II GSK 71/06

II GSK 71/06 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2006-09-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-03-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Bała /przewodniczący/
Jan Kacprzak /sprawozdawca/
Małgorzata Korycińska
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2185/04 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2005-11-09
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Publikacja w u.z.o.
ONSAiWSA 2007 nr.4 poz.94
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędziowie NSA: Jan Kacprzak (spr.) Małgorzata Korycińska Protokolant Magdalena Rosik po rozpoznaniu w dniu 12 września 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L. A. Spółki z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 2185/04 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi L. A. Spółka z o.o. w W. na pismo Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 12 lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia prawa ochronnego na znak towarowy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 9 listopada 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 2185/04, odrzucił skargi Przedsiębiorstwa Usługowo-Produkcyjno-Handlowego "C." Spółki z o.o. z siedzibą w K. oraz "L. A." Spółki z o.o. z siedzibą w W. na pismo Urzędu Patentowego RP z 12 lipca 2004 r. znak: [...] w przedmiocie przedłużenia prawa ochronnego na znak towarowy.
Sąd oparł się na następującym stanie faktycznym sprawy. Urząd Patentowy RP decyzją z 13 grudnia 1999 r. zarejestrował znak towarowy przestrzenny R-116211, z pierwszeństwem od dnia 5 maja 1994 r., do oznaczania pieczywa cukierniczego w klasie towarowej 30. W świetle opisu tego znaku zawartego w podaniu o jego rejestrację podano, że jest to: "Płaskie okrągłe ciastko, którego dolna część stanowiąca krążek z zaokrąglonymi brzegami jest w kolorze jasno-żółtym; na wierzchu ciastko posiada okrągłe wzniesienia o mniejszej średnicy, powierzchnia którego jest wypukła; prostokątna kratka; cała górna powierzchnia ciastka jest w kolorze ciemnego czekoladowego brązu". Uprawnionym z tego znaku była L. P. S.A. w W.
Wniosek do Urzędu Patentowego RP o unieważnienie prawa z rejestracji powyższego znaku towarowego złożyło pięciu producentów wytwarzających ciastka według zastrzeżonego znaku, w tym m.in. Przedsiębiorstwo Usługowo-Produkcyjno-Handlowe "C." Spółka z o.o. w K. oraz "L. A." Spółka z o.o. w W.
Urząd Patentowy RP decyzją ostateczną z 26 marca 2003 r. [...], [...], [...], [...], [...] unieważnił prawo ochronne na wyżej wymieniony znak towarowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 października 2004 r., sygn. akt 6 II SA 3199/03, oddalił skargę wniesioną przez L. P. S.A. Rozpoznając skargę kasacyjną od tego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 29 czerwca 2005 r., sygn. akt II GSK 92/05, skargę tę oddalił.
Mimo ostatecznej decyzji unieważniającej prawo z rejestracji znaku towarowego, Urząd Patentowy RP wystosował do L. P. S.A. pismo z 12 lipca 2004 r. nr [...] o następującej treści: "... Urząd Patentowy RP przedłuża prawo ochronne na znak towarowy zarejestrowany pod numerem R-116211 na następny dziesięcioletni okres ochrony, tj. do dnia 2014-05-05".
Wobec powzięcia przez Przedsiębiorstwo Usługowo-Produkcyjno-Handlowe "C." Spółki z o.o. oraz "L. A." Spółki z o.o. informacji o powyższym piśmie, działając na podstawie art. 52 § 4 w związku z art. 3 § 2 pkt 4 oraz art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej p.p.s.a., skierowali oni do Urzędu Patentowego RP odrębne wezwania do usunięcia naruszenia prawa, poprzez uchylenie czynności organu polegającej na przedłużeniu prawa ochronnego na znak towarowy R-116211. Akcentowali unieważnienie prawa z rejestracji tego znaku towarowego ostateczną decyzją z dnia 26 marca 2003 r. PUPH "C." Spółka z o.o. oraz "L. A." Spółka z o.o. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi na wspomnianą czynność Urzędu Patentowego RP, domagając się jej uchylenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w dniu 26 października 2005 r. zarządził połączenie spraw z tych skarg, o sygnaturach VI SA/Wa 2185/04 i VI SA/Wa 274/05, do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, pod sygnaturą akt VI SA/Wa 2185/04.
Urząd Patentowy RP wniósł o oddalenie skarg, powołując się na art. 235 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), dalej: p.w.p. Zarzucił skarżącym brak interesu prawnego do wystosowania omawianego wezwania do usunięcia naruszenia prawa, a tym samym brak legitymacji do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W myśl przepisu art. 235 ust. 2 p.w.p. stroną w postępowaniu przed Urzędem Patentowym RP w sprawie uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji jest zgłaszający. Podniósł ponadto, iż w dacie wystosowania spornego pisma z 12 lipca 2004 r. nie była jeszcze prawomocna decyzja z 26 marca 2003 r. unieważniająca prawo ochronne na sporny znak towarowy.
Również L. P. S.A. wniosła o nieuwzględnienie skarg.
