II GSK 712/22

II GSK 712/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dziedzic-Chojnacka
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /przewodniczący/
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II SA/Ol 15/21 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2021-11-03
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 110
art. 130a ust. 1, 2, 5c, 10, 10a, 10d, 10h
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Protokolant starszy asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 17 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Ol 15/21 w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 17 listopada 2020 r. nr SKO.522.194.2020 w przedmiocie orzeczenia o obowiązku zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 3 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 15/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę J. B. (dalej: Skarżący, Strona) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie (dalej: SKO, Kolegium) z 17 listopada 2020 r. w przedmiocie obciążenia kosztami wynikającymi z usunięcia z drogi, przechowywania i oszacowania pojazdu.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Decyzją z 4 września 2020 r. Prezydent Olsztyna (dalej: Prezydent) nałożył na J. B., A. G. i D. P. solidarnie obowiązek zapłaty kwoty 11.680,20 zł brutto tytułem obciążenia kosztami wynikającymi z usunięcia z drogi, przechowywania i oszacowania pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] - w terminie 30 dni od daty, w której decyzja stała się ostateczna.
W wyniku rozpoznania odwołania Skarżącego, Kolegium ww. decyzją utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Olsztyna.
Kolegium przyjęło ustalenia Prezydenta, że 16 maja 2018 r., Komenda Miejska Policji w Olsztynie wydała dyspozycję usunięcia ww. pojazdu z drogi. Pojazd był przechowywany na parkingu strzeżonym [...] przy ul. [...] w Olsztynie, na podstawie umowy z 28 grudnia 2017 r. i z 28 grudnia 2018 r. Wobec nieodebrania pojazdu w terminie 3 miesięcy od daty jego usunięcia, jednostka prowadząca parking strzeżony powiadomiła o tym starostę (tutaj: Prezydenta) i podmiot wydający dyspozycję usunięcia pojazdu. Po otrzymaniu dyspozycji usunięcia pojazdu Prezydent ustalił i uznał, że właścicielem pojazdu był Skarżący, zgodnie z umową darowizny pojazdu z 7 lutego 2018 r., a jego użytkownikiem – A. G., zgodnie z umową użyczenia z 9 lutego 2018 r., zaś kierującym w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu był D. P..
Pojazd nie został odebrany z parkingu strzeżonego, więc Prezydent wystąpił do Sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz Gminy Olsztyn. Sąd Rejonowy w Olsztynie I Wydział Cywilny, postanowieniem z 8 lutego 2019 r., sygn. akt I Ns 706/18, orzekł przepadek przedmiotowego pojazdu na rzecz Gminy Olsztyn, a postanowienie to stało się prawomocne z dniem 16 lutego 2019 r.
Kolegium wyjaśniło, że na kwotę 11.680,20 zł brutto składają się: koszty związane z usunięciem pojazdu z drogi - 486,00 zł brutto; koszty przechowywania pojazdu w okresie od 16 maja 2018 r. do 16 lutego 2019 r. w łącznej kwocie 10.899,00 zł (okres od 16 maja 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. - 40,00 zł x 229 dni = 9.160 zł i okres od 1 stycznia 2019 r. do 16 lutego 2019 r. = 37,00 zł x 47 dni = 1.739,00 zł); koszty oszacowania/wyceny pojazdu: 292,20 zł.
Stawki, będące podstawą naliczenia wskazanych kwot, wynikały z uchwały nr XLI/709/17 Rady Miasta Olsztyna z 25 października 2017 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat obowiązujących w 2018 r. za usunięcie pojazdu z drogi w trybie art. 130a u.p.r.d. i ich przechowywanie na parkingu strzeżonym oraz wysokości opłat wynikających z kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu, jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu spowodowało powstanie tych kosztów, z obowiązującej w chwili usunięcia i przechowania pojazdu do 31 grudnia 2018 r. oraz obowiązującej od 1 stycznia 2019 r. uchwały nr LV/1045/18 Rady Miasta Olsztyna z 6 listopada 2018 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat obowiązujących w 2019 r.
Sąd I instancji oddalił skargę Strony na powyższą decyzję na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.). Zaakceptował podstawę prawną rozstrzygnięć przyjętą przez organy - art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2020 r. poz. 110, dalej: p.r.d.), w tym jego ust. 10h i ust. 10i, z których wynika w pierwszej kolejności obowiązek finansowania kosztów zabezpieczenia i usunięcia pojazdu przez jego właściciela, z zastrzeżeniem, że ustawodawca przewidział w tym zakresie również odpowiedzialność solidarną osoby, we władaniu której pojazd znajdował się w chwili usunięcia. Rozwiązanie takie ma cel, aby w sytuacji, gdy właściciela nie można ustalić lub nie można było uzyskać od niego środków na pokrycie kosztów zabezpieczenia i usunięcia pojazdu - koszty te pokryła osoba, która faktycznie przyczyniła się do tego, że zaistniała konieczność usunięcia pojazdu, a co za tym idzie wygenerowała koszty z tym związane.
Sąd I instancji podkreślił kategoryczne brzmienie przepisów i brak możliwości odstąpienia przez organy orzekające od żądania zwrotu kosztów od właściciela pojazdu. Decyzja wydawana na podstawie art. 130a ust. 10h u.p.r.d. jest bowiem decyzją związaną.
Sąd podkreślił, że nie była sporna własność pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi, gdyż Skarżący zgodził się na przyjęcie w darowiźnie pojazdu od siostrzeńca i zarejestrowanie auta na siebie, aby siostrzeniec mógł korzystać z jego zniżek, a następnie oddał pojazd do użytkowania siostrzeńcowi. Mimo to Skarżącemu nadal przysługiwała pełnia praw i obowiązków względem spornego pojazdu.
Sąd także zwrócił uwagę, że ustalenie kosztów na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d. miało charakter obiektywny, nie zależało od stopnia zawinienia ani co do zasady od okoliczności powodujących konieczność usunięcia pojazdu z drogi. Istotne było spełnienie tylko jednej z przesłanek pozwalających na usunięcie pojazdu z drogi, co następnie generowało koszty. WSA stwierdził, że ustawodawca ustanowił mechanizm ustalania opłat za usunięcie pojazdów niezależny od faktycznej wysokości tych opłat w konkretnym przypadku. Organy nie miały swobody w ustaleniu wysokości kosztów i zdaniem WSA naliczyły je prawidłowo zgodnie z obowiązującymi stawkami. Prawidłowo też wyjaśniły Skarżącemu, że dla ustalenia ww. należności nie mogła mieć znaczenia jego sytuacja zdrowotna i finansowa. Dopiero na skutek obowiązywania zaskarżonej decyzji Skarżący mógłby wnioskować ewentualnie o umorzenie kosztów, co wymagać będzie wydania odrębnej decyzji.
Sąd I instancji stwierdził, że Skarżący nie negował wystąpienia okoliczności uzasadniających usunięcie pojazdu z drogi, mieszczących się w dyspozycji art. 130a ust. 2 pkt 2 p.r.d., jak i przesłanki z art. 130a ust. 2 pkt 1 p.r.d., skoro w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, kierował nim D. P., który po kradzieży z włamaniem pojazdu, prowadził ten pojazd stanie nietrzeźwości. Następnie Skarżący poinformował Prezydenta, że nie interesuje go odbiór auta, bo nie jest w stanie uiścić opłaty za jego przechowywanie; zgodził się na jego przepadek. Zaniechanie Skarżącego i użytkownika doprowadziło w rzeczywistości do wzrostu kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i przepadkiem pojazdu, m.in. z uwagi na treść art. 130a ust. 10 u.p.r.d. Skarżący nie skorzystał z przysługującego mu prawa i obciążały go pełne koszty spowodowane koniecznością usunięcia z drogi należącego do niego pojazdu.
Skargę kasacyjną od ww. wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła Strona, zaskarżając orzeczenie w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Olsztynie oraz zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania przed Sądem II instancji, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, wg norm przepisanych, ewentualnie, w przypadku stwierdzenia zaistnienia sytuacji przewidzianej treścią art. 188 p.p.s.a., uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy - uwzględnienie skargi w całości - oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania przed Sądem II instancji, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, wg norm przepisanych. Wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi w oparciu o treść art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. Skarżący zarzucił w szczególności naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie, a które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 130a ust .1, 2, 5c, 10, 10a oraz 10h p.r.d., poprzez obciążenie kosztami wynikającymi z usunięcia z drogi, przechowywania i oszacowania pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], solidarnie, w tym J. B., w kwocie 11.680,20 zł brutto, co w konsekwencji doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji przez Organ I jak i II instancji, i dalej utrzymanie powyższego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna Strony nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd odwoławczy, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
W skardze kasacyjnej został zgłoszony wyłącznie zarzut naruszenia prawa materialnego. Oznacza to, że Skarżący kasacyjnie nie zakwestionował okoliczności faktycznych ustalonych w sprawie przez organy i przyjętych przez Sąd I instancji. Oceniając zgłoszony zarzut, zdaniem NSA, nie został oparty na usprawiedliwionych podstawach.
Skarżący w skardze kasacyjnej zgłosił niewłaściwe zastosowanie art. 130a ust. 1, 2, 5c, 10, 10a i 10h p.r.d. poprzez solidarne obciążenie go kosztami wynikającymi z usunięcia z drogi, przechowywania i oszacowania opisanego pojazdu, stanowiącego jego własność.
Przechodząc do oceny kwestionowanych uregulowań, ich zastosowania, należy wyjaśnić, że ust. 1 art. 130a p.r.d. (regulujący przypadki obowiązkowego usunięcia pojazdu) nie był stosowany ani przez organy, ani przez WSA. Skarżący nie wykazywał, aby ww. regulację należałoby zastosować dla oceny usunięcia pojazdu z drogi. Dlatego nie było podstawy do oceny zasadności zarzutu naruszenia ww. przepisu.
