II GSK 714/19

Naczelny Sąd Administracyjny2022-09-22
NSAinneWysokansa
gry hazardoweautomatykara pieniężnaurządzanie gierustawa o grach hazardowychkasynodzierżawa lokaluwspólne przedsięwzięcieodpowiedzialnośćNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w sprawie kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych na automatach poza kasynem, potwierdzając, że udostępnienie lokalu i udział w przychodach kwalifikuje jako 'urządzanie gier'.

Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na R. C. za urządzanie gier hazardowych na automacie poza kasynem gry. Skarżący udostępnił swój lokal spółce T. Sp. z o.o. na podstawie umowy dzierżawy, która przewidywała podział przychodów. Sąd pierwszej instancji oraz Naczelny Sąd Administracyjny uznały, że takie działania, w tym udostępnienie lokalu i udział w zyskach, kwalifikują skarżącego jako 'urządzającego gry' w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Skarga kasacyjna została oddalona.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R. C. od wyroku WSA w Poznaniu, który utrzymał w mocy decyzję o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący, poprzez zawarcie umowy dzierżawy powierzchni lokalu ze spółką T. Sp. z o.o. (dysponentem automatu) i udział w przychodach (40% od przychodu), aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych. NSA podzielił to stanowisko, podkreślając szerokie rozumienie pojęcia 'urządzającego gry', które obejmuje nie tylko bezpośrednie prowadzenie gier, ale także stworzenie warunków logistycznych, organizacyjnych i ekonomicznych umożliwiających ich funkcjonowanie. Sąd wskazał, że udostępnienie lokalu ogólnodostępnego, udział w przychodach oraz postanowienia umowne dotyczące podziału zysków i poufności informacji świadczą o wspólnym przedsięwzięciu gospodarczym. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego za nieuzasadnione, a także potwierdził dopuszczalność rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie przepisów COVID-19.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, podmiot taki może być uznany za 'urządzającego gry', jeśli jego działania wykraczają poza zwykłe udostępnienie lokalu i obejmują stworzenie warunków logistycznych, organizacyjnych i ekonomicznych dla funkcjonowania gier.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że szerokie rozumienie pojęcia 'urządzającego gry' obejmuje także podmioty tworzące zaplecze dla działalności hazardowej, takie jak udostępnianie lokalu, udział w przychodach i tworzenie warunków umożliwiających grę. Umowa dzierżawy z podziałem zysków świadczy o wspólnym przedsięwzięciu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (21)

Główne

u.g.h. art. 89 § ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych

Pomocnicze

u.g.h. art. 6 § ust. 4

Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych

p.p.s.a. art. 10

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 90 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

O.p. art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

ustawa COVID-19 art. 15 zzs4 § ust. 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19

ustawa COVID-19 art. 15 zzs4 § ust. 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b)

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. a)

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 2 § pkt 5

Argumenty

Skuteczne argumenty

Udostępnienie lokalu i udział w przychodach z automatów hazardowych kwalifikuje jako 'urządzanie gier' w rozumieniu ustawy. Szerokie rozumienie pojęcia 'urządzającego gry' obejmuje stworzenie warunków logistycznych, organizacyjnych i ekonomicznych. Umowa dzierżawy z podziałem zysków świadczy o wspólnym przedsięwzięciu gospodarczym. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie przepisów COVID-19 jest dopuszczalne.

Odrzucone argumenty

Skarżący nie może być uznany za osobę urządzającą gry hazardowe. Naruszenie przepisów k.p.a. (art. 7, 77 § 1, art. 80) i O.p. (art. 187 § 1) poprzez brak wszechstronnego zbadania sprawy. Niewłaściwe zastosowanie art. 151 p.p.s.a. i oddalenie skargi, gdy powinna być uchylona na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a.

