II GSK 694/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną spółki B. Sp. z o.o. od wyroku WSA w Warszawie, potwierdzając zasadność nałożenia kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej.
Spółka B. Sp. z o.o. została ukarana karą pieniężną za przejazd po drodze krajowej bez zainstalowanego urządzenia do elektronicznego poboru opłat (viaBox). Spółka argumentowała, że złożyła wniosek o możliwość zapłaty w inny sposób, jednak NSA uznał, że obowiązek posiadania urządzenia jest bezwzględny, a zawarcie umowy po przejeździe nie zwalnia z odpowiedzialności. Sąd pierwszej instancji również oddalił skargę spółki, a NSA utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy, oddalając skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną B. Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę spółki na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD) nakładającą karę pieniężną za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Spółka zarzuciła naruszenie prawa materialnego i procesowego, argumentując m.in. że organ nie ustosunkował się do jej wniosku o umożliwienie zapłaty w inny sposób niż poprzez urządzenie viaBox. NSA podkreślił, że obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej wynika z ustawy o drogach publicznych i jest ściśle związany z posiadaniem urządzenia do elektronicznego poboru opłat. Sąd stwierdził, że w obowiązującym systemie nie przewidziano możliwości uiszczenia opłaty po przejeździe lub w indywidualnie ustalony sposób, a zawarcie umowy z operatorem systemu po ujawnieniu naruszenia nie zwalnia z odpowiedzialności. NSA oddalił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, wskazując, że organ prawidłowo ustalił stan faktyczny, w tym kwestię oznakowania dróg, i nie było podstaw do uchylenia wyroku WSA. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona, a spółka obciążona kosztami postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, obowiązek posiadania urządzenia do elektronicznego poboru opłat jest bezwzględny w obowiązującym systemie, a zawarcie umowy lub złożenie wniosku o zapłatę w inny sposób po wykonaniu przejazdu bez urządzenia nie zwalnia z odpowiedzialności i nie stanowi podstawy do odstąpienia od nałożenia kary.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że system elektronicznego poboru opłat wymaga zainstalowania urządzenia viaBox w pojeździe, a przepisy nie przewidują możliwości uiszczenia opłaty w indywidualnie ustalony sposób po wykonanym przejeździe. Brak urządzenia uniemożliwia uiszczenie opłaty, co stanowi naruszenie skutkujące nałożeniem kary pieniężnej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
u.d.p. art. 13 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
Obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej za przejazdy po drogach krajowych pojazdami samochodowymi, w tym zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony.
u.d.p. art. 13k § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
Wymierzenie kary pieniężnej w wysokości 1.500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w pozostałych przypadkach (nie dotyczy zespołu pojazdów z samochodem osobowym i przyczepą).
Pomocnicze
u.d.p. art. 13i § 3
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
Obowiązek oferowania przez podmioty pobierające opłaty urządzeń do pobierania opłat do instalacji w pojazdach.
u.d.p. art. 13hc § 1 i 2
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
Sposób uiszczania opłaty elektronicznej w systemie elektronicznego poboru opłat; możliwość odstąpienia od konieczności instalacji urządzenia, zależna od decyzji pobierającego opłaty.
Rozporządzenie Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej art. Załącznik nr 1 § pkt 12 lit. c) i e)
Określenie odcinków dróg krajowych, na których pobiera się opłatę elektroniczną.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych art. § 3 ust. 1
Czynności użytkownika przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną (zawarcie umowy, odbiór urządzenia, instalacja, wniesienie przedpłaty/zabezpieczenie).
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych art. § 6
Tryb wnoszenia opłaty elektronicznej (przedpłata lub płatność okresowa z zabezpieczeniem).
p.p.s.a. art. 176 § § 1 pkt 2 w związku z art. 174 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania).
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez sąd pierwszej instancji.
k.p.a. art. 6, 7, 8, 9, 77, 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasady postępowania administracyjnego (praworządność, prawda obiektywna, czynny udział strony, wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego).