Orzekając w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż to wskazał Urząd Patentowy RP w odpowiedzi na nią.
Sąd rozważył charakter prawny powołanego pisma Urzędu Patentowego RP z 12 lipca 2004 r., które według skarżących podlega ocenie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Celem tego przepisu jest rozszerzenie zakresu kontroli sądu administracyjnego o takie działania organów administracji publicznej, które są podejmowane w innych formach niż decyzja lub postanowienie, a dotyczą uprawnień i obowiązków obywateli lub innych podmiotów wynikających z przepisów prawa. Przepis ten odnosi się do tzw. czynności materialnotechnicznych. Wspomniana regulacja zapewnia obywatelom i innym podmiotom kontrolę sądu administracyjnego w zakresie ich praw i obowiązków w sferze publicznoprawnej, a więc w stosunkach z organami administracji publicznej oraz w zakresie ich zadań, które są realizowane poza sformalizowanych trybem postępowania administracyjnego. Akt lub czynność powinny mieć walor wiążącego rozstrzygnięcia o prawach lub obowiązkach określonych przepisami prawa podjętego w innej formie niż decyzja lub postanowienie. Musi przy tym istnieć ścisły związek między ustaleniem, stwierdzeniem lub potwierdzeniem (oraz ich odmowami) a możliwością realizacji uprawnienia lub obowiązku, wynikającego z przepisu prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że pismo Urzędu Patentowego RP z 12 lipca 2004 r. nie spełnia wymogów dla uznania go za czynność materialnotechniczną w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wskazał na brak w omawianym piśmie waloru wiążącego rozstrzygnięcia w zakresie przedłużenia uczestnikowi postępowania prawa ochronnego na znak towarowy na następny dziesięcioletni okres.
Sąd podkreślił, że w następstwie złożenia przez uprawnionego w dacie obowiązywania nowej ustawy wniosku o przedłużenie prawa ochronnego na znak towarowy, który został zarejestrowany pod rządem ustawy o znakach towarowych, nie będzie już miała zastosowania procedura przewidziana w art. 47 ust. 4 ustawy z 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz.U. Nr 5, poz. 17), stosownie do którego o przedłużeniu prawa z rejestracji znaku towarowego oraz o odmowie przedłużenia tego prawa dokonuje się wpisu w rejestrze znaków towarowych. W myśl art. 153 ust. 6 p.w.p. Urząd Patentowy RP wydaje decyzję o odmowie przedłużenia prawa ochronnego na znak towarowy, jeżeli wniosek wpłynął po terminie, o którym mowa w ust. 5, albo nie zostały wniesione należne opłaty, o których mowa w ust. 4 i 5. W świetle nowego stanu prawnego Urząd Patentowy RP nie dokonuje więc żadnych przewidzianych ustawą czynności w związku z przedłużeniem okresu ochrony na dalszy dziesięcioletni okres. Przedłużenie prawa ochronnego następuje bowiem z mocy samego prawa, o ile uprawniony dopełnił czynności przewidzianych w art. 153 ust. 4 p.w.p., to jest złożył odpowiedni wniosek i wniósł wymaganą opłatę za dalszy okres ochrony znaku.
W ocenie Sądu stanowisko Urzędu Patentowego RP zawarte w korespondencji skierowanej do uprawnionego z rejestracji znaku towarowego, informujące o przedłużeniu prawa ochronnego na ten znak na dalszy dziesięcioletni okres, nie jest aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., i tym samym nie podlega kontroli sądu administracyjnego w trybie skargi.
Zdaniem Sądu pismo Urzędu Patentowego RP z 12 lipca 2004 r. posiada walor nieformalnego zaświadczenia, o którym mowa w art. 217 k.p.a., jednakże niezgodnego już z rzeczywistym stanem prawnym. Zaświadczenie jest czynnością materialnotechniczną i pod pewnymi warunkami może stanowić przedmiot kontroli sądu administracyjnego, stosownie do przepisu art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Dotyczy to sytuacji wskazanej w art. 219 k.p.a., a mianowicie, gdy organ w drodze postanowienia, na które służy zażalenie, odmówił wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie. Osoba trzecia, zainteresowana wydaniem zaświadczenia, nie może szukać ochrony w art. 219 k.p.a. Jeśli jest ona legitymowana do uzyskania zaświadczenia, swój interes może zaspokoić składając własny wniosek o jego wydanie, stosownie do treści przepisu art. 217 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2000 r. SA II SA/Gd 433/98; OSP 2001/6/84). Również więc i z tego względu skarga nie może podlegać uwzględnieniu.
W świetle art. 173 p.w.p. unieważnienie albo wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy podlega wpisowi do rejestru znaków towarowych. Natomiast w ustawie Prawo własności przemysłowej brak jest wyraźnego przepisu o obowiązku wpisania przez Urząd Patentowy RP do rejestru znaków towarowych odpowiedniej adnotacji dotyczącej wydania decyzji o odmowie przedłużenia prawa ochronnego na znak towarowy, o której mowa w art. 153 ust. 6 p.w.p.
Sąd podkreślił, że w myśl przepisu art. 228 ust. 4 p.w.p. domniemywa się, że wpisy w rejestrach prowadzonych przez Urząd Patentowy RP są prawdziwe i każdemu jest znana ich treść. Stosownie zaś do art. 149 p.w.p. udzielone prawo ochronne na znak towarowy podlega wpisaniu do rejestru znaków towarowych. Wynika stąd, że dopóki Urząd Patentowy RP nie wyda decyzji o odmowie przedłużenia prawa ochronnego z rejestracji znaku towarowego, o której mowa w art. 153 ust. 6 p.w.p., albo nie unieważni tego prawa bądź nie orzeknie o jego wygaśnięciu, co powinno stanowić przedmiot odpowiedniego wpisu w rejestrze znaków towarowych, dopóty istnieje domniemanie prawne wynikające z art. 228 ust. 4 p.w.p. o istnieniu uwidocznionego w rejestrze prawa ochronnego na znak towarowy.
Decyzja unieważniająca prawo ochronne ma walor decyzji ostatecznej w rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a. Jako decyzja ostateczna korzysta ona z domniemania mocy obowiązującej. Z tych względów skutek unieważniający prawo ochronne z rejestracji znaku towarowego następuje w dacie wydania decyzji. Na taki właśnie skutek wskazuje przepis art. 61 § 1 p.p.s.a., w świetle którego wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności, zaś przepisy art. 61 § 2 p.p.s.a., uprawniają zarówno organ administracji publicznej, jak i sąd administracyjny do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zbliżone regulacje obowiązywały na gruncie art. 40 ust. 1 powołanej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
Stosownie do przepisu art. 173 p.w.p. unieważnienie prawa ochronnego podlega wpisowi do rejestru znaków towarowych. Wpis ten jest czynnością materialnotechniczną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Czynność taka jest bowiem wynikającą z ustawy powinnością Urzędu Patentowego RP dokonywaną w drodze niesformalizowanego zapisu w rejestrze znaków towarowych, a więc nie w formie decyzji lub postanowienia. Ponadto wpis do rejestru dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a w szczególności ustawy Prawo własności przemysłowej oraz przepisów normujących swobodę działalności gospodarczej (por. m.in. art. 22 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej; Dz.U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.). I tak w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy niezgodne ze stanem prawnym uwidocznienie w rejestrze znaków towarowych na rzecz uczestnika postępowania prawa ochronnego z tytułu rejestracji spornego znaku, utrudnia skarżącym realizację ich prawa do swobody działalności gospodarczej w zakresie produkcji ciastek według omawianego znaku. Stąd dostosowanie zapisów we wspomnianym rejestrze do rzeczywistego stanu prawnego, a w szczególności w zakresie dotyczącym unieważnionego prawa ochronnego na znak towarowy, leży zarówno w interesie publicznym (por. art. 167 p.w.p.), jak i strony mającej w tym interes prawny (por. 164 p.w.p.).
Sąd wskazał, że w obowiązujących przepisach brak jest regulacji w jakim terminie Urząd Patentowy RP powinien dokonać wpisu w rejestrze o unieważnieniu prawa ochronnego z rejestracji znaku towarowego. Stąd w świetle ogólnych zasad postępowania administracyjnego czynność ta powinna być dokonana bez zbędnej zwłoki (art. 35 ust. 1 k.p.a.).
PUPH "C." Spółka z o.o. oraz "L. A." Spółka z o.o. dowiedziawszy się o piśmie Urzędu Patentowego RP do L. P. z 12 lipca 2004 r. o przedłużeniu prawa ochronnego na sporny znak towarowy, już po dacie unieważnienia tego prawa, mogli w pierwszej kolejności podjąć działania w kierunku wyegzekwowania od Urzędu Patentowego RP wynikającego z art. 173 p.w.p. obowiązku wpisu do rejestru znaków towarowych adnotacji o unieważnieniu wspomnianego prawa. Niewątpliwie mieli ku temu interes prawny, w rozumieniu art. 28 k.p.a., skoro m.in. na ich wniosek doszło do wszczęcia postępowania spornego przed Urzędem Patentowym RP i w rezultacie do unieważnienia prawa ochronnego z rejestracji omawianego znaku. Realizując swoje prawo skarżący mogli, z powołaniem się na przepis art. 52 § 3 p.p.s.a., w terminie 14 dni od daty dowiedzenia się o fakcie wystosowania pisma z dnia 12 lipca 2004 r., wezwać Urząd Patentowy RP do usunięcia naruszenia prawa, poprzez dokonanie w rejestrze znaków towarowych wpisu o unieważnieniu prawa ochronnego na omawiany znak. Gdyby Urząd Patentowy RP nie dokonał tej czynności, skarżący mogliby wówczas w terminie 60 dni od daty wystosowania wezwania do usunięcia naruszenia prawa złożyć skargę do sądu administracyjnego (art. 53 § 2 p.p.s.a.). W grę wchodziłaby tutaj skarga na bezczynność (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).