Godne uwagi sformułowania

urządzanie gier na automacie poza kasynem gry nieograniczonej liczbie graczy istotny udział w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych każdy (...) kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu szerokiego zakresu definicji podmiotu 'urządzającego gry na automatach' eliminowania sytuacji obejścia bądź nadużycia prawa połączeniu składników majątkowych zgodnym zamiarem stron było nie tyle zawarcie klasycznych umów dzierżawy, ile podjęcie wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego

Skład orzekający

Andrzej Skoczylas

przewodniczący

Małgorzata Rysz

członek

Marek Krawczak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'urządzającego gry' w kontekście udostępniania lokali i udziału w przychodach w sprawach o gry hazardowe poza kasynem."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji udostępnienia lokalu pod automaty do gier i udziału w zyskach, a także interpretacji przepisów o grach hazardowych w brzmieniu obowiązującym w dacie czynu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu gier hazardowych poza kasynem i pokazuje, jak szeroko sąd interpretuje odpowiedzialność podmiotów zaangażowanych w ten proceder, nawet jeśli nie są bezpośrednimi operatorami automatów.

Czy wynajmujesz lokal pod automaty? Możesz być uznany za urządzającego gry hazardowe!

Dane finansowe

WPS: 12 000 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 714/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-09-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-07-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący/
Małgorzata Rysz
Marek Krawczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Gry losowe
Sygn. powiązane
III SA/Po 37/19 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2019-04-02
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 471
art. 6 ust. 4, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 10, art. 90 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 31 ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2017 poz 201
art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 kwietnia 2019 r. sygn. akt III SA/Po 37/19 w sprawie ze skargi R. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 7 listopada 2018 r. nr 3001-IOA.4246.464.2017.RS w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R. C. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu 1800 (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 2 kwietnia 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu sygn. akt III SA/Po 37/19 oddalił skargę R. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z 7 listopada 2018 r., w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Objętą skargą decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Celnego w Lesznie z 31 października 2016 r., którym organ ten nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 12.000 zł z tytułu urządzania gier na automacie A.(...) o numerze(...)poza kasynem gry.
W motywach organ odwoławczy wskazał, że w dniu 20 listopada 2014 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w Lesznie przeprowadzili kontrolę w wyniku której ustalono, że na terenie K (...)T., w którym skarżący prowadził działalność gospodarczą, znajduje się urządzenie o nazwie A (...)o numerze (...)przypominające wyglądem automat, na którym urządza się gry na automatach w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 - dalej: u.g.h.). Przeprowadzenie eksperymentu potwierdziło, że oferowane gry są grami na automatach w rozumieniu u.g.h. urządzanymi z naruszeniem przepisów tej ustawy.
W trakcie kontroli Skarżący okazał umowę dzierżawy z 27 stycznia 2014 r. oraz aneks do umowy z 1 sierpnia 2014 r. zawartą między skarżącym a będącą dysponentem urządzeń T (...)Sp. z o. o. z siedzibą w W., na mocy której strona wydzierżawiła spółce część lokalu w celu zainstalowania przez spółkę urządzeń do gier wskazanych w załączniku do umowy dzierżawy powierzchni (§ 1 ust.3 umowy). Z tego tytułu strona miała otrzymywać czynsz w wysokości 40% od przychodu (rozumianego jako różnica między wpłatami a wypłatami z automatu). Czynsz miał być płacony wyłącznie w dniu wyjęcia gotówki w oparciu o sporządzony protokół. Strony zobowiązały się do informowania przez wydzierżawiającego o włamaniu lub istotnym uszkodzeniu automatów (§ 4 umowy), a nadto informacje o uzyskanych przychodach z działalności urządzenia traktować jako poufne i nie przekazywać ich osobom trzecim (§ 5 umowy). Skarżący wyjaśnił, że w czasie trwania umowy automaty były cały czas podłączone do prądu.
Organ wyjaśnił, że skarżącego uznano za urządzającego gry z uwagi na okoliczności, że gdyby strona nie udostępniła powierzchni swojego lokalu pod przedmiotowy automat, to niemożliwa byłaby jakakolwiek gra na ww. automacie. Niepodważalnym jest bowiem to, że poprzez odpłatną zgodę na wprowadzenie automatu do gier do swojego lokalu, otwieranie tego lokalu dla swoich klientów - w tym także dla osób grających na automacie, umożliwianie gry na tym automacie, a także zasilanie go energią elektryczną odwołujący urządzał gry na automacie poza kasynem gry, w związku z czym podlega karze pieniężnej z art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych.
Sąd I instancji oddalając skargę na tę decyzję wskazał, iż urządzanie gier na automatach obejmuje nie tylko fizyczne jej prowadzenie, ale także inne zachowania aktywne, polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego automatu nieograniczonej liczbie graczy i utrzymywanie automatu w stanie stałej aktywności umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie. W konsekwencji, warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także ze stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z organizowaniem gier hazardowych. Uznanie danego podmiotu za urządzającego gry w rozumieniu analizowanego przepisu każdorazowo wymaga uwzględnienia okoliczności faktycznych konkretnej sprawy, w tym ustalenia, czy osoba taka lub podmiot podejmował czynności, polegające m. in. na opisanych wyżej aktywnych działaniach, wskazujących na istotny udział w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych.
Zdaniem Sądu, takie działania podjął skarżący, który zawarł umowę dzierżawy powierzchni z dnia 27 stycznia 2014 r. oraz aneksem do umowy z dnia 1 sierpnia 2014 r z będącą dysponentem urządzeń spółką T (...)Sp. z o. o. z siedzibą w W.. Eksploatacja urządzeń nie byłaby możliwa, gdyba strona nie zawarła takiej umowy. Oznacza to, że rola skarżącego nie ograniczała się jedynie do udostępnienia powierzchni pod lokalizację urządzeń do gry, ale również aktywnie uczestniczyła ona w ich eksploatacji. Skarżącego również przesłuchano w charakterze świadka. Treść umowy pozwala przyjąć, że jej przedmiotem było ustalenie zasad prowadzenia wspólnego przedsięwzięcia oraz osiągania przez strony tego porozumienia dochodów związanych z organizowaniem gier na przedmiotowych automatach. Sama nazwa umowy, chociaż nie zawsze jest wiążąca, ale w omawianej sprawie nie pozwala na przyjęcie innej tezy jak powyższa bowiem jest ona odzwierciedleniem tego, co strony w niej zapisały. Skarżący miał wiedzę na temat tego jaka działalność będzie prowadzona w jej lokalu, co wynika z zapisu § 1 umowy.
W ocenie Sądu, organy celne nie naruszyły ustawowych reguł prowadzenia postępowania, prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy, pozwalający na wydanie rozstrzygnięcia. Organy podjęły wszelkie niezbędne czynności mające na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia reguł oceny dowodów. Organ odwoławczy rozważył całość zebranego w sprawie materiału dowodowego. Ocena dowodów, jakiej dokonano w tej sprawie nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzystała z ochrony przewidzianej w art. 191 O.p. Ocena ta została dokonana z poszanowaniem zasad logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego oraz została poparta przekonującą argumentacją.
W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji podał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
R. C., skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 1 oraz pkt 2 p.p.s.a. naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego tj. art. 14 ust. 1 w zw. z ar . 89 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h., poprzez zastosowanie powyższych przepisów w sytuacji, gdy przepisy te nie mają zastosowania w niniejszej sprawie albowiem skarżącego nie można uznać za osobę urządzającą gry hazardowe,
2. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. art. 187 § 1 O.p. poprzez brak wszechstronnego i dokładnego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i niewystarczające dla wyjaśnienia sprawy ustalenia faktyczne i prawne,
3. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w całości, w sytuacji gdy w sprawie zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.
Podnosząc te zarzuty Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie oraz uwzględnienie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Skarżący kasacyjnie wniósł o przeprowadzenie rozprawy.
Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Gospodarczej NSA - w oparciu o art. 15 zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.; dalej: ustawa: COVID-19) sprawę skierowano na posiedzenie niejawne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Wobec zgłoszonego wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie i wobec wydanego w sprawie zarządzenia o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, trzeba wskazać, że zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 1 ustawy COVID-19 w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy. W przypadku skierowania sprawy podlegającej rozpoznaniu na rozprawie na posiedzenie niejawne Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów.
Zauważyć należy też, że stosownie do art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19 przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Skład orzekający NSA podziela pogląd, że wykładnia funkcjonalna przepisów ustawy COVID-19 nakazuje opowiedzieć się za dopuszczalnością rozpoznania skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym. Przytoczone regulacje należy traktować jako "szczególne" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 ppsa. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy COVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19. W niniejszej sprawie należało mieć też na uwadze ograniczone możliwości przeprowadzenia rozpraw we wszystkich sprawach przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (por. wyrok NSA z 15 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3743/21 i uchwała NSA z 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19 dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe cytowane orzeczenia tamże).
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, z przyczyn enumeratywnie wymienionych w § 2 tego przepisu. Tego rodzaju wadliwość postępowania w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca. Wobec powyższego, kontrola zaskarżonego wyroku sprowadza się do oceny, czy narusza on przepisy wskazane w zarzutach skargi kasacyjnej.
Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry stwierdził, że decyzja ta jest zgodna z prawem, co uzasadniało jej oddalenie na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że akceptując stanowisko organu administracji charakteru gier urządzanych na spornym automacie, a także odnośnie braku podstaw do odmowy zastosowania w sprawie przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych - co wsparte zostało również argumentem z poglądu prawnego wyrażonego w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II GPS 1/16 - Sąd I instancji stwierdził, że Skarżący był podmiotem urządzającym gry na automatach, w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty skargi kasacyjnej, których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie, należy uznać za nieusprawiedliwione.
Odnosząc się do istoty spornej w sprawie kwestii trzeba przede wszystkim podkreślić, że nie ma podstaw, aby podważać zasadność wniosków Sądu I instancji formułowanych na podstawie dowodu w postaci umowy dzierżawy powierzchni z dnia 27 stycznia 2014 r. oraz aneksem do umowy z dnia 1 sierpnia 2014 r z będącą dysponentem automatu spółką T. (...)Sp. z o. o. z siedzibą w W.. Dotyczyły one dzierżawy powierzchni lokalu, w którym na ich podstawie doszło do zainstalowania i udostępniania gier na automatach poza kasynem gry. Nie sposób jest zasadnie wywodzić, że tego rodzaju okoliczność nie mogła być uznana za prawnie istotną z punktu widzenia formułowanych na jej podstawie ocen odnośnie uznania Skarżącego za urządzającego gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Na gruncie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. penalizowane jest zachowanie naruszające zasady dotyczące miejsca urządzania gier hazardowych na automatach, nie zaś zachowanie naruszające zasady dotyczące warunków, od których spełnienia w ogóle uzależnione jest rozpoczęcie, a następnie prowadzenie działalności polegającej na organizowaniu i urządzaniu gier hazardowych, w tym gier na automatach. Oznacza to, że podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry i to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której przecież (jak to wynika z art. 6 ust. 4 ustawy o grach hazardowych) nie może uzyskać ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, ani też osoba prawna niemająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego jako jedyne mogą się ubiegać o taką koncesję - a w konsekwencji, korespondujący z nim argument, że brak jest podstaw, aby twierdzić, że ocena odnośnie zachowań (działań, czynności), które mogłyby być uznane za realizujące znamiona deliktu, o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 przywołanej ustawy, musi znajdować swoje źródło, w tym również, gdy chodzi o ich opis i znaczenie, w konkretnych postanowieniach wymienionych umów, stanowiących podstawę prawną ich podejmowania. Na gruncie regulacji prawnej zawartej w art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny w swym orzecznictwie konsekwentnie bowiem przyjmował, że określona nią sankcja administracyjna może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot, w sytuacji gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie, co wynika z kolei z szerokiego zakresu definicji podmiotu "urządzającego gry na automatach", jaką należy przyjąć na potrzeby tego rodzaju postępowań. Wykładnia tego pojęcia, umożliwiająca nakładanie kar administracyjnych na więcej niż jeden podmiot, jest niezbędna jeżeli system kontroli i skuteczność przewidzianych przez ustawodawcę sankcji ma mieć realny charakter, zwłaszcza zaś, jeżeli spojrzy się na to zagadnienie z perspektywy eliminowania sytuacji obejścia bądź nadużycia prawa przez podmioty uczestniczące w działalności hazardowej. Nie do pogodzenia bowiem z zasadą skuteczności stanowionego prawa byłaby taka wykładnia przepisów ustawy hazardowej, która w istocie pozostawiałaby bez kontroli i sankcji np. sytuacje tworzenia pozorów urządzania gier na automatach przez jeden podmiot, a więc też jego nominalnej odpowiedzialności, podczas gdy w rzeczywistości gry na automacie urządzane byłyby również na rachunek innego podmiotu, jako element wspólnego przedsięwzięcia. Przy ocenie, czy podmiot nie powinien zostać uznany za urządzającego gry na automacie niezbędne jest odwołanie się do wszystkich elementów stanu faktycznego (zob. np.: wyroki NSA z dnia: 9 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 2736/16; 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 5233/16). W tym też kontekście podkreślenia wymaga, że jakkolwiek ustawa o grach hazardowych – w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpatrywanej sprawie – nie definiuje pojęcia "urządzającego gry", o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2, to jednak posługuje się nim w wielu przepisach, które umożliwiają określenie i ustalenie jego treściowego zakresu. Na ich podstawie, przy uwzględnieniu potrzeby szerokiego podejścia o rozumienia pojęcia "urządzającego gry na automatach" oraz "urządzania gier na automatach", o czym mowa była powyżej, w pełni zasadnie przyjmuje się, że "urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, stała piecza nad urządzeniami zabezpieczająca je przed nieuprawnioną ingerencją, uszkodzeniem lub zaborem, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze. Powyższe rozumienie "urządzania" potwierdza przy tym definicja zawarta w Słowniku Języka Polskiego PWN, zgodnie z którą "urządzić - urządzać" oznacza: "wyposażyć coś w odpowiednie sprzęty", "zorganizować [jakąś imprezę], jakieś przedsięwzięcie itp.", "zapewnić komuś dobre warunki" (por. https://sjp.pwn.pl/sjp/urzadzic;2533410.html). "Urządzanie", to wedle powyżej przedstawionego słownikowego rozumienia tego zwrotu również – a trzeba to podkreślić - "stwarzanie komuś odpowiednich warunków", co w rozpatrywanej sprawie wprost i bezpośrednio odnieść należy do tworzenia warunków do urządzania gier na automatach poza kasynem gry, a to poprzez udostępnienie miejsca ich urządzania i tym samym udostępniania samych gier na automatach poza kasynem gry.
W okolicznościach stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy polegało na tym, że Skarżący udostępniając (wydzierżawiając) T. na podstawie przywołanej powyżej umowy dzierżawy część lokalu, w którym prowadził własną działalność gospodarczą, w celu ulokowania i zainstalowania w nim urządzeń opisanych w załącznikach do tych umów (a chodziło o automaty do gier), udostępnia je tym samym oraz w tenże właśnie sposób grającym, a taki był - jak w pełni zasadnie należałoby przyjąć - cel podejmowanego przez niego działania zwłaszcza, że należący do Skarżącego lokal był lokalem ogólnodostępnym, o charakterze rozrywkowym. Umieszczenie urządzeń w lokalu Skarżącego niewątpliwie służyło z jednej strony powiększeniu potencjalnego grona korzystających z automatów, jak i z drugiej czyniło lokal bardziej atrakcyjnym dla korzystających z jego podstawowej funkcji.
Na współudział Skarżącego w urządzaniu gier wskazują też zapisy umów. Z umowy zawartej z T. (...)wynika, że skarżący uczestniczył w przychodach z automatów tej Spółki, skoro jego wynagrodzenie stanowiło 40% przychodów. Czynsz miał być płacony wyłącznie w dniu wyjęcia gotówki w oparciu sporządzony protokół. Strony zobowiązały się do informowania przez wydzierżawiającego o włamaniu lub istotnym uszkodzeniu automatów (§ 4 umowy), a nadto informacje o uzyskanych przychodach z działalności urządzenia traktować jako poufne i nie przekazywać ich osobom trzecim (§ 5 umowy). Są to postanowienia typowe dla umowy o wspólnym przedsięwzięciu polegającym na organizowaniu gier na automatach w celu dzielenia się zyskami z tego przedsięwzięcia.
Te zapisy umowy - wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej - pozwalały uznać Skarżącego za współurządzającego gry na automatach. Takie stanowisko dodatkowo uzasadniała postawa Skarżącego, który był świadomy nielegalności procederu w związku z wcześniej zarzucanymi mu naruszeniami przez niego ustawy o grach hazardowych.
Tym samym nie ma zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podstaw, aby twierdzić, że w rozpatrywanej sprawie niezasadnie doszło do przypisania Skarżącemu deliktu, o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, a także, że niezasadnie nałożono na niego karę pieniężną za urządzenie gier na automatach poza kasynem, skoro w świetle przedstawionych argumentów - w tym przedstawionego rozumienia pojęcia "urządzającego gry" oraz "urządzania gier na automatach" - nie może i nie powinno budzić żadnych wątpliwości, że Skarżący powinien być - i zasadnie za takiego został uznany - adresatem decyzji stanowiącej przedmiot kontroli w rozpatrywanej sprawie. Należy bowiem przyjąć, że strony wymienionej umowy wspólnie realizowały przedsięwzięcie polegające na połączeniu składników majątkowych, a mianowicie lokalu użytkowego Skarżącego oraz pozostających w dyspozycji dzierżawców automatów do gier, które wspólnie umożliwiały uruchomienie na nich gier w sposób i w miejscu dostępnym dla ogółu, a więc ich "urządzanie", w przedstawionym powyżej rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Tym samym, za uzasadniony należy uznać wniosek, że "celem" wymienionych umów, a zarazem "zgodnym zamiarem" stron było nie tyle zawarcie klasycznych umów dzierżawy, ile podjęcie wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego polegającego na połączeniu składników majątkowych, jakimi dysponowały strony tych umów (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 września 2016 r., sygn. akt III SA/Wr 71/16).
Skarżący podniósł zarzut naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w całości, w sytuacji gdy w sprawie zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.
Należy zauważyć, iż przepisy procedury sądowoadministracyjnej mają charakter wynikowy i nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Jako przepisy ogólne, cechują się tym, że strona skarżąca, chcąc powołać się na zarzut naruszenia tej regulacji, powinna powiązać go z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów postępowania właściwych dla organu, który prowadził to postępowanie. Skarżący powiązał je z przepisami k.p.a. oraz Ordynacji podatkowej.
Kwestionując ustalenia faktyczne skarżący podniósł naruszenie art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. oraz art. 187 § 1 O.p. polegające na braku wszechstronnego i dokładnego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i niewystarczające dla wyjaśnienia sprawy ustalenia faktyczne i prawne.
Autor skargi kasacyjnej przy tak sformułowanych zarzutach pominął, że organy w ogóle nie stosowały w tym postępowaniu wskazanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, tym samym nie mogły ich naruszyć.
W postępowaniu administracyjnym, które zakończyło się wydaniem kontrolowanej decyzji stosowane były przepisy Ordynacji podatkowej Działu IV "Postępowanie podatkowe". W zarzutach skargi kasacyjnej autor z tej kategorii wymienił art. 187 § 1 O.p.
Wbrew jednakże stanowisku wyrażonemu w skardze kasacyjnej, nie sposób było upatrywać wadliwości zaskarżonej decyzji w braku wszechstronnego i dokładnego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności polegających na naruszeniu art. 187 § 1 O.p. a w konsekwencji w nieprawidłowym zastosowaniu przez organ administracji publicznej przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) oraz z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265) orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI