II GSK 707/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-11-13
NSAAdministracyjneŚredniansa
radca prawnypomoc prawna z urzęduOkręgowa Izba Radców Prawnychpostępowanie sądowoadministracyjneskarga kasacyjnakompetencje radyprzynależność do izby

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną radcy prawnego J. O. od wyroku WSA we Wrocławiu, uznając, że Rada OIRP we Wrocławiu prawidłowo nie uwzględniła jej na liście radców prawnych do prowadzenia spraw z urzędu, gdyż jest ona członkiem OIRP w Wałbrzychu.

Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy wpisania radcy prawnego J. O. na listę osób wyznaczanych do prowadzenia spraw z urzędu przez Radę OIRP we Wrocławiu, mimo że jest ona czynnym radcą prawnym. WSA we Wrocławiu oddalił skargę, uznając, że właściwa jest rada izby, w której radca prawny jest wpisany. NSA podzielił to stanowisko, podkreślając, że wyznaczanie radców prawnych z urzędu odbywa się w ramach kompetencji rady izby, do której należy radca prawny, a nie wszystkich radców prawnych w kraju.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. O. od wyroku WSA we Wrocławiu, który oddalił jej skargę na czynność Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych we Wrocławiu. Rada ta pominęła zgłoszenie J. O. do prowadzenia spraw z urzędu, ponieważ była ona członkiem OIRP w Wałbrzychu, a nie we Wrocławiu. J. O. argumentowała, że wszyscy radcowie prawni mają równe uprawnienia do prowadzenia spraw z urzędu, niezależnie od przynależności do konkretnej izby. WSA we Wrocławiu uznał, że właściwa do wyznaczenia radcy prawnego z urzędu jest rada OIRP, na której obszarze ma siedzibę sąd, a przynależność do izby jest związana z miejscem zamieszkania i wpisem na listę. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania nie spełniają wymogów formalnych skargi kasacyjnej. Sąd podkreślił, że wyznaczanie radców prawnych z urzędu odbywa się w ramach kompetencji rady izby, do której należy dany radca prawny, a nie wszystkich radców prawnych w kraju. NSA zwrócił uwagę na konieczność precyzyjnego formułowania zarzutów w skardze kasacyjnej, wskazując konkretne przepisy i sposób ich naruszenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, właściwa do wyznaczenia radcy prawnego z urzędu jest rada OIRP, do której należy dany radca prawny.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wyznaczanie radców prawnych z urzędu odbywa się w ramach kompetencji rady izby, do której należy radca prawny, a nie wszystkich radców prawnych w kraju. Przynależność do izby jest związana z miejscem zamieszkania i wpisem na listę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (23)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § par. 2 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § par. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 12 § par. 1-2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § par. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § par. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § par. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.r.p. art. 49 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych

u.r.p. art. 24 § ust. 2

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych

u.r.p. art. 40

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych

u.r.p.

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych

k.p.c. art. 117

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 1173 § § 1 i 2

Kodeks postępowania cywilnego

uchwała KRRP art. 1 § ust. 1 i 2

Uchwała Nr 152/VII/2010 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 15 października 2010 r. w sprawie wyznaczania radców prawnych do prowadzenia spraw z urzędu

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania nie spełniają wymogów formalnych skargi kasacyjnej.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącej dotycząca prawa do prowadzenia spraw z urzędu przez radcę prawnego niezależnie od przynależności do konkretnej izby. Zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. i p.p.s.a. przez Sąd pierwszej instancji.

Godne uwagi sformułowania

Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem odwoławczym. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (ze wskazaniem jego jednostki redakcyjnej), który zdaniem strony został naruszony przez sąd I instancji i określenie, na czym naruszenie to polegało. Właściwa rada okręgowej izby radców prawnych podejmuje decyzję o wyznaczeniu radcy prawnego w granicach swych kompetencji, czyli w stosunku do radcy prawnego, będącego członkiem tej izby.

Skład orzekający

Andrzej Skoczylas

przewodniczący

Karolina Kisielewicz-Sierakowska

sprawozdawca

Wojciech Kręcisz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyznaczania radców prawnych do prowadzenia spraw z urzędu oraz wymogów formalnych skargi kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji radcy prawnego wpisanego do innej izby niż ta, która prowadzi nabór na listę spraw z urzędu. Wymogi formalne skargi kasacyjnej są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu wykonywania zawodu radcy prawnego, jakim jest dostęp do prowadzenia spraw z urzędu, oraz podkreśla znaczenie formalnych wymogów w postępowaniu kasacyjnym.

Radca prawny z innej izby? NSA wyjaśnia, kto może prowadzić sprawy z urzędu.

Dane finansowe

WPS: 240 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GSK 707/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący/
Karolina Kisielewicz-Sierakowska /sprawozdawca/
Wojciech Kręcisz
Symbol z opisem
6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne
Zawody prawnicze
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Wr 298/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2021-12-15
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par. 2 pkt 4, art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 8, art. 10 par. 1, art. 11, art. 12 par. 1-2, art. 75 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80, art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 2021 r. sygn. akt III SA/Wr 298/21 w sprawie ze skargi J. O. na czynność Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych we Wrocławiu w przedmiocie pominięcia zgłoszenia do prowadzenia spraw z urzędu 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od J. O. na rzecz Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych we Wrocławiu 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 15 grudnia 2021 r., sygn. akt III SA/Wr 298/21 na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), oddalił wniesioną przez J. O. skargę na czynność Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych we Wrocławiu z 16 marca 2021 r. polegającą na sporządzeniu listy radców prawnych wyznaczonych do prowadzenia spraw z urzędu z pominięciem zgłoszenia skarżącej.
W zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji podał, że skarżąca jest czynnym radcą prawnym, wpisanym na listę prowadzoną przez OIRP w Wałbrzychu (zamieszkuje w obszarze właściwości tej OIRP). Odpowiadając na ogłoszenie Dziekana OIRP we Wrocławiu o naborze do prowadzenia spraw z urzędu złożyła ofertę udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej. W odpowiedzi otrzymała informację od dziekana OIRP we Wrocławiu, że Rada OIRP we Wrocławiu nie ma kompetencji wskazania radcy prawnego spoza członków tej Izby. Zdaniem skarżącej takie stanowisko stoi w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa. Pełnienie obowiązków pełnomocnika z urzędu dotyczy wszystkich radców prawnych, a nie tych którzy znajdują się na liście prowadzonej przez radę konkretnej izby radców prawnych, ponieważ wszyscy radcowie prawni są równi i mają nieograniczone prawo do wykonywania zawodu. W związku z tym OIRP we Wrocławiu przy tworzeniu listy radców prawnych prowadzących sprawy z urzędu uwzględniać powinna radców prawnych spoza listy radców będących członkami tej Izby, takich jak skarżąca.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie podzielił tego zapatrywania J. O. Wyjaśnił, że z przepisów art. 117 i nast. k.p.c., dotyczących pomocy prawnej w postępowaniu cywilnym, w tym odnoszących się do zasad wyznaczania pełnomocnika z urzędu przez organ samorządu zawodowego wynika, że do ustanowienia radcy prawnego z urzędu właściwa jest rada OIRP na której obszarze ma siedzibę sąd ustanawiający radcę prawnego, a więc sąd, w którym sprawa się toczy lub ma być wytoczona.
Sąd pierwszej instancji podał, że przynależność do OIRP jest ściśle związana z miejscem zamieszkania radcy prawnego (zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radach prawnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 75 ze zm., radcowie prawni i aplikanci radcowscy zamieszkali na terenie danego okręgu tworzą okręgową izbę radców prawnych), zwrócił przy tym uwagę na to, że uchwałę o wpisie na listę radców prawnych może podjąć nie tylko rada właściwa ze względu na miejsce zamieszkania ubiegającego się o wpis, ale także okręgowa izba radców prawnych właściwa ze względu na miejsce złożenia wniosku (art. 24 ust. 2 tej ustawy). Oznacza to, że władztwo OIRP rozciąga się nie na wszystkich radców prawnych zamieszkujących na terenie danego okręgu, lecz tylko wobec tych, którzy są wpisani na prowadzoną przez nią listę radców prawnych. Według WSA, znajduje to potwierdzenie w uchwale nr 13/2021 Rady OIRP we Wrocławiu z 12 stycznia 2021 r. w sprawie reguł wyznaczania radców prawnych do prowadzenia spraw z urzędu, która zawiera przesłanki uniemożliwiające wyznaczenie radcy prawnego do prowadzenia sprawy z urzędu. Wśród nich jest mowa o zaleganiu z opłatami z tytułu składek członkowskich na dzień wyznaczenia do prowadzenia sprawy z urzędu (§ 2), ukaraniu prawomocnym orzeczeniem sądu dyscyplinarnego (§ 3), czy o prawomocnym skazaniu za przestępstwo umyślne (§ 4) Wymienione przesłanki są możliwe do sprawdzenia w OIRP, w której dany radca uzyskał wpis na listę radców prawnych.
W konkluzji Sąd pierwszej instancji podzielił zapatrywanie Rady OIRP we Wrocławiu, że skarżąca będąc członkiem OIRP w Wałbrzychu, nie może być uwzględniona przez Radę OIRP we Wrocławiu przy sporządzeniu listy radców prawnych wyznaczonych do prowadzenia spraw z urzędu i w następstwie tego wyznaczana przez nią do świadczenia pomocy prawnej z urzędu, na podstawie art. 1173 § 2 k.p.c. Na wspomnianej liście mogą być bowiem umieszczeni radcowie prawni, którzy są członkami OIRP we Wrocławiu, i którzy zgłosili się do świadczenia pomocy prawnej z urzędu.
J. O. złożyła skargę kasacyjną od tego wyroku, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA we Wrocławiu oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
Wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego, w szczególności:
a) "art. 40 i nast." ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, "jako że samorząd radcowski jest jeden, a przynależność radców prawnych i aplikantów radcowskich do niego jest obowiązkowa i choć radcowie prawni i aplikanci radcowscy zamieszkali na terenie danego okręgu tworzą okręgową izbę radców prawnych (tak: art 49 ust. 1 ustawy o radcach prawnych) to nie sposób przyjąć, że sama przynależność do izby w innym okręgu zmienia cokolwiek w statusie zawodowym radcy prawnego, w szczególności jako pełnomocnika profesjonalnego uprawnionego do prowadzenia spraw z urzędu",
b) "wszystkich powołanych w uchwale Nr 152/VII/2010 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 15 października 2010 r. w sprawie wyznaczania radców prawnych do prowadzenia spraw z urzędu przepisów ustaw proceduralnych i przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię, a w ślad za tym sporządzenie listy radców prawnych uprawnionych do prowadzenia spraw z urzędu z pominięciem skarżącej w sytuacji, w której ani z przepisów prawa powszechnie obowiązującego ani przepisów samorządowych nie wynika, aby radcą prawnym wyznaczonym do prowadzenia spraw z urzędu mógł być tylko i wyłącznie radca prawny wpisany na listę, prowadzoną przez radę działającą w okręgu sądu doręczającego jej prawomocne postanowienie o ustanowieniu dla strony radcy prawnego jako pełnomocnika z urzędu, tj. wpisany na listę radców prawnych, prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych we Wrocławiu w niniejszym przypadku",
c) § 1 ust. 1 i 2 uchwały Nr 152/VII/2010 przez jego błędną wykładnię, a w ślad za tym niezastosowanie w sytuacji, w której pełnienie obowiązków pełnomocnika z urzędu dotyczy wszystkich radców prawnych, nie tylko posiadających wpis na liście radców prawnych prowadzonej przez jakąś konkretną radę, i to bez względu na formę wykonywania zawodu;
d) § 1 ust 1 uchwały Nr 152/VII/2010 przez jego błędną wykładnię, a w ślad za tym niezastosowanie w sytuacji, w której właściwość danej rady do wyznaczenia radcy prawnego do prowadzenia sprawy z urzędu w trybie wszelkich przepisów taką formę pomocy przewidujących determinuje nieposiadanie wpisu na liście radców prawnych przez tę radę prowadzonej, lecz siedziba sądu doręczającego radzie prawomocne postanowienie o ustanowieniu dla strony radcy prawnego jako pełnomocnika z urzędu.
2. przepisów postępowania, w szczególności:
a) art. 151 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi mimo wykazanych w niej mających wpływ na wynik sprawy naruszeń prawa materialnego, a właściwie jego obejścia oraz istotnych naruszeń przepisów postępowania,
b) art. 3 § 1 i art 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art 8 i 11 k.p.a. wobec niedostrzeżenia przez Sąd, że próba obejścia przez samorząd radcowski przepisów prawa powszechnie obowiązującego, która znajduje uzasadnienie w dokonanych ustaleniach i zebranym materiale dowodowym, jest nie do pogodzenia z zasadą praworządności, a ponadto narusza zasadę zaufania oraz przekonywania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
c) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art 7, art. 75 § 1, art 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. przejawiającym się w tym, że w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organów samorządu radcowskiego Sąd nie zastosował środka określonego w ustawie mimo, że zebrany materiał dowodowy jest wystarczający do stwierdzenia obejścia prawa,
d) art. 3 § 1 i art 145 § 1 pkt 1 łit. c p.p.s.a. w związku z art 6, art. 8, art. 10 § 1 i art. 12 k.p.a. polegającym na niewłaściwej kontroli legalności działalności organów samorządu radcowskiego i niezastosowaniu środka określonego w ustawie mimo, że postępowanie przeprowadzone zostało z naruszeniem zasad ogólnych postępowania,
e) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. polegającym na niewłaściwej kontroli legalności działalności organów samorządu radcowskiego i niezastosowaniu środka określonego w ustawie mimo ewidentnej sprzeczności czynności Dziekana z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, w tym z wymienionymi w punkcie I niniejszej skargi kasacyjnej i uchwale Nr 152/VI1/2010 ustawami.
Wnosząca skargę kasacyjną podała, że zarzucone wyżej naruszenia przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ w przypadku ich dostrzeżenia doszłoby do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwej czynności organu samorządu radcowskiego, a w konsekwencji uwzględnienia skargi.
Nadto wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, razem ze skargą kasacyjną od wyroku WSA we Wrocławiu z 15 grudnia 2021 r., sygn. akt III SA/Wr 781/20, z uwzględnieniem argumentów zawartych w tym środku odwoławczym.
Rada OIRP we Wrocławiu w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Ocenę zasadności środka odwoławczego należy poprzedzić kilkoma uwagami natury ogólnej dotyczącymi wymagań stawianych skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem odwoławczym. Musi więc odpowiadać określonym wymaganiom m. in. co do sposobu stawiania zarzutów. Spełnienie tych wymagań decyduje w dużym stopniu o jej skuteczności, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Powoduje to konieczność precyzyjnego wskazania, które przepisy prawa zostały naruszone i na czym naruszenie polegało.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza, że po pierwsze, Sąd ten nie może poddać kontroli niezaskarżoną część orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego i po drugie, że jest w pełni związany podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (ze wskazaniem jego jednostki redakcyjnej), który zdaniem strony został naruszony przez sąd I instancji i określenie, na czym naruszenie to polegało, przy czym w przypadku podniesienia zarzutu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., konieczne jest również wykazanie, że zarzucane uchybienie przepisom postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dla spełnienia tego wymogu nie wystarczy przytoczenie formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wykazanie wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy.
Odnosząc powyższe ogóle rozważania do okoliczności rozpatrywanej sprawy, należy przypomnieć, że wnosząca skargę kasacyjną formułując liczne zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania (art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 11, art. 12, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 105 § 1 k.p.a.), wywodziła, że WSA we Wrocławiu dokonał niewłaściwej kontroli zaskarżonej czynności (w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), ponieważ "postępowanie przeprowadzone zostało z naruszeniem zasad ogólnych postępowania", a kwestionowana czynność jest sprzeczna z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, których naruszenie również zarzucono w skardze kasacyjnej, i stanowi próbę jego obejścia. Te zarzuty dotyczące naruszenia przepisów procedury administracyjnej i sądowoadministracyjnej ograniczają się do wymienienia tych przepisów, nie wyjaśniają natomiast w jaki sposób zostały one naruszone. Nie spełnia tego wymagania jedynie ogólna konkluzja stwierdzająca, że wskutek tych naruszeń Sąd pierwszej instancji dokonał niewłaściwej kontroli zaskarżonej czynności. Nie zawiera ona dostatecznego wykazania, jaki wpływ (w jakim stopniu) te poszczególne naruszenia mogły mieć na wynik sprawy.
Trzeba zauważyć, że powołane w ramach zarzutów przepisy k.p.a. dotyczą różnych materii - regulują zasady prowadzenia postępowania dowodowego i oceny zgromadzonego materiału (art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80), dotyczą zasady szybkości i prostoty postępowania (art. 12 § 1 i § 2 k.p.a.), przekonywania (art. 11 k.p.a.), zasady zaufania uczestników postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1), a przepis art. 105 § 1 k.p.a. normuje problematykę umarzania postępowania w sprawach, w których wydaje się decyzję albo postanowienie. Ogólnikowe uzasadnienie zarzutów dotyczących naruszenia tych przepisów nie koresponduje z treścią tych przepisów i dlatego te zarzuty nie mogą być uwzględnione.
Nie mógł być również uznany za uzasadniony pierwszy z zarzutów sformułowanych w ramach podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a, tj. naruszenia przez WSA we Wrocławiu art. 151 p.p.s.a. Powołany przepis nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ponieważ określa wyłącznie sposób rozstrzygnięcia danej sprawy przez Sąd I instancji. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia tego przepisu zobowiązana jest bezpośrednio powiązać go z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego, których nie dostrzegł lub też nieprawidłowo ocenił Sąd pierwszej instancji wydając wyrok o określonej treści (por. np. wyroki NSA z 10 grudnia 2024 r., sygn. akt I GSK 1733/21, z 4 marca 2025 r., sygn. akt III OSK 6003/21 i z 26 czerwca 2025 r. sygn. akt II GSK 1886/24), czego w rozpoznawanej sprawie nie uczyniono.
Zdaniem NSA, zamierzonego skutku nie mogły odnieść zarzuty naruszenia "art. 40 i nast." ustawy o radcach prawnych oraz "wszystkich powołanych w uchwale Nr 152/VII/2010 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 15 października 2010 r. w sprawie wyznaczania radców prawnych do prowadzenia spraw z urzędu, przepisów ustaw proceduralnych i przepisów prawa materialnego (...)", z uwagi na wadliwy sposób ich sformułowania.
Jak już powiedziano, skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem odwoławczym. Musi więc odpowiadać określonym wymaganiom m. in. co do sposobu stawiania zarzutów. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć wskazanie konkretnego przepisu prawa, którego naruszenie zarzuca się Sądowi pierwszej instancji. W odniesieniu do przepisu rozbudowanego, który zawiera więcej niż jedną normę prawną i składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg przytoczenia naruszonego przepisu prawa uważa się za spełniony, jeżeli skarga kasacyjna wskazuje konkretną jednostkę redakcyjną przepisu zawierającą naruszoną przez Sąd normę, a więc podaje nie tylko numer artykułu ale również numer paragrafu, ustępu i punktu tego artykułu (por. np. wyroki NSA: z 27 marca 2012 r. sygn. akt II GSK 218/11, z 22 stycznia 2013 r. sygn. akt II GSK 1573/12, z 6 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 1669/12, z 7 marca 2014 r. sygn. akt II GSK 2019/12, z 22 kwietnia 2022 r. sygn. akt II GSK 360/22, a także J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. 2, s. 382). Warunek przytoczenia podstawy kasacyjnej i jej uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis prawa autor kasacji miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia przepisów prawa. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymaganiom, uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności.
Jedynie w sytuacji, gdy treść uzasadnienia skargi kasacyjnej pozwala na jednoznaczne ustalenie, który przepis prawa wnoszący skargę kasacyjną chciał powołać w zarzutach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny może przeprowadzić kontrolę merytoryczną tego zarzutu. Wadliwość sformułowania zarzutu jest bowiem możliwa do usunięcia w drodze rozumowania poprzez analizę argumentacji zawartej w uzasadnieniu środka odwoławczego, co nie narusza autonomii strony postępowania kasacyjnego do stanowienia o formie i treści zarzutów podnoszonych w postępowaniu kasacyjnym, ani związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej (por. uchwałę pełnego składu NSA z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA nr 1/2010, poz. 1).
Zdaniem NSA, tej wadliwości rozpoznawanej skargi kasacyjnej nie można usunąć poprzez skonfrontowanie zarzutu z treścią uzasadnienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej brak jest bowiem jednoznacznych wskazówek pozwalających stwierdzić, która z jednostek redakcyjnych tekstu prawnego została zdaniem autorki skargi kasacyjnej naruszona przez Sąd pierwszej instancji. Co więcej, w środku odwoławczym nie wyjaśniono również, w jakiej formie (błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie) i dlaczego dany przepis został naruszony. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że jakkolwiek te dwie postacie naruszenia prawa materialnego w procesie stosowania prawa mogą pozostawać ze sobą w funkcjonalnym związku, to jednak nie powinny być utożsamiane, tym bardziej że ustawodawca wyraźnie je wyodrębnił (por. np. wyroki NSA: z 10 lipca 2007 r., sygn. akt II FSK 886/06, z 26 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 766/13). Jeżeli strona podnosi zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, powinna wykazać, że sąd błędnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast w odniesieniu do zarzutu niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego - że sąd, stosując przepis, popełnił błąd subsumcji, czyli niewłaściwie uznał, że stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie.
Sąd kasacyjny nie może domyślać się, o jakie naruszenie prawa chodziło stronie, nie może konkretyzować czy uściślać zarzutów skargi kasacyjnej bądź poprawiać występujących w niej niedokładności. Wadliwe sformułowanie podstaw kasacyjnych obciąża stronę wnoszącą ułomnie skonstruowany środek odwoławczy, uniemożliwiając ocenę kwestionowanego orzeczenia (por. np. wyroki NSA: z 8 maja 2014 r., sygn. akt I GSK 1005/12, z 2 września 2014 r., sygn. akt II OSK 435/13, z 13 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 1420/14, z 19 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1367/13, z 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2140/13).
Z tych względów nie kwalifikuje się do rozpatrzenia i uwzględnienia zarzut naruszenia "art. 40 i nast." ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o racach prawnych. Co prawda wskazano w tym zarzucie przepis art. 40 tej ustawy, ale ten artykuł ma dwa paragrafy i żaden z nich nie koresponduje z uzasadnieniem skargi kasacyjnej. Ponadto sposób sformułowania drugiego z zarzutów naruszenia prawa materialnego ("wszystkich powołanych w uchwale Nr 152/VII/2010 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 15 października 2010 r. w sprawie wyznaczania radców prawnych do prowadzenia spraw z urzędu przepisów ustaw proceduralnych i przepisów prawa materialnego") nie pozwala na odtworzenie, które konkretnie przepisy zostały, zdaniem autorki skargi kasacyjnej, naruszone.
W ramach starannego działania profesjonalnego pełnomocnika mieści się prawidłowe, dokładne wskazanie przepisu prawnego, na którym opierają się zarzuty skargi kasacyjnej.
W ocenie sądu kasacyjnego całkowicie nieuzasadnione są również pozostałe dwa zarzuty naruszenia prawa materialnego, a dotyczące błędnej wykładni oraz niewłaściwego zastosowania § 1 ust. 1 i 2 uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych Nr 152/VII/2010 z 15 października 2010 r. w sprawie wyznaczania radców prawnych do prowadzenia spraw z urzędu.
Pierwszy z powołanych przepisów stanowi, że postępowanie rad okręgowych izb radców prawnych przy wyznaczaniu radców prawnych do prowadzenia spraw z urzędu w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, określa regulamin stanowiący załącznik do niniejszej uchwały, natomiast według § 1 ust. 2 tej uchwały, pełnienie obowiązków pełnomocnika z urzędu dotyczy wszystkich radców prawnych, bez względu na formę wykonywania zawodu radcy prawnego.
Wnosząca skargę kasacyjną nie podała, w jaki sposób Sąd I instancji naruszył § 1 ust. 1 uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych Nr 152/VII/2010 z 15 października 2010 r. przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie. Jeśli zaś chodzi o § 1 ust. 2 tej uchwały, zdaniem NSA, Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że użycie w tym przepisie określenia "wszystkich radców prawnych" nie odnosi się do wszystkich radców, niezależnie od ich przynależności do określonej okręgowej izby radców prawnych. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 1173 § 1 i 2 k.p.c. Z tych przepisów wynika, że o wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego sąd zwraca się do właściwej (ze względu na siedzibę sądu) okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych. Właściwa rada okręgowej izby radców prawnych podejmuje decyzję o wyznaczeniu radcy prawnego w granicach swych kompetencji, czyli w stosunku do radcy prawnego, będącego członkiem tej izby.
Zasadne jest zatem stanowisko Sądu I instancji, że Rada OIRP we Wrocławiu działała zgodnie z prawem pomijając wnoszącą skargę kasacyjną, będącą członkiem OIRP w Wałbrzychu, na liście radców prawnych wyznaczonych do prowadzenia spraw z urzędu w okręgu izby wrocławskiej.
Reasumując, w rozpoznawanej sprawie uzasadnienie skargi kasacyjnej nie wyjaśnia dostatecznie, jakich naruszeń dopuścił się Sąd I instancji i jaki jest ich związek z podstawami kasacyjnymi określonymi w art. 174 p.p.s.a. Całkowicie nieuzasadnione jest przy tym oczekiwanie wnoszącej skargę kasacyjną, aby przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy NSA uwzględnił jej argumentację zawartą w innej skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna, stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, zatem uzasadnienie to musi być zawarte w tym środku odwoławczym, a nie w innym piśmie procesowym strony, złożonym w innej sprawie.
Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.
Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI