II SA/OP 259/23

II SA/Op 259/23 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2023-10-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-08-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka
Elżbieta Kmiecik /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Judecki
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Gry losowe
Sygn. powiązane
II GSK 487/24 - Postanowienie NSA z 2024-03-27
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 813
art. 54 ust. 1, art. 64 ust. 1 pkt 3 i pkt 14
Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 888
art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 89 ust. 4 pkt 3, art. 89 ust. 1 pkt 1, art. 2 ust. 3, ust. 4 i ust. 5, art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 8, art. 91
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j.)
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 191, art. 180 par. 1, art. 197, art. 188, art. 122, art. 187
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 189f
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędzia WSA Beata Kozicka Protokolant St. inspektor sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2023 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 4 października 2022 r., nr 1601-IOA.4246.20.2022 w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu ujawnienia w lokalu niezarejestrowanego automatu do gier oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego stanowi skarga M. S. (zwanego dalej skarżącym lub stroną) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu (dalej w skrócie: DIAS) z dnia 4 października 2022 r., nr 1601.IOA.4246.20.2022, którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu (zwanego dalej: organem pierwszej instancji) z dnia 4 kwietnia 2022 r., nr 388000-COP.4246.2.2022.PS, o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 100.000 zł z tytułu ujawnienia niezarejestrowanego automatu do gier.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 9 czerwca 2018 r. funkcjonariusze Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu przeprowadzili kontrolę w zakresie urządzania i prowadzenia gier na automatach w [...] na G. przy ul. [...], w którym działalność gospodarczą prowadził skarżący. Ze sporządzonego na powyższą okoliczność protokołu kontroli o numerze [...] wynika, że w przedmiotowym lokalu znajdował automat do gier [...] (bez numeru), który w momencie rozpoczęcia kontroli był włączony i gotowy do gry. Funkcjonariusze dokonali oględzin automatu oraz przeprowadzili eksperyment polegający na odtworzeniu możliwości prowadzenia gier, który został utrwalony w formie nagrania. Kontrolę w lokalu dokonano w obecności skarżącego.
W dniu 10 października 2018 r. została sporządzona opinia biegłego sądowego z zakresu informatyki, telekomunikacji i automatów do gier przy Sądzie Okręgowym w C., sygn. akt [...], która potwierdziła, że gry prowadzone na ww. urządzeniu spełniają kryteria gier na automatach w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 [na dzień orzekania przez organ odwoławczy - Dz. U. z 2022 r. poz. 888, z późn. zm.]), zwanej dalej w skrócie u.g.h. lub ustawą.
Postanowieniem z dnia 1 lutego 2022 r. Naczelnik Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej z tytułu ujawnienia niezarejestrowanego automatu do gier.
Następnie decyzją z dnia 4 kwietnia 2022 r. organ pierwszej instancji nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 100.000 zł. Rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 1 ust. 2, art. 2 ust. 3 i ust. 4, art. 23a ust. 1 i ust. 2, art. 89 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 pkt 3, art. 90 ust. 1 pkt 1 i art. 91 u.g.h. W uzasadnieniu decyzji organ opisał przebieg postępowania, z uwzględnieniem przeprowadzonej kontroli w dniu 9 czerwca 2018 r., oraz wskazał i omówił podstawy prawne rozstrzygnięcia. Na podstawie zgromadzonych dowodów organ pierwszej instancji uznał, że automat znajdujący się w lokalu skarżącego jest urządzeniem elektronicznym, pozwalającym na uzyskanie wygranych pieniężnych i rzeczowych polegających na możliwości rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wcześniej zdobytych punktów, czyli wygranych uzyskanych w poprzedniej grze. Osoba korzystająca z automatu nie miała wpływu na wynik gier, a o odpowiedniej konfiguracji znaków i zatrzymaniu się bębnów oraz konfiguracji symboli, decydował mechanizm urządzenia, a nie działanie grającego. Uczestnik nie miał możliwości czynnego udziału w grze, świadomego i planowego jej prowadzenia, decydowania w zamierzony sposób o jej przebiegu, a w konsekwencji o końcowym efekcie, jakim była ewentualna wygrana lub przegrana. Rola grającego ograniczała się do naciśnięcia odpowiedniego przycisku uruchomiającego daną grę, biernej obserwacji jej przebiegu i oczekiwania na wynik, czyli kazualne zatrzymanie się bębnów. Rezultat gier nie zależał w żaden sposób od wiedzy, umiejętności, zręczności, czy woli zawodnika. Stosownie do powyższego organ przyjął, że gry udostępnione na przedmiotowym automacie wypełniają przesłanki określone w art. 2 ust. 3 i ust. 4 u.g.h., czyli były grami na urządzeniach elektronicznych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe i zawierały element losowości. Zdaniem organu przedmiotowe urządzenie jest niewątpliwie automatem do gier w rozumieniu u.g.n. Organ podkreślił również, że konieczność zaakceptowania Regulaminu gier, wyświetlanie na monitorze pola TAK i NIE oraz opcja skorzystania z funkcji tzw. koła ratunkowego nie pozbawiały rozegranych gier elementu losowości oraz pieniężnego i rzeczowego charakteru uzyskiwanych wygranych, a tym samym, ostatecznie hazardowej postaci gier, a miały jedynie pozorować brak przypadkowości i sugerowanie, że gry posiadają charakter lub element logiczny. Dalej organ stwierdził, że przedmiotowy automat nie został zarejestrowany w rozumieniu art. 23a ust. 1 i ust. 2 u.g.h., przez co niemożliwe było jego legalne użytkowanie. Na podstawie m.in. informacji z CEIDG, zeznań skarżącego oraz umów najmu organ ustalił, że skarżący jest posiadaczem zależnym lokalu gastronomicznego, w którym ustawiony był automat i prowadził w nim działalność gospodarczą. Organ poddał też ocenie charakter stwierdzonego naruszenia prawa przez skarżącego i stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, określone w art. 189f § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 poz. 735, z późn. zm. [na dzień orzekania przez organ odwoławczy - Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, z późn. zm.]), dalej w skrócie K.p.a.
W odwołaniu od powyższej decyzji, sprecyzowanym w piśmie z dnia 16 maja 2022 r., skarżący zarzucił naruszenie następujących przepisów:
- art. 89 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 pkt 3 w związku z art. 90 ust. 1 pkt 1 u.g.h., które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez wymierzenie kary pieniężnej w sytuacji, gdy skarżący nie był posiadaczem zależnym lokalu (ew. wydzielonej jego części), w której "znajdowały się wskazane wyżej automaty";
- art. 2 u.g.h. poprzez przyjęcie, że "automaty do gier" wyczerpują definicję automatu do urządzania gier losowych, w sytuacji gdy ustalenia organu pierwszej instancji są sprzeczne z doświadczeniem życiowym, a opinia biegłego w sprawie została przeprowadzona w oparciu o eksperyment dokonany przez funkcjonariusza organu, bez bezpośrednich oględzin, co stanowi opinię wydaną bez kontaktu z przedmiotem badania, co jednocześnie stoi w sprzeczności z pojęciem badania;
- art. 188 w związku z art. 120, art. 122, art. 180, art. 187 i art. 191 O.p. mające wpływ na wynik postępowania w postaci ograniczenia postępowania dowodowego w zakresie ustalenia, czy skarżący jest posiadaczem zależnym lokalu do umowy najmu lokalu z pominięciem dowodów wskazujących, że faktyczne władztwo odwołujący przekazał na podstawie umowy najmu, a umowa ta znajduje się w aktach sprawy.
Ponadto skarżący zarzucił organowi błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia przez niewłaściwą i sprzeczną z zasadami logicznego rozumowania ocenę zebranego materiału dowodowego, polegającą na błędnym przyjęciu, że odpowiedzialność za urządzanie gier na przedmiotowym automacie ponosi odwołujący, w sytuacji gdy urządzenie nie należało do niego, nie był on użytkownikiem ani konserwatorem urządzenia, jak również nie czerpał z niego korzyści, a który to błąd w ustaleniach faktycznych doprowadził do bezzasadnego przyjęcia, że wypełnił swoim działaniem dyspozycję art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., w sytuacji gdy był on najemcą lokalu i podnajmował go innemu podmiotowi, a lokal był oddany w posiadanie zależne. Nadto skarżący sformułował zarzut naruszenia art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez nieodstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, w sytuacji gdy zostały spełnione przesłanki do zastosowania tego przepisu.
Na podstawie tych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, jak również o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z wydaniem decyzji z rażącym naruszeniem prawa, tj. względem osoby, która nie powinna być stroną w sprawie oraz w sytuacji gdy w tej samej sprawie została już wydana decyzja oraz o wstrzymanie wykonania decyzji z dnia 7 czerwca 2022 r., stosownie do art. 159 § 1 K.p.a., w związku z zaistnieniem przesłanki w postaci uprawdopodobnienia wystąpienia wady określonej w art. 156 § 1 K.p.a.
W wyniku rozpatrzenia odwołania decyzją z dnia 4 października 2022 r. DIAS utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy zrelacjonował stan faktyczny sprawy oraz przytoczył treść przepisów u.g.h. mających zastosowanie w sprawie. Podkreślił przy tym, że do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie O.p. Zaznaczył, że warunkiem niezbędnym do zastosowania w konkretnej sprawie art. 89 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 u.g.h. jest wykazanie, że w lokalu, w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa znajdował się niezarejestrowany automat do gier, przy czym karze pieniężnej z tego tytułu podlega posiadacz zależny tego lokalu. Organ podkreślił, że powyższe warunki muszą zostać spełnione łącznie, by możliwe było zastosowanie sankcji w postaci kary pieniężnej z art. 89 ust. 1 pkt 3 i 4 u.g.h. Następnie organ odwoławczy wskazał, że gry oferowane na automacie [...] (bez numeru), który w dniu 9 czerwca 2018 r. znajdował się w [...], gdzie skarżący prowadził działalność gastronomiczną, spełniają definicje zawarte w art. 2 ust. 3-5 u.g.h. W tym zakresie DIAS dowodził, odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego, że gry te umożliwiają uzyskanie wygranej pieniężnej, występuje w nich element losowości i zorganizowane są w celach komercyjnych. Organ odwoławczy zaznaczył, że wprowadzenie dodatkowego wymogu udzielenia odpowiedzi na pytanie automatycznie nie przesądza, że gra nie ma charakteru gry losowej. W ocenie organu ustalony w postępowaniu stan faktyczny - na podstawie eksperymentu z dnia 9 czerwca 2018 r. i opinii biegłego z dnia 10 października 2018 r. - wyklucza uznanie przedmiotowego automatu za urządzenie niehazardowe, w którym wynik gier zależy jedynie od zręczności, zdolności, umiejętności, czy wiedzy gracza. Dalej DIAS opisał przebieg samego eksperymentu, w którego nagraniu jest ukazany sposób funkcjonowania automatu, zaznaczając, że zainicjowanie gry uwarunkowane jest zakredytowaniem wybranej kwoty pieniężnej, za które grający otrzymuje określoną ilość punktów kredytowych, przeznaczonych na prowadzenie gier, co świadczy o komercyjnym charakterze gier. Kontynuując opis czynności dowodowej DIAS wskazał, że przeprowadzenie jednej gry na kontrolowanym urządzeniu wymagało wciśnięcia przycisku PYTANIE, wprawiającego w ruch bębny, które obracały się z dużą prędkością i po chwili samoczynnie zatrzymywały się w momencie niezależnym od gracza i bez jego udziału, zatem grający nie miał żadnego wpływu na wybór symboli na bębnach w taki sposób, aby uzyskać układ skutkujący wygraną. Jednocześnie na ekranie pojawiało się pytanie i możliwość wyboru odpowiedzi (TAK lub NIE), jednakże, aby kontynuować grę nie było konieczności odpowiadania na te pytania. Zdaniem organu pytania nie stanowiły więc elementu istotnego w grach na automacie, a gracz miał możliwość prowadzenia gier w taki sam sposób, jak na każdym innym automacie hazardowym oferującym tzw. gry bębnowe. Udzielenie odpowiedzi na pytanie było jedynie wymogiem dokonania wypłaty wygranej pieniężnej, jednakże zebrane pytania w każdej chwili można było zamienić na jedno pytanie o tej samej wartości, bądź kilka pytań łatwiejszych, a także "ubezpieczyć się" od nieprawidłowej odpowiedzi. W ocenie organu przeprowadzony eksperyment wykazał, że gry można było prowadzić bez zapoznania się z całą treścią Regulaminu, bez czytania pytań i bez udzielania na nie odpowiedzi. Co więcej, kolejne gry można przeprowadzać jeszcze przed upływem czasu wyznaczonego na udzielenie odpowiedzi na poprzednie pytanie. Organ podał, że funkcjonariusz przeprowadzający eksperyment uzyskiwał wygrywające układy symboli na bębnach i otrzymywał wartości punktowe, zapisywane w liczniku "WARTOŚĆ PYTANIA", mimo że nie udzielał odpowiedzi na kolejno wyświetlane pytania. W ocenie organu odwoławczego powyższy mechanizm działania automatu skutkuje przyjęciem, że umożliwia on przeprowadzanie gier o charakterze losowym, gdyż układ znaków na automacie jest losowy i nie zależy od zręczności/umiejętności gracza. Natomiast uzyskane w grach punkty mogą być następnie wykorzystane do przedłużenia gry, bądź rozpoczęcia nowej gry. Stosownie do powyższego DIAS uznał rozstrzygnięcie organu I instancji za prawidłowe, ponieważ przedmiotowe urządzenie umożliwia rozgrywanie gier na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h. Organ uznał, że okoliczność tę potwierdziła również opinia biegłego, w której stwierdzono, że gry na kontrolowanym urządzeniu miały charakter losowy, gdyż grający nie miał wpływu na wybór symboli na bębnach, aby ułożyły się w układ skutkujący wygraną. Uzyskany wynik nie zależał od umiejętności (zręczności) grającego. Z kolei wprowadzenie dodatkowych elementów w postaci pytań ma na celu teoretycznie zmienić charakter urządzeń, jednak gracz nie musiał znać odpowiedzi na pytania, gdyż w trakcie gry mógł je pomijać. Podkreślił DIAS, że badane urządzenie służyło do celów komercyjnych, gdyż warunkiem jego uruchomienia było jego zakredytowanie przez grającego gotówką, które umożliwiało rozgrywanie zawierających element losowości gier o wygrane pieniężne (wypłata wygranej) i wygrane rzeczowe (wykonywanie kolejnych gier za wygrane punkty). Odnosząc się do zarzutów odwołania DIAS wskazał, że niezasadne jest twierdzenie pełnomocnika skarżącego, kwestionującego opinię jako lakoniczną oraz nieprofesjonalną. Biegły dokonał bowiem pełnej analizy przebiegu gier na urządzeniu i końcowo sformułował wnioski dotyczące charakteru badanego automatu, w tym występowania elementu losowości w prowadzonych przy jego użyciu grach. DIAS podkreślił, że autor opinii bez wątpienia dysponuje wiadomościami specjalnymi z poszczególnych dziedzin umożliwiającymi przeprowadzenie stosownych badań i sporządzenie opinii z zakresu funkcjonowania automatów do gier, a także posiada właściwe uprawnienia. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że poza sporem w zaistniałej sprawie jest okoliczność, iż lokal, w którym znajdował się kontrolowany automat nie posiadał statusu kasyna gry, a samo urządzenie w dniu 9 czerwca 2018 r. nie było zarejestrowane przez właściwy organ, zgodnie z art. 23a u.g.h. Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącego dotyczącego nałożenia kary pieniężnej, pomimo że nie był on posiadaczem zależnym lokalu (wydzielonej jego części), w której znajdował się ten automat do gier, organ odwołał się do treści art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h. i przypomniał, że ustawa ta nie zawiera własnej definicji legalnej posiadacza zależnego lokalu, a zatem znaczenie tego pojęcia należy wyjaśnić w oparciu o przepisy prawa cywilnego. W tej kwestii DIAS przytoczył treść art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360, ze zm.), dalej w skrócie K.c. i wywiódł, że z dokumentów zebranych w sprawie wynika, że M. W., wynajęła lokal stronie na cele prowadzenia w nim punktu gastronomicznego, a zatem w dniu kontroli skarżący był posiadaczem zależnym tego lokalu i prowadził w nim działalność gospodarczą. Jednocześnie skarżący zawarł w dniu 2 listopada 2017 r. ze spółką R. umowę, na podstawie której oddał jej do używania (najem) powierzchnię 3 m² tego lokalu, za cenę 200 zł miesięcznie. W § 2 pkt 3 tej umowy zawarto postanowienie, że na wynajętej powierzchni najemca umieści urządzenia elektroniczne, w liczbie nie większej niż 3, służące do organizowania [...] pt. [...]. Organ zaznaczył również, że w wyniku wynajęcia części powierzchni lokalu [...] nie została podzielona na część, w której prowadzona była działalność gastronomiczna i część, w której urządzane były gry na automacie, z osobnym wejściem. Podkreślił również, że automat do gier znajdował się we wspólnej przestrzeni, w której prowadzona była jednocześnie działalność gastronomiczna i był ogólnodostępny również dla klientów [...]. W ocenie organu użyczenie części pomieszczenia spółce R. nie spowodowało, że pomieszczenie to stało się samodzielnym lokalem, w dalszym ciągu pozostawało częścią składową całego lokalu, w którym znajdowała się [...]. Dalej organ powołał orzecznictwo sądowoadministracyjne dotyczące pojęcia "samodzielności" lokalu i zaznaczył, że rzekomo wydzielona część stanowiła 6% całkowitej powierzchni, a wynajęcie "niewydzielonego fragmentu" nie zmieniło charakteru pomieszczenia. W konsekwencji DIAS uznał, że odpowiedzialność za obecność automatu w lokalu spoczywa na skarżącym, jako osobie prowadzącej w nim działalność gospodarczą. Zauważył również, że mimo użyczenia fragmentu pomieszczenia dostęp do urządzenia możliwy był wyłącznie przez powierzchnię lokalu, w którym prowadzona była działalność gastronomiczna, a o godzinach otwarcia lokalu decydował wyłącznie skarżący. Ponadto skarżący zasilał automat w energię elektryczną i udostępniał Internet niezbędny do jego prawidłowego funkcjonowania. DIAS przypomniał, że z przesłuchania świadka z dnia 25 lipca 2018 r. wynikało, że urządzenie musiało być włączane i wyłączane codziennie. W ocenie organu umieszczenie w lokalu automatu do gier - oprócz czerpania korzyści materialnych w postaci czynszu - służyło również zwiększeniu liczby potencjalnych klientów [...], zainteresowanych grą na urządzeniu, a tym samym zwiększeniu obrotów handlowych. Organ za chybiony uznał więc zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 pkt 3 w związku z art. 90 ust. 1 pkt 1 u.g.h., bowiem skarżący był posiadaczem zależnym przedmiotowego lokalu gastronomicznego, w którym w dniu 9 czerwca 2018 r. funkcjonariusze ujawnili niezarejestrowany automat do gier [...]. Spełniona została zatem dyspozycja art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h. w związku z czym skarżący podlega karze pieniężnej w kwocie 100.000 zł, zgodnie z art. 89 ust. 4 pkt 3 u.g.h. Dalej DIAS uznał za niezasadne zarzuty naruszenia art. 188, art. 120, art. 122, art. 180, art. 187 oraz art. 191 O.p. i stwierdził, że organ pierwszej instancji działał w przedmiotowej sprawie na podstawie przepisów prawa, podejmując wszelkie niezbędne czynności dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a w sprawie został zebrany kompletny materiał dowodowy, który wyczerpująco rozpatrzono. Z kolei odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. organ wskazał, że w zaistniałej sprawie nie ziściły się przesłanki do jego zastosowania. Dalej podkreślił, że kara nakładana na podstawie art. 89 u.g.h. nie możne stanowić o tzw. znikomej wadze naruszenia prawa. Poza tym restrykcyjne ograniczenia w urządzeniu gier hazardowych mają istotne znaczenie dla społeczeństwa i uzasadnione są nadrzędnymi względami interesu ogólnego. W przekonaniu organu odwoławczego w sprawie nie wystąpiła również druga z przesłanek, warunkująca odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej określona w art. 189f § 1 pkt 2 K.p.a. Za to samo zachowanie prawomocną decyzją nie została bowiem uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna na skarżącego przez inny uprawniony organ administracji publicznej. Jednocześnie DIAS odnotował, że strona nie została za to samo zachowanie prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. W odniesieniu do wniosku o stwierdzenie nieważności rozstrzygnięcia, DIAS podał, że został on rozpatrzony w odrębnym postępowaniu.
W skardze na powyższą decyzję skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucił naruszenie:
- art. 233 § 1 O.p. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 pkt 3 w zw. z art. 90 ust. 1 pkt 1 u.g.h.,
- art. 233 § 1 O.p. w zw. z art. 2 u.g.h.,
- art. 233 § 1 O.p. w zw. z art. 188, art. 122, art. 180, art. 187 i art. 191 O.p.,
- art. 233 § 1 O.p. i błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia będący skutkiem sprzecznej z zasadami doświadczenia życiowego i logiki oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegający na przyjęciu, że skarżący ponosi odpowiedzialność za urządzenie, które nie stanowiło jego własności.
W związku z tymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że skarżący nie był posiadaczem zależnym lokalu (lub jego wydzielonej części), w której znajdowały się rzekome urządzenia do gier losowych (automaty). Ustalenia organów, zdaniem skarżącego, są sprzeczne z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego w kontekście oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, albowiem biegły powołany w sprawie w oparciu o eksperyment dokonany przez funkcjonariusza organu, czyli bez przeprowadzenia bezpośrednich oględzin stwierdził, że jest to urządzenie do gier losowych, co wykracza poza pojęcie badania. Dalej skarżący podniósł, że organy obu instancji zaniechały ustalenia, czy skarżący był posiadaczem zależnym lokalu, w części w której znajdowały się automaty, co świadczy o tym, że załączona do akt postępowania jako dowód umowa najmu lokalu została pominięta. Skarżący podkreślił, że organ dopuścił się błędnego ustalenia faktycznego, gdyż skarżący nie był ani właścicielem, konserwatorem czy też użytkownikiem urządzenia, a co najistotniejsze, nie czerpał z niego korzyści finansowych. Natomiast w orzecznictwie przyjmuje się, że warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych. Zdaniem skarżącego w sprawach dotyczących podmiotów, którym nie można wprost przypisać cechy "urządzającego gry na automacie", organy prowadzące postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej powinny dokładnie wyjaśnić ich udział w tego rodzaju przedsięwzięciu, w tym należy udowodnić, że wykonywał on konkretne czynności pozwalające na przypisanie mu tej cechy. Tymczasem okoliczności tych nie ustaliły organy obu instancji. Ponadto składane przez skarżącego wyjaśnienia w żaden sposób nie zostały zakwestionowane w oparciu o inny materiał dowodowy. W końcowej części skargi skarżący przedstawił uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Op 345/22, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm. [obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.]), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., odrzucił skargę skarżącego. Sąd uznał, że strona skarżąca nie uzupełniła w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi w zakresie przesłania prawidłowego pełnomocnictwa obejmującego upoważnienie do działania przed sądami administracyjnymi.
W wyniku rozpoznania zażalenia skarżącego na powyższe postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GZ 96/23, uchylił zaskarżone orzeczenie Sądu pierwszej instancji. NSA stwierdził, że potwierdzeniem dla stanowiska, że pełnomocnik skarżącego był umocowany do reprezentowania skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, było pełnomocnictwo znajdujące się w aktach administracyjnych, w którym wprost wskazano, że adwokat Ł. A. był umocowany do występowania przed sądami administracyjnymi i przed NSA. Sąd pierwszej instancji powinien był zatem wziąć pod uwagę treść pełnomocnictwa złożonego do akt administracyjnych sprawy, które powinien uwzględnić jako element akt sprawy, na podstawie art. 133 § 1 w związku z art. 166 P.p.s.a. W konsekwencji powyższego NSA uznał, że pełnomocnik skarżącego wykazał swoje umocowanie do działania w imieniu skarżącego, a więc Sąd pierwszej instancji powinien przejść do dalszego rozpoznawania sprawy.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA w Opolu z dnia 2 sierpnia 2023 r. niniejsza sprawa została wpisana pod nowy numer II SA/Op 259/23.
Postanowieniem z dnia 8 września 2023 r. WSA w Opolu odmówił skarżącemu wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał wywody zawarte w odpowiedzi na skargę. Akcentował, że na dzień kontroli skarżący był posiadaczem zależnym, co wynika w sposób jednoznaczny z art. 336 i art. 337 K.c.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.
Stosownie do art. 134 § 1 cyt. już wcześniej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nadal zwanej w skrócie P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że akty te nie zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. Zdaniem Sądu postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Dlatego Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przed przedstawieniem przyczyn, które zadecydowały o takiej ocenie Sądu, odnotować należy, że przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 4 października 2022 r., którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu z dnia 4 kwietnia 2022 r., nakładającą na skarżącego karę pieniężną w kwocie 100.000 złotych z tytułu ujawnienia w [...] na G. przy ul. [...], w którym działalność gospodarczą prowadził skarżący, niezarejestrowanego automatu do gier [...] (bez numeru).
Materialnoprawną podstawę wydanych przez organy aktów stanowiły przepisy cyt. wyżej ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, nadal zwanej w skrócie: u.g.h.
Zgodnie z treścią art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h. karze pieniężnej podlega posiadacz zależny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa. Stosownie zaś do art. 89 ust. 4 pkt 3 u.g.h. wysokość kary pieniężnej wymierzanej w tym przypadku wynosi 100 tys. zł od każdego automatu.
W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że dla stwierdzenia w postępowaniu prowadzonym przez organy Służby Celno-Skarbowej wskazanej wyżej odpowiedzialności administracyjnej konieczne jest ustalenie, czy skarżący był posiadaczem zależnym lokalu, w którym znajdował się niezarejestrowany automat do gier. W ustalonym w niniejszej sprawie stanie faktycznym i obowiązującym stanie prawnym decydujące znaczenie ma samo umiejscowienie niezarejestrowanego automatu do gier w użytkowanym lokalu. Dla stwierdzenia w postępowaniu prowadzonym przez organy wskazanej w art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h. odpowiedzialności administracyjnej nie jest zatem konieczne ustalenie, czy skarżący był urządzającym gry hazardowe na spornym automacie. Odrębna podstawa odpowiedzialności określona została bowiem w art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h.stawy, który stanowi, że karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia, jednakże nie jest to przypadek dotyczący skarżącego. Z tego względu jako pozbawione doniosłości prawnej w rozpoznawanej sprawie należało uznać te zarzuty skargi, które dotyczyły konieczności poczynienia przez organy ustaleń odnośnie do przypisania skarżącemu cechy urządzającego gry.
Natomiast, zdaniem Sądu, w zakresie przypisanej skarżącemu odpowiedzialności, organy dokonały wyczerpującej oceny i prawidłowo ustaliły, że skarżący jako najemca lokalu na podstawie umowy najmu tego lokalu z dnia 29 kwietnia 2015 r., w którym prowadził działalność gastronomiczną, był posiadaczem zależnym lokalu, o jakim mowa w art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h. Nie można bowiem uznać, jak tego oczekuje strona skarżąca, że wskutek wynajęcia części lokalu spółce R. Sp. z o.o. (umowa najmu z dnia 2 listopada 2017 r. - karta 35 akt organu pierwszej instancji) skarżący utracił status posiadacza zależnego. Słusznie dostrzegł organ odwoławczy, że automat nie znajdował się w jakiejś wyodrębnionej, niezależnej części lokalu. Natomiast skarżący samodzielnie władał całym lokalem, w którym ujawniono przedmiotowy automat do gier, umożliwiał dostęp do tego automatu w godzinach pracy lokalu i zabezpieczał zasilanie automatu w energię elektryczną oraz w Internet. To wszystko świadczy o tym, że skarżący brał udział w stworzeniu warunków do zapewnienia prawidłowej możliwości jego funkcjonowania. W omawianym zakresie wskazać należy, że tak jak posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne, tak - w drodze analogii do art. 337 K.c. - posiadacz zależny nie traci swego posiadania w wyniku oddania rzeczy innej osobie w dalsze posiadanie zależne (por. wyrok SN z dnia 19 listopada 1993 r., sygn. akt II CRN 130/93, dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 78220). Wynajęcie części powierzchni lokalu Spółce zewnętrznej nie spowodowało, że ta część pomieszczenia stała się samodzielnym lokalem, lecz w dalszym ciągu pozostawała ona częścią składową całego lokalu, w którym prowadzona była [...], którą władał skarżący. Trafnie zauważył organ odwoławczy, aby mówić o lokalu samodzielnym, musi istnieć możliwość korzystania z niego bez konieczności korzystania z innego samodzielnego lokalu. Lokal posiada zatem cechę samodzielności, o ile funkcjonalnie nie stanowi on części składowej innego lokalu, a korzystanie z niego nie wiąże się z koniecznością korzystania z pomieszczeń znajdujących się w innym lokalu (tak: WSA w Warszawie w wyroku z dnia 10 września 2019 r, sygn. akt V SA/Wa 1222/18, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tak więc zasadnie przyjęły organy, że zawarcie umowy najmu części lokalu (pow. 3 m²) z R. Sp. z o.o. w N. nie pozbawiło skarżącego przymiotu posiadacza zależnego całego lokalu gastronomicznego i nie mogło spowodować zwolnienia go od odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h. Natomiast dla ustalenia odpowiedzialności na podstawie powyższego przepisu nie ma znaczenia, kto jest faktycznym właścicielem automatu do gier, ponieważ okolicznością decydującą dla wymierzenia przedmiotowej kary jest ustalenie, że skarżący użytkował lokal, w którym znajdował się niezarejestrowany automat. Podobnie dla przypisania omawianej odpowiedzialności bez znaczenia pozostaje - jak już wywiedziono wyżej - kwestia ustalenia podmiotu urządzającego gry na spornym automacie. Na akceptację zasługuje zatem dokonana przez orzekające organy analiza umów i wyrażone na tej podstawie stanowisko co do uznania skarżącego za posiadacza zależnego.
Wobec powyższego Sąd za niezasadny uznał zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 3 u.h.g., ponieważ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo omówiono określoną w tym przepisie przesłankę dotyczącą prawa do lokalu objętego kontrolą, a mianowicie to, że skarżący był posiadaczem zależnym tego lokalu jako jego najemca na podstawie umowy z dnia 29 kwietnia 2015 r. Natomiast wynajęcie podmiotowi zewnętrznemu fragmentu powierzchni w lokalu nie zwalnia posiadacza zależnego lokalu od odpowiedzialności administracyjnej określonej w powołanych przepisach.
Kolejnym warunkiem od spełnienia, którego zależało przypisanie skarżącemu odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h., było ustalenie przez organy, czy gry prowadzone na przedmiotowym automacie spełniały przesłanki z art. 2 ust. 3-5 u.g.h. Zgodnie z art. 2 ust. 3 u.g.h. grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. W myśl art. 2 ust. 4 u.g.h. wygraną rzeczową w grach na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze. Stosownie do art. 2 ust. 5 u.g.h. grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, oraz gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. W niniejszej sprawie organy dokonały takiej kwalifikacji, uznając, że automat umieszczony w lokalu objętym kontrolą umożliwia urządzane gier, które wypełniają definicję gier opisaną w art. 2 ust. 3-5 u.g.h. Niewątpliwie ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że na badanych urządzeniach prowadzone były gry spełniające kryteria określone tymi przepisami. Należy zauważyć, że podczas czynności kontrolnych podjętych w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących urządzania i prowadzenia gier na automatach, w ramach których przeprowadzono eksperyment polegający na odtworzeniu możliwości prowadzenia gry na automacie, wykazano, iż przedmiotowy automat jest urządzeniem elektronicznym, w których zainstalowano gry komputerowe. Materiał dowodowy potwierdza też, że wygrana w grze na tym urządzeniu nie zależy od wiedzy i umiejętności (zręczności) grającego, a gracz nie ma wpływu na jej wynik. Z ustaleń organów wynika, że warunkiem aktywności automatu była konieczność zakredytowania go odpowiednią kwotą pieniędzy, za którą gracz otrzymywał punkty kredytowe przeznaczone na prowadzenie gier. Przeprowadzenie jednej gry na kontrolowanym urządzeniu wymagało wciśnięcia przycisku "PYTANIE" wprawiającego w ruch bębny, które obracały się z dużą prędkością i po chwili samoczynnie zatrzymywały się w momencie niezależnym od gracza i bez jego udziału, zatem grający nie miał żadnego wpływu na wybór symboli na bębnach w taki sposób, aby uzyskać układ skutkujący wygraną. Podkreślić również trzeba, że wnioski wyprowadzone z ustaleń poczynionych przez organy celno-skarbowe znajdują wsparcie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, gdzie stwierdza się, iż cechę losowości ma gra, której wynik jest nieprzewidywalny dla grającego, przy czym nieprzewidywalność taką należy oceniać według warunków standardowych, w jakich znajduje się grający, nie zaś przez pryzmat warunków szczególnych (atypowych). Wykładnia określenia "charakter losowy" pozwala twierdzić, że odnosi się ono nie tylko do sytuacji, w której wynik gry zależy od przypadku, ale także do sytuacji, w której wynik gry jest nieprzewidywalny dla gracza, choć nie jest obiektywnie przypadkowy, gdyż powstał jako pochodna zaprogramowania urządzenia w określony sposób. Natomiast okoliczność wprowadzenia do gry, na jednym z jego etapów, elementu wiedzy, nie może mieć decydującego znaczenia dla pozbawienia jej cech losowości, jeżeli jej ostateczny wynik nie jest determinowany legitymowaniem się przez jej uczestnika określonego rodzaju wiedzą (poziomem wiedzy), która podlega obiektywnej ocenie i weryfikacji decydując w rezultacie o rozstrzygnięciu konkursu, lecz uzależniony jest od przypadku, a więc od czynnika, na który uczestnik nie ma żadnego wpływu. Tworzy to bowiem jedynie pozory braku losowego charakteru gry (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1852/13).
Bez znaczenia zatem dla przyjęcia losowego charakteru gier prowadzonych na badanym automacie miała wprowadzona formuła rozgrywki umożliwiająca także wykazanie się przez gracza wiedzą, co dawało mu dodatkowe możliwości i uatrakcyjniało prowadzenie gry. Wynik przeprowadzonych oględzin i eksperymentu jednoznacznie wskazuje bowiem, że poza zasięgiem możliwości użytkowników urządzenia była chwila zatrzymania i układ, jaki zajmą puszczone w ruch elementy bębnów. O wylosowanych symbolach nie decydowała ani zręczność ani manualne predyspozycje grającego, ponieważ to układ bębnów decydował o późniejszej wygranej lub przegranej. Wprawdzie po każdorazowej grze następował etap, w którym gracz mógł odpowiedzieć na zadawane pytania, jednakże - jak słusznie zauważył organ odwoławczy - dla kontynuowania gry nie było konieczności odpowiadania na te pytania, co wskazuje jednoznacznie, że pytania nie stanowią istotnego elementu gry. Znaczący jest również fakt, że funkcjonariusz przeprowadzający eksperyment uzyskał wygrywający układ symboli na bębnach i otrzymał wartości punktowe, zapisywane w polu "BANK PYTAŃ", mimo że nie udzielał odpowiedzi na kolejno wyświetlane pytania. Wyniki eksperymentu jednoznacznie wykazały, że gry można było prowadzić bez zapoznania się z treścią Regulaminu, bez czytania pytań, a nawet bez udzielania na nie odpowiedzi. Oznacza to, że pytania nie stanowiły istotnego elementu w grach na automacie, co upodabnia go do każdego innego automatu hazardowego oferującego tzw. gry bębnowe.
Ustalenia z przeprowadzonego przez funkcjonariuszy eksperymentu znalazły także potwierdzenie w opinii biegłego sądowego z zakresu informatyki, telekomunikacji i automatów do gier – R. R. z dnia 10 października 2018 r., nr [...], wydanej odnośnie do przedmiotowego automatu. Z opinii tej wynika, że badane urządzenie umożliwia rozgrywanie gier o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości (art. 2 ust. 3 u.g.h.). Ponadto służył on do celów komercyjnych - warunkiem uruchomienia automatu jest zakredytowanie go przez grającego gotówką w wysokości zależnej od ilości punktów przeznaczonych na rozgrywanie udostępnionych gier losowych. Wedle biegłego gry rozgrywane na poddanym ekspertyzie urządzeniu spełniają kryteria gier na automatach w rozumieniu u.g.h. W ocenie Sądu dowód ten był czytelny i jasny w swojej formie. Wyciągnięte wnioski były przekonujące i wystarczające do stwierdzenia, że gry na spornym urządzeniu miały charakter komercyjny i losowy. Ustalenia odnośnie do losowego charakteru gier na podstawie przeprowadzonego eksperymentu dotyczyły stanu automatu w chwili kontroli (w zastanym momencie) i z perspektywy umiejętności przeciętnego gracza, z jakiej oceniać należy charakter gier. Poza tym trafnie organ dostrzegł, że w trakcie gry na urządzeniach pojawiały się pytania i możliwość wyboru odpowiedzi, jednak od odpowiedzi na pytania nie zależała możliwość kontynuowania gry.
W świetle dokonanych ustaleń Sąd zgodził się z organami, że gry zainstalowane na badanym automacie wypełniły definicję gier na automatach w rozumieniu u.g.h. Wiedza i zdolności grającego nie dawały mu bowiem gwarancji wpłynięcia w pożądany sposób na wynik gry, a to wobec tego, że o odpowiedniej konfiguracji bębnów decyduje mechanizm urządzenia, a nie działanie gracza. Dodatkowo wprowadzony element odpowiedzi na pytania nie wpływał w żaden sposób na wynik gry i miał na celu jedynie stworzenie pozoru, że wygrana w grze zależna jest od wiedzy gracza, a nie od przypadku. Ponadto, sporny automat został wyposażony w mechanizm pozwalający na wypłatę wygranych pieniężnych. Natomiast odmienna od oczekiwanej przez skarżącego ocena materiału dowodowego dokonana przez orzekające organy nie stanowi o naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów, wyrażonej w art. 191 O.p.
Dodać jeszcze trzeba, że w rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, iż przedmiotowy automat został umieszczony w lokalu niebędącym kasynem gry w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a, czy też salonem gier na automatach, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c u.g.h. oraz - wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 23a u.g.h. - nie został zarejestrowany przez właściwego naczelnika urzędu celno-skarbowego. Poza tym skarżący nie posiada koncesji na prowadzenie kasyna gry ani zezwolenia, o którym mowa w art. 129 ust. 1 u.g.h.
Przedstawione wyżej ustalenia prawidłowo uznane więc zostały przez organy za wypełniające znamiona czynu opisanego w art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h. Przy czym należy podkreślić, że ustalenia te nie zostały skutecznie podważone przez skarżącego.
Z kolei w zakresie prowadzonego w sprawie postępowania wyjaśniającego Sąd nie podzielił prezentowanego przez skarżącego stanowiska, że organy naruszyły przepisy O.p. Odnośnie do doboru środków dowodowych, zupełności materiału dowodowego oraz wszechstronności jego rozpatrzenia, Sąd uznał, że organy prowadzące postępowanie podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, nie naruszając reguł procesowych gwarantujących prawidłowość ustalenia podstawy faktycznej oraz ochronę praw strony. Również materiał dowodowy został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący oraz pełny, a dokonana ocena, wyjaśniająca wszystkie istotne kwestie, została przedstawiona w uzasadnieniach decyzji. Sąd nie znalazł powodów do zakwestionowania wartości dowodów, w oparciu o które organ przyjął ustalenia stanowiące podstawę wydania decyzji.
Na podstawie art. 8 u.g.h. do postępowań w sprawach określonych w u.g.h. stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jednocześnie przepis art. 91 u.g.h. stanowi, że przepisy O.p. stosuje się odpowiednio do kar pieniężnych. Zgodnie zaś z art. 180 § 1 O.p. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Uwzględniając tę regulację, stwierdzić należy, że organy prawidłowo dokonały w niniejszej sprawie ustaleń na podstawie materiałów zgromadzonych podczas kontroli przeprowadzonej przed wszczęciem postępowania, w tym okoliczności ujawnionych w protokole z przeprowadzonego eksperymentu procesowego polegającego na odtworzeniu możliwości prowadzenia gier na zatrzymanym automacie oraz opinii sporządzonej przez biegłego sądowego R. R. na potrzeby postępowania karno-skarbowego. Kontrola ta została przeprowadzona w oparciu o przepisy ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, a jej podstawę stanowił art. 54 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym kontrola wykonywana przez Służbę Celno-Skarbową polega na sprawdzeniu przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych, o których mowa w u.g.h., a także zgodności tej działalności ze zgłoszeniem, udzieloną koncesją lub zezwoleniem oraz zatwierdzonym regulaminem (pkt 3), jak również w zakresie posiadania automatów do gier hazardowych (pkt 3a). Stosownie do tej regulacji odnotować zatem trzeba, że kontrolą z dnia 9 czerwca 2018 r. objęto okoliczności istotne dla dokonania oceny w przedmiotowej sprawie.
Natomiast podstawą dokonanych ustaleń były przeprowadzone podczas kontroli oględziny automatu i odtworzenie możliwości gry, które - co należy podkreślić - wykonane zostały w granicach uprawnień organu, wyznaczonych w art. 64 ust. 1 pkt 3 i pkt 14 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej. Wskazane przepisy stanowią wprost o kompetencji funkcjonariuszy wykonujących kontrolę do dokonania oględzin oraz przeprowadzania w uzasadnionych przypadkach, w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie lub gry na innym urządzeniu. Uzasadniony przypadek, o którym mowa w przepisie zaistnieje niewątpliwie w sytuacji stwierdzenia, że gry odbywają się na urządzeniu, które nie zostało zarejestrowane, oraz znajdującym się w lokalu niespełniającym ustawowych warunków. Nie ma więc przeszkód do korzystania w postępowaniu prowadzonym przez organy krajowej administracji skarbowej również z dowodu w postaci eksperymentu przeprowadzonego przez funkcjonariuszy tej administracji. Dowód ten najlepiej odzwierciedla stan automatu oraz charakter przeprowadzanych na nim gier i jego możliwości, które są uzależnione od konkretnego oprogramowania.
Za dowód z dokumentu, istotny dla dokonania oceny stanu faktycznego sprawy, prawidłowo została również uznana opinia biegłego R. R., sporządzona na potrzeby postępowania karno-skarbowego. Wprawdzie nie stanowiła ona opinii, o której mowa w art. 197 O.p., niemniej jednak zawierała wiadomości specjalne mające znaczenie dla potwierdzenia ustaleń z kontroli. Co ważne, żaden przepis nie formułuje zakazu korzystania przez organy z dokumentacji zgromadzonej w aktach innej sprawy, a na podstawie art. 180 § 1 O.p. należy przyjąć, że może ona stanowić dowód w sprawie. W przekonaniu Sądu brak jest także podstaw do kwestionowania wartości dowodowej tej opinii. Została ona bowiem sporządzona na podstawie oględzin spornego automatu oraz analizy gry przeprowadzonej przez funkcjonariuszy. Jej autorem był biegły sądowy o specjalności z zakresu automatów do gier, a więc osoba posiadająca kompetencje do wydania przedmiotowej opinii. Zastrzeżenia skarżącego wobec tego biegłego i rzetelności sporządzania przez niego opinii nie zostały poparte żadnymi obiektywnymi argumentami, które mogłyby podważać wiarygodność opinii.
Sąd podziela również prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd o posiadaniu przez organy podatkowe autonomicznych uprawnień do czynienia własnych ustaleń dotyczących charakteru automatów do urządzania gier. W przypadku, gdy urządzający gry na automacie nie skorzysta z uprawnienia, wynikającego z art. 2 ust. 6 u.g.h., a pozwalającego na pozyskanie pewności co do charakteru prowadzonej działalności gospodarczej (czy działalność ta wypełnia przesłanki uznania jej za grę hazardową), to organy podatkowe, na podstawie art. 89 i art. 90 u.g.h., uzyskują automatycznie uprawnienie do poczynienia własnych ustaleń w zakresie wystąpienia w danej sprawie przesłanek wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem gry. Zestawienie treści art. 64 ust. 1 pkt 14 ustawy o KAS z treścią art. 54 ust. 1 pkt 3 tej ustawy wskazuje przy tym, że ustawodawca przyznał służbie celno-skarbowej i jej funkcjonariuszom samodzielne uprawnienia do wykonywania w uzasadnionych przypadkach eksperymentów odtworzenia możliwości gry na automacie, nie wprowadzając żadnych dodatkowych wymogów formalnych w zakresie posiadanych kompetencji do sprawdzenia działania urządzeń do gier i przeprowadzania na nich stosownych doświadczeń. O "uzasadnionym przypadku" w rozumieniu art. 64 ust. 1 pkt 14 ustawy o KAS należy natomiast mówić już w sytuacji stwierdzenia organizowania gry na automacie, gdy organizujący taką grę nie legitymuje się stosowną koncesją, zezwoleniem lub nie dokonał wymaganego zgłoszenia (por. przykładowo wyrok WSA w Łodzi z dnia 29 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 815/22). Tym samym kwestionowanie przez skarżącego możliwości wydania rozstrzygnięcia przez organy w oparciu o tzw. eksperyment, jest bezzasadne.
W ocenie Sądu organy wyraziły również prawidłowe stanowisko w zakresie niezaistnienia przesłanek warunkujących odstąpienie do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, o których mowa w art. 189f K.p.a., który to przepis - jak przyjmuje się w aktualnym orzecznictwie - ma zastosowanie w sprawach wymierzania kar pieniężnych na podstawie art. 89-90 u.g.h. (por. wyroki NSA z dnia: 22 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 451/20 i sygn. akt II GSK 1156/20). Zgodnie z art. 189f K.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Zdaniem Sądu słusznie uznały organy, że naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych nie może być uznane za naruszenie prawa znikomej wagi, mając na uwadze charakter działalności hazardowej oraz przyjęte przez ustawodawcę zasady organizacji gier, w tym wprowadzone zakazy i ograniczenia w zakresie urządzania gier hazardowych, które służyć mają ochronie dóbr prawnych, w szczególności ochronie społeczeństwa i obywateli przed negatywnymi skutkami uzależnienia od hazardu. W przypadku skarżącego nie można także stwierdzić spełnienia przesłanki zaprzestania naruszenia prawa, bowiem skarżący sam nie zaprzestał nielegalnej działalności polegającej na naruszeniu przepisów ustawy o grach hazardowych, lecz nastąpiło to w wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych. Nie ma też żadnych przesłanek, wynikających z materiału dokumentacyjnego sprawy, aby uznać, że w sprawie wystąpiły okoliczności określone w pkt 2 art. 189f K.p.a.
Reasumując, Sąd uznał, że postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo i nie doszło w tym zakresie do naruszenia przepisów O.p., w tym zarzucanego przez skarżącego naruszenia art. 188, art. 122, art. 180, art. 187 i art. 191 O.p. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Na podstawie uwzględnionych dowodów prawidłowo natomiast w niniejszej sprawie ustalono, że gry urządzane na spornym automacie miały charakter losowy i spełniały kryteria określone w art. 2 ust. 3 u.g.h. oraz, że spełnione zostały warunki do przypisania skarżącemu odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h. i wymierzenia mu z tego tytułu - stosownie do art. 89 ust. 4 pkt 3 u.g.h. - kary pieniężnej w kwocie 100.000 zł. Poza tym Sąd nie dostrzegł z urzędu wad postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na treść zapadłych w sprawie rozstrzygnięć.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.