Skarżący wystosowali do Urzędu Patentowego RP wezwanie do uchylenia czynności polegającej na przedłużeniu prawa ochronnego na znak towarowy, co nie wchodziło w zakres kompetencji tego organu. Natomiast ani przedmiotem wezwania, o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a., ani przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, nie była bezczynność Urzędu Patentowego RP w zakresie wpisania w rejestrze znaków towarowych faktu unieważnienia spornego prawa ochronnego decyzją z 26 marca 2003 r.
Skarżący mogli również złożyć do Urzędu Patentowego RP wniosek o wydanie zaświadczenia o unieważnieniu prawa ochronnego na sporny znak towarowy. Odmowa wydania zaświadczenia tej treści uprawniałaby ich, po wyczerpaniu toku instancji, do wniesienia skargi do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.).
Ponieważ brak było podstaw dla uznania pisma Urzędu Patentowego RP z 12 lipca 2004 r. za czynność materialnotechniczną, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., Sąd uznał, że skarga oparta na tym przepisie podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.).
L. A. Sp. z o.o. z siedziba w W., na podstawie art. 173 i nast. p.p.s.a., zaskarżyła powyższe postanowienie i wniosła o uwzględnienie skargi kasacyjnej oraz uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz przyznanie skarżącemu zwrotu poniesionych przez niego niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego. Postanowieniu skarżący zarzucił:
– naruszenie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że przedłużenie prawa
ochronnego na znak towarowy nie jest aktem lub czynnością z zakresu prawa
administracji publicznej, tj. wydanie zaskarżonego orzeczenia z naruszeniem
przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w
rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
– naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez brak oparcia rozstrzygnięcia o materiał
dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, tj. wydanie zaskarżonego orzeczenia z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
– naruszenie - niezastosowanie - art. 40 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), który stwierdzał wprost, że wniesienie skargi na decyzję administracyjną nie wstrzymuje wykonania tej decyzji, tj. wydanie zaskarżonego orzeczenia z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Zdaniem skarżącego działania podejmowane przez Urząd Patentowy w przypadku przedłużania prawa ochronnego mieszczą się wyraźnie w formułowanej w piśmiennictwie definicji aktu lub czynności podlegającej kontroli na zasadzie art. art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
W ocenie skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny opisał mechanizm skuteczności ostatecznej decyzji administracyjnej, jednak znając ten mechanizm nie przyjął, że powinien on zostać zastosowany przez Urząd Patentowy, nie dostrzegając, że taka właśnie ostateczna i skuteczna decyzja o unieważnieniu prawa ochronnego na znak towarowy nr 116211 została wydana przez Urząd Patentowy w niniejszej sprawie w dniu 26 marca 2003 r. - na co dowody znajdują się w aktach sprawy. Stąd zarzut nierozstrzygnięcia sprawy przez WSA w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy - jest uzasadniony.
Bezspornie, decyzja w sprawie unieważnienia prawa z rejestracji przestrzennego znaku towarowego R 116211, w chwili przedłużania przez Urząd Patentowy ochrony na ten znak (pismo UP z dnia 12 lipca 2004 r.), była ostateczna w administracyjnym toku instancji, a więc skuteczna i wykonalna. Tym samym, Urząd Patentowy był związany jej treścią. Fakt wydania decyzji o unieważnieniu prawa z rejestracji znaku R 116211 był znany Departamentowi Rejestrów Urzędu Patentowego. Uczestnicy postępowania w sprawie unieważnienia znaku - przedstawili Departamentowi dowody na tę okoliczność. Mimo tego Urząd przedłużył ochronę na znak. Czynności tej dokonał z naruszeniem obowiązującego wówczas art. 40 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), który stwierdzał wprost, że wniesienie skargi na decyzję administracyjną nie wstrzymuje wykonania tej decyzji. A zatem fakt, że decyzja o unieważnieniu praw do znaku nie była jeszcze prawomocna (uprawniony zaskarżył ją) powinien pozostawać bez wpływu na fakt związania Urzędu Patentowego ostateczną, a więc skuteczną i wykonalną decyzją o unieważnieniu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną L. P. S.A. wniosła o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 2 pkt 3 p.p.s.a., z uwagi na jego bezprzedmiotowość Okolicznością uzasadniającą umorzenie niniejszego postępowania jest wyrok NSA z 29 czerwca 2005 r. (sygn. akt II GSK 92/05), utrzymujący w mocy wyrok WSA z 18 października 2004 r. oddalający skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP z 26 marca 2003 r., unieważniającą prawo ochronne na znak towarowy R-116211. W niniejszej sprawie brak jest stosunku administracyjnoprawnego mogącego być przedmiotem sprawy administracyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną PUPH "C." Sp. z o.o. z siedzibą w K. poparła wszystkie okoliczności powołane w przedmiotowej skardze, a także podniosła dodatkowo, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. w związku z art. 174 ust. 2 p.p.s.a., bowiem dokonał jedynie kontroli prawa strony do wniesienia przedmiotowej skargi oraz kontroli trybu postępowania, jaki mógłby przysługiwać stronie w przedmiocie sprawy, pozostawiając poza rozstrzygnięciem kwestię działalności organu w sprawie przedłużenia ochrony znaku towarowego w przypadku ostatecznej decyzji organu o jej unieważnieniu. Zdaniem spółki, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie przeprowadził kontroli w zakresie braku podstaw do przedłużenia prawa ochronnego na znak towarowy R-116211, w okresie obowiązywania ostatecznej decyzji Urzędu Patentowego RP o jego unieważnieniu, czyli nie skontrolował działań Urzędu Patentowego RP, tym bardziej iż nie jest do przyjęcia stanowisko Urzędu Patentowego, jakoby unormowanie z art. 61 § 1 p.p.s.a. było wyłączone przez art. 232-234 p.w.p. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył art. 106 § 3 p.p.s.a., nie przeprowadzając z urzędu dowodów w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszym rzędzie podnieść należy, że nie są zasadne zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 40 ustawy o NSA w zakresie wskazanym w tej skardze, gdyż z uzasadnienia zaskarżonego wykroku wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, tak jak to przyjmuje także strona skarżąca, że ostateczna decyzja Urzędu Patentowego z dnia 26 marca 2003 r. o unieważnieniu prawa ochronnego na sporny znak towarowy wywołała skutek prawny z datą jej wydania oraz że w świetle art. 61 § 1 p.p.s.a. – poprzednio art. 40 ust. 1 ustawy o NSA, samo wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymało jej wykonania. Wojewódzki Sąd Administracyjny, wbrew stanowisku strony skarżącej, zastosował ten przepis i to na jej korzyść, przyjmując z powodu skuteczności prawnej decyzji o unieważnieniu prawa ochronnego istnienie po stronie skarżącej interesu prawnego w domaganiu się pozbawienia skutków prawnych stanowiska Urzędu Patentowego o przedłużeniu prawa ochronnego na sporny znak towarowy
Odrzucenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny nastąpiło nie dlatego, że nie zastosował przepisów dotyczących wykonalności ostatecznych decyzji administracyjnych, lecz z powodu uznania, że przedłużenie okresu ochronnego na znak towarowy następuje z mocy samego prawa i bez dokonywania przez Urząd Patentowy w tym przedmiocie żadnych czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Zasadny jest natomiast zarzut naruszenia tegoż art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, mimo że dokonał prawidłowej w znaczeniu abstrakcyjnym analizy przepisu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., to w realiach niniejszej sprawy błędnie ocenił charakter stanowiska Urzędu Patentowego co do przedłużenia okresu ochronnego na sporny znak towarowy. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucając skargę, nie dokonał oceny tego stanowiska z punktu widzenia formalnoprawnego, a tylko taki zakres oceny może nastąpić w razie odrzucenia skargi, lecz w istocie dokonał przede wszystkim jego merytorycznej oceny, tj. braku, zdaniem Wojewódzkiego Sądu, podstaw materialnoprawnych do wykonania przez Urząd Patentowy czynności materialno-technicznej uzewnętrzniającej fakt prawny przedłużenia okresu ochronnego na sporny znak towarowy.
Analizując stanowisko Urzędu Patentowego w powyższym przedmiocie, Wojewódzki Sąd Administracyjny ograniczył się tylko do tej części przepisu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., w której mowa o czynnościach, odnosząc to do kwestii wpisów do rejestru znaków towarowych, natomiast pominął ocenę tego stanowiska w aspekcie wydania aktu uzewnętrzniającego to stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny ograniczył ponadto swoje rozważania tylko do pisma Urzędu Patentowego z dnia 12 lipca 2004 r., przyjmując tym samym, że była to jedyna forma uzewnętrzniająca stanowisko Urzędu Patentowego w tej sprawie. Z akt sprawy wynika natomiast po pierwsze, że skarga spółki "L. A." dotyczyła ogólnie czynności Urzędu Patentowego, polegającej na przedłużeniu prawa ochronnego na sporny znak towarowy, bez wskazania daty tej czynności. W uzasadnieniu skargi oraz w piśmie procesowym do Sądu złożonym w dniu 02.03.2005 r. podano jedynie, że skarżąca podczas rozprawy przed Sądem Okręgowym w W. w sprawie sygn. akt XV GC 341/02 dowiedziała się o treści pisma Urzędu Patentowego z 12.07.2004 r. skierowanego do uprawnionego ze spornego znaku o przedłużeniu okresu ochronnego na ten znak. Po drugie, Wojewódzki Sąd pominął w swojej analizie treść pisma pełnomocnika skarżącej z dnia 15.09.2004 r. skierowanego do Prezesa Urzędu Patentowego o wyjaśnienie podstawy prawnej przedłużenia ochrony znaku towarowego oraz odpowiedź Urzędu Patentowego z dnia 13.10.2004 r. podpisaną przez Dyrektora Departamentu Rejestrów – Eksperta tego Urzędu w tej sprawie (k. 22 i 23 akt VI SA/Wa 274/05). Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Dopiero bowiem połączenie treści pisma Urzędu Patentowego z dnia 12 lipca 2004 r. skierowanego do uprawnionego ze znaku, w którym wskazano, że "Urząd Patentowy RP przedłuża prawo ochronne na znak towarowy zarejestrowany pod numerem R-116211 na następny dziesięcioletni okres ochronny, tj. do dnia 2014-05-05", z treścią pisma Urzędu Patentowego z 13.10 2004 r. skierowanego do pełnomocnika skarżącej Spółki, w którym stwierdza się "brak podstaw do odmowy przedłużenia prawa ochronnego (z rejestracji) mimo wcześniejszego wydania przez Urząd Patentowy nieprawomocnej decyzji o unieważnieniu tego prawa", może doprowadzić do prawidłowego pod względem formalnoprawnym zakwalifikowania tych pism Urzędu Patentowego, tj. czy są one aktem zewnętrznym, skierowanym do indywidualnego podmiotu, czy dotyczą uprawnień i obowiązków adresata z zakresu administracji publicznej, czy mają charakter władczy o rozstrzygającym stanowisku Urzędu Patentowego co do tych uprawnień i obowiązków. Z treści powyższych pism Urzędu Patentowego wynika, iż Urząd Patentowy dokonał przedłużenia prawa ochronnego na sporny znak towarowy, a zatem, że zajął władcze stanowisko w tej kwestii.
Trafnie zarzuca się w skardze kasacyjnej, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, analizując charakter kwestionowanego w tej sprawie stanowiska Urzędu Patentowego, pominął przepisy art. 153 ust. 2 i 3 p.w.p.. Wojewódzki Sąd Administracyjny ograniczył się bowiem tylko do art. 153 ust. 6 p.w.p., tj. jedynie do fragmentu regulacji zawartej w art. 153 p.w.p., a taka wybiórcza wykładnia przepisów może prowadzić do błędnych wniosków.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że w sprawach dotyczących przedłużenia prawa ochronnego na znak towarowy Urząd Patentowy wydaje decyzję administracyjną tylko w razie odmowy przedłużenia z przyczyn wskazanych w art. 153 ust. 6, nie wydaje zaś żadnego aktu administracyjnego i nie dokonuje żadnych czynności o przedłużeniu okresu ochronnego. Natomiast analiza przepisów całego art. 153 p.w.p. prowadzi do wniosku, że także przedłużenie prawa ochronnego na znak towarowy wymaga wydania przez Urząd Patentowy stosownego aktu, uzewnętrzniającego jego stanowisko w tym przedmiocie. Wszak stosownie do art. 153 ust. 2 p.w.p. - poprzednio art. 13 ust. 3 u.z.t. - czas trwania prawa ochronnego na znak towarowy wynosi 10 lat od daty zgłoszenia znaku w Urzędzie Patentowym (do rejestracji), a według art. 153 ust. 3 okres ten może zostać, na wniosek uprawnionego, przedłużony dla wszystkich lub części towarów, na kolejne okresy dziesięcioletnie. Skoro zatem "na wniosek uprawnionego" okres ten "może zostać przedłużony", a nie "ulega przedłużeniu", to przedłużenie okresu ochrony wymaga podjęcia i wyrażenia stanowiska przez Urząd Patentowy o przedłużeniu, tj. wniosek ten musi zostać załatwiony przez Urząd Patentowy przez uzewnętrznienie tego faktu. Nie ma podstaw normatywnych w art. 153 p.w.p. do uznania, że sama czynność złożenia wniosku przez uprawnionego przedłuża okres ochronny na znak towarowy na kolejne 10 lat, chyba że została wydana decyzja o odmowie przedłużenia tego prawa ochronnego, jak to błędnie przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny. Powołanie się na domniemanie prawdziwości wpisów, o których mowa w art. 228 ust. 4 nie jest przekonywujące, skoro bowiem czas trwania prawa ochronnego na znak towarowy wynosi 10 lat od daty zgłoszenia znaku (art. 153 ust. 2 p.w.p.), a według art. 168 ust. 1 pkt 1 p.w.p. prawo ochronne na znak towarowy wygasa na skutek upływu okresu, na który zostało udzielone (z mocy prawa), to domniemanie powyższe nie może rozciągać się samo przez się, tj. bez uzewnętrznienia przedłużenia okresu ochronnego, na kolejny okres dziesięcioletni. Inaczej mówiąc, domniemanie prawdziwości wpisu do rejestru prawa ochronnego na znak towarowy upada po upływie okresu 10 lat, o jakim mowa w art. 153 ust. 2 p.w.p. Należy mieć przy tym także na uwadze, że w myśl art. 153 ust. 5 p.w.p. wniosek o przedłużenie prawa ochronnego na znak towarowy może zostać złożony również w ciągu sześciu miesięcy po upływie okresu ochrony.
Brak stanowiska Urzędu Patentowego o przedłużeniu prawa ochronnego na znak towarowy uzewnętrznionego przez jego indywidualny akt lub czynność uniemożliwiałby więc korzystanie z domniemania, o jakim mowa w art. 228 ust. 4 p.w.p.
