składają się: równowartość wpisu sądowego od skargi (450 zł), wynagrodzenie pełnomocnika za udział w postępowaniu przed WSA (2400 zł), równowartość opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA (100 zł), równowartość wpisu sądowego od skargi kasacyjnej (225 zł), wynagrodzenie pełnomocnika za sporządzenie skargi kasacyjnej (900 zł), równowartość wpisu sądowego od skargi o wznowienie postępowania (225 zł), wynagrodzenie pełnomocnika za sporządzenie skargi o wznowienie postępowania i udział w rozprawie przed NSA (2700 zł), równowartość opłaty skarbowej uiszczonej z tytułu udzielenia pełnomocnictwa w toku postępowania sądowoadministracyjnego (17 zł).
-----------------------
2
3