Należy przypomnieć, że pojazd został usunięty z drogi na podstawie art. 130a ust. 2 p.r.d. regulującego przypadki fakultatywnego usunięcia pojazdu z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia pojazdu w inny sposób, na podstawie pkt 2 - stan techniczny pojazdu zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego, powoduje uszkodzenie drogi albo narusza wymagania ochrony środowiska (pojazd miał widoczne uszkodzenia; zerwany prawy boczny kierunkowskaz, rozbite prawe lusterko, pogięte i porysowane drzwi prawe, pogięty błotnik i zderzak) oraz na podstawie pkt 1 lit. a) - kierowała pojazdem osoba znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu (pojazdem kierował D. P., który po jego kradzieży z włamaniem prowadził pojazd w stanie nietrzeźwości).
Skarżący kasacyjnie nie podważał przesłanek usunięcia pojazdu z drogi, celowości dokonania wspomnianej czynności. Zresztą, aby zakwestionować zasadność przyjęcia ww. przesłanek usunięcia pojazdu z drogi, powinien był zgłosić przede wszystkim zarzut naruszenia przepisów postępowania w związku z ustaleniami faktycznymi odnoszącymi się do ww. przypadków, a czego nie uczynił. Skarżący bowiem jedynie kwestionuje stanowisko organów i WSA, że niezasadnie przyjęły jego współodpowiedzialność z tytułu kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu, który stanowił jego własność, ale którego w rzeczywistości nie używał i który został skradziony siostrzeńcowi Strony przez D. P., który w stanie nietrzeźwości kierował pojazdem i który uszkodził ten pojazd.
Dlatego nieusprawiedliwiony był zarzut naruszenia art. 130a ust. 2 p.r.d.
Podobnie należało ocenić zarzut naruszenia art. 130a ust. 5c p.r.d., który stanowi, że pojazd usunięty z drogi w przypadkach określonych w ust. 1-2 oraz art. 140ad ust. 7 umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie, z uwzględnieniem ust. 7. Skarżący w ogóle zarzutu naruszenia wspomnianego przepisu nie uzasadnił.
W tym miejscu należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, które powinno konkretnie określać, do jakiego naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało. Uzasadnienie musi zawierać argumenty skoncentrowane na usprawiedliwieniu" przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Do tego Skarżący kasacyjnie nie podważał prawidłowości umieszczenia pojazdu na parkingu oraz wysokości kosztów przechowywania pojazdu na parkingu, w tym np. prawidłowości długości okresu przechowywania (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 5 grudnia 2018 r., sygn. akt K 6/17; opubl. Dz. U. poz. 2322).
Również nie został uzasadniony, jak i nie podważano okoliczności zastosowania art. 130a ust. 10 i 10a p.r.d., regulujących dalsze czynności względem pojazdu usuniętego z drogi. Starosta bowiem w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia, przy czym powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu (ust. 10); starosta występuje z wnioskiem nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia (ust. 10a). Nie było sporne, że Skarżący był uczestnikiem postępowania przez sądem cywilnym, a wcześniej pismem z 18 maja 2018 r. został powiadomiony o fakcie usunięcia pojazdu z drogi, obowiązku odebrania pojazdu z parkingu depozytowego oraz pouczony o zasadach obciążania kosztami związanymi z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem pojazdu. Uczestniczenie przez Skarżącego we wspomnianych czynnościach potwierdzało, był właścicielem spornego pojazdu, którego to faktu nie podważał.
W sytuacji niekwestionowania faktu, że Skarżący był właścicielem spornego pojazdu, słusznie WSA podzielił stanowisko organów, wynikające z art. 130a ust. 10h p.r.d., że zasadą jest, że koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Co do usuwania pojazdu z drogi i kosztów jego usunięcia, w art. 130a ust. 1 i 2 p.r.d. stanowi się także, że koszty te, w przypadkach w tych przepisach określonych, ponosi właściciel pojazdu.
Niepodważany w skardze kasacyjnej, a zastosowany w sprawie art. 130a ust. 10i p.r.d. jedynie rozszerza krąg podmiotów zobowiązanych do pokrycia kosztów, o których mowa w ust.10h, w sytuacji, gdy w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, gdyż wówczas osoba ta jest zobowiązana solidarnie z właścicielem do pokrycia omawianych kosztów. Odpowiedzialność ta - z uwagi na to, że ma charakter akcesoryjny i następczy - powoduje, że nie może powstać bez uprzedniego powstania odpowiedzialności właściciela pojazdu. Przepis ten ani żaden inny nie zwalniają właściciela z obowiązku poniesienia kosztów związanych z usunięciem pojazdu z drogi w trybie art. 130a ust. 1 i 2 p.r.d. (por. wyrok NSA z: 17 czerwca 2025r., sygn. akt II GSK 2200/24; 21 stycznia 2025 r., sygn. akt II GSK 1452/24; 11 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 635/19; 16 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1990/21; opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z powyższych względów skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw na mocy art. 184 p.p.s.a. należało oddalić.