Konstytucja RP art. 2 i 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
p.r.d. art. 2 § pkt 33
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym
Definicja pojazdu samochodowego.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach
Szczegółowe warunki techniczne dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek posiadania urządzenia do elektronicznego poboru opłat (viaBox) jest bezwzględny. Zawarcie umowy lub złożenie wniosku o zapłatę w inny sposób po wykonaniu przejazdu bez urządzenia nie zwalnia z odpowiedzialności. Organ prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie oznakowania dróg.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie przepisów o obowiązku posiadania urządzenia do poboru opłat i nałożenie kary, mimo złożenia wniosku o zapłatę w inny sposób. Naruszenie przepisów postępowania poprzez zaniechanie ustosunkowania się do wniosku spółki o umożliwienie zapłaty za przejazd "w inny sposób" oraz nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w zakresie prawidłowego oznaczenia odcinków dróg.
Godne uwagi sformułowania
obowiązek posiadania urządzenia do poboru opłat elektronicznych ma charakter bezwzględny brak zainstalowanego w pojeździe urządzenia viaBox uniemożliwiał uiszczenie opłaty elektronicznej zawarcie umowy po stwierdzeniu naruszenia i deklaracja wniesienia opłaty po wykonanym przejeździe nie stanowią podstawy do odstąpienia od nałożenia kary
Skład orzekający
Zbigniew Czarnik
przewodniczący
Joanna Kabat-Rembelska
sprawozdawca
Marek Krawczak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie bezwzględnego charakteru obowiązku posiadania urządzenia do poboru opłat elektronicznych (viaBox) i konsekwencji jego braku, nawet w przypadku prób uregulowania należności po przejeździe."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego systemu poboru opłat drogowych w Polsce i jego interpretacji przez sądy administracyjne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy powszechnego obowiązku ponoszenia opłat za korzystanie z dróg, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców transportowych. Interpretacja przepisów dotyczących viaBox i konsekwencji braku urządzenia jest praktyczna.
“Przejazd bez viaBox? Zapomnij o "innej" zapłacie – NSA potwierdza bezwzględność kary.”
Dane finansowe
WPS: 1500 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GSK 694/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-09-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-04-12 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Joanna Kabat-Rembelska /sprawozdawca/ Marek Krawczak Zbigniew Czarnik /przewodniczący/ Symbol z opisem 6037 Transport drogowy i przewozy Hasła tematyczne Drogi publiczne Sygn. powiązane VI SA/Wa 121/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-10-15 II GZ 406/20 - Postanowienie NSA z 2021-01-26 Skarżony organ Inspektor Transportu Drogowego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 2068 art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13i ust. 3 , art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13hc ust. 1 i 2 Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant asystent sędziego Magdalena Czyżewska po rozpoznaniu w dniu 10 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. Sp. z o.o. w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 121/20 w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od B. Sp. z o.o. w O. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 października 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 121/20, oddalił skargę B. Sp. z o.o. w O. (dalej także: skarżąca lub spółka) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej także: GITD lub organ) z [...] listopada 2019 r. nr [...]w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy nr [...]znajdującej się w na odcinku drogi ekspresowej S7 węzeł [...], zarejestrowało [...]lutego 2019 r. przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] poruszającego się wraz z przyczepą o numerze rejestracyjnym [...], co zostało odnotowane jako incydent ER [...]. Następnie tego samego dnia, urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...] znajdujące się na odcinku drogi ekspresowej S7 [...] również zarejestrowało przejazd tego samego zespołu pojazdów, co odnotowano jako zdarzenie nr ER [...]