Z powyższych względów nie można zaakceptować poglądu, że w obecnym stanie prawnym Urząd Patentowy nie dokonuje żadnych przewidzianych ustawą czynności w związku z przedłużeniem okresu ochrony znaku towarowego na dalszy dziesięcioletni okres. Powołanie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na art. 261 p.w.p., z którego ma wynikać, że w zakresie zadań Urzędu Patentowego nie mieści się przedłużenie prawa ochronnego na znak towarowy, nie może być uznane za trafne, albowiem po pierwsze, według art. 261 ust. 1 Urząd Patentowy wykonuje zadania w sprawach własności przemysłowej, wynikające z ustawy, z przepisów odrębnych oraz z umów międzynarodowych, po drugie, katalog zadań zawarty w art. 261 ust. 2 nie jest zamknięty ("w szczególności"), po trzecie, art. 153 ust. 3−6 p.w.p. wymienia wprost zadania Urzędu Patentowego dotyczące przedłużenia prawa ochronnego na znak towarowy – nie do przyjęcia jest teza, że do zadań tego Urzędu należy odmowa przedłużenia okresu ochrony znaku towarowego, zaś przedłużenie tego okresu do jego zadań nie należy.
W tym stanie rzeczy, skoro odrzucenie skargi nastąpiło przede wszystkim na skutek błędnego stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że przedłużenie prawa ochronnego na znak towarowy następuje z mocy samego prawa na skutek samego złożenia przez uprawnionego wniosku w tym przedmiocie zgodnie z warunkami określonymi w art. 153 ust. 4 i 5 p.w.p., zaś Urząd Patentowy nie wydaje w tym przedmiocie żadnego aktu i nie podejmuje żadnych innych czynności materialno-technicznych w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a w konsekwencji, że pismo Urzędu Patentowego z dnia 12 lipca 2004 r. nie ma takiego charakteru, będąc jedynie informacją, "nieformalnym zaświadczeniem", to należało uznać, że skarga ma w tym zakresie usprawiedliwione podstawy, co prowadzi do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Tej oceny i jej wyniku nie może zmienić okoliczność, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w końcowej części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, trafnie powołując się na wynikające z art. 134 § 1 p.p.s.a. niezwiązanie granicami skargi, nadmienił, że pisma Urzędu Patentowego z dnia 12 lipca 2004 r. nie można ewentualnie i teoretycznie uznać za decyzję administracyjną, gdyż zostało ono podpisane przez osobę nieupoważnioną do orzekania w sprawach, o których mowa w art. 261 ust. 2 pkt 2 i 3 w zw. z art. 264 ust. 1 p.w.p., a nadto powinien był być wyczerpany tryb ponownego rozpatrzenia sprawy (art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 52 § 2 p.p.s.a.) pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.).
Po pierwsze, pismo zawierające stanowisko organu administracji publicznej co do meritum sprawy administracyjnej, zwłaszcza wydane na skutek wniosku, żądania strony o przyznanie określonego uprawnienia, o jego rozszerzenie, przedłużenie, czy o nałożenie obowiązku, może być zakwalifikowane jako decyzja administracyjna, jeżeli zawiera minimum elementów określonych w art. 107 § 1 k.p.a., do których zalicza się: oznaczenie organu, od którego pochodzi, datę pisma, wskazanie adresata pisma, rozstrzygnięcie o istocie sprawy – o stanowisku organu co do zasadności żądania wnioskodawcy oraz podanie imienia i nazwiska i stanowiska służbowego osoby, która pismo podpisała (patrz np. orzeczenia NSA z dnia: 20.07.1981 r., SA 1163/81 – OSPiKA 1982, nr 9-10, poz. 169; 2.08.1995 r., III SA 1225/94 – ONSA 1996, nr 3, poz. 135). Samo niepodpisanie decyzji przez osobę upoważnioną do wydania decyzji nie pozbawia tego aktu atrybutów decyzji lecz oznacza wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa (patrz np. orzeczenia NSA z dnia: 13.03.1985 r., SA/Wr 837/84 – OSP 1988, nr 5, poz. 123; 17.01.1989, I SA 1019/88, ONSA 1990, nr 1, poz. 4; OSP 1990, nr 5-6, poz. 252; 4.07.1997 r., I SA/Kr 88/97 – Wspólnota 1998, nr 1 s. 26).
Po drugie, Wojewódzki Sąd Administracyjny pominął, o czym już była mowa wyżej, pismo Urzędu Patentowego z dnia 13.10.2004 r. podpisane niewątpliwie przez osobę upoważnioną do orzekania w tego rodzaju sprawach.
Po trzecie Wojewódzki Sąd w konsekwencji nie zanalizował i nie rozważył, przy uwzględnieniu obu wskazanych pism Urzędu Patentowego a także pism pełnomocnika skarżącej spółki "L. A." z 15.09.2004 r. i 29.11.2004 r. skierowanych do Urzędu Patentowego w tej sprawie (k. 29, k. 39 akt VI SA/Wa 274/05) oraz oświadczenia w piśmie procesowym o dowiedzeniu się przez skarżącą Spółkę w dniu 6.09.2004 r. o przedłużeniu ochrony spornego znaku towarowego (k. 19 ww. akt), kwestii wykorzystania przez skarżącą Spółkę środków prawnych w postępowaniu administracyjnym przed wniesieniem skargi do Sądu, zachowania terminów do jej wniesienia, a także kwestii, czy w sprawie tej istotnie otwarta została dla skarżącej Spółki droga skargi na akt administracyjny, w tym na decyzję administracyjną, czy pozostała jej tylko skarga na bezczynność Urzędu Patentowego w tej sprawie.
Przy dokonywaniu powyższej analizy, w tym zwłaszcza kwestii wymogu wydania przez Urząd Patentowy decyzji administracyjnej o przedłużeniu prawa ochronnego na znak towarowy i istnienia takiej decyzji w niniejszej sprawie, należy mieć na uwadze przede wszystkim następujące wskazania: Stosownie do art. 144 p.w.p. (poprzednio art. 37 i 44 ust. 1 u.z.t.) prawo ochronne na znak towarowy (prawo z rejestracji) udziela się decyzją administracyjną. Zgodnie z art. 153 ust. 2 p.w.p. (poprzednio art. 13 ust. 3 u.z.t.) czas tej ochrony wynosi 10 lat od daty zgłoszenia znaku w Urzędzie Patentowym. Według art. 149 p.w.p. (poprzednio art. 44 ust. 1 u.z.t.) udzielone prawo ochronne na znak towarowy podlega wpisowi do rejestru znaków towarowych. W myśl art. 168 ust. 1 p.w.p. (poprzednio art. 25 pkt 1 u.z.t.) prawo to wygasa na skutek upływu okresu, na który zostało udzielone, chyba że na podstawie art. 153 ust. 3-5 p.w.p. (poprzednio art. 13 ust. 3 i art. 47 u.z.t.) na wniosek uprawnionego złożony nie wcześniej niż na rok przed upływem dziesięcioletniego okresu ochrony i nie później niż w ciągu sześciu miesięcy po upływie tego okresu, zostanie przedłużone na kolejny okres dziesięcioletni. Z art. 261 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 153 ust. 3-6 p.w.p. wynika, że do zadań Urzędu Patentowego należy orzekanie także w sprawach o przedłużenie prawa ochronnego na znak towarowy. Z treści przepisu art. 153 ust. 3 p.w.p. – prawo ochronne na znak towarowy może zostać przedłużone na wniosek uprawnionego – w zw. z art. 144, 153 ust. 2 i 168 ust. 1 pkt 1 p.w.p. oraz w zw. z art. 104 k.p.a. i art. 252 p.w.p. – należy wyprowadzić normę, że Urząd Patentowy uwzględnia wniosek o przedłużeniu prawa ochronnego na znak towarowy, przez wydanie decyzji administracyjnej w tym przedmiocie, w której powinien zamieścić okres dalszej dziesięcioletniej ochrony znaku przez wskazanie początkowej i końcowej daty tego okresu, gdyż stosownie do przepisów art. 153 ust. 3 p.w.p. oraz art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p. jest to najistotniejszy element przedłużenia prawa ochronnego na kolejny okres.
Z powyższych unormowań wynika, że przedłużenie prawa ochronnego na znak towarowy nie może być dokonane przez akty i czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., gdyż nie następuje ono wprost z mocy prawa tylko wskutek prawidłowego złożenia wniosku przez uprawnionego - nie ulega ono przedłużeniu, lecz może zostać przedłużone przez Urząd Patentowy na kolejny okres dziesięcioletni, co z istoty wymaga wydania przez ten organ władczego aktu konkretyzującego uprawnienie zawarte w art. 153 ust. 3 p.w.p. (por. stanowisko NSA zawarte w uzasadnieniu wyroku siedmiu sędziów z dnia 8.02.2006 r. II GSK 54/05 – ONSA i WSA 2006, nr 4, poz. 96). Przeciwnego stanowiska nie można wyprowadzić z samego tylko przepisu art. 153 ust. 6 p.w.p., który określa wprost formę aktu dla odmowy przedłużenia prawa ochronnego z przyczyn tu wskazanych i jest regulacją odrębną od zawartej w art. 64 k.p.a.
Bez dokonania powyższej analizy, rozważań i ustaleń w przedstawionych okolicznościach niniejszej sprawy, odrzucenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny było co najmniej przedwczesne.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. jak w sentencji postanowienia. Zaznaczyć należy, że dotyczy ono odrzucenia skargi spółki "L. A." Spółka z o.o., gdyż połączenie kilku oddzielnych spraw do ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. oraz wydanie łącznego orzeczenia w stosunku do każdej z nich, nie pozbawia ich samodzielnego i odrębnego bytu prawnego, a w niniejszej sprawie skargę kasacyjną od łącznego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła tylko powyższa Spółka.