III SA/Lu 426/20

III SA/Lu 426/20 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2020-11-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-07-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Strzelec /sprawozdawca/
Ewa Ibrom
Jadwiga Pastusiak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 689/21 - Wyrok NSA z 2022-09-15
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2140
art. 87; art. 92c;
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2018 poz 1990
art. 4 pkt. 2; art. 61; art. 62 ust. 4a pkt. 1; art. 140 aa;
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie WSA Ewa Ibrom, WSA Anna Strzelec (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2020 r. sprawy ze skargi Z. M. S. Z. R. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w restrukturyzacji z siedzibą w R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2020 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako organ, organ odwoławczy albo organ II instancji), po rozpatrzeniu odwołania Z. R. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. (dalej jako Spółka), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. (dalej jako organ I instancji) z [...] grudnia 2019 r. o nałożeniu na Spółkę kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
W dniu [...] września 2019 r. funkcjonariusze Oddziału Celnego w [...] podczas kontroli pojazdu członowego złożonego trzyosiowego ciągnika samochodowego o nr rej. [...] oraz czteroosiowej naczepy ciężarowej o nr rej. [...] przekraczającego granicę państwa przy wyjeździe z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, dokonali pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu, masy całkowitej oraz wymiarów zewnętrznych wyżej wskazanego pojazdu. Pojazdem przewożony był ładunek w postaci urządzenia do podnoszenia, przenoszenia, załadunku lub rozładunku o wadze brutto 30000 kg.
Uzyskane wyniki pomiaru masy statycznej pojazdu wskazały przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 12660 kg, przy dopuszczalnej przewidzianej przepisami prawa masie pojazdu 40 ton (łączna masa pojazdu z ładunkiem wyniosła 52660 kg). Pomiaru masy całkowitej pojazdu dokonano przy użyciu wagi nieautomatycznej, model SCALEX, nr fabryczny [...], posiadającej świadectwo legalizacji ponownej. Wynik ważenia dynamicznego nacisków osi wykazał zaś przekroczenie masy całkowitej o 12060 kg (wynik ważenia 52060 kg). Przekroczenia nacisków osi nie stwierdzono.
Po dokonaniu pomiarów parametrów zewnętrznych pojazdu stwierdzono także przekroczenie dopuszczalnej długości pojazdu o 250 cm (15,15 %), gdzie dopuszczalna przewidziana przepisami prawa długość zespołu pojazdów złożonego z pojazdu samochodowego i naczepy nie może przekraczać 16,5 m, i szerokości pojazdu z ładunkiem o 25 cm (9,8 %), gdzie dopuszczalna przewidziana przepisami prawa szerokość pojazdu nie może przekraczać 2,60 m. Pomiaru odległości pomiędzy osiami, długości i szerokości pojazdu dokonano przymiarem wstęgowym nr [...], posiadającym świadectwo wzorcowania z [...] kwietnia 2019 r.
Kierujący pojazdem, w trakcie kontroli, okazał funkcjonariuszom między innymi zezwolenie kategorii V nr [...] z [...] marca 2019 r. na przejazd pojazdu nienormatywnego na okres 6 miesięcy w terminie od [...] marca 2019 r. do [...] września 2019 r. i wypis z licencji nr [...] dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy wydanej dla przewoźnika: Z. R. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R..
Na okoliczność przeprowadzonej kontroli funkcjonariusze wykonali kserokopie okazanych dokumentów oraz sporządzili protokoły z kontroli pojazdu przekraczającego granicę państwa przy wyjeździe z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nr [...] z [...] września 2019 r., oraz protokół kontroli drogowej nr [...] z [...] września 2019 r. Kierowca podpisał oba protokoły kontroli bez zgłoszenia uwag i zastrzeżeń.
W tych okolicznościach organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego dotyczącego dopuszczenia do wykonywania przewozu drogowego zespołem pojazdów, którego dopuszczalna masa całkowita, dopuszczalna długość i dopuszczalna szerokość zostały przekroczone oraz niewyposażenia kierowcy w zezwolenie kategorii V wymagane dla przejazdu tego pojazdu. Do pisma załączono protokół kontroli drogowej nr [...] z [...] września 2019 r.
W odpowiedzi na wezwanie organu do wypowiedzenia się w sprawie, Spółka wniosła o odstąpienie od wymierzenia kary podnosząc, iż w dacie kontroli posiadała ważne zezwolenie uprawniające do wykonywania przewozu. Kierowca kontrolowanego transportu miał wymienić kończące ważność zezwolenie na aktualne, czego omyłkowo nie zrobił. Spółka sprzeciwiła się także prowadzeniu dwóch niezależnych postępowań o ukaranie dwiema niezależnymi karami finansowymi za to samo zachowanie. Ponadto wskazano na bardzo trudną sytuację finansową Spółki oraz otwarte postępowanie restrukturyzacyjne. Do pisma załączono kserokopię zezwolenia kategorii VI nr [...] z [...] lipca 2019 r. na przejazd pojazdu nienormatywnego na okres 6 miesięcy w terminie od [...] lipca 2019 do [...] stycznia 2020 r. oraz kopię postanowienia Sądu Rejonowego w R. o sygn. Akt [...] [...] z [...] sierpnia 2019 r. o otwarciu przyspieszonego postępowania układowego Spółki.
Decyzją z [...] grudnia 2019 r. organ I instancji nałożył na Spółkę, karę pieniężną w wysokości [...] zł za niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2140 ze zm. – dalej jako u.t.d.) - Lp. 1.1.12 załącznika nr 3 do u.t.d.; dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona o co najmniej 20% - Lp. 10.10.2.4 załącznika nr 3 do u.t.d.; dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 2% do mniej niż 20% - Lp. 10.10.3.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym; dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna szerokość została przekroczona od wartości 2,65 do wartości mniejszej niż 3,10 m - Lp. 10.10.4.2 załącznika nr 3 do u.t.d. Organ stwierdził brak zastosowania w sprawie art. 92c u.t.d.
Decyzją z tej samej daty, wydaną na podstawie ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym organ (Dz. U. z 2018 r. poz. 1990 ze zm. – dalej jako p.r.d) organ I instancji wymierzył Spółce karę pieniężną w wysokości [...] zł za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia kategorii V.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaskarżoną decyzją, po rozpatrzeniu odwołania Spółki, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu, organ II instancji na wstępnie odwołał się do art. 4 pkt. 2 u.t.d, wskazując, że przewóz drogowy wykonywany w niniejszej sprawie wypełniał definicję międzynarodowego transportu drogowego. Następnie przywołał treść art. 87 ust. 1 pkt. 3 lit. d u.t.d. i uzasadniał, że przepis ten nakłada na przedsiębiorcę obowiązek wyposażenia kierowcy w wymagane dokumenty, do których zalicza m.in. zezwolenie na przejazd pojazdu, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach, które to dokumenty kierowca obowiązany jest mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu. Przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za dysponowanie przez kierowcę dokumentem ww. zezwolenia, jeżeli takie zezwolenie jest wymagane.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w wyniku czynności kontrolnych ustalono masę statyczną pojazdu na 52660 kg, co stanowiło przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu określonej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. 2016 r. poz. 2022 ze zm.) – dalej jako rozporządzenie w sprawie warunków technicznych. Przywołany wyżej przepis stanowi, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu w przypadku zespołu pojazdów złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - nie może przekraczać 40 ton. Zatem wyniki uzyskane z przeprowadzonego pomiaru masy statycznej pojazdu wskazały przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 12660 kg, tj. 31,65%.
Uzyskane wyniki kontroli parametrów zewnętrznych pojazdu wykazały z kolei przekroczenie dopuszczalnej długości pojazdu oraz dopuszczalnej szerokości pojazdu, o jakich mowa w art. 62 ust. 4a pkt 1 p.r.d., który normuje, że długość zespołu dwóch pojazdów nie może przekraczać 18,75 m, (...) z wyjątkiem zespołu pojazdów złożonego z pojazdu samochodowego i naczepy, których długość nie może przekraczać 16,5 m. Analogicznie, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych długość pojazdu w przypadku pojazdu członowego (tj. zespołu pojazdów składającego się z pojazdu silnikowego złączonego z naczepą - art. 2 pkt 35 p.r.d.) nie może przekraczać 16,50 m (z zastrzeżeniem ust. 16, który nie ma zastosowania w tej sprawie).
Dalej organ odwoławczy uzasadniał, że na podstawie § 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych szerokość pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 13, § 45 ust. 3 pkt 1, § 54 ust. 3 - nie może przekraczać 2,55 m. Natomiast szerokość nadwozia pojazdu, który jest przeznaczony do przewozu towarów w określonej temperaturze, jeżeli jego ściany boczne wraz z izolacją termiczną mają grubość nie mniejszą niż 45 mm każda, oraz klimatyzowanego kontenera lub wymiennego nadwozia nie może przekraczać 2,60 m. Wymienione wyżej wyłączenia, zdaniem organu, nie wystąpiły w przedmiotowej sprawie.
Uzyskane wyniki pomiaru wymiarów zewnętrznych pojazdu wskazały przekroczenie dopuszczalnej długości zespołu pojazdów o 250 cm, tj. 15,15%, oraz przekroczenie dopuszczalnej szerokości pojazdu, której ustalona wartość wyniosła 280 cm, tj. 2,80 m.
W konsekwencji powyższego oraz analizy treści art. 2 pkt. 35 a p.r.d., art. 64 ust. 1 pkt. 1 i art. 64 ust. 4 p.r.d. organ odwoławczy uznał, że w trakcie kontroli w dniu [...] września 2019 r. pojazd był nienormatywny i nie posiadał wymaganego zezwolenia kategorii V. Jednocześnie, organ odwoławczy, podkreślał, że nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, fakt, że przewoźnik posiadał odpowiednie zezwolenie kat. VI ważne na dzień kontroli, skoro nie zostało ono okazane w toku kontroli przez kierowcę kontrolowanego pojazdu.
Organu odwoławczy dokonał analizy treści art. 92a ust. 1 u.t.d. oraz załącznika nr. 3 do tej ustawy. W wyniku tej analizy uznał, mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, iż organ I instancji wydając decyzję z [...] grudnia 2019 r. nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości [...] zł zgodnie z przepisami u.t.d.
W ocenie organu odwoławczego, w sprawie brak jest dowodów oraz okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania art. 92c u.t.d., bowiem Spółka jako profesjonalista była zobowiązana do organizowania pracy przedsiębiorstwa w sposób zapewniający przestrzeganie przepisów prawa mających zastosowanie przy wykonywaniu przedmiotowego przewozu. Zdaniem organu strona przy zachowaniu należytej staranności mogła nie dopuścić do powstania naruszenia przepisów u.t.d. Organ podkreślił, że przedsiębiorcę obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań pracowników, konsekwencją których jest poniesienie odpowiedzialności finansowej. Organ wyjaśnił również, że trudna sytuacja finansowa Spółki, w świetle bezwzględnie obowiązującego charakteru przepisów u.t.d. nie może uzasadniać odstąpienia przez organ od nałożenia kary.
Ustosunkowując się do zarzutu odwołania co do dwukrotnego ukarania Spółki za to samo naruszenie w przedmiotowej sprawie oraz w postępowaniu zakończonym decyzją organu I instancji nr [...] z [...] grudnia 2019 r., organ II instancji nie podzielił tego zarzutu. Wskazał, iż kara nałożona wskazaną wyżej decyzją została wymierzona na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 140aa ust. 1 p.r.d. za naruszenie warunków ruchu pojazdu nienormatywnego po drodze publicznej, natomiast przedmiotem niniejszej sprawy było naruszenie przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków określonych w ustawie o transporcie drogowym, podlegające karze na podstawie art. 92a u.t.d. Powołując się na orzecznictwo organ odwoławczy uznał, że w przypadku stwierdzenia w czasie tej samej kontroli przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia i naruszenia przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków wynikających z przepisów ustawy o transporcie drogowym, właściwy organ ma prawo wszcząć dwa niezależne postępowania administracyjne i wydać dwie decyzje. Do jednego zdarzenia, polegającego na przejeździe pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych zastosowanie mają bowiem różne normy prawne, które przewidują niezależne od siebie ujemne konsekwencje.
Na powyższą decyzję Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie:
1) prawa procesowego, tj.:
- art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.- dalej jako k.p.a.) poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz tym samym wadliwe uzasadnienie decyzji, podczas gdy organ zobligowany jest do wyjaśnienia istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, tymczasem organ nie wziął pod uwagę faktu, że strona posiadała ważne w dacie kontroli zezwolenie kategorii VI, umożliwiające wykonywanie przedmiotowego przewozu, co skutkowało nałożeniem zawartych w decyzji kar i miało istotny wpływ na wynik sprawy;
- art. 7a § 1 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przyjęcie, że w sprawie nie zachodzą wątpliwości co do treści normy prawnej, a sankcje przewidziane w art. 140 aa ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 1 pkt 1 oraz w zw. z art. 140 ab ust. 1 pkt 2 p.r.d. oraz w art. 92a ust. 1 u.t.d. nie są ze sobą tożsame ani ze strony przedmiotowej ani podmiotowej, pomimo zgłaszania zarzutów przez Spółkę o złamaniu zasady zakazu wielokrotnego karania za ten sam czyn;
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
2) prawa materialnego, tj.:
- art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 56 ust. 1 pkt 1 i 2 u.t.d. oraz art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 140 aa ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 1 pkt 1 oraz w zw. z art. 140 ab ust. 1 pkt 2 p.r.d. oraz w zw. art. 92a ust 1 i ust. 7 pkt 1 i 2 w zw. z Lp. 1.1.12, Lp. 10.10.2.4, Lp. 10.10.3.2 i Lp. 10.10.4.2 załącznika nr 3 do u.t.d. poprzez nadmierny rygoryzm prawny i naruszenie zasady proporcjonalności przejawiające się w dwukrotnym karaniu podmiotu kontrolowanego sankcjami administracyjnymi za to samo zachowanie, które narusza przepisy prawa, nawet jeżeli sankcje określają odrębne przepisy, podczas gdy z zasady państwa prawnego wynika m.in. zasada ne bis on idem (zakaz podwójnego karania), co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
- art 92c ust. 1 pkt 2 u.t.d. poprzez jego błędną wykładnię i brak umorzenia postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy za to samo naruszenie ten sam organ nałożył równocześnie w drodze innej decyzji administracyjnej drugą karę pieniężną;
- art. 92a ust. 1 i ust. 7 pkt 1 i 2 w zw. z Lp. 1.1.12, Lp. 10.10.2,4, Lp. 10.10.3.2 i Lp. 10.10.4.2 załącznika nr 3 do u.t.d. poprzez bezzasadne wszczęcie postępowania i nałożenie kary pieniężnej za niewyposażenie kierowcy w dokumenty, podczas gdy w chwili kontroli strona dysponowała ważnym, uprawniającym do przewozu zezwoleniem kategorii VI.
W oparciu o powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Spółka w uzasadnieniu zarzutów podkreślała, że w obu postępowaniach zachodzi ewidentna tożsamość podmiotowa i przedmiotowa, ponieważ wszelkie negatywne konsekwencje w obydwu sprawach administracyjnych mają dla strony wynikać z tego samego faktu tj. braku podczas kontroli zezwolenia kategorii V (lub kategorii VI). Fakt, że sankcje wynikają z odrębnych przepisów, czy nawet ustaw, nie może stanowić, w jej ocenie, wystarczającej przesłanki do nałożenia dwóch odrębnych kar administracyjnych za to samo naruszenie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu [...] listopada 2020 r. Sąd, zarządził na podstawie art.111 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm. – dalej p.p.s.a.), połączenie sprawy niniejszej i sprawy o sygn. akt III SA/Lu 425/20 (dotyczącej skargi na decyzję organu odwoławczego w przedmiocie nałożenia kary na podstawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym) do wspólnego rozpoznania i osobnego wyrokowania. Ponadto, mając na uwadze, iż postanowieniem z [...] października 2020 r. Sąd Rejonowy w [...] V Wydział Gospodarczy otworzył postępowanie sanacyjne Spółki i wyznaczył zarządcę sądowego, Sąd postanowił zawiesić postępowanie sądowe na mocy art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i następnie podjąć postępowanie z udziałem zarządcy sanacyjnego zmieniając określenie strony skarżącej na Zarządcę Masy Sanacyjnej Z. R. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w restrukturyzacji z siedzibą w R. (dalej też strona skarżąca).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o transporcie drogowym. Stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Zgodnie z art. 92a ust. 7 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazanych w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,
2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10
- załącznika nr 3 do u.t.d.
Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d) u.t.d. - podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto: wykonując przewóz drogowy rzeczy - dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także: zezwolenie na przejazd pojazdu, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach.
W myśl Lp.1.1.12. załącznika nr 3 do u.t.d. - kara za niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. wynosi 500 zł za każdy dokument.
Zgodnie z Lp.10.10.2.4. załącznika nr 3 do u.t.d. - kara za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20% - wynosi 10 000 zł.
Na podstawie Lp. 10.10.3.2 załącznika nr 3 do u.t.d. kara pieniężna za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 2% do mniej niż 20% - wynosi 2.000 zł.
Stosownie natomiast do lp. 10.10.4.2. załącznika nr 3 do u.t.d. kara za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna szerokość została przekroczona od wartości 2,65 m do wartości mniejszej niż 3,10 m – wynosi 2 000 zł.
W rozpatrywanej sprawie, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 31,65 %, przekroczenie dopuszczalnej długości pojazdu o 15,15%, oraz przekroczenie dopuszczalnej szerokości pojazdu o 2,80 m. Przy czym, zgodnie z art. 92a ust. 3 u.t.d. suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenie podczas jednej kontroli, nie może przekraczać kwoty 12 000 zł. Organ do tej regulacji się zastosował.
W świetle art. 4 pkt 22 lit. l u.t.d., obowiązki lub warunki przewozu drogowego to obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym.
Dopuszczalne wymiary, masa całkowita i naciski osi pojazdów określone zostały w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 66 ust. 5 p.r.d.
Zgodnie z treścią § 3 ust. 1 pkt 2 powyższego rozporządzenia, dopuszczalna masa całkowita dla zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy, określona została na 40 ton (z wyjątkiem pojazdów wskazanych w punktach a, b, c i d, które nie dotyczą kontrolowanego pojazdu). W wyniku przeprowadzonego pomiaru masy całkowitej pojazdu poddanego kontroli stwierdzono masę całkowitą pojazdu - 52660 kg., oznacza to przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 12660 kg, tj. 31,65%.
Na podstawie § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, dopuszczalna długość pojazdu członowego wynosi 16,50 m, szerokość pojazdu nie może przekraczać 2,55 m (§ 2 ust. 2), natomiast wysokość pojazdu nie może przekraczać 4 m (§ 2 ust. 4).
Dopuszczalne wymiary pojazdu wraz z ładunkiem określone zostały również w art. 61 p.r.d. Zgodnie z art. 61 ust 1 p.r.d. ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu, a w świetle regulacji art. 61 ust. 6 pkt 1 p.r.d. ładunek wystający poza boczne płaszczyzny obrysu pojazdu może być umieszczony tylko w taki sposób, aby całkowita szerokość pojazdu z ładunkiem nie przekraczała 2,55 m, a przy szerokości pojazdu 2,55 m nie przekraczała 3 m, jednak pod warunkiem umieszczenia ładunku tak, aby z jednej strony nie wystawał na odległość większą niż 23 cm.
Odpowiednio z art. 61 ust. 6 pkt 2 p.r.d. wynika, że ładunek nie może wystawać z tyłu pojazdu na odległość większą niż 2 m od tylnej płaszczyzny obrysu pojazdu lub zespołu pojazdów. Wyniki uzyskane z przeprowadzonych pomiarów wskazały przekroczenie dopuszczalnej szerokości pojazdu o 25 cm.
W świetle z kolei art. 62 ust. 4a pkt 1 p.r.d. długość zespołu dwóch pojazdów nie może przekraczać 18,75 m, (...) z wyjątkiem zespołu pojazdów złożonego z pojazdu samochodowego i naczepy, których długość nie może przekraczać 16,5 m. Pomiary wykonane w trakcie kontroli wykazały, że długość ww. zespołu pojazdów oraz długość zespołu pojazdów z ładunkiem - wynosiły 1900 cm, co jest przekroczeniem dopuszczalnej długości zespołu pojazdów o 250 cm
Nie budzi przy tym wątpliwości, iż kontrolowany pojazd stanowił zespół pojazdów składający się z pojazdu silnikowego złączonego z naczepą.
Bez wątpienia też wymiary kontrolowanego pojazdu nie są zgodne z przywołanymi przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych oraz p.r.d.
Zgodnie z art. 2 pkt 35a p.r.d. pojazd lub zespół pojazdów, (...) którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach cyt. ustawy - jest pojazdem nienormatywnym.
Dodać przy tym należy, że w ocenie Sądu, brak podstaw do kwestionowania prawidłowości przeprowadzonych pomiarów oraz uzyskanych wyników pomiarów, które należy uznać za wiarygodne. Wykorzystany przez organ sprzęt posiadał wymagane świadectwo legalizacji ponownej oraz świadectwo wzorcowania i co istotne kierowca nie wniósł żadnych uwag do protokołu kontroli, w szczególności na temat sposobu i warunków jej wykonania, użytych do ważenia i pomiarów zewnętrznych urządzeń oraz ich wyników.
Skarżąca w zasadzie nie kwestionuje wyników pomiarów dokonanych w czasie kontroli. Zarzuty skargi, choć obszernie w treści zarzucanych przepisów, koncentrują się w istocie na znaczeniu, w ocenie Spółki, dla wyniku sprawy posiadania przez skarżąca zezwolenia kat. VI oraz braku podstaw do wymierzenia kar zarówno z u.t.d. jak i z p.r.d. w okoliczności tożsamego pod względem przedmiotowym i podmiotowym zdarzenia faktycznego.
Nie jest sporne, że kierujący pojazdem w dniu kontroli nie posiadał ważnego na dzień przejazdu - [...] września 2019 r. zezwolenia kategorii V, a jedynie okazał zezwolenie kategorii V, które utraciło swoją ważność [...] września 2019 r. Nie posiadał też przy sobie zezwolenie kategorii VI, a Spółka dostarczyła jego kserokopię dopiero przy piśmie z [...] listopada 2019 r.
Tymczasem, jak trafnie podkreśla organ, z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d) u.t.d. – wprost wynika, że podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli zezwolenie na przejazd pojazdu, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. Treść tej normy prawnej nie budzi wątpliwości interpretacyjnych i nie wymaga wykładni innej niż wykładnia językowa.
Trafne są wnioski organu, że powołany przepis nakłada na przedsiębiorcę obowiązek wyposażenia kierowcy w wymagane dokumenty. Wyposażenie kierowcy w odpowiednie dokumenty nie może przy tym ograniczać się wyłącznie do samego przekazania dokumentów kierowcy, ale również obejmuje dopilnowanie ich posiadania przez kierowcę w czasie wykonywania przewozu i ich okazanie organom uprawnionym do przeprowadzenia kontroli (zob. wyrok w sprawie sygn. akt II GSK 2107/15, LEX nr 2316327).
W tym stanie faktycznym i prawnym zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie może podważyć sama okoliczność dysponowania przez Spółkę ważnym w okresie kontroli zezwoleniem kategorii VI, które dawało możliwość wielokrotnego wykorzystywania udzielonego zezwolenia przez dany podmiot w przejazdach wykonywanych wieloma pojazdami w różnym czasie. Dla wyłączenia podstaw do nałożenia kary za naruszenie przepisów dotyczących masy i wymiarów pojazdów i dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego zespołu pojazdów, którego masa i wymiary zostały przekroczone, nie jest wystarczające przedstawienie przez Spółkę w postępowaniu administracyjnym kserokopii zezwolenia kategorii VI nr [...] z [...] lipca 2019 r., bowiem takie zachowanie nie spełnia warunku objętego normą prawną art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d u.t.d. Przepis ten wyraźnie stanowi o obowiązku okazania w toku kontroli przez kierowcę kontrolowanego pojazdu ważnego w dacie kontroli zezwolenie odpowiedniej kategorii.
Podzielić również należy stanowisko organu, że w sprawie nie zachodzą okoliczności przewidziane w art.92c u.t.d. Zgodnie z treścią ust. 1 tego przepisu, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Trafnie podniesiono w zaskarżonej decyzji, że nie można skutecznie wnosić o wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy w sytuacji, gdy to działający w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy kierowca - w ramach powierzonych mu zadań - dopuszcza się działań, za które ustawa przewiduje nałożenie kary. Przedsiębiorca prowadzący działalność w zakresie przewozu drogowego ma możliwość i obowiązek przyjmowania optymalnych rozwiązań organizacyjnych, które zapewnią przestrzeganie przez osoby kierujące pojazdem przepisów prawa w tym zakresie. Rzeczą przedsiębiorcy jest właściwy dobór osób współpracujących oraz zawarcie takich umów i takich rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem. Przedsiębiorca ma wpływ na to, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń, nawet jeśli są one przez nich umyślnie zawinione. W szczególności ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywaniu przewozu drogowego, poprzez własne akty staranności w zakresie właściwej organizacji przedsiębiorstwa, jak też bieżącą kontrolę dokumentacji i stosowanie właściwych środków dyscyplinujących. Spółka jako przewoźnik wykonujący międzynarodowe przewozy drogowe, a zatem podmiot profesjonalny, obowiązana była zaznajomić się z przepisami prawa i tak zaplanować wykonywany przewóz, by kierowca dysponował niezbędnym ważnym zezwoleniem odpowiedniej kategorii na przejazd pojazdu nienormatywnego. Wyłączenie zaś odpowiedzialności przedsiębiorcy w sytuacji, gdy naruszenie wynika z zawinionego działania kierowcy, którym się on posługuje przy wykonywaniu przewozu drogowego, prowadziłoby w istocie do każdorazowego uniknięcia sankcji przez ten podmiot za błędy w szkoleniu, nadzorze i doborze pracowników. W tym stanie rzeczy podnoszona przez stronę skarżącą okoliczność omyłkowego braku wymiany przez kierowcę nieważnego zezwolenia na aktualne, nie może zatem zostać uznana za okoliczność egzoneracyjną wyłączającą odpowiedzialność przewoźnika, na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. W omawianej sprawie nie znajduje również zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 2 i 3 u.t.d., gdyż, wbrew zarzutom skargi, o czym będzie jeszcze mowa, za stwierdzone naruszenie nie została nałożona na stronę skarżąca kara przez inny uprawniony organ, a od dnia ujawnienia naruszenia ([...] nie upłynął okres 2 lat.
Ponadto odpowiedzialność za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym jest odpowiedzialnością administracyjną, a nie karnoadministracyjną, przewoźników. Ma więc charakter obiektywny, jest odpowiedzialnością za wystąpienie zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto przyczynił się do powstania naruszenia. Wynika z tego domniemanie odpowiedzialności przewoźnika, które nie zostało w okolicznościach niniejszej spawy obalone. Przepisy ustawy o transporcie drogowym mają charakter bezwzględnie obowiązujący, nie przewidują miarkowania kar a zatem w przypadku stwierdzenia naruszenia organ jest zobowiązany do nałożenia, na podmiot wykonujący przewóz, kary pieniężnej w wysokości określonej w ww. ustawie. Tym samym kwestia sytuacji finansowej Spółki i jej oceny pozostaje bez wpływu na wynik sprawy niniejszej i może być przedmiotem odrębnego postępowania w przedmiocie udzielania stronie ulgi w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej.
Ustosunkowując się zarzutu dwukrotnego ukarania poprzez wszczęcie dwóch postępowań administracyjnych i wymierzenia dwóch kar administracyjnych w sytuacji, gdy w obu przypadkach u podstaw stwierdzonego naruszenia była ta sama okoliczność faktyczna, a mianowicie przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej, długości i szerokości pojazdu, które z jednej strony stanowi naruszenie norm dotyczących dopuszczenia do wykonywania przewozu drogowego zespołem pojazdów z przekroczeniem prawnie dozwolonych wielkości co do masy i wymiaru pojazdu w świetle unormowań u.t.d., a z drugiej zaś strony, doprowadziło do ruchu pojazdem, którego masa i wymiary, spowodowała, że pojazd ten stał się pojazdem nienormatywnym i przejazd nim wymagał uzyskania zezwolenia, co podlegało sankcji, przewidzianej w p.r.d., to uznać należy, że zarzuty te nie są uzasadnione.
Przede wszystkim wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie nałożono na Spółkę karę pieniężną za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Naruszenie przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków określonych w u.t.d. podlega karze na podstawie art. 92a tej ustawy. Natomiast naruszenie warunków ruchu pojazdu nienormatywnego po drodze publicznej, co podlegało ocenie przez Wojewódzki Sad Administracyjny w Lublinie w powoływanej przez stronę w skardze sprawie sygn. akt III SA/Lu 425/20 podlega karze na podstawie art. 140aa p.r.d.
W przypadku stwierdzenia w czasie tej samej kontroli przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia i naruszenia przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków wynikających z przepisów o transporcie drogowym, właściwy organ ma prawo wszcząć dwa niezależne postępowania administracyjne i wydać dwie decyzje. Wprawdzie jest to jedno zdarzenie – przejazd pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia - ale zastosowanie mają różne normy prawne, przewidujące niezależne od siebie ujemne konsekwencje dla przewoźnika.
Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyrokach z 13 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 449/19, 10 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 467/19 i sygn. akt III SA/Lu 469/19 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokach z 2 grudnia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1779/08 oraz z 27 czerwca 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 299/19, czy Wojewódzki Sąd Administracyjny Gdańsku w wyroku z 24 września 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 160/20.
W ocenie Sądu nie doszło do naruszenia zakazu podwójnego karania, która to zasada stanowi element demokratycznego państwa prawnego i ma zastosowanie zarówno w przypadku zbiegu odpowiedzialności karnej i administracyjnej, jak i zbiegu dwóch podstaw odpowiedzialności administracyjnej.
W doktrynie i orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, który wielokrotnie zajmował się dopuszczalnością zastosowania dwóch sankcji za ten sam czyn, zwraca się uwagę, że fakt pociągnięcia jednostki do odpowiedzialności za ten sam czyn, ale w różnych postępowaniach o charakterze represyjnym, nie przesądza automatycznie o naruszeniu zakazu podwójnego karania. Także Europejski Trybunał Praw Człowieka dopuszcza stosowanie różnych procedur i sankcji, uznając prawo danego państwa do wyboru stosowanych środków represyjnych, o ile stanowią one proporcjonalną reakcję na różne aspekty naruszenia prawa.
Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej aprobuje pogląd, że do naruszenia zakazu podwójnego karania dochodzi wtedy, gdy kumulatywnie spełnione są trzy warunki: tożsamość zdarzeń, tożsamość podmiotu popełniającego czyn i tożsamość chronionego interesu prawnego. Rozważenia wymaga, czy nastąpiła ochrona tego samego dobra na podstawie dwóch różnych regulacji oraz czy orzekane środki realizują identyczny cel, czy też cele przyjęte przez oba środki są odmienne.
Kara za przejazd pojazdu nienormatywnego ma na celu zapobieżenie przejazdom pojazdów, które na skutek przekroczenia dopuszczalnych wymiarów, masy lub nacisków osi powodują uszkodzenia dróg i stanowią zagrożenie w ruchu drogowym. Zgodnie z art. 140ae ust. 1 p.r.d., kary pieniężne, o których mowa w art. 140aa ust. 1 i 1a, są przekazywane do budżetów jednostek samorządu terytorialnego lub na wyodrębniony rachunek bankowy Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Celem tych kar jest zapobieżenie niszczeniu sieci drogowej i niebezpieczeństwu w ruchu drogowym.
Natomiast kary wymierzane na podstawie u.t.d. za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego mają na celu zapobieganie naruszaniu przez podmioty wykonujące przewozy drogowe obowiązków nałożonych tą ustawą. Na podstawie tych przepisów ochronie podlega inny interes prawny. Kara wymierzana jest co do zasady profesjonalnemu podmiotowi gospodarczemu. Jej celem jest wymierzenie sankcji przewoźnikowi, który przy wykonywaniu działalności nie stosuje się do wymogów wynikających z przepisów prawa, co może, jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy wprowadzającej zmianę do u.t.d., prowadzić, zgodnie z unormowaniami unijnymi, do utraty przez przewoźnika drogowego dobrej reputacji. Dobrem chronionym jest w tym przypadku prawidłowość prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie transportu. Ochrona prawidłowości prowadzenia działalności transportowej wiąże się również bezpośrednio z ochroną uczciwej konkurencji (zob. też wyrok WSA w Lublinie z 5 listopada 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 121/20).
W obu wymienionych wyżej przypadkach nie zachodzi zatem tożsamość chronionego interesu prawnego. Nałożone na stronę skarżącą kary zostały wymierzone za różne naruszenia, mimo że dotyczą tych samych okoliczności faktycznych.
W ocenie Sądu, każde ze stwierdzonych w obu sprawach, o sygn. akt III SA/Lu 425/20 i III SA/Lu 426/20, naruszeń stanowiło odrębny delikt administracyjny i każde takie naruszenie podlega osobnej karze, pomimo, że dotyczy tego samego podmiotu i jednej kontroli. Natomiast organy administracji publicznej w myśl art. 7 Konstytucji RP mają obowiązek działać na podstawie i w granicach prawa - co oznacza między innymi stosowanie przepisów aktów powszechnie obowiązujących, o ile akty te nie zostaną uznane za niekonstytucyjne.
W tych okolicznościach wbrew zarzutom skargi, zaskarżona decyzja nie narusza normy art. 92c ust. 1 pkt 2 u.t.d., ani innych przepisów tej ustawy, nie narusza także przepisów p.r.d.. Jak już wskazano w razie stwierdzenia określonych nieprawidłowości i naruszenia przepisów wymienionych w obu powyższych ustawach, wydawane są dwie odrębne decyzje, jedna – na podstawie ustawy o transporcie drogowym, druga – na podstawie Prawa o ruchu drogowym.
W okolicznościach sprawy nie zachodzą zatem podstawy do przyjęcia naruszenia zakazu podwójnego karania i zasady proporcjonalności.
W ocenie składu orzekającego, organ nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego, zaś zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na prawidłowe rozstrzygnięcia sprawy. Organy zbadały istotne okoliczności faktyczne sprawy, przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7, art. 75 i art. 77 § 1 k.p.a.) i oceniły te dowody zgodnie z art. 80 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej, oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zdecydowały o treści decyzji. Tak zredagowane uzasadnienie decyzji nie narusza zasady przekonywania (art. 11 k.p.a), jak również zasady pogłębiania zaufania obywateli (art. 8 k.p.a) - realizowanych na podstawie art. 107 § 3 k.p.a. Wbrew zarzutom skargi brak także podstaw do uznania naruszenia przez organ art. 7a § 1 k.p.a. W przypadku bowiem, gdy rezultat przeprowadzonej wykładni, mimo zastosowania różnych metod interpretacji, pozwala na przyjęcie alternatywnych względem siebie treści normy prawnej, prawidłowym rozwiązaniem jest wybór znaczenia, które jest korzystne dla strony. Jeśli jednak wynik przeprowadzonej wykładni daje jasność co do treści normy prawnej, to nie ma podstaw do zastosowania art. 7a § 1 k.p.a. Tylko niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów stosowanego prawa rozstrzyga się na korzyść strony. Jak wykazano wyżej w okolicznościach niniejszej sprawy, takich wątpliwości co do treści zastosowanych przepisów prawa nie było.
Argumentacja skargi nie podważa – zdaniem Sądu – żadnych istotnych w tej sprawie dla końcowego rozstrzygnięcia ustaleń i ocen organu. W świetle motywów zaskarżonej decyzji skarga ma charakter polemiczny i jest wyrazem odmiennych, niż przyjął to organ, zapatrywań na kwestie objęte rozstrzygnięciem organu. Jednak wobec prawidłowego działania organu w tej sprawie, który nie naruszył – wbrew zarzutom skargi – żadnego z wymienionych w niej przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, stanowisko skargi nie mogło odnieść skutku.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a zobowiązany był skargę oddalić.