II GSK 731/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego. Sąd pierwszej instancji uznał, że zajęcie pasa drogowego na cele zagospodarowania zielenią, w tym wygrodzenie terenu, wymagało zezwolenia zarządcy drogi i nie podlegało przepisom o obiektach budowlanych (art. 38 ustawy o drogach publicznych). NSA uznał jednak, że WSA nie rozpoznał w pełni istotnych okoliczności faktycznych. W szczególności, sąd pierwszej instancji pominął analizę zezwolenia na zajęcie pasa drogowego wydanego skarżącym oraz możliwość, że kara powinna być kwalifikowana jako zajęcie z przekroczeniem terminu, a nie bez zezwolenia. NSA podkreślił, że kluczowe jest ustalenie, czy w spornym okresie pas drogowy był zajęty w sposób, który mógłby podlegać pod art. 38 ustawy o drogach publicznych, co wymagałoby wyjaśnienia stanu faktycznego sprzed wydania zezwolenia i po jego wygaśnięciu. Z tego powodu NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, nakazując sądowi pierwszej instancji dokładne ustalenie stanu faktycznego i ocenę prawną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zajęcia pasa drogowego, w szczególności zastosowania art. 38 ustawy o drogach publicznych oraz rozróżnienia między zajęciem bez zezwolenia a przekroczeniem terminu zezwolenia. Podkreśla znaczenie dokładnego ustalenia stanu faktycznego przez sądy administracyjne.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z zajęciem pasa drogowego i potencjalnym zastosowaniem art. 38 u.d.p. Wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych każdej sprawy.
Zagadnienia prawne (4)
Czy zajęcie pasa drogowego na cele zagospodarowania zielenią, w tym jego wygrodzenie, podlega przepisom o zezwoleniach na zajęcie pasa drogowego (art. 40 ustawy o drogach publicznych), czy też może być traktowane jako pozostawienie obiektów niezwiązanych z gospodarką drogową (art. 38 ustawy o drogach publicznych)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
NSA wskazał, że sąd pierwszej instancji nie rozpoznał tej kwestii w sposób wystarczający, pomijając analizę zezwolenia na zajęcie pasa drogowego i potencjalne zastosowanie art. 38 u.d.p.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji uznał, że art. 38 u.d.p. nie ma zastosowania do zieleni i ogrodzenia, a zajęcie pasa drogowego wymaga zezwolenia. NSA uznał, że ta ocena była przedwczesna bez pełnego ustalenia stanu faktycznego i analizy możliwości zastosowania art. 38 u.d.p.
Jak prawidłowo kwalifikować prawnie zajęcie pasa drogowego, gdy istnieje zezwolenie, ale okres zajęcia mógł zostać przekroczony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
NSA zwrócił uwagę, że kara mogła być wymierzona na podstawie art. 40 ust. 12 pkt 2 u.d.p. (przekroczenie terminu zezwolenia), a nie art. 40 ust. 12 pkt 1 u.d.p. (zajęcie bez zezwolenia), co wymagałoby ustalenia, czy pas drogowy nie został przywrócony do stanu poprzedniego po wygaśnięciu zezwolenia.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do możliwości kwalifikacji zajęcia jako przekroczenia terminu zezwolenia, co jest istotne dla oceny zasadności kary.
Czy organ administracji publicznej i sąd administracyjny prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, uwzględniając wszystkie dowody i okoliczności, w tym stan pasa drogowego przed wydaniem zezwolenia i po jego wygaśnięciu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
NSA stwierdził, że sąd pierwszej instancji nie przeprowadził wystarczającej kontroli ustaleń faktycznych dokonanych przez organ, pomijając dowody i okoliczności, które mogły mieć znaczenie dla oceny sytuacji prawnej skarżących.
Uzasadnienie
NSA wskazał na potrzebę ponownego ustalenia stanu faktycznego, w tym analizy zdjęć archiwalnych i dokumentacji, aby ocenić, czy nie doszło do trwałego zajęcia pasa drogowego przez poprzedników prawnych i czy nie zachodzą przesłanki z art. 38 u.d.p.
Czy zwłoka organu w wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej może wpływać na zasadność tej kary?
Odpowiedź sądu
NSA uznał zarzut dotyczący zwłoki za niezasadny, ponieważ skarżący nie wykazał, jaki istotny wpływ na wynik sprawy miałaby hipotetyczna szybkość działania organu.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że naruszenie zasady szybkości postępowania musi mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, czego skarżący nie wykazał.
Przepisy (22)
Główne
u.d.p. art. 40 § 1 i 7
Ustawa o drogach publicznych
Zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej, chyba że zawarto umowę.
u.d.p. art. 40 § 12 pkt 1
Ustawa o drogach publicznych
Kara pieniężna w wysokości 10-krotności opłaty za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi lub bez zawarcia umowy.
u.d.p. art. 40 § 12 pkt 2
Ustawa o drogach publicznych
Kara pieniężna w wysokości 10-krotności opłaty za zajęcie pasa drogowego z przekroczeniem terminu określonego w zezwoleniu lub umowie.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 174 § 1 i 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 185
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
u.d.p. art. 22 § 2a
Ustawa o drogach publicznych
Umowa jako alternatywa dla zezwolenia na zajęcie pasa drogowego.
u.d.p. art. 38 § 1 i 2
Ustawa o drogach publicznych
Możliwość pozostawienia w pasie drogowym obiektów budowlanych i urządzeń niezwiązanych z gospodarką drogową lub obsługą ruchu, pod pewnymi warunkami.
u.d.p. art. 4 § pkt 1
Ustawa o drogach publicznych
Definicja pasa drogowego.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
k.p.a. art. 127 § 2
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowanie odwoławcze.
k.p.a. art. 17 § pkt 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena przez organ dowodów.
k.p.a. art. 6
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności.
k.p.a. art. 8
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy.
k.p.a. art. 9
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada informowania stron.
k.p.a. art. 12
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada szybkości postępowania.
u.s.k.o. art. 1 i 2
Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych
Zakres działania samorządowych kolegiów odwoławczych.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 ust. 1 pkt 2 lit. b
Stawka minimalna opłaty za czynności radcy prawnego w postępowaniu kasacyjnym.
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § 3
Możliwość rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) w zw. z art. 6, 8, 9, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 38 i 40 ust. 12 pkt 1 u.d.p. poprzez nieustalenie lub błędne ustalenie przez organ okoliczności faktycznych mających znaczenie dla kwalifikacji prawnej kary, w tym pominięcie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego i możliwości zastosowania art. 38 u.d.p. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) w zw. z art. 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 38 u.d.p. poprzez brak zastosowania i uchylenia decyzji mimo nieustalenia lub błędnego ustalenia przez organ okoliczności faktycznych od których zależy dopuszczalność zastosowania art. 38 u.d.p.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez nierozpoznanie w całości odwołań skarżących. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. w zw. z art. 40 ust. 12 u.d.p. poprzez brak uchylenia decyzji mimo nieudowodnienia faktu zajmowania pasa drogowego przez skarżących. • Naruszenie prawa materialnego (art. 40 ust. 12 pkt 1 u.d.p.) poprzez zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji mimo niewykazania przesłanki zajmowania pasa drogowego. • Naruszenie prawa materialnego (art. 40 ust. 12 pkt 1 u.d.p.) poprzez niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji, gdy mogła mieć zastosowanie kwalifikacja z pkt 2 (przekroczenie terminu). • Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) w zw. z art. 9, 6, 8 k.p.a. i w zw. z art. 40 ust. 12 u.d.p. poprzez brak uchylenia decyzji mimo sprzeciwu zasad praworządności i zaufania do władzy z uwagi na brak poinformowania o obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) w zw. z art. 12 i 8 k.p.a. i w zw. z art. 40 ust. 12 u.d.p. poprzez brak uchylenia decyzji mimo nieuzasadnionej, trzyletniej zwłoki w wszczęciu postępowania. • Naruszenie prawa materialnego (art. 38 u.d.p.) poprzez brak jego zastosowania i utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej jego zastosowania.
Godne uwagi sformułowania
NSA zważył, co następuje. • Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek jedynie część podniesionych w niej zarzutów ma usprawiedliwione podstawy. • NSA związany był granicami skargi kasacyjnej. • Zasadne częściowo okazały się zarzuty sformułowane w punkcie 5 i 7 petitum skargi kasacyjnej... • Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, podniesione wyżej okoliczności zostały pominięte w rozważaniach sądu pierwszej instancji... • Nie można bowiem wykluczyć, że jeszcze przed nabyciem nieruchomości przez skarżących doszło do trwałego zajęcia pasa drogowego przez ich poprzedników prawnych... • Nie są natomiast zasadne zarzuty naruszenia przepisów postepowania, określone w punktach 1, 2 i 6 petitum skargi kasacyjnej. • Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skoro zasadne okazały się zarzuty oparte na podstawie kasacyjnej opisanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., przedwczesne byłoby odnoszenie się do zarzutów naruszenia prawa materialnego. • Szczególnie istotne będzie ustalenie, czy i w jakim zakresie w spornym fragmencie pasa drogowego doszło do umieszczenia obiektów, które mogłyby odpowiadać przesłankom ujętym w art. 38 ust. 1 i 2 u.d.p.
Skład orzekający
Gabriela Jyż
sędzia
Jacek Czaja
sprawozdawca
Zbigniew Czarnik
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zajęcia pasa drogowego, w szczególności zastosowania art. 38 ustawy o drogach publicznych oraz rozróżnienia między zajęciem bez zezwolenia a przekroczeniem terminu zezwolenia. Podkreśla znaczenie dokładnego ustalenia stanu faktycznego przez sądy administracyjne."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z zajęciem pasa drogowego i potencjalnym zastosowaniem art. 38 u.d.p. Wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych każdej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu zajęcia pasa drogowego i kar z tym związanych, a orzeczenie NSA wskazuje na istotne luki w postępowaniu sądu niższej instancji, co może być pouczające dla praktyków.
“Czy ogrodzenie i zieleń w pasie drogowym zawsze wymagają zezwolenia? NSA uchyla karę za zajęcie pasa drogowego.”
Dane finansowe
WPS: 13 197,9 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.