II GSK 695/22

II GSK 695/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż
Krzysztof Dziedzic
Wojciech Maciejko /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Sygn. powiązane
II SA/Ke 618/21 - Wyrok WSA w Kielcach z 2021-10-18
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1836
§ 4 ust. 3, § 6 ust. 1, § 8 ust. 1, 2, 3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych
Dz.U. 2024 poz 572
art. 84 § 1, art. 24, art. 77 § 1, art. 79 § 1 i § 2, art. 86, art. 80, art. 78 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2025 poz 277
art. 235 § 2(1)
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Maciejko (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic Protokolant starszy asystent sędziego Andrzej Wojdalski po rozpoznaniu w dniu 14 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. Sp. z o.o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 18 października 2021 r. sygn. akt II SA/Ke 618/21 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w S. na decyzję Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach z dnia 26 kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. Sp. z o.o. w S. na rzecz Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 18 października 2021 r., sygn. akt II SA/Ke 618/21 oddalił wniesioną przez P. Sp. z o.o.
z siedzibą w S. (zwaną dalej P.) skargę na decyzję Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach z dnia 26 kwietnia 2021 r., nr NSP.906.1.1.2021 utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia 17 listopada 2020 r. w przedmiocie stwierdzenia u I. B. choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy – przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki. W wyroku tym, z powołaniem się na art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.), Sąd I instancji podzielił pogląd orzekających w sprawie organów. Stwierdził, że Świętokrzyski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (zwany dalej MPWIS) prawidłowo zastosował art. 2351 i art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 2025 r., poz. 277, zwanej dalej k.p.) w zw. z § 8 ust. 1 w zw. z § 2 i poz. 19.1 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1836, zwanego dalej r.ch.z.), a także art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, zwanej dalej k.p.a.). Orzekające w sprawie organy prawidłowo ustaliły, że w stosunku do I. B. wystąpiła choroba zawodowa w postaci przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki, należąca do kategorii chorób przewlekłych układu ruchu wywołanych sposobem wykonywania pracy. I. B. była zatrudniona, poza wieloma innymi okresami zatrudnienia, w P. Sp. z o.o. w S. (od [..] czerwca 2010 r. do [...] lutego 2013 r.), następnie – również świadcząc pracę na rzecz tego zakładu– w S. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. (od [...] marca 2013 r. do [...] kwietnia 2013 r.) i na powrót w P. Sp. z o.o. z siedzibą w S. (od [...] kwietnia 2013 r. do [...] września 2019 r.); od [...] maja 2018 r. była nieobecna w pracy przez ok 60% dni roboczych. Łącznie przez okres 9 mat i 3 miesięcy I. B. pracowała stale na tym samym stanowisku <
>. Praca na tym stanowisku odbywała się na 3 zmiany. Polegała na montowaniu przy stole (o długości 8-9 m) w pozycji stojącej dużych wiązek elektrycznych, o ilości przewodów 24 wraz z plecionką składającą się z 4 przewodów. Długość wiązki obejmowała 7-8 m. Pracownica po zdjęciu wiązki zwijała ją ręcznie podnosząc ramiona do góry, na zwiniętą wiązkę zakładała 2 opaski
i dociągała z maksymalną siłą, aby utrzymać całość. Wykonywała średnio 18-20 sztuk wiązek dziennie. Przewody (o odpowiednich średnicach, numerach i barwach) służące do budowy wiązki wymagały pobrania ze stojaka ("czołgu") liczącego 25 szpul. Każda szpupla, wymagająca odrębnego nawijania w odrębnej hali, ważyła 3-4 kg. Przewody zwijała zgodnie ze schematem otrzymywanym od brygadzisty. Przewód wymagał sporządzenia mostku (z 2 przewodów, wkładanych w otwory gumki "tw5") oraz posłużenia się trójnikiem do spinania rurek za pomocą naciągacza; pracownica zakładała opisówki (zwykle 18) na rurki w celu oznaczenia przewodów za pomocą naklejonych symboli. Rurki wymagały ręcznego docięcia za pomocą specjalnych nożyc. Przy 18 wiązkach dziennie zakładała 36 opasek na koniec wiązki rozdzielając przewody na dwie części. Opaska na przewodzie była obcinana przez nią pistoletem ręcznym. Z czołgu wyciągała od 15 do 30 przewodów do budowy wiązki. Po zamontowaniu przewodów pobieranych z czołgu do pierwszej rury, odkładała go i montowała kolejną, a na końcu przewód dodatkowy. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Kielcach (zwany dalej WOMP) wydał orzeczenie lekarskie z dnia [...] lipca 2020 r. stwierdzające, na podstawie karty oceny narażenia zawodowego obrazującej ww. czynności pracownicze, u I. B. przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki – palec zatrzaskujący I i III ręki prawej. W orzeczeniu stwierdzono, że biorąc pod uwagę wywiad chorobowy i zgłaszane przez zainteresowaną dolegliwości od 2016 r., zakładem pracy, który potencjalnie spowodował chorobę jest P.. Zgodnie z oceną WOMP, I. B. podczas produkcji wiązek elektrycznych na stanowisku pracy wykonywała czynności stwarzające realne ryzyko przeciążenia układu ruchu w obrębie kończyn górnych, co predestynowało ją do wystąpienia przewlekłego zapalenia ścięgien zginaczy palców rąk; wykonywała bowiem powtarzalne ruchy odwodzenia kciuka, łokciowe odchylenie nadgarstka i obejmowała przewody oraz blokady palcami wykonując mocny chwyt połączony z odchyleniem ręki. Zgłaszała dolegliwości: od 2017 r. bóle i drętwienia palców prawej ręki, bóle w okolicy nadgarstka, utrudnione ruchy nawracania ręki prawej i wypadanie przedmiotów z tej ręki. Leczyła się ambulatoryjnie, ale brak poprawy wymusił operację przecięcia pochewek ścięgien zginaczy, uwolnienia zrostów i plsatykę pochewek ścięgien palca I i III prawej ręki w roku 2018. To stanowisko WOMP zostało podtrzymane w kolejnych opiniach uzupełniających z dnia [...] lutego 2021 r. i [...] marca 2021 r. W ocenie Sądu I instancji zebrano zupełny materiał dowodowy, w postaci orzeczeń WOMP i oceny ryzyka zawodowego dla grupy stanowisk: monter wiązek elektrycznych – stoły i tablice monterskie. Właściwa jednostka orzecznictwa z zakresu medycyny prawy jednoznacznie stwierdziła wystąpienie choroby zawodowej i żadne okoliczności podnoszone przez zakład pracy nie podważyły rzetelności tego orzeczenia. Stwierdzona choroba, zgodnie z oceną WOMP, zawodowa była następstwem wieloletniej pracy ręcznej z wykonywaniem ruchów powtarzalnych, stwarzających ryzyko ucisku na pnie nerwów oraz przeciążenie w obrębie palców (wykonywania chwytów pensetowych, szczypcowych, naprzemiennych ruchów odwracania i nawracania nadgarstków, powtarzalnych ruchów odwodzenia kciuka i blokad wiązek palcami). Nadto, przedstawiona przez zakład ocena ryzyka zawodowego potwierdzała te ustalenia, bowiem wskazywała na "obciążenie układu ruchu mięśniowo-szkieletowego" na stanowisku pracy oraz źródła zagrożenia obejmujące: wymuszoną pozycję ciała, wykonywanie stale powtarzalnych ruchów roboczych, dociąganie
i obcinanie pasek pistoletem, podnoszenie i przenoszenie skrzynek z wiązkami oraz pojemnikami; jako możliwe skutki pracy wskazano "długotrwałe i nawracające dolegliwości układu mięśniowo-szkieletowego". Prawidłowo zatem organy obu instancji stwierdziły chorobę zawodową.
Z wyrokiem nie zgodziła się P. Sp. z o.o. z siedzibą w S. wnosząc od niego skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze kasacyjnej, zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie:
1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:
a) art. 151 i art. 145 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 i 2, art. 57 § 5 pkt 2 i art. 81 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organ II instancji umożliwił skarżącej odniesienie się do zgromadzonego materiału dowodowego bowiem wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy na 4 maja 2021 r., dysponował wiedzą, że P. ustosunkuje się do materiału dowodowego do 28 kwietnia 2021 r., a decyzję mimo to wydał już 26 kwietnia 2021 r.;
b) art. 151 i art. 145 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 84 § 2 i art. 24 § 3 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że przepisy k.p.a. nie mają zastosowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej, podczas gdy ten sam lekarz formułował zawiadomienie o podejrzeniu choroby zawodowej i sporządzał opinię wydaną w trakcie postępowania, udzielając również wyjaśnień co do prawidłowości diagnozy, co powinno rodzić jego wyłączenie jako biegłego;
c) art. 151 i art. 145 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1, art. 79 § 1 i 2 oraz art. 86 k.p.a., a także § 6 ust. 1 pkt 5 r.ch.z. poprzez błędne przyjęcie, że postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organy było prawidłowe, podczas gdy podstawą ustaleń organów był m.in. wywiad zebrany od uczestniczki, I. B., który nie uwzględniał czasu wykonywania poszczególnych czynności, liczby powtórzeń czynności obciążających narząd ruchu, podczas gdy do tego wywiadu powinny znajdować zastosowanie przepisy
o przesłuchaniu strony;
d) art. 151 i art. 145 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 80 i art. 78 § 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych skarżącej P., którymi pragnęła wykazać, że schorzenie I. B. nie było spowodowane czynnikami występującymi w środowisku pracy, na co mogło mieć wpływ posiadanie przez nią orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a zwłaszcza przyczyna i podłoże schorzeń stanowiących podstawę niepełnosprawności, a także
2. prawa materialnego, w postaci art. 2351 k.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie
i uznanie, że "w tak ustalonym stanie faktycznym" można było co najmniej
z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, że schorzenia I. B. miały związek ze sposobem wykonywania przez nią pracy.
P. wniosła o uchylenie wyroku I instancji w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
ŚPWIS wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W badanej sprawie nie wystąpiły podstawy nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wymienione w art. 183
§ 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te wyznaczają podstawy określone
w art. 174 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania obejmujących art. 151 i art. 145 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 i 2, art. 57
§ 5 pkt 2 i art. 81 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organ II instancji umożliwił skarżącej odniesienie się do zgromadzonego materiału dowodowego bowiem wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy na 4 maja 2021 r., dysponował wiedzą, że P.ustosunkuje się do materiału dowodowego do 28 kwietnia 2021 r., a decyzję mimo to wydał już 26 kwietnia 2021 r. Jak wynika z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. sąd administracyjny I instancji tylko wówczas uwzględnia skargę, gdy naruszenie przepisów postępowania, jakiego dopuścił się organ mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownym zawiadomieniem z dnia 31 marca 2021 r., w trybie art. 10 § 1 k.p.a., P. została o terminie na skorzystanie z praw procesowych objętych tą regulacją. Kolejnym zawiadomieniem z dnia 2 kwietnia 2021 r. ŚPWIS wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy (na 4 maja 2021 r.). Termin ten jest terminem maksymalnym. Regulacja art. 36 k.p.a. stanowi bowiem proste następstwo niedochowania terminu podstawowego na załatwienie sprawy, a więc terminu "niezwłocznego" z art. 35 § 1 k.p.a. Funkcją tego zawiadomienia jest wyłącznie zapewnienie stronom wiedzy o przyczynach, które usprawiedliwiają organ z przewlekłości postępowania, nie zaś rozstrzyganie o terminach na aktywność procesową stron lub na skorzystanie przez nie z prawa do (wcześniejszego lub późniejszego) ustosunkowania się do materiałów sprawy. "Samoustalenie" przez P. terminu 14-dniowego (od dnia wglądu skarżącej w akta sprawy, 31 marca 2021 r.) na odniesienie się do zgromadzonych materiałów sprawy ani nie wiązało organu, ani nie wymagało od niego reakcji procesowej. To skarżąca ponosi ryzyko przeszkody w dalszym podnoszeniu swoich argumentów, związane z wydaniem decyzji przez organ przed ostatnim dniem terminu dodatkowego (co w realiach badanej sprawy nastąpiło 26 kwietnia 2021 r.). Zresztą zwlekanie przez organ do ostatniego dnia wyznaczonego terminu, gdy materiał uznał już za kompletny i umożliwił stronom realizację uprawnień z art. 10 k.p.a. w toku całego postępowania, prowadziłoby do naruszenia art. 12 k.p.a., tym bardziej, że był to już kolejny termin załatwienia sprawy, a więc wykraczający poza zasadę z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. Nawet jednak gdyby przyjąć, że skarżąca P. winna mieć możliwość zajęcia kolejnego stanowiska w sprawie, to powinna w ramach tego zarzutu przynajmniej wykazać, że jej motywy (a zwłaszcza nowe dowody) były tej natury, że mogły mieć wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Takiej argumentacji skarga kasacyjna nie zawiera; w szczególności te same motywy nie skłoniły już skarżącej do sformułowania w skardze kasacyjnej wniosku dowodowego w postępowaniu kasacyjnym na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a.
Nie zasługiwał też na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 151 i art. 145 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 84 § 2 i art. 24 § 3 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że przepisy k.p.a. nie mają zastosowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej, podczas gdy ten sam lekarz formułował zawiadomienie o podejrzeniu choroby zawodowej i sporządzał opinię wydaną w trakcie postępowania, udzielając również wyjaśnień co do prawidłowości diagnozy; lekarz ten winien być w ocenie skarżącej wyłączony w trybie przewidzianym dla biegłych. Istota tego zarzutu sprowadza się do twierdzenia, że ten sam lekarz zainicjował postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej (co odbywa się na podstawie zawiadomienia, a następnie skierowania lekarskiego określonego w § 4 ust. 3 r.ch.z.)
i wydawał orzeczenie w ramach jednostki orzecznictwa medycyny pracy (z § 6 r.c.h.z.). Trafnie ocenił Sąd I instancji, że regulacje o wyłączeniu biegłego nie znajdowały tu zastosowania. Po pierwsze, pomimo tego, że orzeczenia jednostek orzecznictwa medycyny pracy są dowodami w sferze wiadomości specjalnych, to jest to wyłącznie cecha zbliżająca je do statusu kodeksowej opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Jednostki I i II stopnia zostały włączone (inaczej niż biegli) w proces jurysdykcyjny
i prowadzą we własnym zakresie wyspecjalizowaną fazę postępowania dowodowego,
w ramach którego ustawodawca – kierując się specyfiką przedmiotu sprawy – zdecydował o powierzeniu ustaleń faktycznych podmiotom ulokowanym w odrębnej strukturze organizacyjnej, poza aparatem orzekających organów. Po drugie, zarzut skargi kasacyjnej zupełnie pomija jednoznaczną wypowiedź prawodawcy zawartą w § 4 ust. 3 r.c.h.z., gdzie jako osobę inicjującą postępowanie w drodze skierowania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej wskazano "lekarza, o którym mowa w art. 235 § 21 k.p.". Paragraf 21 umieszczono w strukturze art. 235 k.p., który wymienia zawody (lekarza, lekarza dentysty), uprawnione do wydawania skierowań. Lekarzem zgłaszającym (a więc wymagającym wydania skierowania w trybie art. 235 § 21 k.p.) jest "także lekarz podmiotu właściwego do rozpoznania choroby zawodowej", co wynika z art. 235 § 2 k.p. Zatem już sam ustawodawca przesądził, że lekarze jednostek orzeczniczych mogą inicjować procedurę zgłaszania choroby zawodowej i kierowania na badania mające na celu stwierdzenie lub wykluczenie takiej choroby. Tym samym wykluczono możliwość ich wyłączenia (również w trybie art. 84 § 2 w zw. z art. 24 § 3 k.p.a.). Skutki zajścia okoliczności powodujących ewentualny brak bezstronności lekarza przeniesiono tym samym do norm natury deontologii zawodowej, wyłączając ten obszar aktywności służby zdrowia w kognicji sądów administracyjnych. Wymagane od lekarza "postępowanie bezstronne" włączone zostało do tekstu przyrzeczenia lekarskiego i stanowi samodzielną, pozaprawną, gwarancję ochrony wartości, o jakich mowa w art. 24 k.p.a. (art. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, Dz.U. z 2024 r., poz. 1287).
Nie mógł być uwzględniony zarzut naruszenia art. 151 i art. 145 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1, art. 79 § 1 i 2 oraz art. 86 k.p.a., a także § 6 ust. 1 pkt 5 r.ch.z. poprzez błędne przyjęcie, że postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organy było prawidłowe, podczas gdy podstawą ustaleń organów był m.in. wywiad zebrany od uczestniczki, I. B., który nie uwzględniał czasu wykonywania poszczególnych czynności, liczby powtórzeń czynności obciążających narząd ruchu, podczas gdy do tego wywiadu powinny znajdować zastosowanie przepisy o przesłuchaniu strony. Błędnie twierdzi skarżąca, że nieprawidłowo ustalono fakty prawotwórcze na podstawie wywiadu przeprowadzonego z pracownicą (uczestniczką, I. B.), przez to, że ocenę jej narażenia zawodowego, stanowiącą podstawę rozpoznania choroby zawodowej, oparto m.in. na twierdzeniach strony. Jak wynikało jednoznacznie z § 6 ust. 4 r.ch.z.
w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania w sprawie, ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 k.p. Z kolei § 3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób (Dz.U. z 2024 r., poz. 1542, zwanego dalej r.s.d.) w załączniku nr 4 wprost przewidywał w poz. 9, że elementem oceny jest wywiad obejmujący relację z: okresów zatrudnienia, stanowiska pracy, nazwy pracodawcy, charakterystyki narażenia, czynników szkodliwych i uciążliwych oraz danych o narażeniu. Dodatkowo § 2 ust. 2 pkt 5 r.s.d. przewiduje jako dowód "wywiad lekarski". Wbrew ocenie skarżącej, wywiad nie jest dowodem z przesłuchania strony, więc przy jego realizacji nie można naruszyć przepisów o trybie przesłuchiwania strony (art. 86 i art. 79 k.p.a.). Wywiad (występujący w przepisach szczególnych postępowania administracyjnego jako wywiad: zawodowy, lekarski, rodzinny, środowiskowy, alimentacyjny) jest odrębnym środkiem dowodowym, którego istota obejmuje specjalistyczną obserwację i utrwalanie jej wyników, łączy elementy właściwe przesłuchaniu strony i oględzin, ale nie stanowi tych dowodów w rozumieniu przepisów k.p.a. (por. S. Nitecki, Procedury i tryb przyznawania świadczeń. Pomoc społeczna, Wrocław 2009, s. 99); nadto wywiadu nie przeprowadza organ, jak wymaga tego art. 86 k.p.a., ale wskazany przez prawodawcę podmiot (zwykle w ramach zawodu zaufania publicznego), który legitymuje się wiedzą pozaprawną (z zakresu świata przyrody lub relacji społecznych natury niejurydycznej) i bada za pomocą pytań kierowanych do interesanta rzeczywistość, która obejmuje ulokowane w tych obszarach rzeczywistości fakty prawotwórcze.
Nie mógł zostać uwzględniony zarzut naruszenia art. 151 i art. 145 § 1 p.p.s.a.
w zw. z art. 80 i art. 78 § 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych skarżącej P., którymi pragnęła wykazać, że schorzenie I. B. nie było spowodowane czynnikami występującymi w środowisku pracy, na co mogło mieć wpływ posiadanie przez nią orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności,
a zwłaszcza przyczyna i podłoże schorzeń stanowiących podstawę niepełnosprawności. Z zarzutem tym ściśle powiązany jest kolejny zarzut, naruszenia prawa materialnego
w postaci art. 2351 k.p. poprzez niewłaściwe uznanie, że można było co najmniej
z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, że schorzenia I. B. miały związek ze sposobem wykonywania przez nią pracy. Trafnie przyjął Sąd I instancji, że organy prawidłowo zastosowały art. 2351 i art. 2352 w zw. z § 8 ust. 1 i § 2 oraz poz. 19.1 załącznika do r.ch.z. stwierdzając w stosunku do I. B. chorobę zawodową w postaci przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki, należącą do kategorii chorób przewlekłych układu ruchu wywołanych sposobem wykonywania pracy w związku z jej okresami zatrudnienia w P. Sp. z o.o. w S. (od [...] czerwca 2010 r. do [...] lutego 2013 r.), następnie – również na rzecz tego zakładu – ale w S. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. (od [...] marca 2013 r. do [...] kwietnia 2013 r.) i na powrót w P. Sp. z o.o. z siedzibą w S. (od [...] kwietnia 2013 r. do [...] września 2019 r., uwzględniając, że od [...] maja 2018 r. była nieobecna w pracy przez ok 60% dni roboczych) na stanowisku pracy <
> o narzuconym sposobie wykonywania pracy. Sposób świadczenia pracy obejmował stałe, seryjne ruchy stwarzające ryzyko przeciążenia układu ruchu w obrębie kończyn górnych, co predestynowało pracownicę do wystąpienia przewlekłego zapalenia ścięgien zginaczy palców rąk; wykonywała bowiem powtarzalne ruchy odwodzenia kciuka, łokciowe odchylenie nadgarstka i obejmowała przewody oraz blokady palcami wykonując mocny chwyt połączony z odchyleniem ręki. Twierdzenia skarżącej o konieczności prowadzenia dalszych dowodów (w kierunku ustalenia pozazawodowych źródeł choroby) w zupełności ignorują znaczenie, jakie w postępowaniu w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej prawodawca przypisał orzeczeniom lekarskim właściwych jednostek służby zdrowia,
o jakich mowa w § 6 ust. 1 i § 7 ust. 1 r.ch.z. Orzeczenia lekarskie w zakresie choroby zawodowej stanowiące środki dowodowe w postępowaniu przed organami Inspekcji Sanitarnej wydają w I instancji lekarze wojewódzkich ośrodków medycyny pracy lub klinik i poradni chorób zawodowych uniwersytetów bądź akademii medycznych, a w II instancji – instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy (§ 5 ust. 2 i 3 r.ch.z.). Jak przyjmuje się w utrwalonym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzeczenia te dowodami z zakresu wiadomości specjalnych i stanowią dowód w dziedzinie zdrowia człowieka, w tym wpływu środowiska pracy na stan tego zdrowia. Orzeczenia te są dla orzekających organów administracji w zasadzie wiążące co do zjawisk ze świata przyrody, związanych ze zdrowiem pracownika. Jeżeli nie budzą zasadniczych wątpliwości, stanowią jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej i realiów towarzyszących jej powstawaniu (zob. wyrok NSA z dnia 19 marca 2021 r., sygn. akt II GSK 52/21, CBOSA). Same bowiem organy nie mając wiedzy specjalistycznej nie mogą wkraczać swoimi ustaleniami faktycznymi w ocenę sposobu prowadzenia badań lekarskich (wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 2005/20, CBOSA). Nie ulega wątpliwości, że w badanej sprawie zgromadzono wymagane orzeczenie lekarskie wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. w dniu [...] lipca 2020 r. stwierdzające u uczestniczki przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki – palec zatrzaskujący I i III ręki prawej. Stanowisko objęte tym orzeczeniem zostało podtrzymane kolejnymi opiniami uzupełniającymi WOMP z dnia [...] lutego 2021 r. i [...] marca 2021 r.
W orzeczeniu stwierdzono, że biorąc pod uwagę wywiad chorobowy i zgłaszane przez zainteresowaną dolegliwości od 2016 r., zakładem pracy, który potencjalnie spowodował chorobę jest P.. Zgodnie z oceną WOMP, I. B. podczas produkcji wiązek elektrycznych na stanowisku pracy wykonywała czynności stwarzające ryzyko przeciążenia układu ruchu w obrębie kończyn górnych, co predestynowało ją do przewlekłego zapalenia ścięgien zginaczy palców rąk; szereg badań lekarskich oraz ocena narażania zawodowego i wywiad, pozwoliły stwierdzić uprawnionemu lekarzowi, że zgodnie z wiedzą medyczną ta akurat jednostka chorobowa pozostaje w ścisłym związku ze stanem napięcia mięśni i pozycją prawej dłoni oraz placów I i III. Wykonywanie zadań na stanowisku <
> z uwzględnieniem oceny narażenia zawodowego pozwoliło stwierdzić, że to zadania zawodowe wywołały stan chorobowy. Zatem u I. B. stwierdzono chorobę zawodową. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zakres zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a także jego ocena przyjęta przez organy obu instancji i Sąd I instancji, okazały się prawidłowe. Stosownie do art. 2351 k.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących
w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Stosownie do § 8 ust. 1 r.ch.z., decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim lub formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Decyzję wydaje właściwy państwowy inspektor sanitarny (§ 8 ust. 2 i 3 r.ch.z w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Dz.U. z 2024 r., poz. 416). Błędnie wywodziła P., że w sprawie należało kontynuować postępowanie dowodowe w celu wykazania, że schorzenie nie miało związku z pracą (w zakresie czasu i częstotliwości wykonywanych czynności), w tym z wykorzystaniem materiału sprawy w przedmiocie niepełnosprawności. Zgodnie z relacjonowanym już wcześniej art. 2351 k.p., chorobą zawodową jest nie tylko taka choroba wymieniona w wykazie r.ch.z., która bezspornie spowodowana została przez czynniki szkodliwe w środowisku pracy (w tym narażenie zawodowe wynikające z wywołującego chorobę sposobu wykonywania pracy; poz. 19.1 załącznika do r.ch.z.), ale i taka, która z wysokim prawdopodobieństwem mogła być wywołana przez takie czynniki środowiska pracy. Stwierdzenie przez właściwą jednostkę medyczną, że diagnozę choroby zawodowej wywiedziono z wiedzy specjalnej (w sferze medycyny), zgodnie z którą zwykle wieloletnie wykonywanie czynności zawodowych monotypowych obciążających dłoń i palce dłoni w okresach odpowiadających zatrudnieniu w P. jest czynnikiem chorobotwórczym przewlekłej choroby układu ruchu – zapaleniem ścięgna i jego pochewki, obligowało orzekające organy Inspekcji Sanitarnej do przyjęcia, że spełniona została przesłanka związku przyczynowego łączącego zakres obowiązków pracownicy P. ze źródłem choroby. Nie jest więc tak, że rolą organów było kontynuowanie postępowania wyjaśniającego aż do wykluczenia innego źródła choroby; obowiązek organów obejmował jedynie ocenę zaświadczenia lekarskiego z punktu widzenia logiki i spójności wypowiedzi osadzonej w sferze medycyny. Prawidłowo organy przyjęły, że skoro zwykłą zależnością medyczną jest związek przewlekłego zaplenia ścięgna i jego pochewki z wykonywanymi przez wiele lat na stanowisku pracy ruchami monotypowymi ręki typowymi dla stanowiska pracy <
>, to zaszła przesłanka wysokiego prawdopodobieństwa wymagana przez art. 2351 k.p. W świetle tych ustaleń traci na znaczeniu zarzut pominięcia przez Sąd I instancji, że źródłem choroby mogły być czynniki pozazawodowe, w tym przyczyna niepełnosprawności stwierdzonej przez właściwy zespół. Tym samym Sąd I instancji nie naruszył art. 151 p.p.s.a. oddalając skargę (nie dopatrując się naruszeń z art. 145 § 1 p.p.s.a.), w tym także naruszeń przepisów procesu administracyjnego w postaci zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.) i nakazu uwzględniania wniosków dowodowych (art. 78 § 1 k.p.a.). Nakaz z art. 78 § 1 k.p.a. odnosi się tylko do dowodów, których przedmiotem jest okoliczność "mająca znaczenie dla sprawy". Jak to już wykazano, ustalone w sprawie "wysokie prawdopodobieństwo spowodowania choroby przez sposób wykonywania pracy" w rozumieniu art. 2351 k.p. w zw. z poz. 19.1 zał. do r.ch.z., jako prawidłowe pod względem wymogów tych regulacji, nie mogło zostać obalone, zaś ewentualne dalsze dowody, nie miały znaczenia dla wyniku sprawy.
Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1
w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 193