. Na podstawie informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat Główny Inspektor Transportu Drogowego ustalił, że pojazd samochodowy nie został wyposażony w urządzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2068 z późn. zm., zwanej dalej: u.d.p.), to jest urządzenie viaBox. Tym samym nastąpiło naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, bowiem na gruncie pkt 12 lit. c) oraz pkt 12 lit. e) Załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 890 z późn. zm.; dalej: rozporządzenie z 22 marca 2011 r.) oba odcinki dróg zostały wyszczególnione jako drogi, na których pobiera się opłatę elektroniczną. W konsekwencji, GITD decyzją z [...] lipca 2019 r. nałożył na B. Sp. z o.o. karę pieniężną w wysokości 1.500 zł tytułem naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu wykonywanego pojazdem o nr rej. [...], a po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z [...] listopada 2019 r., organ utrzymał swoją decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego stwierdził, że materiał dowodowy został zebrany prawidłowo, zaś skarżąca spółka nie podważyła skutecznie ustaleń organu. Dowodem potwierdzającym wykonywanie przejazdu bez uiszczania opłaty elektronicznej były zapisy ewidencyjne utworzone w Systemie Elektronicznego Poboru Opłat, zaraz po zarejestrowaniu przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Ponadto na podstawie informacji zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) ustalono, że dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów przekroczyła 3,5 tony (tj. wynosiła 6,2 tony). Sąd pierwszej instancji nie miał wątpliwości, że GITD dokonał prawidłowej oceny, że zaistniała podstawa do nałożenia na spółkę kary pieniężnej w wysokości 1.500 zł w oparciu o art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. Ponadto Sąd pierwszej instancji uznał, że na podstawie art. 13hc ust. 1 u.d.p. uiszczenie opłaty elektronicznej następuje w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i u.d.p. Regułą jest, że pobranie tej opłaty następuje poprzez urządzenie instalowane w tym celu w pojeździe samochodowym. Obowiązujący system pozwala na naliczanie i pobieranie opłaty elektronicznej wyłącznie za pośrednictwem zainstalowanego w pojeździe urządzenia, a zatem brak zainstalowanego w pojeździe urządzenia viaBox uniemożliwiał uiszczenie opłaty elektronicznej. B. Sp. z o.o. w O. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, domagając się jego uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 176 § pkt 2 w związku z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej: p.p.s.a.), zarzucono: 1. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 pkt 2 i ust. 4 w związku z art. 13hc ust. 2 u.d.p. w związku z art. 2 i 7 Konstytucji RP, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że Główny Inspektor Transportu Drogowego prawidłowo nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 1.500zł za nieuiszczenie opłaty elektronicznej za przejazd na odcinkach drogi krajowej, gdyż obowiązkiem o charakterze bezwzględnym jest posiadanie urządzenia do poboru opłat elektronicznych, dlatego też organ stwierdzając brak tego urządzenia (viaBox) zobligowany był do nałożenia kary pieniężnej na spółkę, w sytuacji gdy wymieniona złożyła wniosek o umożliwienie jej zapłaty za przejazd bez konieczności zawarcia umowy, odpowiedniej rejestracji oraz nabycia odpowiedniego urządzenia viaBox, w myśl art. 13hc ust. 2 u.d.p., który to wniosek pozostał bez żadnego odzewu, co stanowi wyraz działania organów wbrew zasadom sprawiedliwości społecznej oraz poza granicami prawa, które to działania mają na celu wyłącznie karanie obywateli, nie zaś realizowanie głównej i nadrzędnej zasady, jaką jest to, by ludzie uiszczali opłaty, by danina publiczna była pobierana; 2. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 6, 7, 8, 9, 77, 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., zwanej dalej: k.p.a.) w związku z art. 13k ust. 1 pkt 2 i ust. 4 u.d.p. w związku z art. 13hc ust. 2 u.d.p. poprzez oddalenie skargi w całości pomimo naruszenia przez GITD art. 6, 7, 8, 9, 77, oraz art. 80 k.p.a. w związku z powyższymi regulacjami, poprzez zaniechanie ustosunkowania się do wniosku spółki o umożliwienie zapłaty za przejazd drogą krajową "w inny sposób", a zatem nieprzeprowadzenie w sposób wyczerpujący postępowania wyjaśniającego w sprawie w tym zakresie, jak również w zakresie prawidłowego oznaczenia odcinków drogi, po których poruszała się skarżąca oraz bez uzyskania należytej informacji o miejscu i sposobie poboru takiej opłaty. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, jak również o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny, wobec niestwierdzenia wystąpienia przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Zadaniem autora skargi kasacyjnej jest więc sformułowanie zarzutów kasacyjnych, a w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania również wykazanie, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie kwestionuje, że 6 lutego 2019 r. wykonywała przejazd zespołem pojazdów, który nie był wyposażony w urządzenie pokładowe służące uiszczeniu opłaty elektronicznej – viaBox. W konsekwencji, poruszając się na płatnym odcinku drogi ekspresowej [...], czyli po drogach wymienionych w załączniku nr 1 pkt 12 lit. c i e rozporządzenia z 22 marca 2011 r., naruszyła określony w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drodze publicznej. Skarżąca nie kwestionowała także, że przed wykonaniem przejazdu po płatnych odcinkach drogi krajowej nie zawarła stosownej umowy z operatorem systemu Viatoll. Nastąpiło to dopiero po ujawnieniu naruszenia obowiązku wynikającego z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., gdyż jak podała skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, dopiero wtedy uzyskała informację o konieczności zawarcia takiej umowy. Obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej wynika bezpośrednio z przepisów ustawy o drogach publicznych. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Według art. 13 ha ust. 1 u.d.p., opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, tj. opłata elektroniczna, jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach rozporządzenia wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 13ha ust. 6 u.d.p., to jest w rozporządzeniu z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Z art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13 ha ust. 3 u.d.p., jak i przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 13 ha ust. 6 tej ustawy wynika, że opłata elektroniczna pobierana jest za przejazd po płatnych drogach krajowych lub ich odcinkach pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Stosownie natomiast do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.d.p., za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., wymierza się karę pieniężną w wysokości: 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy, a w pozostałych przypadkach w wysokości 1.500 zł. W myśl art. 13hc ust. 1 u.d.p. uiszczenie opłaty elektronicznej następuje w systemie elektronicznego poboru opłat (art. 13i u.d.p.). Zgodnie z art. 13i ust. 3 u.d.p., podmioty pobierające opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru opłat powinny oferować urządzenia na potrzeby pobierania tych opłat do instalacji w pojazdach samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 u.t.d.. Ustawodawca wprawdzie, uregulował w art. 13hc ust. 2 u.d.p., uprawnienie, zgodnie z którym podmioty pobierające opłaty elektroniczne z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru opłat mogą umożliwić użytkownikom dróg krajowych uiszczanie tych opłat bez konieczności instalacji urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3 u.d.p., jednakże w obowiązującym systemie elektronicznego poboru opłat takie rozwiązanie nie zostało wprowadzone. Tryb, sposób i termin wnoszenia opłat elektronicznych oraz ich rozliczania, w dniu naruszenia przez Spółkę obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, był uregulowany w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (Dz. U. 2015, poz. 1406 ze zm., dalej: rozporządzenie z 27 sierpnia 2015 r.). Z § 6 tego rozporządzenia wynika, że opłatę elektroniczną wnosi się w trybie przedpłaty albo płatności okresowej z zabezpieczeniem. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia, przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną użytkownik podejmuje następujące czynności: zawiera umowę z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków objętych opłatą elektroniczną, odbiera urządzenie od pobierającego opłatę elektroniczną, instaluje urządzenie w pojeździe, wnosi przedpłatę lub ustanawia zabezpieczenie oraz przekazuje pobierającemu opłatę elektroniczną dokument potwierdzający jego ustanowienie. Z przedstawionych regulacji wynika, że wniesienie opłaty elektronicznej jest możliwe wyłącznie po zawarciu umowy, zainstalowaniu w pojeździe odpowiedniego urządzenia i w trybie określonym w rozporządzeniu. Dlatego nie jest możliwe wniesienie wymaganej opłaty elektronicznej już po zrealizowaniu przejazdu po płatnych odcinkach dróg krajowych pojazdem, który nie został wyposażony w odpowiednie urządzenie umożliwiające pobieranie opłat elektronicznych. Jedyną możliwością uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drodze objętej systemem elektronicznego poboru opłat jest zarejestrowanie pojazdu w systemie Viatoll i zaopatrzenie go w urządzenie viaBox. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że kara pieniężna za naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p, jest nakładana za naruszenie, które już nastąpiło tzn. miało miejsce w przeszłości. Korzystający z płatnego odcinka drogi krajowej nie może w żaden sposób usunąć stanu naruszenia i dlatego zawarcie umowy po stwierdzeniu naruszenia i deklaracja wniesienia opłaty po wykonanym przejeździe nie stanowią podstawy do odstąpienia od nałożenia kary. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że system elektronicznego poboru opłat za korzystanie ze wskazanych dróg krajowych (ich odcinków) ma charakter powszechny, tzn. został wprowadzony w skali krajowej, i jest zgodny z systemem powszechnie przyjętym w Unii Europejskiej. Przewidziana w art. 13hc ust. 2 u.d.p. możliwość odstąpienia od konieczności instalacji urządzenia do poboru opłat zależy wyłącznie od podmiotu pobierającego opłaty elektroniczne, którym w dacie powstania naruszenia był Główny Inspektor Transportu Drogowego. Podmiot pobierający opłaty elektroniczne może wprowadzić alternatywny sposób uiszczania opłat, ale nie jest do tego zobowiązany. Do daty naruszenia przez skarżącą obowiązku, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Główny Inspektor Transportu Drogowego nie skorzystał z uprawnienia wynikającego z art. 13hc ust. 2 u.d.p., a wobec tego wniesienie opłaty za przejazd płatnym odcinkiem drogi krajowej było możliwe wyłącznie w ramach systemu elektronicznego poboru opłat. Należy także stwierdzić, że umożliwienie użytkownikom dróg krajowych uiszczania opłaty elektronicznej bez konieczności instalacji urządzenia , o którym mowa w art. 13i ust. 3 u.d.p. nie może być rozumiane, tak jak oczekuje tego skarżąca, jako możliwość wniesienia tych opłat w indywidualnej sprawie, na wniosek użytkownika dróg krajowych, po wykonaniu przez niego przejazdu bez uiszczenia opłaty. Rozwiązanie przewidziane w art. 13hc ust. 2 u.d.p. polega na możliwości odstąpienia od obowiązku instalowania w pojeździe samochodowym urządzenia służącego do poboru opłat i wprowadzenia alternatywnego systemu wnoszenia opłat, z którego mogliby korzystać wszyscy użytkownicy dróg krajowych. W żadnym razie celem wspomnianego rozwiązania nie było stworzenie mechanizmu pozwalającego na zwolnienie się od odpowiedzialności za naruszenie obowiązku określonego w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., jak oczekuje tego skarżąca. Naczelny Sąd Administracyjny raz jeszcze zaznacza, że obowiązujący w Polsce system pozwala na naliczanie i pobieranie opłaty elektronicznej wyłącznie za pośrednictwem zainstalowanego w pojeździe urządzenia viaBox. Oznacza to, że obowiązek posiadania urządzenia do poboru opłat elektronicznych ma charakter bezwzględny, gdyż nie jest możliwe uiszczenie opłaty w inny sposób. Brak zainstalowania w pojeździe tego urządzenia, w trakcie wykonywania przejazdu po płatnych odcinkach dróg krajowych uniemożliwia uiszczenie opłaty elektronicznej, a w konsekwencji podmiot nie posiadający urządzenia do uiszczania opłaty elektronicznej, a mimo to korzystający z płatnej sieci dróg dopuszcza się naruszenia, którego konsekwencją jest nałożenie kary pieniężnej. Mając na uwadze powyższe bez znaczenia pozostaje fakt, że skarżąca bezpośrednio po wszczęciu postępowania administracyjnego zawarła umowę z operatorem systemu Viatoll. Jak już wspomniano zawarcie umowy po wykonanym przejeździe nie mogło mieć wpływu na odpowiedzialność skarżącej za stwierdzone naruszenie. Z podanych przyczyn zarzut naruszenia prawa materialnego sformułowany w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej należało uznać za chybiony. Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia przepisów postępowania, należy stwierdzić, że jest on nietrafny. Skarżąca w ramach tego zarzutu stara się wykazać, że Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo oddalił skargę, mimo zaniechania przez organ ustosunkowania się do wniosku skarżącej o umożliwienie zapłaty za przejazd droga krajową "w inny sposób", co jest równoznaczne z nieprzeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Skarżąca opiera się jednak przy tym na błędnym założeniu, że wskazana okoliczność ma istotne znaczenie dla uznania jej odpowiedzialności administracyjnej z tytułu nieuiszczenia rzeczonej opłaty. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że przesłankami odpowiedzialności za naruszenie obowiązku poniesienia opłaty elektronicznej są: przejazd po drodze krajowej objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej i nieuiszczenie opłaty za ten przejazd. Postępowania wyjaśniające prowadzone w sprawie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej powinno pozwolić na ustalenie wystąpienia wymienionych przesłanek. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że GITD przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie niezbędnym do załatwienia sprawy. Organ istotnie nie ustosunkował się wprost do wniosku skarżącej o umożliwienie zapłaty za przejazd drogą krajową "w inny sposób", ale z uzasadnienia decyzji kontrolowanej przez Sąd pierwszej instancji niewątpliwie wynika, że uiszczenie opłaty elektronicznej jest możliwe wyłącznie w systemie elektronicznego poboru opłat. Skarżąca zarzuciła także, że Sąd niesłusznie oddalił skargę, w sytuacji gdy GITD, z naruszeniem przepisów wymienionych w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej nie wyjaśnił, czy odcinki drogi krajowej, którymi wykonywano przejazd były prawidłowo oznakowane. Odnosząc się do kwestii przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego dotyczącego prawidłowego oznakowania odcinka drogi, po której wykonywany był przejazd zespołem pojazdów należących do skarżącej trzeba zauważyć, że z akt sprawy wynika, że w toku postępowania administracyjnego zbadano kwestię oznakowania drogi krajowej S7 na odcinkach, po których odbywały się przejazdy. W aktach administracyjnych znajduje się pismo Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z 6 czerwca 2019 r., informujące o sposobie oznakowania drogi i kontrolach prawidłowości jej oznakowania. Projekt stałej organizacji ruchu drogi krajowej S7 na odcinku Zakroczym (połączenie z drogą krajową nr 7) – Czosnów (skrzyżowanie z drogą powiatową nr 2405W), uwzględniający ustawienie tabliczek T-34 został zatwierdzony 13 lipca 2017 r. Oznakowanie przewidziane w zatwierdzonym projekcie stałej organizacji ruchu, w tym związane z poborem opłaty elektronicznej, zostało ustawione na drodze 7 sierpnia 2017 r., co potwierdziły wyniki kontroli drogowych przeprowadzone 11 sierpnia 2017 r. Kolejne kontrole przeprowadzone 11 maja 2018 r. oraz 22 listopada 2019 r. nie wykazały nieprawidłowości w zakresie oznakowania tabliczkami informacyjnymi T-34. Z kolei z pisma Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z 13 września 2019 r. wynika, że projekt stałej organizacji ruchu drogi krajowej S7 węzeł Olsztynek Zachód –węzeł Rączki został zatwierdzony 26 marca 2013 r. Stała organizacja ruchu została wprowadzona 9 lipca 2013 r., a kontrola przeprowadzona 23 lipca 2013 r. nie wykazała uchybień w oznakowaniu tabliczkami T-34. W czasie kolejnych kontroli odcinków drogi S7, które miały miejsce 10 i 12 kwietnia 2019 r. nie stwierdzono uchybień w oznakowaniu drogi tabliczkami T-34. Do pisma z 13 września 2019 r. załączono schemat rozmieszczenia i terminy dotyczące tabliczek T-34. Wobec powyższego należy stwierdzić, że zarzut skarżącej dotyczący nie przeprowadził w sposób wyczerpujący postępowania wyjaśniającego w zakresie prawidłowego oznakowania odcinków drogi jest niezasadny. Sąd pierwszej instancji słusznie ocenił, że GITD wypełnił obowiązek zbadania, czy droga na odcinku, na którym stwierdzono naruszenie, była oznakowana w sposób odpowiadający wymaganiom określonym w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. z 2003, Nr 220 poz. 2181 ze zm.). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił, że pełnomocnik organu, który nie występował przed Sądem pierwszej instancji, sporządził i wniósł w terminie określonym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedź na skargę kasacyjną oraz wziął udział w rozprawie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI